Mặt tối của áp lực điểm số

một trong những ký ức đầu tiên của mình về giáo dục là lớp mẫu giáo khi mà hoạt động chiếm hầu hết trí nhớ của mình là ngồi im, ngồi thật im trên ghế và không cựa quậy, không hỏi, không nghịch ngợm. Bạn nào mà ngồi im hơn sẽ được xuống đất chơi đồ chơi thế nhưng mà cũng không được phát ra tiếng động. Còn bạn nào ngồi không đủ im thì bị dọa nhốt vào kho lớp và cô giáo nói là ở trong đó có cái cậu đầu chạm của ông bao công để thọc đầu các con ra. Đó là một trong số những ký ức đầu tiên và rõ nét nhất của mình về giáo dục và mình quyết định là đối với con mình thì ký ức của nó sẽ phải khác đi. Chào các bạn, chào các bạn, chào các bạn. Trong video ngày hôm nay chúng mình sẽ cùng thảo luận về một số vấn đề của một điều mà tưởng như bao năm nay vẫn thế, chả có vấn đề gì đó là áp lực điểm số khi đi học. Bây giờ các bạn hãy nhớ lại một chút trở về cái thời gian mà các bạn còn nhỏ nhớ lại những câu chuyện mà các bạn thường được nghe người lớn nói với mình. Thì câu chúc phổ biến nhất vào các ngày đặc biệt dành cho trẻ con đấy là chúc con ăn mau chóng lớn, ngoan nghe lời, học giỏi đúng không? Thực ra đến tận ngày hôm nay thì bản thân mình khi mà chúc trẻ con thì cũng chưa biết chúc cái gì khác hơn. Ăn mau chóng lớn thì giống như là chúc khỏe mạnh phát triển tốt thì không có vấn đề gì ngoan ngoãn nghe lời ông bà cha mẹ thì nó là một vấn đề khác thuộc về một câu chuyện khác của một ngày khác ngày hôm nay thì chúng mình sẽ thảo luận về cái vế học giỏi như thế nào được coi là học giỏi thì hầu hết mọi người sẽ nghĩ học giỏi là đạt điểm cao đạt danh hiệu học sinh giỏi thì được coi là học giỏi hai cái này nó đồng nghĩa với nhau bởi vì đạt danh hiệu học sinh giỏi cũng đồng nghĩa với việc là điểm cao mà điểm cao thì đủ tiêu chuẩn đạt học sinh giỏi và những cái điểm lấn cấn nó bắt đầu ngay từ chỗ này trẻ con nó nghĩ rằng mục đích trên hết của việc đi học là để đạt học sinh giỏi tức là đạt điểm cao và chỉ cần như vậy sẽ được coi là học giỏi và cách cư xử của người lớn ở trong gia đình cũng củng cố khá là mạnh mẽ cái cách nhìn nhận đó nếu mà con đạt điểm chín điểm mười thì con sẽ được khen được thưởng quà thậm chí là nhiều nhà thưởng tiền còn nếu mà bị điểm kém đấy thì con sẽ làm ba mẹ buồn con sẽ bị chê bị mắng bị kỷ luật nhiều nhà dọa con là nếu mà con học rốt đấy thì sẽ không được mua cái món đồ chơi mà con muốn không được đi du lịch với cả nhà hoặc là một cách dọa cũng khá là phổ biến là nếu mà con học rốt thì về sau con sẽ làm nghề ích nghề y gì đó ích với y là gì thì cũng khá đa dạng tùy vào mỗi gia đình thế nhưng mà chủ yếu sẽ là những cái nghề lao động cơ bản lao động chân tay vất vả mà không có thu nhập cao nguyên lý của hành động thưởng phạt này rất là đơn giản làm cho con cảm thấy ham phần thưởng và sợ hình phạt từ đó mà làm theo cái điều người lớn muốn cụ thể ở đây là học để đạt điểm cao thoạt nghe có vẻ rất là hợp lý thứ nhất bởi vì nó rõ ràng và dễ hiểu đối với trẻ con chúng ta thưởng kết quả tốt và phạt kết quả kém thứ hai về nó hiệu quả trẻ con nó ham thưởng sợ phạt thì nó sẽ làm theo điều người lớn muốn và thứ ba chuẩn bị cho trẻ con một tương lai trong thế giới thực với nguyên lý tương tự như thế đó là đi làm nếu mà đạt chỉ tiêu sẽ được thưởng tiền được thăng chức được tôn vinh còn nếu mà không hoàn thành thì sẽ bị phạt bị trừ lương thưởng bị khiển trách bị nghỉ việc thế nhưng cái vấn đề ẩn chứa đằng sau việc trẻ con tin rằng mục đích của học tập là điểm số là gì ngày hôm nay chúng mình sẽ cùng thử thảo luận đầu tiên là chúng mình hãy thử quay ngược thời gian một chút để tìm hiểu lý do vì sao mà cái việc chấm điểm nó ra đời khoảng một trăm năm về trước đấy thì hệ thống điểm số ra đời vì giáo viên cảm thấy cần thiết phải có một cái hệ tiêu chuẩn để đo lường chất lượng học tập của học sinh. Cái hệ tiêu chuẩn đó sẽ chỉ rõ ra rằng một học sinh đang nằm ở đâu trên thang đo lường chất lượng học tập và từ đó thì nó sẽ đưa ra những cái yếu tố mà học sinh đó còn thiếu cần trao dồi thêm nhằm đạt vị trí cao hơn trên cái thang đo lường ấy. Tuy nhiên hồi xưa thì cái hệ thống điểm số nó không giống như chúng mình đi học bây giờ vẫn biết, nó dựa trên xếp hạng cụ thể trong một lớp cụ thể. Ví dụ như là ở phương tây thì họ sẽ quy ước một cái lớp sẽ có một số phần trăm cụ thể đạt điểm A. Thì đó là nhóm đứng đầu. Còn điểm trung bình của phần lớn lớp sẽ dao động trong khoảng điểm B, điểm C rồi đó. Lúc này thì các bạn cứ hình dung rằng điểm cao nhất sẽ không phải là điểm mười mà điểm cao nhất là điểm của những đứa làm bài tốt nhất ở trong lớp. Trong thời lượng hạn chế của cái video này thì mình sẽ không phân tích sâu vào những vấn đề của cách chấm điểm này bởi vì bây giờ cũng không áp dụng nữa. Nhưng nói chung là cách chấm điểm này có nhiều cái không ổn và vì thế thì con người đã phát triển một hệ thống điểm số khác áp dụng cho đến ngày hôm nay. Trong hệ thống đó giáo viên sẽ chấm điểm từng cá nhân học sinh dựa trên một thang tiêu chí áp dụng chung đạt được tiêu chí nào thì sẽ được tính bao nhiêu điểm tương ứng cộng lại sau đó thì điểm số cuối cùng của mỗi cá nhân vẫn được đưa vào một cái danh sách để tính xếp hạng ở trong lớp từ đó thì ta có nhóm xếp đầu lớp được khuyến khích đi thi học sinh giỏi thi vào trường chuyên thi bằng cấp cao còn top đứng cuối lớp thì tùy mức điểm mà có được xét lên lớp hay không có được tốt nghiệp hay không có đủ điểm để vào trường A trường B hay không thì xét đến khía cạnh quản lý giáo dục cả một tỉnh thành hay là nói rộng hơn là cả một đất nước thì rõ ràng một hệ thống chấm điểm và xếp hạng thống nhất là cần thiết. Tuy nhiên ở quy mô gia đình cụ thể là khi mà chính chúng mình đi học và sau này là cho con cái của chúng mình đi học thì nó có thể phát sinh một số vấn đề bởi vì điểm số lúc này được nhìn nhận như là động lực học lớn nhất. Nếu mà bạn muốn đạt điểm cao trong một bài kiểm tra thì bạn phải học bài cho nó cẩn thận và khi mà bạn đạt điểm cao thì trường sẽ cho bạn giấy khen này còn ba mẹ bạn sẽ thưởng cho bạn nhiều thứ khác nữa phụ thuộc vào khả năng kinh tế của mỗi gia đình. Còn nếu mà bạn bị điểm kém hoặc tệ hơn là thi trượt một kỳ thi chuyển cấp nào đó thì thôi rồi cảm thấy như tất cả cánh cửa cuộc đời như đóng lại và tương lai đằng trước chỉ toàn màu xám đen chưa kể là ôm cái tội làm cha mẹ xấu hổ tại buổi họp phụ huynh xấu hổ vào ngày tết xấu hổ khi đi chợ gặp hàng xóm mà tất cả những cái dịp mà người ta cùng nhau lấy con cái ra để so sánh đúng không có hai vấn đề của việc này thứ nhất là hệ thống điểm số không phải lúc nào cũng đánh giá được khả năng của học sinh một cách chính xác tuyệt đối thì cái này là rõ ràng hệ thống nào cũng vậy hết không có cái gì có thể tuyệt đối được đặc biệt là khi áp dụng chung lên hàng triệu con người với những tính cách khác nhau này, năng lực khác nhau này, hoàn cảnh khác nhau. Bản thân người Việt Nam mình thì từ lâu cũng thực ra cũng đã biết chuyện này rồi. Bằng chứng là từ thời cha mẹ mình đã có một cái câu rất nổi tiếng học tài thi phận đấy đúng không? Đi học lấy điểm kiểm tra miệng, điểm kiểm tra mười lăm phút, điểm chấm vở kiểm bốn mươi lăm phút, điểm thi giữa kỳ, điểm thi cuối kỳ tất cả những cái điểm này cộng lại chia trung bình ra một con số cuối cùng. Thế thì nhiều khả năng cái điểm trung bình cuối cùng nó sẽ phụ thuộc vào cả quá trình học trong năm. Thế còn một kỳ thi quan trọng thì sao? Tất cả mọi thứ phụ thuộc vào một lần làm bài mà một lần làm bài nó có rất là nhiều biến số ảnh hưởng đến kết quả kiến thức và kỹ năng làm bài của bạn tất nhiên rồi thế nhưng mà ngoài ra thì đề bài có trúng vào cái phần bạn ôn kỹ nhất hay không đêm trước bạn có ngủ đủ để tỉnh táo suy nghĩ khi vào phòng thi hay không ngày đi thi bạn có bị mất bình tĩnh hay không có nhức đầu đau bụng hay không hoặc là nhiều khi có những cái bài tập chỉ cần bạn nhầm lẫn một câu nhỏ thôi là coi như sai cả bài thêm nữa thì tất cả chúng mình đều biết rằng ở trường sẽ luôn có những cái lời đồn về việc cô nào chấm chấm dễ thầy nào chấm khó và ai cũng muốn theo cái lớp và cái môn của những giáo viên mang tiếng là chấm dễ cả đúng không nói đến đây thì chắc chắn là tất cả chúng mình đều đã thấy là điểm số nhiều khi không có phản ánh chính xác khả năng của một học sinh tuy nhiên nó lại gần như là yếu tố lớn nhất quyết định lộ trình học từ cơ bản đi lên các cấp cao hơn và từ đây dẫn đến vấn đề thứ hai đó là khi mà chúng ta quá đề cao sự quan trọng của điểm số chúng ta sẽ đặt nó lên làm đầu và học sinh sẽ lấy đó là mục đích cũng như là động lực và áp lực duy nhất hậu quả là học sinh không cảm thấy học là để cho mình và cũng không cảm thấy cái niềm vui thực sự trong việc học hay là tìm hiểu những kiến thức mới học sinh bị quay cuồng và thoáng ngược trong cái vòng xoáy của việc thưởng phạt về điểm số muốn được thưởng nhiều thứ hơn bằng cách là đạt điểm cao và ghê sợ khi bị phạt về điểm thấp một số ví dụ khá buồn thế nhưng mà lại không hề hiếm gặp của việc này là một số bạn dùng việc học để uy hiếp cha mẹ đòi mua xe đòi mua điện thoại nếu không thì con sẽ không đi học nữa con sẽ không chịu ăn uống gì nữa cứ như là từ trước đến giờ bạn ấy nghĩ rằng bạn ăn và học là để cho cha mẹ chứ không phải là để cho bạn hoặc là một số bạn khác sau khi không đạt được cái mức điểm kỳ vọng ở kỳ thi thì không ăn không ngủ nổi trầm cảm áp lực gia đình nặng nề và tội nhất là có những cái hành động dại dột như thế nào thì có lẽ các bạn cũng từng nghe qua những câu chuyện như vậy cái việc học hành mà chạy theo thành tích có thể sẽ thỏa mãn được một số tiêu chí trong việc quản lý trẻ con về mặt trước mắt ví dụ đạt điểm cao để sẽ có lộ trình học thuận lợi vào trường tốt bằng cấp long lanh hồ sơ sáng sủa để có những cái công việc tốt sau này và bản thân mình thực ra mình không phủ nhận điều này việc được du học đại học và thạc sĩ là một trong những cái mảnh ghép lớn giáo dục nên con người mình ngày hôm nay và thực ra là tạo rất là nhiều điều kiện thuận lợi cho mình trong con đường sự nghiệp của mình khi mà nhìn lại thế nhưng bản thân tấm bằng nó chưa đủ mà đi bên cạnh nó còn phải có một thứ gọi là niềm yêu thích thực sự với cái công việc mình đang làm nữa cái hồi mà mình đi học đơn thuần vì điểm ấy mình thấy ở trong các phòng học khai rán một cái băng rôn ghi học học nữa học mãi để cái câu nổi tiếng của ông Lenin nữa lúc đó thì mình nhìn cái câu đó mình phát ớn và mình nghĩ là đi là học là để đến cái ngày tốt nghiệp rồi mình không cần phải đi học nữa chứ còn nếu mà học học nữa học mãi chắc chết chứ sống không nổi đấy kiểu đấy thế nhưng mà khi mà mình có điều kiện được yêu cái ngành mình học rồi thì mình mới hiểu ý nghĩa của câu đó không phải cứ lên lớp ngồi học hoài mà là học hỏi tìm tòi khám phá những điều mới trong cuộc sống học là để ấm vào thân mình một đứa trẻ sẽ hiểu được điều đó nếu nó được biết nó học vì mục đích gì và được tạo điều kiện để khám phá những điều thú vị trong cái môn mà nó đang học lấy ví dụ một câu chuyện mà mình đã kể vài lần trong một số video của mình đó là hồi tiểu học mình rất là rốt tiếng Anh và mình không hiểu học tiếng Anh là để làm gì trong mắt mình lúc đấy thì tự nhiên chả hiểu sao cứ phải đọc mấy cái chữ xì xồ để xong rồi chép đi chép lại cho nó thuộc ấy thì mình rất là rốt mình rốt và mình ghét học tiếng Anh cho đến khi mà mình được ra nước ngoài lần đầu tiên và mình hiểu là có những đất nước khác ngoài đất nước Việt Nam và nếu mà mình nói được tiếng Anh thì mình sẽ có thể đi nhiều nơi hơn nữa và nói chuyện với nhiều người hơn nữa về những cái chủ đề mà mình thích bằng tiếng Anh từ đó mình hiểu mục đích của việc học tiếng Anh và mình tìm được niềm vui trong cái việc học tiếng Anh khám phá những chủ đề mình thích thế là mình học tốt hơn và mình thích học hơn điểm số của mình từ đó cũng cao lên và tất nhiên là mình quan tâm đến điểm của mình thế nhưng mà cái điều quan trọng nhất là mình sử dụng được cái ngôn ngữ này mình ứng dụng nó mình biến tiếng Anh trở thành một công cụ hữu ích trong công việc và cuộc sống của mình cho đến tận ngày hôm nay luôn chứ nó không dừng lại ở cái ngày mà mình lấy xong cái điểm tốt nghiệp đặt trường hợp nếu mà một người chỉ học một môn học nào đó đơn thuần là vì điểm số và không có mục đích gì thêm thì sẽ rất là khó để họ có đủ cái định hướng để ứng dụng nó vào đời sống cũng như là có đủ hứng thú để tìm hiểu thêm và nó đào sâu và nó và trở nên giỏi hơn trong lĩnh vực đó các bạn hãy để ý những cái người giỏi xung quanh các bạn có thể là người quen hoặc cũng có thể là những người mà bạn thấy ở trên mạng xã hội tất nhiên là mình không thể nói chung cho tất cả mọi người rồi thế nhưng mà các bạn hãy để ý rằng rất là nhiều người trong số họ đều có có một cái sự yêu thích nhất định trong cái ngành mà họ đang chuyên thậm chí có những người thực sự đam mê và dành hầu như toàn bộ tâm sức và cuộc sống của người ta cho việc đó có thể họ kiếm được nhiều tiền thật và có thể họ có nhiều thành tích thế nhưng mà sự đam mê của họ về cái nghề của họ thì rất là rõ ràng và đối với cá nhân mình thì mình muốn tạo điều kiện cho mây được yêu thích và mây mò với những cái lĩnh vực mà nó muốn tất nhiên đừng có ở lại lớp hay gì vẫn phải đủ điểm lên lớp và đó là trách nhiệm cuộc sống tất cả chúng ta đều phải học cách hoàn thành những cái trách nhiệm của mình dù đôi khi có thể không thích lắm đúng không mẹ con mình thì không phản đối cái hệ thống điểm số thế nhưng mà chắc chắn áp lực điểm số không phải là yếu tố quan trọng nhất khi đi học mình sẽ cho con được tò mò được đặt câu hỏi và được khám phá những điều thú vị trong các môn học con sẽ hiểu rằng con học là để cho con và con có được sự tự do để tìm tòi cũng như lựa chọn con đường mà con muốn nhưng cái giá của sự tự do ấy là trách nhiệm với những cái gì mà mình chọn muốn được làm điều mình thích thì phải chứng minh là mình hết lòng với nó đó là một số suy nghĩ của mình về chuyện đi học và những cái áp lực điểm số. rất mong các bạn cũng có thể tham khảo và đóng góp ý kiến với mình. cảm ơn các bạn đã dành thời gian xem video của mình ngày hôm nay và tạm biệt các bạn.