Тоқаев кімнен қолдау іздейді? | "Марғұлан не дейді?" #3

Сәлем, достар! Бүгін біз Марула Нейдейді Ютуб каналының кезекті шығарымын шығарып отырмыз. Бүгін біз қосапты да өткен бірнеше жаңалықтарды талқыла өтеміз. Соның күшіндегі ең маңызысы Ұлтық қайыптың неміс Deutsche Welle телеканалыны берген сұхбаты. Бұл сұхбат жүрінде көптеген әңгімей болды әлеметтік жейлерде, бірақ бүгін мен сіздерге жетк Бұл сұқпатта менің бұл жалыпы бұл сұқпат дипломаттардың классикалық көп сөйлеп, ештеңе нақты айтпаудың үлгісі олды. Тоқай бұл өзінің сұқпатында менің ойымша өзінің барлық дипломатиялық өнерін салды. Бірақ сонымен де менің зейінім үшін әртеге шалынды. Бірінші, бұл сұқпаттың жүнде Тоқай бұл өзінің қай жақ Ол бұрынғы Қазақстан президенті, Ресей президенті және Қытай башылықтары екені осы сұқпаты оларды көп ұлықтауынан білінді. Тіпті Ресей президентіне она үшін ол Украинаның Крим түбегінің анексияға ұшырамағанын айты. Сол үшін біз Украина елінен нарызылық нотасын алдық. Бірақ маған ұнамаған жері бұл сұхбаттың ішінде тұқайып, қалққа деген қалқ тарапынан ешқандай көмек қолдавы үздейуін көрсеткен жоқ. Ол бірінші нәрте. Екінші, Екіншін әрсе бұл соқпаттың үшінде менің байқағаның тұнату қайыптың жаңа сәйеси айлалыра маған ұнамады, әсірсе митингпен жиналыстар жүрінде. Оның айтыуы бойынша, қазіргі, мысалы, ұрқсаттама тәртіп болса, келесіде қабарландыруға жақын тәртіп орнатылады деді. Қабарландыруға жақын тәртіптеген ненірсе ол? Менің ойымша ол митинглер не ұрқсаттама түрде болу көрік, немесе қабарландыру тәртіпімен болу көрік. Оның ортасындағы хабарландыруға жақын тәртіптегін мен өзім түсінбе қалдым. Ол бірін әрсе. Оның ішінде тағы бір айласы енді митингілермен жиналыстарды үйімдастыруушыларға, солардың үйімдастыруушыларына барлық. Сөзерде боладың бұза қылыппен қылмыстарға жауіпкершіліктің бәрін енді сол үйімдастыруушыла келіп артады. Ал онда полиция не үшін жүрі өзірді? Полиция барлық өркенетті елдерді оларды полицияның стейтіні ол митингді жүрген адамдарының қауіпсіздігі мен ішқандай бұзға құлық болмау үшін соны қада қалу өмеспе. Жауіп кершектің бәрін митинг үмдастырушыларға артатын болса, онда бұл бейліктің келесі айласы деуге болады. Енді митингдің ортасына бірнеше арындатушыларды тұққу әтті, ол арындатушылар не қылмыз, не бұзақылық жасаса, Екелетті митинг үйімдасы ұрғышыларды алатыға тұқ қойады. Шетіп отырып, бізде митинг ұрқсатысені сұхаварландыру тәртіпмені өте теп Европаның алында да өздерің бектерін сақтап қолады. Осындай жаңа айлайлар маған, мысал, өзінің көңгіліме өте ұнамады. Бүшінші, осы сұқпатта айтылған нәрсе, маған өзіне она маған нәрсе, ол Тұхайыптың белік формуласы ретінде айтылған сөзі. Тұхайыптың сөзі бойынша беліктің формуласы, оның түсінігі бойынша ол күшті президент, ол беделді парламент, және ЕСЕП-ті үкімет. Ал енді осығаңызды тұхтай кетсек, үш менде көптеген сұрақтуындайды. Б Ол қаншалықты күшті. Ол осы белік үш белік тарымағының үстінде тұрған күшпі, жоқ, ол атқар үш белік тарымағының ең жоғары орғанымы. Ал енді парламенттегеніміз, беделді парламенттегеніміз не? Ол парламенттің беделінің біз қалай өлчейміз. Ол өлшемге келмейтінерсе ой. Сонықтан ол парламент, ол не тәуелсіз парламент болу көрік, үйткені парламент, ол заң қабылдаушы беліктарымағының ең жоғарғы орғаны. Оның мәні, оның тәуелсіз дегенде. Сондықтан парламент тәуелсіз заң шығарушы беліктарымағының басты орғаны болу көрік. Тәуелсіз. Ал бейделді парламент дегеніміз не, оны мен өзім түсін Ушыншы, ол есептіп үкемет. Әл есепті үкемет, есепті үкемет болса, мұнда кімнің алдында есепті? Парламенттің алдында есепті ма? Жоқ президенттің алдында есепті ма? Егер парламенттің алдында есепті болатын болса, онда дұрыс. Ал онда президент кімге есепті? Ал егер үкемет президенттің алдында есепті болса, мұнда президент неге парламенттің алдында есепті болмасыға? Сондықтан бұл формулыда жауыптан сұрақтыр көп тұңдайды. Оның үстінде тұқайып, мұна сұт жүйесі жөнде, сұт белігі жөнде бір сөз айтып өткен жоқ. Ал енді барлық демократиялық елдерді алатын босақ, барлық белік осы үш беліктен тұрады. Бірінші ол жаншы қарушы белік тармағы. Парламент басқарған екінші ұл сот білігі, білігінің тармағы, үшінші адқарушы білік тармағы. Сол адқарушы білік тармағының башшысы ұл президент, не премьер-министр. Сот білігінің тармағының башшысы ұл жоғарғы сот. Бейлік тармағының ең басты орғаны ол парламент. Үшеуді тәуелсіз, бір-біріне тәуелсіз орғандар, бір-біріне тәуелсіз тармақтар. Ал бұл жөнде, мұсалы, тұқаев сот белігі жөнде мүлден бір сөздеткен жоқ. Осы үш тармақтың ішіндеге ең маңызды сот емес ба? Егер біз сотымызды әділ сот құшып жасамасақ, оны тәуелсіз сот жасамасақ, онында қалған беліктердің не құнылығы бар? Менің осы тұқайыптың егер сұқпатын алып, оны сығып, үшіндегі сұрын алып, не, нақты түбегелі менің алатын болса, менің зенім түскен осы үшін әрсе, айты берсе көбайту ғой болады, бірақ сонда да осы үшін әрсе, әсіресе, маған онын маған жерлері олсы. Осаптаның тағы бір маңыз жаңалықтардың бірі, ол қалғаралық сынақтама сынақтамасының нәтижесінің жарайланыға. Хиза деген ұл қалғаралық Программ фор Интернешнал Асессмент, Студент Асессмент тест деген бағдарламасы бұл үш жылда бірет өткіздетін сынақтама, ғосты үш жылда бірет өткіздетін сынақтамаға бейіл. Бұлтырғы 18 жылмен есіптегенде 80 елдей қатысты, сол 80 елдердің ішінде Қазақстан 70-ші орын алды. 75-ші орын 80 елдің үшінде ол кейінен есіптегенде, тоғыншы орын кейінен арқынан есіптегенде, алдынан есіптейтін бұлса ол 70-ші орын, ол деген сұмдығын артемес ба? Ол маскара. Біздің білім саласындағы болу жатқан күзеліс маскара деген сөз. Біздің білім саласындағы болу жатқан тұғырқты көрсетіп отыр. Енді бір ғызығы біздің білмеймейстерінің боғанды еген реакциясы. Әрине, ол осы қалғарылық сынақтаманың нәтижесінің мойындамай қайта кейірі шауыл жаса, біздікі бәрі дұрс, олардықы дұртымез. Бійіл бірінші рет біздің оқушыларымыз компьютерлік сынақтамыдан өтті деп, Ал енді сол сынақтамаға қацыққан 80 елдің оқұшыларының бәрі компьютерлік тәслімін өткен жоқ бі? Біздің елдің оқұшылары ғана емес, бағардығы елдердің оқұшылары компьютерлік сынақтамына өткен жоқ бі? Бұл қателіктерді бұл жатқан кемшіліктерді бойындаудың орына қайта өзінің ақтап, өзінің министерлігінің ақтауы көшті. Менің өйімше бұл өте қате дұрсымес нәрсе. Біздің білім саласында болуатықан дағдарысты бәріміз көріп отырмыз қой, бәріміз атанамыз. Мектепте болы жотықан дағдарысты, білім саласында болуатықан дағдарыстың бәрін өзіміз көгері болуатырмыз. Жүйелі тұрды, систематикалық тұрды осы кемшіліктерді, кемістіктерді жөнегі бұладығы оныған ешіқында үлкен бағдарлама жазбайық. Енді кемістіктердің бәрін біз білеміз. Ол, мысалы, біздің оқылықтарымыз. Ол күндейлік жүйесі, онлайн күндейлік жүйесі, ол мүлдегім систем етіндің нәрсе, мұғалымдардың жалақысы, мұғалымдардың бос вақытсының жоқтығы, ол даладағы орналасқан әшетханалар. Күнде көзге көріңетін проблемлер, мәселелер көп қой, ол үшін бағдырлама керек бі? Не ұлшымына қалғаралық сынақтамадан өтуі керек бі? Біз қалғаралықтың бәрі көрбі бұтырғы бұны күнделікті өмірде. Оны министер не дейседі, қалай ақтағысы келседі, барлық кемістіктердің бәрі көрбі бұтырмыз. Менің ойымша, ғалғаралық пейзасы сынақтығы өте әділетті түрде барлық біздің осы білімсаласында болып жатқан Менің бірақ кәдерін ойындайтын жалдайым, енді меністерлік өзінің барлық күшін, келісі пейзіға тапсыру үшін репетитордерді жалдап, оқышларды дайындамаса екенде ойынды өтім. Шектеулі қоқышылар далаты арнай пейзаға соңын дайындап, ертенгі сол санықтан әдемі өтсек, сону көзейім әдеп қорқуатым. Жалпы бұна білімсаласындағы мәселерді шешбей. Сондықтан осы пейзаның нәтчежесін алғаныңыздың біз қоған болып, үкемет болып, қоған болып, барлық халқ болып, негізі бұл проблеміға назарымызды алыдарып, біргіп шешу Менің осындай пейзаның нәтижесі осы жетінің бірі нәшар жаңалықтарының бірі болды. Осы аптанан тағы бір қалғаудыңда және әлеметтің жүрлерде жүрген жаңалықтарының бірі. Ол тоқ қауіпсіздік комитетінің әлемттеген бүкмеккерлік кенкісе жүрлерінің жабылу тұрауы көб әңгіме болды. Ултыққауысызы комитеті өзінің арнайы операциясын жүргізіп, соған қасты қатыст адамдарды қамауға алды. Және осы Али Емптеген бүкмекілік кенкселер жүйесінің лицензисінің алып қойды деген хабар келді. Менің ойымша бұл өте жақсы қабар, үйткені жауіппі менің өз бікірім бойынша біздің елде барлық қымар ойындарыды жүргізетін кампанияларымен бәсті қойатын, бәсті қойатын, бәст пен ойынайтын кампанияларды жабу өріп теп өлеймін. Және де ұларды ұндай бәс қойуға тейм салу көрек деп өлемін. Бұл, деген, біздің ұлтымызға, біздің елімізге жасалынып жатқан үлкен қияммет, өте жаман нәрсе, зен келтіретін нәрсе, көптеген адам қосы ғойындарды, қымарлық ғойындарды ғойынап қаншыма ақшаларын жоғалтып атыр. Казинодан әзер-әзер құтылбеділ Капшаға бұра бөзе қажы беріп, енді мұна қымарлық ойындар, әсінісе, мұна бәсі сқойатын ойындар қаланың үшінде мүлдем көбейікпетті. Жағы Алим бұкмекілік кеңестер жүйесін алатын босақ, ол жерде 100-100 мүнден астан жек адамдардың шоты табылды дейді. Сонда қаранғышы бір миллион адамға жоғадымдыр осы қымару ойындарын ойынап, бәске өздерінің ақшасының қойып, қанша ма ақшалар жоғалуатыр, қанша семейлер бұзылып жатыр, қанша отбастылар бұзылып жатыр, қанша адамдар әйілдерінің, не әйілдері, кеңілдерінің айырлып жатыр. Сондықта мұны үкмет дегенде, мемлекет дегенде Олып денгейдіңде алатын босақ, бұл ойындардың, қымарлық ойындардың зияны қалыпқа деген зияны өте зұрды болаймын. Сондықтан ұлтық қауіпсізілік комедияты нәғыздар өзінің үсімен айналысы деп болаймын. Бұл өте жақсы операция, және де мен құптаймын. Басқа да осындай бүкмекерлік кенселерді жапқан дұрыстеп болаймын.