A Kazakh analyst examines how the U.S.-Iran conflict could cost Kazakhstan. Oil prices spiked above $70 a barrel, helping the budget but risking inflation. Iran might stop buying Kazakh agricultural products, cutting roughly $50 million in trade. Higher defense spending could open doors to corruption.
Chapters
Ассаламу алейкум, достлар! Бүгін біз кезекті марғылан едейді бағдарламамызды ұсымы батырмыз. Бұл аптада біздің елімізде айтарлықтай шағалық болған жоқ. Оған керісінші ғалқарал денгейді халқаралық жаңалықтар біздің зейінімізден кеткен жоқ. Осы тұрғыда, біз бүгін үш халқаралық жаңалықты талды өтекті, осы тұрғыда бізге деген олардың әстерлеріне көст салайық. Ал егер менің талдауым сіздерге онаса, осы астында құнғырауды басып, менің YouTube каналыма жазылмыздар. Ал кеттік. Алдында атып өткенде, бұл аптаның басы жаңалығы ол Америка мен Иран арасындағы жанжалды. Бұл жанжалдың тарихы кем дегенде жартық асырдан бері асып кележатыр. Оның тонғылық тарихына сөңгіме қойайық. Бүгін оның бержағы бізге келіп-кетерін ғана талдап көрейік. Көп айтылған сөздермен байбаламды бұлай қойып, осы жанжалдың тікелей ашақ көз Бірінші, американдық президент Дональд Трамп өз жеге басымен шешім қалдып Иран астанасындағы Бағдат қаласының әуезжайының айналасында адамсыз шатын ұшақтан зымрандарын жаудырды. Дәл сол кезде, сол әуезжай маңында, Иранның Ислам революциясының қорғау корпусың генералы Качем Сулеймани және Ирак шехиттер жасағының командерінің орынбасары Абулбагдий Аль Мухандис кездес Бұл оқиға, Иран менері қалыларының көшелеріне миллиондаған адам шығарды. Жаналықтардың көрсеткен беделер бұл адамдардың өз елдерінде қаншалықты беделді болғандардың көрсетті. Екенші, ос шабылға қатысты, Иран премьер-министр Мшахрумен Иран парламенты Американдық пентагонды Ланкесту күйім ретінде жариялады. Иран башылара Американдық азаматтыраға қарамағарысы күш қолдануға өдебілді. Кейін, көбізамай сол түнде Иран қаруылы күштері Иракта орын аласқан Американдық әскерей базасына ұнчақтан артық зымран жіберді. Үшінші, Сол түні Тегераныны ұшып шыққан Украина қалғаралық әуе жолдары кампаниясының ұшағы аспандыз жаңып жерге ұлады. 176 адамын бәрі қазап олды. Мені әмерік емін еран арасындағы жаңызалдың ең соңы күндерінің жаңалықтары. Ал енді біздің елімізге еңелейік. Бізге осының бәрінің келіп кетері қанша деп сұрайсыз ойып. Ал енді келерінің немесе пүлесінің басасақ, бұл күніш көрай мен тек қына бір пүлесінің көріп отырымын. Ол Мұнай бағасының өтеуі. Осы жанжалдың салдарынан Мұнай бағасы 70 доллардын асып аспағанға ұмтылды. Бірақ жанжалдың әсері көпкес өзілмеді. Иранның қарсы шабулынан кейін Трамп өзінің сөйлеген сөзінде Америка Солған қарағанда, Мұнай бағасы сол 600 долардан төмен түсіп бейтінге ұқсайды. Өйткені жанжал бұра жерге кетіп, ол енді тез шешілмейтін сияқты. Ал ол қарамақ айшылық түйін шешілмей Мұнай бағасы төмендемейді. Бұл жайт Қазақстан мемлекетіне белеке әрине өте жақсы. Ал бұл жоғарын мұнай бағасының әсері қарапайым қалқы жетемі, жетпеймі олы әлі екіталар. Бірақ біздің үкімет өзінің мұйына өлген міндеттемелерді, әлеметтік міндеттемелерді ғорындаса, соның өзі жақсы болар еді. іткені кеңгі кезерде біздің үкемет ақша тапшылғына кез болды деген сыбызды көп естеймін. Қазықстан бюджетінің әлеметтік салаға 50%-дан артық бөлінетін еске сұтайтын болсақ, онында Қазықстан үкеметінің өз міндеттемелерін орындау оңайға түсіп бейтіні анық. Ал жоғары мұнай бағасының салдарынан келген жаңа ақша пайда болғ Бірінші минус – Иранға жіберлетінің аул шаруашылығымыздың эксперті жоққа шығы мүмкін. Өйткені, Иран қатан сансылар қошыраса, онында Қазақстан өндірушілері бол елге эксперт жасай алмайды. Ал Иран біздің бейдайдың үлке сатып алушыларының бірі. Оның сыртында Иран Қазақстанның мал шаруашылың өнемінің тұтынушының бірі. Сондықтан, Егер жоғарды айтылған жағдай болса, онда ол біздің ауыл шаруашылына үлкен әсер етіп, ерамен Қазақтан арасындағы 50 миллион доллар ақыш доллардың астам саудамызды жоқ қышқарады. Ал ол біздің экономикамыздың саудабалансының салдысыны төміндетіп бастайды. Егінші минус Ланкестікті сұлтау қолып, біздің арнай орғандарымыз бен қаруылы күштері меністерлегінің біжеттерінің өсіуі. Ал оларға кеткен ақша, сіздерге жетпеген ақша. Бұл жағдай біздің қауіпсіздің біздің денгейін жаңа белеске көтереді де болымаймын. Бірақ талай-талай ақша таланттарыжға салынып жемқорлықты жаңа денгейгі көтеретіні анық. Үш Мемлекетпен арынайы орғандыр қоқықтарының кенгейуы. Ланкестіктің түкелей зиянының горы оның жанама зияны жаман. Түкелей ланкестіктен зардап шеккендердің саны көптемес. Қарасаңыз жол апатман адамдар мүң есе көп қаза тауып жатыр. Бірақ ол күнделікті жағдай болып кеткендіктен біздің етіміз оған әбден үйреніп кеткен. Ланкестік херсінше � оңдай оғығылар бізге ерекше қауапты болып көрінеді. Мәне, мемелікетпен арнай орғандар соны пайдаланып, өз бюджеттерін көтеріп, адам қоқықтырын басуының оңай және өзеріне аңғайлы жолдарын тапты. Сондықтан еле өремей, дауырыққай, назарымызды әр бір қылмыстың ауыр жардаптары немес, оңдай қылмыстың жиелегіне немесе бізбен болу мүмкіндіг Түрінші минус. Иранмен Ақш арасындағы жанжал әрине туризм саласына да өз әсерін текедені. Біріншіден, ол Ақш және Европа визаларының қиындау ұтсығы. Екіншіден, ол Америка мен Европа күру барасындағы қойладың көптеген сұрақтар мен тергеу тағы да басқа салдар. Иранға мүлдем саяқатқа бару дегінді мүлдем мұнытқан дұрыс. Үйткені, Иранн Америка мен іран арасында болып жатқан жанжал бізге тікелі әсері бар. Біз несесекті жақындық процесдерден қашып тұғылалымаймыз. Сонықтан біз осындай өдерістерге мұқият қарап, бізге қандай әсер етіне-этіне назар аударуымыз керек. Сондағана біз ондай жағдайлардың жалалды әсерлеріне дайым болып, керек әрекеттерді уақытысында жасайламыз. Бірақ бір ескерту жасып өтейін Талқылғанымыз дүрстемес, жаңалықтардың барлығы бірде емес. Мысалы, өткен әттаның тағы бір көп талқыланған жаңалықтарының бірі ол қанзада ғаримен Мегін Қаншаимның ағылшын тағынан бастартуы. Осы жаңалықты талқыламаған адам жоқ. Ақш президент Трамптан бастап Қарапайын таксист кедейін. Ал бізге, мысалы, ол жаңалықтың мүлдем ешқындай � Сондықтан, кез келген жаңалықты талқылап талдаудың алында, оның маған келіп кетері неде деген сұрақты өздерімізге қойған дұрыс. Егер сізге ондай жаңалықтың тікелі әсері болмаса, онда ондай жаңалықты мүллем қарамаған және. Мені ағайын осы аптаның жаңалықтары осындай болды. Өзіңіз көріп отырғаныңыздай жаңалықтарлың барлықтарына алаңдап елі өремеген жөн. Ал мен осы мен өз бағдарлыңнамды бітіріп, сіздерге жаңа жылда тек қана жақсы жаңалықтарды әтілеймін. Ал келесі жүз-жүз кенше сәу сәлімет.
