Margulan Seisembay analyzes Kazakhstan's recent events: President Tokayev's Munich security speech, internet shutdowns linked to Aisultan Uazin's social media posts, and a new protest law that drew 70 arrests. The ecology ministry warns Kazakhstan risks losing independence within 10-15 years if it stays dependent on mineral exports.
Chapters
Ассаляму ғалекім, достар! Бұл кезекті апталық марылан едейді бағдарламамыз. Өткен аптыда елімізге маңызды жаңалықтыр болмағандықтан кезекті марылан едейді бағдарламамыз шыққан жоқ. Оның үсіне өткен аптаның соғында мен Алмайу университетінің үйімдастырған ұлы-балқаш ақыра даты әкологиялық мұз шеруіне қатысыным. Бұл әкологиялық ш Ал енді біз өткен аптаның жаңалықтырына көшейік. Өткен аптаның бірінші талдайтын жаңалығы ретінде, Қасым Джомар Тухаевтің мүнхенде өткен 56-ші қауапсіздік конференциясына сапары және дәл солгезде Қазақстанда беліктің интернетті боғаттауы туралы талда өткізгеріміз дұрс болыр деп ойлайын. АҚПА-ның 15-інде президент Тухаев мүнхенде өткен 56- Бұл конференцияға қырық мемлекет башшылары, жүзден астам сұртқыстер министерлері, қорғаныс министерлері, көптеген қалғаралық сарапшылары мен өрі неміз және қалғаралық кампанияларының башшылары қатысты. Міне осындай қавымның алдында қасым жұмар тоқайып, өзінің келешекке деген қозғарасымен Казақстанның Орта-Азия қауіпсіздігі үшін қандай шаралар жасап жатқанын баяндады. Әрене, саяси және экономикалық реформалары жөнде де сөз қозғалды. Міне, дәл сөлгезде белік Казақстанда интернетті бұғаттай бастады. Арине, қазіргі заманда ондай нәселерді ешкім жасыр алмайды, ел шуәте қалды. Тоқаев дере өзінің твиттер аккаунтында өзінің бұл Бұғаттау туралық хабартыр болғанын жәре алап, бағарлық акпарат ресурсларының жұмысының қалпына келтіруіді тапсырды. Енді бұл оқиғаның себептеріме салдарын талдып көтеек. Біріншіден, интернетті Бұғаттау ол Айсултан Уәзінің постыларында Айсултан шешесі Дариган Азербайеваға қарсы шығып, өздерінің одбасыларының бір талай үшкі құпеларын елге жария етті. Оның үстіне Қазақстан-Ресей арасындағы газ контрактілерінің астыртын бұлықтарын шығарды. Айсултанының жазбаларын көптеген Ресей, және Қазақстан интернет ресурсары, әсі-ресе телеграм каналдары білсенді түрде Оның айтыуы бойынша Ай Султанының ден сауылығы қорқыны шытығы ұзады. Есірткеден еңбеліп жатқан адамның сөзінің талқылау етикеға жатпайды деді. Тіпті Ай Султан бірегін манипуляциясының асында жүрген адам деп соқты мене істірмірзі. Менің пікірім бойынша Ай Султан өзінің сөзіне жауіп бералатын ересек адам. Сөйлеген сөзі шын болса, оның ол масполу айттыма, әлді есірткенің әсерінен айттыма, мәселе онда емес қой. Мәселе оның сөзіндер жанын барма, ол шынба жоқ өтірікпе. Ал осы сұрақтарға Абаев Мұрза өңгіткен жоқ. Міні қойылған сұрақтар мен қалықта тұған қүдіпке жауіп берудің орны, бейлік Ай Султанының постарына тосқаул қойып, ақпараттың әр� Бейлік интернетті бұғаттайтының ашық мұындады. Екінші, интернетті бұғатта ұлтық айыттың бұйырғымез, үйткені соңшамы қалғарал қау балдында ұл өз-өзін жерге қаратпайдығы. Үшінші, Интернетті бұғаттыған кітап қанашы дейміз, әйтпесе ұлту қайыптың қойыңдарай деген сөзіне елін демеседі ғой. Түрінші – бұғаттыған ұлттық қауапсіздік комитеті дейміз, үйткені мәсім үв бұрынғы президенттің басқа еш кімді тыңдамайды. Бесінші – сонда күдікті тек қана ақпарат мейстер болып тұр. Егер ол даригаға жақ Уәткен Аптаның екінші маңызды жаңалығы ол үкіметтің мейтингілер жоңдыегі жаңының жаңа нұсқасы. Мейтингілер жаңының жаңа нұсқасын қоғамға түсіндіріп қоғам белісенділерінің пікірлерін дейіне ұшын Ақпарат Мейстер Абаев алмадыға келді. Қоғам белісенділерінің кезесу барысында жаңа жаңының қоғамға ойыткені оның дұрысынан көрі бұрысы әлдегайда көріп. Ұкіметтің ұсынысы қалықтың мүддесін мүлдемес кермей тек қана бейліктің қамыны көздейді. Менің ойымша, метингдер жаңының жаңған ұсқасы Қасым Жамар Тұқайыптың Ұлттық қоғамдық Сенім комиссиясында сөзіне қарамаға ішкеледі. Бұл деген тұқайыптың сайысатымен көз қарасына деген тікелей сабатар. Осыған Келспей, Ұлтты қоғам сенім комиссиясының мүшесі, белгілі баспағер қоғам қайраткері Бақчан Бұхарбай осы үйімдан шығатының әреалады. Міне ағайын, өзіңіз көріп отырғаныңыздай, қазіргі таңда белікті тағы бір күш пайда болу отыр. Ол біліктегі бюрократия мен өз ойындарын ойнап жүрген, өзгерісте қарсы жүрген шенемініктер. Бұл күш біліктегі ең алпауыт күш. Елдегі болып жатқан өдерістермен шаруаш жоқ, қоғамы ауруларына жаңаш майтын, жоғардан берілген тапсырмаларды орында майтын, тек қана өз мүдделері мен өз тыныштықтарын ойлап жүрген күш. Мен бұл жүрде Арине, біріншілден барлық жағдайға басшы жауіпті, бірақ күнделікті тұрды істердің жүрмеуіне ортада орналасқан бюрократтар жауіпті дегін келеді. Бұл күшке тек қана қоғам біргіп төтеп бералады. Тоқаевтың айтқанын берге нөәделерін істеткізуіміз керек. Барлығымыз әр адам өз орнында бар күшімізді салып, миліктен саяси реформаларды талаби етуім Саяси реформасыз біздің ертеңіміз жоқ. Ал енді сен бүгіні өткен мейтингілерге келейік. Өзіңіз білетінде сен бүгіні екі мейтинг өтті. Бірінші мейтинг Жан Болат Мамай және оның Қазықстан Демократиялық Партиясы үйімдастырған мейтинг сағат 11-де өтті. Бірақ бұл мейтингіге көп адам келіп жаратқан жоқ. Бұл мейтингде 70-сі адам қамауа алынды Бірақ белік ол митингге жол бермеді. Бағарлық жин алған немесе аланға бет бұрған адамдарды олардың қоқыттарына қарамастан күштеп жол жегінде тұрған автобусларына тұғып аланғынан әкетіп жатты. Жалпы аланғын мен жақын орналасқан көшелердегі полиция саны митингілерге келу үшлерінің санының әлдегайда артық болып шықты. Каланың орталық көшелерінің барлығы полиция қызметкерлерімен қоршап, ішіне адам кіргізбей қойды. Каланың орталығында интернет мүлдем өшіріп тасталды. Тек қана ұйялы, байланыс қана жұмыс теді. Беліктің осы митингтермен күресу жолдарына қарағанда, белік халықтың жанайқа айынтыңдауға және өзгеруге дайын емес. Бұл әрине өте өкінішті жа Халықтың наразылығы ешқайда кетпейді. Ашуы жиналып, бүргіні осы әділетсіздіктің зардапыны шегеміз. Ең соңында, мен кішкентай, бірақ өте маңызды жаңалыққа назарларыңызды тарқын келіп отыр. Үкмет жиналысы барысында Қазақстан экология және геология мейсторы маңызы мұрзағалейіп, Қазақстанда келесі 10-15 жылдың ішінде пайдалы қазба ресур Міріншіден, Қазақстандағы көптеген қазбағылы байлықтарды өндіредің кен орындары мен оның жанында орналасықан кіше қалалылар қолдырайды деген сөз. Екіншіден, 10-15 жылдың ішінде біз дере ұшаралар жасамасақ, онда біздің экономикамызда сол кіше қалалылардың тағдырын қайталайды. Үшіншіден, Қазақстанда қазбағылы байлықтарға қатсысы жоқ, экономиканы жәде Міне ғайын, 30 жыл бойы біз қазбалы байлықтарының арқасында құтырып, қара жатты бұлайда бұлайда шәшіп, енді тойдың аяғына жақындап қалдық. Соны ескерейік. Вақыт кәзір бізге қарсы. Негірлің бір орында көп тұрып қалсақ, келесегіміз бұл ғұрланып, та өлсездіңіздің жарық күні көз көрмес қаранғы түнне айналуы мүм Күнделікті айқай шумен, негізгі, маңызды жаңалықтар мен оны талдап әрекет жасағандан шаршамай қағайын. Ал мен осы мен өз талдауынды аяқтадым. Сіздерге менің бүгінгі талдауым ұнаса, онында мұна астындағы қоңғырауды басып, менің YouTube арнама жазылуыңызды сұраймын. Келесі жүзіскенше, сәу.
