Қордайдағы бүліншілік неден шықты? | Америка және Қытай мүдделерi мен Алматы экологиясы.

Ассаляу мағалекім, достар! Бұл кезекті «Апталық марылан едейді» деген бағдарламамыз. Бұл бағдарламада біз өткен аптаның халықтың зеніні е болған ең маңызды жаңалықтарын талдап көреміз. Бірақ өткен аптаның жаңалықтарына көшпейтіруп, мен өткен жұмады болған, құрдайды болған төтінші жағдай тұралы өзімнің бікірімді біз Ал енді осы оқиғаға тоқтайық. Қордайда болған жағдайдың барлық себептері мен түрткілері әлі анықталған жоқ. Бірақ тергеушілер не тапсада, не іздеседі осы елді тұрғатқан азаматтардың барлығына сол қақтығыстың барлық себептері айдаянық. Біріншіден, кез келген қақтығыз ол дала өртіндей. Ол тек қана соған маяқты жағдай туғандығана пайда бол Ал жағдай пайда болғанда оған әр түрлін әрсе сірінке болсын, не шылым болсын, не кезгелеген ғотын болсын, не найзағы болсын барлықта себеп немесе түрткі болалады. Ал адам арасында қақтығыз, ол сол дала өртінде, оған кезгелеген әрсе түрткі болалады, немесе себеп болалады. Ол мас болып төбілескенінде, немесе қызды қызғанып төбілешіғарғанында олардың байларлы Ал оның үшінде қоғамды жаляп жатқан әділетсіздік, жемқорлық, және қазақ ұлтының құқығы жерге тапталып жатқан ес керсек, ондағы ұндай алаппат өртшықатындай себептер біздің қоғамда өте көп. Екіншіден, қандай жағдай болмасын, ұндай жағдайда әр адам ұндай нәрсенін телефонға, видеоға түріп, өздерің туыстуғ Ондай нәрсеңі, біліктің айтуынша, арында тушылық пропагандист тевге болмайды. Сонықтан, менің ойымша, бұл қалыптасқан нәрсе барлық күнәнің бәрін ондай адамдарға жабуға болмайды. Үшіншіден, кез келген қақтығыстың астарында ултаралық, немесе экономикалық, немесе күндеріпті жағдай болуы мүмкін. Бірақ қақтығыстың барлығы аяғымда төб Уиткені, кезгерген адам көпшіліктің жетегіне түсіп, өзінің ашу ұлзасына ерік беріп қойады. Сондықта мұна мәселелерге көңіл бөлігі үрікті бесептеймін. Біріншіден, бәрін әділетті түрде шешіп, жергілікті бейліктің өзіне шара қолдану ұғырық. Екіншіден, күнаның бәрі сол видео таратқан адамдардың өздеріне жап 3. Қалықтың әлеметтік жергіліпті қалықтың әлеметтік жағдайын шеші өріп. 4. Қазақстандық Ұлтық асамбіле үйесінің жұмысы, олар біздің конституциямызға өзгеріс еңгізуден басқа осыңыз жасады ма? Менің ойымша, ол текке керек жоқ қорған, олардың мүшелерін бәрін қуып шығып, олардың орына одыңда сол диаспоралардың беделді адамдарын отығызу көріп. Ал енді басты ескеретіндерсе, ол әрине саяси реформа. Деге егер біз елімізде саяси реформаларды өткізбесек, бұндай қақтығыстар бізде алда кезесе біреді. Ондай көшеіміз қан сасып, осындай қақтығыстар Мысалда, бұл тұрғы жылы өткен қарағандыда болған оқиғаны еске салсақ, бұл да турыс оңдай оқиға болған нәрсе. Сондықтан да, бізді құтқаратын тек қана саяси реформалар. Бағарлығымыз қоғам болып, білік басындағы отырған білік өкілдері оғасыған ойлануымыз керек ағайын. Ал біз енді өткен аптаның екінші маңызды жаңалығы Вөткен әфтаның соңында АҚШ мемлекеті қатшысы Майк Пампео Қазақстан, Өзбекистан, Украина және Беларус елдеріне саяси экономикалық сапармен келді. Америка мемлекеті қатшысы деп АҚШ-тың сұртқы істер министерінің лауазымын атайды. Майк Пампео бұл лауазымға 18 жылдың сәурайында келді. Оның алдында бұл күсі АҚШ-тың орталық барлау басқарымасының басшысы болып жүмістеді. Сондықтан бұл адам сұртқы саясет болсын, сұртқы саясеттің барлық қарамағайшылықтары болсын, осыларың бәрін екже-етек жейлерін білетін адам деп айтауы болады. Бұл сапар барысында басқа елдерде не айтқан, не қойған талқыламайы қойық, тікелей біздің Қазақстану өк Казақстанда бұл сапар барысында ол Нұршылтан Назарбайып, Касым Жамар Тохаев және сұртқыстер министрі мұқтар өтлеу бердімен кезесу өткізді. Кезесулердің ресми тақырыбы экономикалық және саяси қарымқатынастырды нұғайту болғанмен, негізгі Майк Пампеоуның Казақстанға келге мақсаты ол регионалды қауапсіздік тақырып мен АҚШштың орта Азияға арналған Нұршылдан Азарбайыппен, Қасымжамар Тохайыппен кезесу тақырыптары ашылған жоқ. Менің өйімше, ол жерде Қазақстан мен Қытай арасындағы қарымқатынас, Қазақстанда өтіп жатқан белік транзиті және оның Қазақстандағы американдық инвестицияларына қалай әсерететіні талқыланды. Сапар барысында екі жақты қызықты мәлімдейме жасады. Соған Тохтай кетейк Бірінші, Мұхтар Тлевбердінің айтуы бойынша, АҚШ-тың мемлекеттік департаменті біздің Қазақстанның кампанияларымен жекет ұлғаларыны санкция қоймауыны үлкейін әсере көрсетіп, үлес қосып жүрдіп айтты. Осыған қарағанда, американдық тардың біздің бейлікті немен қорқылы жүргені көрсеттір. «Әрине, әңгіменің тұрқыны біздің белікті сақтық қалуы мен транзитті ойдағды өткізу барысында американдық жолдастар көмектесемі, жоқ әлді кедергі жасаймы» деген сауалы. Екінші сапар барысындағы қызықты мәлімет ол Майк Пампеоның Қытайдағы адам құқығын қорғау ақуалы жөнін дегі сөзі. Бұл сөзінде Майк Пампео Қ АҚШтың бұл репрессияларды тоқтатыу үшін барлық елдерге арналған үндеуін жәр елады. Қытайда мұслыман қауымын қамауда ұстаудырған лагерлері туралы ашығайтты. Бұндай сөздерді біз емес, АҚШ мемлекеттік қатшысының айту бізге ұят жағдай. Қытайдағы біздің қандастарымыздың мүшкіл жағдай жатқа отырғанына біздің көзімізді� Бүлдің тұққайыптың өзі бұндай лагерлердің барекенін ойында отырған жоқ. Әрине, бұл саяси дипломатиялық тұрғыдан дұрш теп езептеп отырған шығар. Бірақ менің ойымша, өз қандастарының қорғай алымаған, оларға бірау сөзбен босады арыша болай алымаған мемлекет, дәрменсіз бешәрі мемлекетті бөлеймін. Ал енді Майк Пампевының Бірінші, Американың бірінші мүддесі ол Ресия мен Қытайды күшетпеу. Үйткені, Американың жағандағы бірінші бәсекелестері ол Ресия мен Қытай елдері. Сондықтан қазіргі таңда осы Шиуның арасында Бұрынғы Кенгес республикалар үшін бәсекелестік жүріп жатыр. Осы Бұрынғы Кенгестік республикалар қай империяны өзінің серектесі ретінде таңдас Сондықтан, әрдайым Америка бұрынғы Кеңес республикаларының тәуелсіздігін қолдайды. «Біз сіздердің тәуелсіздіңізді қолдаймыз, сендер мұқтысындар, сендердің экономикалырын мұқты» деп айтадың американдық сөздерінің төркіні осында. Американың мүддесі осы республикалардың оның үшінде Қазақстанның рухың көтеріп, Қазақстан мен Ресейге қаратпау. Сондықтан Американың бұл мүддесі Қазақ халқының мүддесі мен сәй Жақында болып жатқан ең үлкен бәсекелестік, ол мұнай қорларына және энергия көздеріне бәсекелестік. Америка көптеген мұнай қорларын қадығалау арқылы араб елдерімен таяу шығыс елдерін құтыртпай ұстау отыр. Ал өзлері сол арада жаңа технологияларының арқасында өзлерінің энергетикалық тәуелсіздігіне жетті. Ал енді Қазақстандағы американды компаниялар бағарлық қысалықтарды толыққанды төлеп, мұнай қорларына инвестиция жасап, алатын заттарының бағарлығын ішкі нарықтан алатын болса, оңда Американың бұл мүддесі Қазақ халқының мүддесіне сәйгеледі. Американың үшінші мүддесі ол әрине Америка компанияларының Қазақстандағы пайдасы. Бұл тұрғыда Барлық Америка мұнай кампанияларымен жасалған кейсім шарттарыдың жабық себебінен біз олардың қанчалықты Қазақ халқына теймдейкенімі көрелімай отырмыз. Сондықтан, Америка кампаниялары келешекте Қазақ халқымен дост болғысы келсе, онында өздері ерікті түрде сол шарттарыдың барлығың Қазақ халқына ашып жарайлау көретті болебін. Осы үшінші мүдде тұрғысынан қарайтын болсақ, онда Америкаға, әрине Қазақстанда демократия болғаны қызығымез. Юткені демократияғалық елдер өздерінің мүддесінің қатты қорғай алады. Ал диктатура елдерімен келісу опыңай. Сондықтан Америка Қазақстандағы небір көтерістерге қарсы болады. Бірақ адам қоқы, демократия, санкция деген сөздерді пайдаланып, біздің бейліктің үрегін қашырып, солардың қорқыншын өз мүддесіне пайдаланады. Американың бұл мүддесі Қазақ халқының мүддесіне қарамағайшы. Ал енді Қытай мемлекетінің Қазақстандағы мүддел Казақстаның мұнайымен ғазы. Үйткені, өзлерінің қарқынды даңып келішіған экономикасына көптеген энергия қажет. Сондықтан олар Қазақстандағы мұнай меңгас қорларын қадығалауы тұрсады. Екінші, ол халық саны тез өспкелжетқан солстық сензән оқыруғы. Бұл оқыруға көптеген азық түліп керек. Сондықтан китай кампаниялары Қазақстандағы аул шаруашылығына және жеріне көс салуда. Бұл тұрғыдан Қазақстан өте сақ болу керек. Ал енді � Кұтайдың негізгі түрт күші бар. Бірінші күші ол әрине адам саны. Екінші күші ол қаражаттың көптілігі. Өшінші күші ол жаңа технологиялар. Түрінші күші ол ең үлкен әрі қаруылу күштер. Кұтайдың ең бірінші холданатын күші ол әрине өздерінің халық саны. Жағанда, Қытай әрбір қалады өздерінің «Чайна Таун» деген диаспораларын дамытқан. Қытай диаспораларының бірнер екшелігі ола жергілікті халқпен арыласпайды. Олар басқа ұлтқа сыңып кетпейді. Өздері 1002-тайда турғандай өздерімен ғана өздері арыласып өмір сүреді. Сондықтан ондай диаспоралар өте қалыпты. Қытайдың екінші күші ол Кұтай басқа елдерге инвестиция саламдеп, ақшаны қарызға беріп сол елдердің экономикалық тәуелсіздігін алық қойып жүріп. Ондай мысалдар әлемде өте күрді. Ал емді Қытайдың үшінші күшіне келетін болсақ, ол жаңа технологиялар. Әсіресе жеке адамды қадығалау технологиялары. Менің осының бәрін ескерсек, онда Қытаймен Қазықтан арасында қарымқатынастарын бағарлығын ақыл мен орнатыққанымыз дұрсте болеймін. Қытайымен келіскен келісім шарттардың бағарлығын ашық т� Мені ағайын осымен геополитика мәселелерін бұлай қойып, өзіміздің регионалдық мәселелерімізге келейік. Бұл аптада әлеметтік желдерді ең көп талқыланған мәселе ол Алматы қаласының авасы мен экологиялық ақуалы. Бұл тақырып та айтылып жатқан сөздермен пікірлер өте көп, әлеметтік желдер сарапшыларға толы, мен олардың барлың қайталай вермей өз пікірімді б Ал ауа бұзылуының себебі төртеуақ. Бірінші ол тестер, екінші ол жекемен шексектір, үшінші афта көліктер, төртінші ол ретсіз жүріп жатқан құрлыс. Барлық сарапшылардың және алматыға жаңа шейтін адамдардың сөздері осы түрт себеп түнгірегенде жүреді. Қай себептің үлесі зор, залалы зор, сөздердің бәрі пікірлердің бәрі сол түнгіректе, даудың бәрі осы түнгіректе жүреді. Менің пікірім бойынша, бейлік осы мәселдердің түртеуінді барлығың бірдей біртіндеп шешу ұғ Шешім жоғымез. Бұл мәселелерді қалай шешуын бейлік әбдем біледі. Мәселе білімдеймез, мәселе басқа да. Мысалы, тест мәселесіне келетін болсақ, Алматы-та ұшақ тест орын аласқан. Сол үш тестінің біреуі газдалған. Екі тест көмірмен жұмыстейді. Осы көмірмен жұмыстейдің екі тестіғе түтінің тазалайтының фильтірін орнату ұғырып теуілемін. Және сапалы к Сосын бірте-бірте 32 тесті де ғазға айналдырға болады. Бұл шешінде сарапшылардың көпшілігі қолдайды. Бірақ мәселе шешін табудаймез, мәселе сол шешінді жүзіге асыруда. Ал бұл жүрде бізде үлкен проблемі бар. Бірінші мәселе – ол тесттердің әкематқымез Самурук энергияғы қарауы. Ал енді Самурук энергияның өзінің бұғалтырлық балансының қарайтын болсақ, бұ Бұл компания тесттердеге фильтр салуымез, ғаздандыруымез, олар өздерінің өмір сұруымен әлек бұл бүрген компания. Сондықтан олар халықта алдап ертең-ертеңмен іштеге-үштеге істемеуде. Бұл жүрде саяши ешешім керек. Алматы ақыламерациясында 1 миллионға жоқ адам тұрады, ал ол біздің республикамыздың 12%-ына жақын. Оның үшінде Алматы халасы республикалық бюджет оңды өскеру үгірік. Соңдықтан белік саяси шешім қабылдау үгірік. Тес мәселелер жөрінде және Алмата Ауасының мәселелер жөрінде нақты шешім қабылдау үгірік. Бұл мәселе тек қана популистик шешіммен шешілмейді. Бағырық қоғам болып, мұна тестердің жеке кампания болып тұрғандырына қарамастан біргіп әкемат болып, үкемет мүшелері болып, қоғамдық қарядкерлері болып біргіп осы Алматы қаласының экологиясының қалпына келдіруі стратегиясын қабылдап күнделікті жұмыспен шешігі болады. Мүмкін, мүлдем, Алматы қалалық әкмәтінің жанында арнай проект офисіні ашып, барлық Алматы қаласының экологиялық құсырақтарын сол офиске бағындырып қойған дұрыс шығар. Өзіңіз көріп отырғаныңыздай, Алматы қаласының экологиясы, Алматының авасы ол табиғи емес, экономикалығы емес, ол саяси проблема. Бұл проблеміні шешу үшін қоғам бірігі барлық күшін осы тақырып та бейлікке барыншы қысымжасы өгерек. Сондағанна бұл проблем өз шешімін тавады. Айтпесе, өткен 20-30 жылды ағдай бұл проблема тек қана сөз біп қалавереді біз ешқандай нәтижеге жетпейміз. Мені өткен аптаның жаңалықтар ғосындай болды, мен өзінің талдауымды ғосымен аяқтаймын. Егер сіздерге менің талдауым ұнаса, ұнда мұна асында ғоқ құнғырауды басып, менің ютюб арнама жазылуыңызды сұраймын. Ал сіздерге елімізге тұнықшып тілеп, келесі кезескенше, жүзескенше сау сәлемет.