In this year‑end vlog, the creator of the “Nhà Có Tết” series reflects on the turbulent year 2025 and extracts a central lesson: modern conveniences come at the cost of human skills and mental health. Drawing on the Western maxim “use it or lose it,” the speaker argues that every convenience—washing machines, electric rice cookers, laptops, AI‑driven short‑form content—gradually deconditions the body and mind, eroding physical abilities (e.g., hand‑washing, horseback riding), cognitive habits (handwriting, sustained attention), and emotional regulation. The vlog cites personal anecdotes (loss of hand‑writing skill affecting an IELTS test, reliance on laundry machines, constant scrolling of short videos) and broader observations (rising rates of anxiety and depression despite material abundance). The speaker concludes by urging viewers to set personal limits on convenience, using it as a tool rather than a replacement for lived experience, and wishes the audience a healthier, more balanced new year.
Chapters
một cách dân dã thì phương tây người ta có câu là use it or lose it phải sử dụng nó nếu không sẽ mất nó và đây là cái giá của rất nhiều thứ tiện lợi êm ái mà chúng mình đang tận hưởng hàng ngày nó là một trong những câu trả lời cho câu hỏi tại sao con người chúng ta bây giờ đầy đủ hơn bao giờ hết mọi thứ đều thoải mái hiện đại tiện nghi nhưng lại có quá nhiều người trầm cảm khổ sở rối loạn lo âu vì sao chúng ta không thể hạnh phúc mặc dù chúng ta sống rất thoải mái chào chào các bạn, chào các bạn, chào các bạn và chào mừng các bạn đã quay lại với nhà có tết hai nghìn lẻ hai mươi sáu. trong tập ngày hôm nay chúng mình sẽ cùng nhau kết lại năm cũ và điểm qua những bài học của cái năm mà có lần mình đã nói là thành tích lớn nhất năm vừa rồi của mình chính là sống sót qua năm vừa rồi đấy. năm hai nghìn lẻ hai mươi lăm để mà nói nhẹ nhàng, nói giảm, nói tránh thì đã là một năm nhiều biến động. còn để mà nói thẳng ra đấy thì nó là một năm bị điên đấy. mình không biết phải giải thích như thế nào. nó có rất là nhiều chuyện xảy ra và mình cảm giác là không thể có những cái chuyện như này trên đời được kiểu không thể vô lý như thế được. ngày xưa cách đây hơn hai chục năm có một cái câu nói mà rất là viral trên chương trình gặp nhau cuối tuần đấy giá trị đảo lộn hết cả chả biết thế nào một lần đấy giá trị đảo lộn hết cả chả biết từ nào một lần từ thời đại đó mà cái ông đó ông đã cảm thấy như thế rồi thì không biết là thời đại này ông ấy sẽ thấy như nào dẫn họ ra ngoài ánh sáng mặt trời rất tốt rất nhiều tiêu hồng ngoại tiêu tử ngoại vitamin a vitamin d tổng hợp cái não trước khỏi căn bệnh này mình sẽ không liệt kê đích danh ra những cái chuyện ngang ngược đảo điên trong năm vừa rồi bởi vì mình cũng không có kế hoạch biến cái video này thành một trong rất nhiều những đấu trường bàn phím ngoài kia tính đến bây giờ thì số lượng các đấu trường bàn phím để mà thỏa mãn nhu cầu cãi nhau ở trên mạng thực ra cũng đã quá dư thừa rồi và không cần nói ra thì mình nghĩ là các bạn cũng biết là mình đang nói đến những chuyện gì mình đâu phải là người duy nhất bị ảnh hưởng bởi tất cả những cái ồn ào đó và các bạn cũng vậy rất nhiều người khác cũng vậy thế thì tóm lại là chầy chật qua một năm trong số tất cả những gì mà nó đã dạy cho mình thì sau đây là bài học mà mình nghĩ là quan trọng nhất năm hai nghìn lẻ hai mươi lăm đã dạy cho mình là sự tiện lợi nó cần phải dừng lại một đâu đó cụ thể là ở cái điểm mà mình tưởng nó cho mình thêm một cái gì đó nhưng thực ra nó đang lấy mất của mình những thứ mà mình không nên đánh mất điều mình đang nói có xuất phát từ một quy luật đã xảy ra từ ngày ngàn đời nay đó là bất cứ sự tiện lợi nào cũng sẽ phải đánh đổi bằng kỹ năng làm cái việc mà sự tiện lợi ấy nay có thể làm thay cho mình. Ví dụ ngày xưa người ta di chuyển bằng ngựa và nhóm lửa nấu cơm, thế nhưng mà bây giờ chúng ta đi xe hơi và ăn cơm nấu nồi cơm điện gần như không một ai phàn nàn là ôi thế hệ trẻ bây giờ phế không biết cưỡi ngựa không biết nhóm lò rất dễ thấy là chúng ta có thể hoàn toàn sống và di chuyển cũng như là ăn uống ngon lành suốt đời với xe gắn máy bếp ga nồi cơm điện không bao giờ cần phải học cách cưỡi ngựa và nhóm lò cả. Sau rồi chúng mình bước vào thời của thế hệ chúng mình hồi còn nhỏ mình hay loanh quanh chơi ở trong sân lúc mẹ mình giặt quần áo giặt bằng tay ngồi sổm với cái chậu nước bự ở trước này xong rồi chét bột giặt lên vò vò vò thế này mình nhớ lúc đấy mẹ mình bảo là nhìn mà học dần đấy con ạ con gái con đứa về sau kiểu gì phải giặt quần áo như này thôi thì mình nhớ cái lúc đó mình cảm thấy ngại lắm không muốn làm rồi sau này thì kỳ diệu chưa gần như nhà ai cũng đầu tư mua một cái máy giặt và những thiếu nữ như mình có thể lớn lên với đôi bàn tay mịn mướt tại vì chẳng bao giờ phải giặt đồ bằng tay cả thế thì cũng ít khi nào mình thấy có ai tỏ ra tiết núi cái thời kỳ hoàng kim của việc giặt tay nhất là phụ nữ cái máy giặt nó giải phóng thời gian giải phóng sức lao động tiết kiệm nước giặt sạch hơn thỉnh thoảng có mấy cái đồ thời trang đặc thù giống như kiểu là áo len áo lụa các thứ phải giặt tay phơi riêng thì cái chuyện đó nhỏ nhỏ không có tính tóm lại là hầu như tất cả chúng mình đã mất kỹ năng giặt quần áo bằng tay nhưng không ai cảm thấy phiền với chuyện đó cả bởi vì không có kỹ năng giặt tay không có làm giảm chất lượng cuộc sống thậm chí là cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn khi luôn luôn có cái máy sẵn sàng giặt đồ cho mình hai mươi bốn trên bảy rồi không biết từ lúc nào cuộc sống của chúng mình bây giờ còn sướng hơn vua chúa ngày xưa nào là máy lạnh máy xấy máy hút bụi máy rửa chén máy kéo rèm tự động máy dọn phân tự động toilet rửa mông tự động quá là sướng luôn bây giờ đi vệ sinh xong còn không phải tự rửa mông nữa nhưng rồi cũng trong bối cảnh này thì chúng mình bắt đầu có những cái lấn cấn về cái giá của sự tiện lợi hay cụ thể là vai trò của cái kỹ năng mà chúng mình bị mất sau khi được cái máy nó làm thay ví dụ như kỹ năng viết tay chẳng hạn năm mười tám tuổi khi đi học đại học thì mình được ba mẹ mình mua cho một cái laptop và từ đó không bao giờ mình viết tay nữa trong suốt những năm đại học mình chẳng bao giờ nghĩ đến chuyện đó cả bởi vì không những nó chẳng ảnh hưởng gì đến việc học của mình mà ngược lại nó còn làm cho mọi thứ tiện lợi hơn đánh máy nhanh hơn nhẹ nhàng hơn chữ thì luôn chuẩn theo phong dễ chỉnh sửa dễ lưu trữ dễ tra cứu cuộc sống dễ dàng hơn rất nhiều hồi phổ thông mình học chuyên văn mình dành nhiều năm cuộc đời mình để viết văn ngón tay tỳ và cái cây viết học sinh hồi đó không có đứa nào là không có cái cục chai tay ở chỗ này này bởi vì viết bài suốt ngày nhưng đến lúc đánh máy thì nó biến mất vậy nên cuộc sống cứ thế êm đềm trôi đi và mình cũng chẳng bao giờ suy nghĩ gì cho đến một ngày kia mình đi thi IELTS để apply đi học thạc sĩ và phải thi viết bằng tay trời ơi cái tay mình nó không quen viết nữa nó tê cứng chữ thì xấu mình phải gồng lên để viết sao cho người ta đọc được người ta không trừ điểm xong cái tay mình viết không theo kịp tốc độ suy nghĩ thế là nó nhảy nét ví dụ như là chữ M phải có ba nét nhưng mà viết vội quá nó hụt mất nét chỉ còn chữ N thôi thế là bị đánh lỗi chính tả trừ điểm cuối cùng thì trong tất cả các phần thi nghe nói đọc viết thì điểm viết của mình nó thấp nhất đó là cái lúc mà mình thực sự thấm thiế là ok mỗi một việc mà mình được làm dù dù bởi con người hay là bởi cái máy thì đều sẽ đồng nghĩa với việc là dần dần mình sẽ mất khả năng làm việc đó hay nói một cách khác là kỹ năng của con người không phải là một thứ mà cơm không ăn thì gạo còn đó kỹ năng con người là thứ mà chúng ta phải sử dụng để duy trì nếu không sử dụng thì nó sẽ mất đi trong y khoa phương tây có một khái niệm mà người ta gọi là decondition hơi khó để mà tìm ra một từ tiếng việt nào đó ngắn gọn để diễn tả cho sát ý và đủ các sắc thái nghĩa của nó cho nên là chúng mình sẽ phải diễn giải ra một chút deconditioning là một cái trạng thái khi mà một bộ phận cơ thể ví dụ như là cơ bắp xương khớp hoặc là não bộ bị giảm năng lực do không còn được sử dụng thường xuyên nếu hàng ngày chúng ta dành phần lớn thời gian để nằm ngồi chạy xe hơi đi thang máy thậm chí chỉ có mỗi cái việc là kiếm đồ ăn thôi cũng không phải đi nữa ngồi một chỗ người ta ship đồ ăn tới tận miệng rồi thì lâu ngày hai đôi chân sẽ bị deconditioned và đi bộ vài bước đã thở hồng hộc ấy. Một cách dân dã thì phương tây người ta có câu là use it or lose it, phải sử dụng nó nếu không sẽ mất nó. Và đây là cái giá của rất nhiều thứ tiện lợi êm ái mà chúng mình đang tận hưởng hàng ngày. Nó là một trong những câu trả lời cho câu hỏi tại sao con người chúng ta bây giờ đầy đủ hơn bao giờ hết, mọi thứ đều thoải mái hiện đại tiện nghi nhưng lại có quá nhiều người trầm cảm khổ sở rối loạn lo âu. Vì sao chúng ta không thể hạnh phúc mặc dù chúng ta sống rất thoải mái? Năm hai nghìn lẻ hai mươi lăm là giọt nước tràn ly khiến cho mình một đứa trẻ thành phố yêu tiện nghi yêu sự tiện lợi thoải mái cũng phải nhận ra là cần phải có giới hạn với những thứ được dâng lên tận miệng con người đồ ăn nhanh ship hai bốn trên bảy nội dung giải trí ngắn không giới hạn sẵn sàng hai bốn trên bảy chỉ cần ngồi một chỗ và tiếp nhận thôi thế thì đến cái mức độ tiện lợi này chúng ta buộc phải nhìn lại rằng là cơ thể con người không được lập trình để ngồi một chỗ và tiếp nhận kiểu như vậy không khó để tất cả chúng mình đều biết rằng là nếu mà mình nằm cả ngày và ăn đồ ăn nhanh mỗi ngày thay cho cơm đấy thì sự tàn phá đối với cơ thể sẽ là cực kỳ lớn. Thế nhưng rất nhiều trong số chúng mình lại đang làm điều đó với cái đầu của mình. Rất nhiều người trong số chúng mình đang nằm ngồi cả ngày và mở mắt nhận từng cái muỗng đút nội dung ngắn nhanh giật gân vô bộ và bây giờ còn là giả nữa, AI nữa, cứ thế đút vào đầu hàng ngày trong một khoảng thời gian trung bình dao động từ bốn đến tám tiếng mỗi ngày. Nếu các bạn đủ may mắn được trải nghiệm vài năm cuộc đời trong một cái thế giới chưa có internet thì các bạn sẽ nhớ là quá trình vận động để tìm sự giải trí của não bộ khi chúng mình kiếm sách báo đọc hoặc là ngồi viết nhật ký. Hoặc là chờ đến giờ TV phát sóng chương trình bạn thích là như thế nào bây giờ sự giải trí nó tiện đến mức chỉ cần một cú vuốt ngón tay là xong một cơn vài giây sau cơn phấn khích tụt xuống vuốt thêm một cái nữa là lại thêm một cơn mãi mãi không bao giờ hết và rồi chúng ta mất luôn khả năng ngồi im trong vài phút đi thang máy nhiều khi chỉ nửa phút thôi nhưng mà cũng phải lôi điện thoại ra vuốt vuốt tí không thì bứt rứt bồn chồn học hành làm việc không tập trung nổi cứ nhảy từ cái này qua cái khác cảm xúc thì không xử lý được cứ đọc mấy câu giật tít ngắn ngắn ở trên mạng là tức điên lên cảm giác mệt mỏi nhưng không biết là mình đã làm những cái gì bộ não của chúng ta đang bị yếu đi như vậy đó chưa bao giờ mà một khả năng cơ bản như là ngồi im một chỗ và đọc và suy nghĩ một cái gì đó dài dài nó lại trở nên xa xỉ như thế như chúng mình đã nói ở đầu video bất cứ sự tiện lợi nào cũng sẽ phải đánh đổi bằng kỹ năng làm cái việc ấy mà sự tiện lợi này có thể làm thay cho chúng mình chúng ta có thể sống tốt mà không biết cưỡi ngựa không biết nhóm lửa không biết trồng rau nhưng không biết đọc hiểu không biết điều tiết cảm xúc và không biết tập trung suy nghĩ thì chết cái giá đó là cái giá quá đắt cho sự tiện lợi và đó chính là mức độ mà chúng mình nên dừng lại thường thì khi mà mình làm video về một vấn đề nào đó thì mình sẽ chia sẻ những giải pháp mà mình đã áp dụng nhưng trong video này thì mình sẽ không nói là bạn nên làm này làm kia bởi vì mỗi chúng ta sẽ đều có những áp lực khác nhau hoàn cảnh khác nhau lựa chọn khác nhau và đôi khi là không có lựa chọn nào khác mình chỉ gợi ý bạn là hãy đặt ra giới hạn cho sự tiện lợi trong cuộc sống của mình bởi vì sự tiện lợi chỉ nên giúp đỡ chúng mình thôi nếu nó đang sống thay mình và lấy đi những trải nghiệm cuộc đời mà đáng nghĩa ra là của mình thì đó là nơi mà chúng mình nên vạch ra một ranh giới cảm ơn các bạn đã dành thời gian để xem video cuối cùng của mình trong năm cũ và hẹn gặp lại các bạn vào một năm mới tốt đẹp hơn.
