"দেশে বিশ্বাস না থাকলে তো, USA থেকে দেশে ফিরতাম না" | Perspective Podcast | Ep #109 | Yahia Amin

M Asif Rahman spent two decades building WordPress products and working with US clients before returning to Bangladesh. He says the country lacks good mentors and investors often accuse founders of misusing funds, while social media amplifies shallow advice over real research. He came back because he believes in Bangladesh.
Chapters
आम्रा क्यानो एकटा कम्पानी बनाए डूहाज़ेट डौलर एकटा पोग्रामार के बेतन दीते पारी ना? और क्यानो एइ आमी जिदी फ्लूइड़ा ते एकटा कम्पानी बनाए मनसे चाहाज़ेट डौलर बेतन दीबो? एता क्यानो है? एखने क्यान आमी जोदी बांगलादेश के अनेक पॉजिटिप ना भापताम, आमी जोदी आमादेर इको-सिस्टेम के अनेक परिमान ट्रास्ट ना करताम, तो अमे बांगलादेशे फिरी आशा धरकार छिलो ना, आमी इक्स्ट्रीम्ली लाकी, आमी इक्स्ट्रीम्ली प्रिविलेस, � अपनी जोदी निजेके एक टा उन्टरपेनर, उद्धोकता मने करें, तहले किन्टा अपना डेफिनेशनी होलो, जा अपनी प्रॉबलेम देखबें, अपनी प्रॉबलेम ने कथा बोलबें, बाट अपनी प्रॉबलेम के गाली दीबें ना, अपनी प्रॉबलेम सौल्फ करब.
आमादे स्टार्ट-आप इको-सिस्टेम ताके अशले गतू 10-15 बछरे जतो टूको इंप्रूफ करा उचिट छिलो, ता की होईसे, जोदी ना होई, से के ता अशला आमादेर गैप टा कुधाई।.
एकन होलो always looking for a bigger share. अमकर कसतेके evaluation एं 10,00,000 अनेक खेतरे अमन होते पारे जे केवा अपना इन्वेस्टर, अपना के टाका दीते पार बे But he will not be a good mentor कारण से बिजनस ता नीजे करा नाई तुमी देश के hate करते पार बाला।.
So, Assalamualaikum, Asif Bhai, क्या महना आछें? Assalamualaikum, आपने कासे जीसे ता खुब अद्भूत लागे ना, जे आपना लाइफ ता तो कतो लोगों होई दे बारतो? As a WordPress developer, आपनी खोई भाला करते सेलें, then you made company, then you made investments, आपनी US ये तो लंबा समहें छिलें, Inter Bangalore ये लंबा समहे इन रोलर कोस्ता राइट समगजी दाओं दाके परतमे कुछ बहले, जे आतो गुला फेज्ज, मानो जे खने सेटल करे, आपना सेटल करे मता फाइनेस छेलो, सिट्वेशेन छेलो, कनटेक्स छेलो, पर.
जदी धरेन इभाबे मने करें, अनेक दिख थेके आमी अनेक सेटल्ड होयते ही चलसी, जामन WordPress निये तो आमी काछ करते से अनेक दिर्खो समय धरे, 20 बाछट धरे, इता खुफी सेटल्ड. बाकि इता मनह होई, आमार पर्सोनेजी ट्रेइट टाइप जोधी धरेन एकाकों टाइमलाइन दे बलें, आमी पोग्रामार अनेक early age थेके, आमार बहयष जखन, आमी जखन class 8 एपोरी, तकहन आमी fast, computer बंग programming introduced होई, एरपर एक college ये, आमी Notre Dame college एपोरेछी, वार्ट-प्रेस इंटोडिूज्ड होई बार, कलेश सेश करा परे, शिफ्ट ता जामन होई, जामें किन्टो माझे खुबी हल्पो टाइम एर-फोर्से छिलां।.
वाव।.
तो एबंग आमी एर-फोर्से थेके जेदे पारताम। आम आमी तो अखने इसे नर्शावते भोरती होलाम, Electrical and Telecommunication. तो इबला drastic change, एभाबे जोदी बालें, जे कथा देखे गथाई जापछी. But, businessman आमी कखनो होते चाहे नहीं. जीवनर कोनो सपनेर मुझे इता छिलो ना, जामी businessman होबो. Programming आमार भाल मैंने शब सेक्टर अमादेर इस सेक्टर जाजा भापते पारें सब केसो जना एट एकडम इनिशाल फेज छिलो Wordpress शुरू हलो 2003 शलर माझा माझी दिके, आमी involved हलाम 2003 शलर last-ed दिके, चारे � तो इर परे टाइमे जे होलो जे मना एक ता जीनी सबिष्कर कललां जे वेपसाइट बनाना बापार टा कुबी इजी एबंग WordPress, आमी भालो जानार कारणे, आमर जन्नो इता बनाना आरु इजी बड एटार आमी तक Too many website baniye pelechi, too many project kore pelechi. Eta ame varsityr pura life tayye karte tekechi. Wordpress er maje anek baro heche. Manuj jon anek samaye takhon Wordpress ke anek minimalistik ekta tool mone koreche. Somehow ame eki jinishe kore gesi to. Banaye, e dikhteke jodi dekhen, e 2040 sal theke, ekhon 2024 sal, still kinto ame Wordpress e. Amar fokus e, kajer, ekta baro angso e 20 bachadro Wordpress iro regese. चेन्स जामन भापे होये छोड़ा करेक्टरिस्टिक्स एर कारणे, जे 2009 आमी जखोन University सेश करी, तो खन आमी शुजग पावार कारणे गलोबाली ट्रैवल करा शुरू करी, कारण Wordpress आमार जा Contribution छिलो, Wordpress ए एक� आमी भर्सीरी ते ठाकार टाइमे जे इन्पैटेशन गुला पेछी, से ता अमर पक एक्छी लाइटेन करा समभब चिलो ना। सेशार परे ते कामे एक लाइटेन करा शूरू करी। तो कहन आमार ग्लोबल इक्सपोर्जर होई। आमादे तो खन एक इ टेक जार्नालेर कारणे, आमी टेक अनेक इवेंटे इंवाइडेट छिलाम, से गलाते यो जावा शुरू करी, टेक इवेंट गुलाते, आमार अनेक स्टार्टाप फाउंडर दे साथे परुछाय है, आमार especially, की-की स्टार्टाप टाइपेर जे प्रोज तारा उनने के एक्स्रीमली रीच होय जाए by 2019, तारे साथे मैं किसु-किसु इन्वेस्ट करा शूरू करी. आमार Facebook एंवेस्ट करार गल्पोड़ा हो गिनतो उराकम, मैंने कुब इस्पेशलाइज्ड भाबे, आमी करूँ साथे कानेक्� Apar America te aman nijer company guro kara cheshta kori, wordpress anek baro hoye, takhon amra wordpress er service type er kalcho kori, agency maton kore, enterprise, fortune 500 company koyekta amade client chilo. America te thaka suru kori, epar abar America teke firi ashi, Bangladesh invest kara cheshta kori. मने diversification अनेक आसे, इता शत्तो, बट इ बेसिसे डिरेक्टर हो जेता बोललें, आमाके जोधे जिगेश करें, लाइफेर बाके अने किसों तोलो नाई, इता एक टा significant, like milestone in my life. इता मैं बोलते सी, बेसिसेर परते आमार भालो बाशा, आमादेर IT से एबों बांगलादेशेर परती भालो बासा जैगा थेके बोलते से इता अनिक शनमनर एक जैगा. माने अमी जोदी बांगलादेश के अनिक पॉजिटिप ना भापताम, अमी जोदी आमादेर इको-सिस्टेम के अनिक परिमान ट्रास्ट ना करताम, � ekhon hai to besis ama ke dharan shudhu nijer jonna baro hao na, ahoy to ekosisteme impact kara aro shujog dibe.
Ekhar definitivam na branding Bangladesh, kya na apni Bangladesh aashlein, kya na apni anek start-up ae invest korlein. Se jagata te jao lagi, ekta jaga apna profile e khub interest nahi, ekto boosah chishta kori ami. Ami software engineer na, kakhon na chilam na. आपनी जिता wordpress करते पारलें, जे समय करते गेलें, से समय अने की तो अन्नो दिके चले गेसे, अन्नो language चले गेसे, java टे चले गेसे, अन्नो दिके चले गेसे. आपनी wordpress से you became बांगलादेशे मोटा-मोटी wordpress से जो जोड़ी कहके, मोटा-मोटी कैन उननोरा जखन WordPress छेरे उननो दिके जाछे, WordPress के Limited मने करे उननो दिके, मने तारा Update टाके मने करसे उननो दिके जावा, छे गरना how did, why did you, मने WordPress एतो deep करलें, जिना उननोरा करलो ना, कौन जीनिस टासला.
अपना देका अलादा क नामे, एइ बापरते एइ बाब एक्स्प्लेइन कराड़ा खोबी कम्प्लिकेटेट, आमी आपना के Maclaurin Gladwell इर इइ ब्लिंक थेके बोलते पारी, जे ब्लिंक speaks about, like, snap judgment, जे, बनाइ, क्यानो अनेक समय मुहुत्तेर मुध्दे आपने ए लाकी हुआ लागदे आपनाके, एक ही साथ आपना तो डोमेन नौलेस थाका लागदे। जो इधान WordPress रकता बालें, तकहन जे शमय आमी WordPress के पिक करसती, तकहन एक छिला आमार छोईस्ट छिलो मातरो दू तीन ता, आमी आइदार ब्लॉगी इगुला वेरी गुड टूल, पर इगुला खोबी कम्प्लिकेटेट टूल छिलो। इता आमार जन एक्छली ठीक छिलो ना। जे कारण आमी WordPress एहो भुस्तो होई। एबंग WordPress Committee जे Openness टा छिलो, इता मार अनेक भालो लेकछी। कारण आमी इत एक-एक जन मनस्यत्तो भालो मुन्दो लागे एक-एक रोकम होते पारे, माना अनेक पोग्रामर्देर, अनेक शादीनता पछंदा अमन भाबे जेखने तारा सब किसु भेंगे बनाते पारे, जेखने तारा सब किसु निजे control करते पा And ekta user ki pariman control karte pare? Jeta balance ta baki kono tate hoyeto ekki pariman chilo na. Ek karo na amar WordPress bhalo legetche. Ami WordPress e stik thakar cheshta kusti. Eta 20 bachara ekta bapar. Abar jodi dekhen amar company, WP Developer, amater WordPress brand jeta, इते अख़ण ग्लोबली हो किन्ट अनक बरो, मना है ग्लोबली जोदी आपनी WordPress एप परॉड़ाक्ट जादेर आसे, तादे डाउनलोड बा इंस्टाल दे हिसाप करन, आमरा समभाबता ग्लोबली टॉप 5 कमपनीर एकता, इखाने, दाखियान, आमादेर लास्ट पाछ बछरे आमादेर इय वार्ट-प्रेस्ट प्रड़ाक्ट बिजनेस अनेग ग्लो करेछे। इखान एक टा सिग्निफिकेंट अंख्षो छिलो एसेंशल आड़ आन, आमादेर एक टा प्रड़ाक्ट, जेटा एल एबं अनेके तादेर उन्नार न अनेक गुलाने अनेक डिप्ली काछ करेछे, अमी पिक करेछी तो अखन एलिमेंटर। इता नियो अनेकेर अनेक रकमेर राखम कथा असे जे कैनो आमी एलिमेंटर पिक कललाम, एलिमेंटर जे ग्लोबली आतो बरो ह यही बापर ता ही होयतो है जे ब्लिंक र मतन, snap judgment, आमार elementor अनक भाला लगेछे, तारा एक ता बड़ो कारण, elementor रे मद्धा में देखेछी जे उदर founder जारा, team जारा, they listen to people very well, तारा committee feedback निछे, तारा open भाबे काछ करछे, एपंग जिनिसट शुबीदा हो शुबीदा बुला निये कथा बोलते सी, उरा शे बुला इस सल्फ करा छेस्टा करते हैं, छिन्दा करें। जखन Elementor रे नीजेर, जास्ट 10,000 अक्टिविनिस्टा हो छीलो, तेन I picked up Elementor. आमी आमार नीजे ताके नियाशी, अमरा दूजन मिले, खोपी निजेदेर परपर्स थे, एक टूल तोईरी करी, Essential Add-on for Elementor, जे ता अखन ग्लोबली WordPress रस सबचे Most Popular Tarot Number Plug-in र एक ता मन है, एपंग अखन अमाते ग्लोबली 23 बा 24 लोक्ख उजर आसे तो अल्टिमेटली इता अल्सा अबार प्रॉबली बीकामिंग लाकी एबंग जेटा पीक करा भीसे, से ताते आमरा साक्सपूल माना होईची बोला एकहन होईतो इक़ता बलो छे आरो अनेक किसों गनते रापम पीक करसती जेड़ेते हो तो धोरे थाकार गुरुत तो लाइफे अबसर है अमन जदी.
इक्टो आपना ब्रेंडिंग मांगलादेश आशे जाई, से ता जे आपना बेसिसे इलेक्शन ना आगे, आपनी अनेक बर बोलेछें, जे जिनसे जोनों पार्टी कर लाइ, मैं बहु.
मैंने आमी जो दिधरेन बेपार ता आमार अनेक आगेर एक टा गल्पो दिये बोली, जे सो मतो इटर 2010 सलेर कथा बोलते सी, आमी तो अखन पथम बोस्टनी उनिवर्सिरी ते एक टा वार्ड कैम्प, एट करार परे उखाने तो मनाया आमी किनिये काँच करी, आमार कमपानीन नाम की, आमार ट्यूटर हैंडल, इस अपकी शुय थाके, सेशन ता शेश करा परे, एक जन, audience, आगए आशचे, से इंडियान, से आमार के जि ता होले कि आपनी एकहन काछ करने एमिरिका थे। उठान बललाम ना आमी बांगलादेशे थेके काछ करी। तार जोन नो एटा बिशाश कराई खुबी कोठीन, जे बांगलादेश थेके एक जोन पोग्रामर, फाउंडर, अन्ट्रोपेनर, पुरा जे एकहन जो तो ग्लोबली ताकाई देखें, बांगलादेशेर, टेकनोलोजिकल पर्सन, पोग्रामर, तारों केंटो ग्लोबली Google या जॉब करछे एबं खुबी important important जागाए करछे, मने आचके ही इन न्यूस टा देखते सिलाम, जानें किना जे बांगला� तो एखन किन्टु Google event search दिले, most of the results जे मना इथेके आशे। एइ अंख्षे main project lead ही सपे काछ करचा है एक जन बांगलादेशी। आमादेर रखों असंकर remarkable मनुष है, जरा globally काछ करते है। Still किन्टु आमादे branding तो इज जासना के मतरो 2,00,000 पोग्रामर बा टेकनिकाल मानुश्योन आसे होलो इूक्रेनेर, उरा जे परिमान significantly important globally teknology ते, आमादर के केंटो एफ़ाबे भाबे ना।.
विशाल परिमार माला देशी।.
मेंतो आमरा वै ब्रेंडिंगे ज्यागाता एकहना तोयिरी करते पारी नहीं। तो इता था हयाँ तो आरा शमाल लागबे और आमादेर है तो आरा एक टू पॉजिटिबली इमपएक्ट खरा लाग.
एकन धालें अमादे देशे ट्यालेंट ता जोदी कंफोर्टेबली बाइरे चलो जाए। इसे ता बुएर थेके होग, इसे ता इनिवर्सी थेके होग। बिकस तालें इसहाने कुनो अपर्छिनिटी देखे ना। ता हेले अशले आमादेर ब्रेंडिंग मांगलादेश तो काछ करबा ना। Because, आमादेर जारा मांगलादेश ब्रेंड टाके तोरी करबे, तारा तरसल मांगलादेश थाकार कुनु जुक्ति खुछ बात थाना। आबार, अमी जदी पाब्लिकेर सम अपनी अमेरिका इच्छेलें सेटल करते परलें आमिश्योर आपना आशन पासर साथार अनेकी नाई किछो आसे, अनेकी अबार बाइरी सेटल करसे What do you say to a young person, एक चद्द बाछरे छेले, आसकी इंग्लिशी ने परास्णा करते जे bombarded with all the negativity, बांगलादेशे इता है ना। सुदो बांगलादेशे ही इस समस्या है। सुदो बांगलादेशे ही online scam आसे। सुदो बांगलादेशे ही इस समस्या। सुदो बांगलादेशे ही पुलिषेर गासे गेले बिपद। डाक्तर गासे गेले बिपद। शांग.
देखें, मनहे फ़स्टे आमी जीनिस्टा इभवे बोली, जे बाइरे छोले जाओ ताके, आमी कुनो रोकम भाबे खराब बा नेगिडिब मने करी ना, एकदोम अनेस्टली भाबे बोलछी, प्रेक्टिकल सेंसे छिन्दा करे, लुकिंग एट आओर जीडिपी, But ke baire settle hobe? Eta hoye to question. E jagarte dharan ami je bhabe dekhi je, amader jano sankha, amader ekta capital jodi hote hoye, amader jano sankhari skill baghte hobe. Eta tamra sobay bujhi. Desher modde ho thakur, desher baire ho jak. Seta hi hoye to sarkare sobse boro chesta. Chesta to kule hi sob sofol hoye na. Nishoi somay lagbe sofol hobe. बाइरे जारा छले जाच्छे, अमार मते इता कटा positive things, तारा बाइरे जाक, भावल job करूक, देश तो तादेर देशी रहे जाबे, जे बांगला देशे जन्मगहन करेछे, अथा बाजार origin बांगला देशी, से कौनो दिने अन्नो कौनो किसुय होदे पार इता से जनो भूले ना जाए। से देशेर बाइरे छोले गालो, छोले जे उखाने भालो जॉप कुलो, तार फेमिली के से गुड़ हेल्प करते पालो। आमादेर की expectation? परथम expectation होलो, से देश के फलो बाजबे। से देश के ने positive कथा बोले। क् इन प्रॉबलेम तो मुंगल गुरह तेक एशे क्यों त्यूरी करे नाई। हो एशे त्यूरी करस्ते, तान होले तार फेमिली त्यूरी करस्ते, तान होले ता कासेर मनुज़्यों क्यों त्यूरी करस्ते।.
तार समस त्यूरी करस्ते।.
है, समस त्यूरी करस्ते। समस तो हमा Manay don't talk about like politics or government. It's all about us. To amader ke tar manay solve kartha hobe. To amra jakon baira chole dachchi, amra ekane ekta bhalo jenish karte siye je we have less people to feed. Ebhawe jodi apni manay karno. We have less job to create. Chole jawa bhalo. चले गालो, से काछ कलो, से जानो देश के भुले ना जाए, ता आमी जखना एटा यांग परस्थोनर कथा बोललें जा आमी ताके की बोलबो, कुन बयशाल से तारूपर अने किसो निर्भर करे, आमी सबे के बोला छिस्टा करी बाइरे जाओ, भालो � Always deshe phir aso. Je boyase hi hok. Manay, shudhu baire chehe poll la. Pore phir aso, tale kach karbe na. Karun tumi global ekta kompani kikore chale. Tar culture kifaye build hoye. Shekhane keno manushjon amade che ten fold better profit make karte pare. Amra keno ekta kompani banaye, 2000 dollar ekta programmer ke beton dite pari na. Ar keno e ami, jidi fluida te ekta kompani banaye, manushe 4000 dollar beton dipo. Eta keno hoye, ekhane keno hoye na. Oita solve karo, shikho, phir aso, ekhane oita banao. Apar struggle karo, But, desh ka bhulla jayo na. Manayi, try-try to karte habe. Jodi apni takay dakhen, je China ba India, tara je hi bhabe, manayi, globally distributed. Oder kentu desher baire kachkar pariman amade chaho aro anek besi. But, tara to desh ka bhulla jayo na. Tade desho, tade fire jayo armatan paribes toyeri karte pereche? Tara ho to fire gese. Manayi, patek ta angshe, ei bhabe toyeri hoye. But, desh sab problem solve kora felbe. Tar pare tumi ekta हाँ, ट्रीमलेंड ए छला आजबा, हाँ, इरो तो होबे ना, सिंगापूर क्ये बनाबे?
बहलाश टा के सिंगापूर होग, तार पर आजबो?
सिंगापूर टा क्ये बनाबे? माना, बैंगलोर क्ये बनाइसे? बैंगलोरे जे, अमन निजे बैंगलोरे मनहे इता आगे सान्फ्रान्सिस्को हुई से, तर परे जेशेरोरा मने करसे जामी सान्फ्रान्सिस्को ते ठाका और बेंगलवरे ठाका एकी, ना तारा आगे फिरे गेसे, तारा फिरे गेसे बोले तादेर बंधुरा, एमिरिकार थेके, मनहे उखने इंवेस्ट करत आम्रा किन्टू ग्लोबल इभाबे परलम सल्फ करते परबो ना। तो आमर मते बाइरे चले जाओ टा प्रलम ना। किन्टू देशेर पर्ति एक टा बृतिश्ना तोरी होगा टा खुबी बड़ा प्रलम।.
खुबी खुबी � अब मुझे तीन ता कोईस्चेन दिया, रैन्डॉम्ले जो आमे एकशो ता बांगलादेशे के बिभिन नो एजेर जीगेश करी, जे एक नमर, जे बांगलादेशेर बाटॉम 50% पापॉलेशन, अर्थानितिर दिक्थेके, तारा की बेशी गरीब, ना की इंडियेर बाटॉ एक नमबर, दू नमबर परस्टर, जदी आमी जातें के बोली जे, इन्डियार पाबलिक हेल्थ, बटम 50% पापलेशन अच्छोन नो बेशी दूर्बल, ना कि बांगलादेशेर, बटम 50% अच्छोन नो पाबलिक हेल्थ के तार कुन एफेक्ट होर संभोन ना कि बांगला देशे बेशी, ना कि U.S. ये देशी, तार सबाई बोलो अब उसे बांगला.
देशे निर्चा आगात पार पहसोरी, आगात पार.
पहसोरी, significantly बेशी. अमि जिदी ड्राक क्राइसिस थेके सूर करें, anything अर्थात से किन्तु बांगलादेशेर बाइरे बिशीर हाकेती ट्रैवल करे नाई से जीवने जार्मान, फ्रेंच देखे नाई अनेक इंडियान बंधोतार नाई किन्तु से कौन्फिडेंट जे बांगलादेशेर मतर खाराब कुन जाइगा बांगलादे� अमी जोदी बोली पाब्लिक ट्रांस्पोर्ट रेलेटेट रेप की इंडिया है ना बांगलादेशे बेशी है गरे? इंडिया.
रो बसता है। Not.
Comparable. Comparable हो ना. पार्टी कोली जोदी गैंग रेपेर कता पली। But the thing is, se bhul jane, amag se bhul bishash kare, ta dhriro bishash, Bangladeshe se je struggle ta face karte se. Heta shudhu Bangladeshe hi ase, apne shudhu Bangladeshe hoji hi sambab. इंडिया ते जी देश प्रेम अतो स्ट्रागल निये, with all its, like recently Reuters report करसे गतो शफता हे, जे इंडिया ते last, मनय 5 to 7 years जर, जरा MBS पास करसे, तार में almost 45% भुआ, certificate. 45% ना र्यूटर एरे रिपोर्ट, जदि यो इंडिया ते ग्रेइट हॉस्पिटल डेफिनेटली आसे, इन्दियार केछो-केछो जीनिष अंबिलिवेबली आमादर थेगे भालो। But I'm saying that, एक टा एवरेज इंडियान एर, with all its आपना की मोला है? आमी.
जानी ना, आपनी exactly जी जागे उधरन दिलें, आमारे उधरन ता मोने होई छे आराक टा सोशल अस्पेक्टे, छिन्दा करें, मना इंडिया थू बिग, इंडिया के जेनरलाइस करा बापा टा आमार खुबी अपछंदो, Kolkata, West Bengal, Bihar aar apni Mumbai, Bangalore, Pune edhe sathe judhi compare karan is like different world, different country, konu mil nahi e jayagalar moda, India ke generalize kara thik na. But apni jokhon bottom 50 bolte sain, erato core country hisabe bolte sain, bane compare karar moton ho na, but most of the manosh nishoye jana na, ebong tara dhorenisa, amra kharab. आमार कोन कनटेक्स्टा मना है से आपना के बोली, एखनता आमादेर मेट्रो आस्थे, आगे छिलोन, आगे आमादेर बास से ट्रांस्पोर्ट करते होतो। इंडिया ते, कौलकाता ते, मेट्रो किन्ट अनेक बच्छार धरे आसे। अमार क्यामान भाई मनुझे चे धराण इंडिया ते, खुबी बीजी एक टा आफिश आओरे, जोधी एक टा में, बास के ओठे, बा मेट्रो के ओठे, एबंग, से जेनरेली, मन I mean, I got like very shocked. I got very, very, very shocked. Che it was same country, eki rakam Jama-Kapur pare, bhaat di khay, eki bhasa e katha bole, social dharenilam je same. Manay, ame tokhon dharenil difference to guzlam na. Tokhon hai to Bangladesh ro abastha aro difference chila, udher abastha difference chila. Dharenilam je same hi, muta-muta fabe. Ta manay, Jama-Kapur ne apne kisu bolte barber na. Je ekan-ekar manujon, manay, salar kamis pare okhana paure na, unna porso unna paure na, ye type ro kono bapa na, ye same type ri. इंडियाते जुधी एक टा मेर दिके केवो ताकाइ बार केवो जुधी एक टा मेर के धाका दाए बार टाच करे एक टा बाइशका मानुष थाँगबे जे एशे जे एटा करसे ताके एटा थापल लागाइ दिबे एटा कोरे फलबे कलकाता ते एकडम भांगा एक टा ट्राम के ओएशे, जे इटा कोरसे, तके जे directly charge कराइ बयपाटा कोरबे ना। तो, इजे social norms इर, इडिफ्रेंस ता कुन समई थेके होईलो? ना एकी तो country छ बा इ 2024 शाले सी डिफरेंस ता कोड़ थे क्या हो इसते? मैं.
इन जिनिस्ता असलो बुझी ना माने अमी जिनिस्ता अनिक भावे बुधाच चाहिए क्योंकि मैं आइ कैन अंडर्सेंड यूरोप, जार्मानी साथे आमादेर मानस्तात्तिक पार्थरकोट आपनी तो political leader ना, निर्बाछन करार प्लैन नाई, आपनी क्यान इगलो बोले, बिपदे परें, comment section ने गाली खान, क्यान? आम बोली क्यान? आसके एक ता बाँगलादेशेर talented एक ता बाच्चा, जे बड़ो होईते से 12 बाछर थेके, जखन चार भालो थाका टा बाइरे, security टा बाइरे, निरापत्ता टा बाइरे, इता ते शे बरो हो ही देशे. Irrespective of इ बारो बछोरे छले टा आठरो बा चोबीश बछोर बाइशे बेर होते पाल्लो की पाल्लो ना, शे ता अप्राशोंगी. शे किन्दू सबशोमाई मने करे जे शे � ओ भाई, मैं तो बांगलादेश की करा। इ जिनिस्ता किन्टो पाब्लिक सेंटिमेंट ए, एक टा सिग्निफिकेंट फाक्टर। इ बांगलादेशी जखोन इन्वेस्टर होई, इ बांगलादेशी जखोन सरकरे चाक्री करे, अथा बासे बांगलादे कानाडा एगी आमी बासार बाइरेर रास्ता पुरिषकार रागपू। महला बासकरे फेलू। महला देश। क्यान आमी जोदी खाराप नहां करी, क्यों तो खाराप करू। आमी जोदी ख़ती नहां करी, क्यों तो ख़ती करूबे। क्यान इखाने तो हाजर हो� आमादेर के आपनी एकटा स्टार्ट-अप एर फांडरिस करते जान औथबा आपनी एकटा बरो बयफसे के बले तुझे बाँगलादेशी स्टार्ट-अप ए इंवेस्ट करो आपनी एकटा बाच्चा के बले जे नाती में एकटा बरो.
मना आमार मने होई जे एइ बापार ता कोभी टॉप थेके होईच होलोईज, लेकिन आमादे किन्टो ग्रेट लीडर असे, ग्रेट लीडर ना थाकले बंगलादेश तो साधिनी होतो ना, एइ देश तो मना बाकिया तो गुला बरो कांट्री माचखाने, आम� अनेक कस्तो करे, अमादेर मुक्ति जुध्धेर इतिहास ता जे परिमान रक्ताक्तो, तो एइ देश तो सहजा आशा नाई, आमरा जासा का चुक्ति साइन करे देश पाइनाई, आमादेर literally 30 लोख हो मानुषेर जिबन देश तोईरियो ही से. तकहन तो बहलो बाशा छिलो, थारा तो देशेर जन्नो बने एकड़ों पूरा ready, एकटा सेना बाहिनी साथे फाइट करसे, जगहें अमंतारा अस्तरो छिलो ना, मानुशो छिलो ना, किसु ही छिलो ना, फाइट के करसे, सेना बाहिनी साथे फाइट करते से क्रि� माने इही जीनिश गुला है तो ठू-पॉलिटिकाल, आमी उगला अलोचनार मंधे ढूखते चाहे ना, किन्तु आपनी जे धर्न बोलेन एकडोम यांगर जेनरेशान, तारा की फ़ाबे बर होच्छे, तारा तो उगला सोसाइटी थेके ही देखते से, तारा तादेर � माने सुत्ति-सुत्ति लास्ट पास्ता बाछरेर हिशाब जोधी आपनी देखें माने जेकोनो गिवेन पार्सन नेली लेक 50-50 मन हाई चांस आपनी जोधी ताके जिकाश करें तुम्ही जोधी सुझोग पाओ तुम्ही की देशा थागबा ना बायरे चापा 50-50 चांस जो बोल ता छारा बायरे छोले जेते चार possibility too much बेरे जाच्छे। अमर.
मने से इता 80-20, 80% ही बेरे जाबे, चार-चार ता ताके सुझो बेले। अमि.
आप्टिमिस्टी खोच्छी, okay. मनहे इजी जीनिष्टा समभाबतो तादेर बायरे लाइफ सं� तारा बाइरेल लाइफेर प्रॉबलेम गुलो देखसे, तारा फिरी आशिदे चाहे. इता ओ किन्टू घोडबे, मने कतो फास्टार घोडबे इता मी जानी ना, मने एमिरीका मने इकिन्टू सब गुड लाइफ था ना, एमिरीका ते ओ अशंख माने गान राइट थेके शुरू करे, बाके अनेक किसो हमादे रे खाने माँच-माँच-माँच बेटर। तो आमी उई प्राबलेमेर कथाधरन बोलते गेलां मना, किन्टु जे सोशाल एक टा पर्सेप्शन तोरी होयेचे, जे गुड लाइफ इस नौट हेर। Eta ekstremely wrong, mana amra sabahe jani. Epang eta hi hoye to amade society dekhta baro void tuiri korbe, je amra jakhon Bangladeshe ho to good company tuiri hobe, Bangladeshe good founder aste, mana anek manujon aste jaraye deshe jono anek hard work korte sami sure. Mana last 5-10 ta bachare amade deshe ro to anek change ho yeste. Manujon ekhon 20 minute Mirpurba Uttara theke Motijil e jete pare. Eta to sambhab. माने हेलिकाफ्टररे छारा, आस तेके 10 बाछ रागे इता कुनु दिन सम्भब छिलो ना। एकहन तो जे केओ जे दे पारे, तारहे तो साइट टाका लागबे, एकशो टाका लागबे। तो छेंस तो देशेर हुसे। माने एइ भरोषा ता जे ठाका, जे अल्टिमेटल एबंख सेराते जे पत्तेक ता मनसे भुमिकास, अमी जखन रास्ता दे हार्टे सी, अमी तखन रास्ता रूपर दे हार्टे सी, ना फुटपाट दे हार्टे सी, अमी जखन एक ता दोकान कोरी, अमी दोकान ता राइट जागाई कोरी, अमी माला माला माला दोका ओवर बीज दे पार हुलां और आमी रासे दोर दे पार हुलां डिफ्रेंस ता तो इ जागा थेके आशे डिफ्रेंस ता आमादे दिख थेके आशे मानाई सरकार की मानाई देश की यो लो तो आमादे सभाई के निये तो अमार मन है साम्हाओ एगला शि� तार उपरे ताके किंदो सरकार फाइन करबे से दहरान तार बाशा, तार नीजेर बाशा, इतार घास से काटे नाई सरकार फास्टे से ताके नोटिज दिवे, तार पर से ताके फाइन करबे बार सरकार थेके केटो दिवे, केटे फूल चास्ट ता तार उपरे चाप.
सापसमा जिटा बलय छेटा होछी जे भाई बाँग्लादेश तो समस्चार कुण जेन्विनली शेश नही। अमी ट्राफिक जैम बोली, आमी जीनिष पत्ते दाम बढ़ार कथा बोली, समस लेकिन इशू तर से होचे जे तुम्हों जदी देखो तुम्हार आपबामार समपरकर समऊष्या ता बेश, बानेश परिबारे आपबामार समपरकर बेश खराप, तुम्हों गिटो जनो जनी � So, tumi mitha katha bolte so na, you are just trying to make things better. Desh premer issue ta hocho ye ta na je, amar desh oneg bhalo taye ame etar bhalo chai. Barong ame desher bhalo chai, abang amra collectively bhalo chai. Eta hi amandir ek matro best shot, deshe aslo bhalo kiso habe. So, आमी चाही आमार देशे भालो की जो होक, किन्टा आमादेर मेधावी सभाई मने करें बानला देशे कुन भालो भविष्यात नाई, बा बेशीर भागी मने करें, ताहेल आमाँ तारा चले गालो, आमाँ तारा सब सम� So, आमी कुनु हावी मने कोई ना बाणलादेशे ना अनक समस्या नाई, आमी genuinely मने कोई बाणलादेशे बिशाल बरिमान समस्या But, इस समस्या कमनार एक बत तो collective उपई होईलो, जे आम� इन जगह ता आमंदे सोषल लेबेल एक्दूम हमी जीज़े पर जीज़े पर जीज़े पर जीज़े पर जीज़े पर जीज़े पर जीज़े जीज़े पर जीज़े प�.
बेशी बाग जागा ये ता मिस-इंफोर्मेशन और नौलेजेर गैप माना ये जे जारा बाइरे चोल लगे से इराओ ये सत्तो ता बुझ बे जे बाइरे शब्किशो पॉजिटिप ना ये ता बुझते कारो दूय बाछर लगबे कारो पाछ बाछर लगबे आमी ये तान इन्वाइरोमेंटली एत्तो ब्यूटिफूल एक टा कांट्री के छेरेश क्यों जदी कानाडार एइ कॉल्ड वेदारे जाए बा बानाई अमिरिका टेक्सासे जाए मानाई आरोनी किसूछे बूछ बे ताके एगुला तर्मतन करो बूछता दान कौनो तार भालो मु आमाके बोलें दुनियार कतव गला सुन्दर देशे इता करा जाए। तो आमातेर एकाने लाइफ इमनी ते जेनरेली चलते पारे। देश बाद देशे दिके एक्छोले एकाने अनिक बिशी प्राब्लेम आसते। एकाने प्राब्लेम नाई। इता मना आमी ओ बोल माने मानुश जोन जेता एकहनो experience करे नाई, से से इताने होई तो अने कथा बले ना। इता जखन से निजे experience करे, तो तकहन होई तो इय जीनिष ताने तार धारणा एक्टू clear होगे। आपनी ताका बोलते गेले, इता तार कासे either positive, either negative, जेकुन आम्रा दुझोनी जे काथा टा बोललाम जे ताके experience करता हुबे, तान निजे जाइगादे र ताके ठीक ठाकता हुबे, सरकारे दिक्ते के आमे देखी जे ता दूइटा approach, like we have two extreme group, एक group जारा बांगसे सब खराप मना करे, आरा एक टा group जारा बांगलादेश के चेछे single प ना, ना, बोलते से हो तो, जरा अमादेर थिक्ते शिक्ते से, माने, अमी शूर एक्षल अनेक किसा अमादेर थिक्ते से, आमादेर जे GDP growth बा सुत्ति जाजा हुईसे उला, माने, extremely significant, आमरा करणाते जे less effective, दुनिया क ता होले होयता message टा more acceptable होतो. अमरा जटकरे घुम तेकर उठे सिंगपूरे साथे compare करे फिललाम। जटकरे घुम तेकर उठे कानाडा साथे compare करे फिललाम। इता too much. बाकी मानोईजन होयता इता निते परते से ना। आमादेर होयता एबंग इता अमरा धरन सबाई अपस करसी, जी इता संभब ना है, के बोलते पारे बांगलादेशेर मानों सुखी? प्राबलेम ता होलो, आपनी जोदी एकडम ब्यूटिफुल एक टा कान्ट्री बा अमिरिकार मतन देश, एटाइपे जाइगाते जान, आमी अप उदेर देशे एक राखम घटना घरते, ओरा जखन इूरोपियन इउनियने रंख्षो हाई, माल्टार जोदे आपने छोबी देखें, माल्टार जोदे आपने गूगल सार्च देखें, मैपे देखें, आपनी एकदम हबाख इकान्ट्री ते क्यों ही से जानें, इरा जखन इरोपियन इउन्योंन रंख्षो होई, 2002-2005 इर दिके, धापे-धापे एक जागा इशे, इरा इर बॉर्डार्ड टा ओपेन करे दाई। जे सुन्दर-सुन्दर माउन्टेन, सुन्दर ओशान, मन इन कान्ट्री ते क्यों है से जानें, इरा जखन इरोपियन इउन्योंने रंख्षो है, 2002-2005 इर दिके, धापे-धापे एक जागे एशे, इरा इदर बडार्ट टा ओपेन करे दाइ, जे जेक्यों, जे माल्टीस पास्पोर्ट असे, शर्कार के ने खुशी ना। एकहनो खुशी ना। एबों, मनने, ताराओ रौंग ना। पर, आपनी जोधी बांगलादेशे सहते कमप्यार करें, जे what they have, what they are doing, और आमरा की, आमरा की करती सी, आपना कासे literally � माने, बात हुई सी की, दाखेन, माल ता केंटो अल्टिमेटली सास्टेन करसे, माल ता केंटो अल्टिमेटली बेटर करसे, ता तेरो एक टा गवहमेंटल छेंज हुई से, जोधी किसो खाराब हुए थाके तारा सेला रिकोफर करबे, माने, बाइरे मानु जोन छोल शर्कारे दूटा दाइप्तो असे, से ता फललो, मनस्की स्किल करा, से जे देशे थाको जान बेटर काछ करते पारे, तारा जाते एवर रेजिट से बेटर इंकाम करे, that's the only thing we could do, एबों देशे enough infrastructure तोईरी करा, enough reason तोईरी करा, enough appealing reason Literally, don't talk too much about the negative things, desher baire je. Taman nijer gharer e jinishta bole, tumi ki korba? Mane ekhane anik gameplay, global geopolitics er aro anik gameplay ase, jeta already ghorte se. Ek bula amra na boli, kaure amader Dhaka sahar er ekta sundo jayga chobi dekhan, jeta satto chobi, mane manipulated na. They will not believe, je Bangladesh ato sundor. Ama.
Kaise gani kub bishi mana je, ama kaise mana je, samalachon aro kinto anik rakam ase. आमार आममा अमाके बोलो जे... आमार कैसे गनने कुब बिशी मने जे... आमार कैसे मनने जे समलओ छनरो किन्ट अनिक रखम आसे। आमार आममा अमाके बोल सेम वयत आपने जहन आपना देश के लिए बोलते सहर, खरपता ही बोलें, no problem, but खरपता बलार जरता end objective आसे, इसे ही जो खुब important, like, आपना खरप बलारता की lead कर इता एक जीनेश, समलाचना करें, हाजार बर समलाचना करें, बार समलाचना, direction टा खुब important, जा आपनी की चान इखन तेक, आपनी की एक टा positive drive theory करते चान, ना की आपनी publicly, आशुले बुझेदे चान ते, तुम्ही आशुले बेजनमा, उइटा खुब, म समुश्य आसे बा सानने निराचणा दाराबें। बिशेटा ना आपनी आपना बाच्चा के लिए अपनी मेंटोरिंग करें बाओमा ही शेवे। बड आपनी खुब क्यार्फूल ठाकें जे आमार बाच्चा तार जेना आमी अत्तो बिश्चास त.
एक.
टा छेले बांगलादेशे तार बाबा मा निम्नो मुद्धो बिद्धो त्यामन टाका बसा नाई से इंटर्मिटेर दिबे इंटर्मिटेर आगे ही छेले ता फ्रीलेंसिंग करे एक लागे बिशी टाका हाई करते बाते से जगहने तार बाबार बेतन कखनो 25,000 क शे अल्डेडी बैग गुछाए फेल छे तार बाहा मार जमी जमी बिक्री करे फेल छे यूरोपे परते पठाबे आन इंटरमेडियेर परते परे 50 लाक टका दिये क्यानो? कारण यूरोपे जोदी बिशाल एक टे स्टुडेंट लोन निये उइ खाने जोदी अ� और मुझे बुछती ही बारते से न, जर तर तर तो ताका खरच करें यूरिबेर्ट यूनिवर्सियों ते पड़ा और अर्जब करा, doesn't make much sense. तर तर यूनिवर्सियों ते पड़ा और अर्जब करा, doesn't make much sense. तर तर यूनिवर्सियों ते पड़ा इसे एक टा इनिवर्सीद परुख, अशार से फ्रीलाज्जिक करुख, परे लागले से, औमक से बुश्ती ही बारते से ना, जे तार जोना एतो ताका खरज करे यूरोबेट एक इनिवर्सीद त एक टे इक्जाम्पल, अगे टे इक्जाम्पल होच्छे जे, अमादेर प्रवाशीरा, पार्टिकोले जरा, मिडलीस्टे जाये, सोधेरे और अमों गिये ते, तादेर एक तो बिशाल लॉंग्षा एकों जेलखानाइ जाच्छे, अभविद्ध प्रवाशी जाच्� एइ जे ब्रेंडिंग बानला देश, एइ जीनिश गुलार जून इपोरें, जे एक ता मानोष, जे एक ता सुस्था साभी जीवन जबन करते पारतो इदेशे, से तार निजे के continuously बोलते थाके, जे तुमी भूल देशे आसो, बूल देशे आसो, बूल देशे आसो स्वाभाई तो भाई, आपनी होयते अखन सिलिकन बेलते ठाकते वारेबें, आपनी होयते पूर्थिपीर जेकरो देशे गिये पार मांते आपनी अनेक आय करते वारेबें, वो इस स्किल सेट आपनार आसे, केंटर आपनी जखन continuously खराब कथा देश के लिए कोई जोनार इलेक्शन करे बार कोई जोनार बीशेसे चाक्री पाए आर कोई जोनार तरहन आपनार मतो बार आमार मतो आमनार अल्हामदिल एकता सच्छलतार जागे आश्छी बार बेशीर भाग सिम्पल मानुष्खेक आमनार की मेसेज्च टा देई इ.
Dharan, ekdom praktikal bhaya bolle, amin manakari, 8-ar koti manos se jodi, 10-ar koti bides se chole jade pare, tale koi bhalo habe. Amat ekonomi hue jabe hangirir matan. Chai jo rakam, 8-ar koti manos ne amla cholbo. Eta much easier math to solve. Sarkar et jonna to, ekon jokhon dharan amin aro deeply policy theke suru kore, are onek gula jinisi involved hochi, kach kori, Bangladesh Bank e sath amin onek gula directly involved. शर्कारे मैथ टा आरो अनिक कोठिन, अनिक-अनिक कोठिन, शर्कार कैनो माने टेक्स राड़ टा बाडाते चाई, कैनो किफ़ाबे छले, क्योंकि तारो तो आईलाड बेशे छलबे एबं एगला सब केछो साते हमनार एग्री करा दर्कान नाई, बड लैक � छले जाबे होई तो, अमि आपना साथे काथा बोले जेटो को बुछते पारी जे अनेक मनुझुनी छले जाँचे बहुं, मने सच्छल ना, मिडिल आर्णिंग फेमिली थेके अब छले जाँचे, दाखियान, आमादे देशेरी, उधरणर मद्धे थेके जदी भाबी, असच्छल ना, बड़ ओ तकहन अल्लेडी निजेर मतन काछ करे टाका इनकाम करते पारतो, जखन कलेजे परे रखम समाये, ओ बार बावा मा किन्तो इता भावे नाई, तारा किन्तो बिदेशे छले जाया नाई, जाया तो अनेक स्वफल, माने अमादेर जन good a company could be, ekta young, mane 25-26 bachore ekta chele, ekta business ke, ebong or bhai, emi galibir katho bolbo, or bais matur 21-22, dui bhai mile ekta kato baro business tuiri karte pare, sare 300 manos ekon. Nekhen ora jodi bideshe hoto, ora o anek baro hoye to hoye te parto. Apar arakta bapara ho dekhta hobe che Bangladeshe thakar karone, tara kentu sare 300 manos ara ekta team tuiri kore felte paste. Amerika te kentu sare 300 manos hire kare chonek kothin hoye to hoto, eta pariman log boli nahi. उरा केंटो पर्फेक्ट अक्टे इक्जांपल, जे बांगलादेश की भाबे एकता बाने गूड जाइगा होते पारे, कमपणी तोईरी करा जणन। आपनी दाखेन जोदी, आमार कमपणी, WP Developer रे कखा हमरा भाबी, जे लास्ट पा� इता में अतो कोई पाइलाम, इता में दुनियार कुण जागे पाइताम। मनहे इता ते किन्तु आमादेर, मनहे देशेर कारणे पार्टिकुलार, मनहे मनहे कोरी जे इ ग्रोथ ता भालो हुस्ते। मनहे अनेक नेगिटिब आस्ते। अमी शूर, लेक एक ता माने Digitalization एकटा गुरुट्टो दिया छेस्टा कोर। से तार कारणे की हुईसे? सरकार Learning Earning Project छिलो, अनिक-अनिक बिभीन ट्रेनिक, पछुर Freelancer आसे। एक Freelancers देर एक बारांशो Good Programmer होई नाई। किन्टु भाई, आमी नीज एकहन तो इता अनिक इजी हो गेसे, आमे एकड़ों निजे सिग्निफिकेंटली देखते परी, है, जे ता होय नाई, आमे अनिक भलो पोग्राम और अनिक पाइते सी ना, केंटु इस टार्ट लेबलर पोग्रामार तो शुरु हैसे, that's an hint, जे ए आमी जोदे एकहन भालो पोग्रामान ना पाए, आमार जामण एकहन PSP बाकी डेविलापर छारा आमार JavaScript Engineer लागे, आमार React Engineer लागे, इवला किन्ट एकहन आमरा पाठछी, जाएद किन्ट इता पाठछे, आमारे एकहन एरो significant बरो कमप� तारा किन्टू resource hire करते पाठते से, एखनो आमादे challenge आसे, enormous challenge आसे, आमी होये टा अखन middle management पाछी ना, आमी होये तो enough परिमान significant good leader पाछी ना, बा एटा आरो अनेके धरेन आरो अनेक problem आमी जामन देही जे इटे किन्टो improve होच्छे, much faster improve होच्छे बोंग एइ improvement किंटो आमादेर अनेक के करते होबे मनने आमला चाहिले मनने के अमन रखम फाबे, आमी धरन सुधु मात्रो पोग्राम उइटा तो किन्टा आमी एक टा सिग्निफिकेंड इंपैक्ट देखते सी जेरा घर्ते से बा घर्ते से ना जेरा ते आमादेर के जारा बिजनेस ओनर, अन्ट्रोपेनर, लीडर तादेर के करते होबे मने आमी प्रबलेमेर इसोब जीनिषन आपनी प्रॉबलेम ने कथा बोलबेन बड़ आपनी प्रॉबलेम के गाली दीबेन ना आपनी प्रॉबलेम सल्फ करबेन एबंग आपनी प्रॉबलेम सल्फ करबेन बोले किन्ट आपनी एक जन उद्धोत आपनी एक जन अन्टरपेनर तो एइ जागाता �.
अग्रेड, इजागा तम पुरा-पुरी आपर साथ एग्री करी, आमने उठी इक्टो डिफरें डाइमेशने जाई, पोड्कास्टे शहर आगे, बिकस आपना के जेह तमना पाइसी, so, इजेस्ट आमार झेलिन जानते चा और आपनी निजे अलमस 50 प्ला स्टार्टपे आपनी इन्वेस्ट करसें, कम होग, बेशी होग. So, आपनी एकदम real time आपनी देखसें, और आपनी पलिसी तेओ कन्ट्र माने.
इकोसिस्टेम में आगे थेके कफा बला। एइ टाइमे आमी हेबीली इन्वेस्टेट इन स्टार्टाप। मानी में अपने अपने आपने फ़ोकस में, अपने अपने आपने आपने अपने � To, karan amar ikhane always hi anek mane hojse, je amader anek opportunity aste, ebong amader young founder den nijer company nijer tuiri kara chesta kara chara, desh sab problem taj jono serve kure diben. Ami mone kori na, je start-up mane holo problem serve kara. Ami mone kori na, ekta entrepreneur mane grow kara. Chota ekta jenish bana anek baro hoa. It's all about like doing good business, doing a positive business. समुश्य हलो जे आमादेर एखाने स्टार्ट-अप एबंग फाउन्डर रा एदेफिनेशन गुला रौंग बुछ्छे पथम थेके तारा बुछ्छे स्टार्ट-अप माने हलो ग्रोथ स्टार्ट-अप माने हलो एक ता इम्पोसि� इता अलाबजनक होईते ही होबे, आपना रोनर कास्ते के टाका नीते ही होबे, एबों आपने एक टा नेगिरिबीकोनमी तो थाकते होबे, तर पर इता के आपने एक टा हाइप त्योरी करते होबे, हाइप त्योरी करे इता के एक टा मना ए, इंटेस्टिंग नम्बर ए नि बही, इह कहाता तो तुम्हारे के बुझें से? तुम्ही जारकास्थेके इदेफिनेशन शीक्सो, शुन्सो, से जिपने बिजनेस करसे, तार टाका तार निजेर, ना तार बापेर, और इह टाका शेक्षली कोई जोंडे दीते बाबे? से जदी निजे एक टा बिज Silicon Valley te jodi eta ghorote thake, eta taadero mistake, takaye dakho Silicon Valley te kinti Silicon bust hoise. Karan holo, tara insignificant business ke jeta unit economics e positive na, seta ke tara enormous scale kore felse. Bane, dhebe dakha chesta kori, ami kono business ke indicate korte se na. Aiman kono ekta business je ta particular ekak ta transaction e, dasta taka loss kore. Just dasta taka loss kore. Ekhon, se eta jodi holo dini ekso taka kore, tale ta din e loss kato? Ekhachar taka. शे जो तेरे दिने एक लाग करे ताले ता दिने लाज कतो? डस लाग टाका? तो तुमी तो मार बिजिनस मौडेल तो फिक्स कूरते ही होबे तुमी ए जे कथा बात्रा गुला है तो अमरा बोले फेलछी, शिखाई फेलछी इता है है तो अमादेर पार्टेर एक इजगाते रेली स्टार्ट-अप बोले जा हो उचिद छिलो, ताते जे मेसेश ता जा हो उचिद छिलो, somehow, इता, आमी देखी, आमार मिस्टेक, आमी जो तो एक इको-सिस्टेम एराकी important part, इता, आमादेर मिस्टेक, आम� अनेक glorify करे फिलसे बंग अमरा main जीनिश जेता बुझायते भूल करस्ती से ता होलो अल्टिमिटली एटार ते नुतुन एकता रोकेट बनानों धरकन नहीं तुम्हें एकता simple जीनिश जेता बांगलादेशे काछ करे तुम्हें इसे ताओ सुन्दर करे आने, always... अखन तो उन्नेर कासे टाका नेया बापर ता हुए गेसे। इता ओ डान। अखन होलो, always looking for a bigger share. आने, अमोगेर कासे तेके evaluation एदस लाग टाका नीछो, तर परे तारे बेच्छो, आरे एक जोन कारोर कासे, बेच्छे, सेखने एक कोरी टाका नीछो, तर प.
Public sentiment ekta bara dinish, ekta toh cheke che foreign investor ra aro discouraged habe yehaye chalte thakle, ekta toh che even publico kintu astaste ekta ke MLM company mato milaye phelpe, kena ami bolte si? I won't name a particular company but ekta agritech start-up जखन देखलो जे से बाइरे इन्वेस्टर पाँछे ना, तो अखन से क्राउट-फांडिंग स्टार्ट करो। क्राउट-फांडिंग स्टार्ट करे, इन्वेस्टर रे जे बार्न-डेट बुजाना चेस्टा करे, वही तरह से पाब्लि Kintu se hi ta mante raji na. And so, public astaste to khepte se, khepte se, khepte se, je amar taka koi. Commitment se to commitment nahi. So, takho kintu public sentiment ta ekta par jaye, public jahe to anek word, anek language bojhena. Publicer kasete hojache ekta, o, tumi tarah ekta MLO company rata. Taka niye tumi ki korso? Keno korso? Keno erekom korso? Keno te korso? Because sometimes crowdfunding e je hi taka ta pawa jaye, तादेर के अजर इन्वेस्टर, बाने, ग्रूपे धुखानो टा, खुब भालो बुद्धी ना, because sometimes they are very unmanageable.
मनहे धरेन, फांड मनुशे ब्याप्सा शुरू करते गेले लागबे, बार्ड, से इताकाटा है, से कारकास थेके निछे, से ता कतो टूको बार्डेन, इरे तो बुछते होगे। अबार देखन पत्ते कटा कान्ट्री थे, बांगलादेशे � Bangladesh to ekta definition ase, Amerika to ekta definition ase, je ekta household ba ekta personer kato tukur net aur thakle se kon jinishi invest karte parbe, kontate good ekta financial siddhanto neyar maton se qualified, eta kintu defined. Amader ekane log bular hoye to anek implementation naye, anek rakam kathapatra hoye to hoye. Ami dharan ekane dui rakami dekhi je Dharan, founder der taka lagbe, se taka ta se desher modhe theke raise kara cheshta kollo, desher baire theke raise kara cheshta kollo. Etar impact ta ki habe? Eta se kato tuko boche? Second thing holo, ekta common main jinish apna ke buchta habe. Se ta holo, taka jodi apni karo kas theke nayan, i taka kinto apna ke firat dite habe. To, apni jodi oi taka diye besi taka na banayte baren, मानुष आपनार बिजिनसे इन्विस्ट कोरबी ता कैनू? मानाय, बिजिनसे इन्विस्ट करा हलाल। बिजिनसे इन्विस्ट करा हलाल एकडम, लाइक, खुबी क्लियर जीनिष। कारण, इता ते लाबलोक्षान दूई होते पारे। लोक्षान ता के आपनी भा� 80-90%, māne 10 tār māte 8-9 tār. Ār āmrā ekta ekosistēm, jārā cable grow kartisi, nā entrepreneurship āmāder university tē sekhāye, nā bābā mā, chotopalā tēkā chelopalā rā bole, jā bāro hōye tāre bāpsāyi hīte hābē, mudīt dokānē basāye chotopalā tēkā, erā tār kāre nā. Ahā, BCS pāyate chāye bā, ākhān tā bīdēsē pādhēte chāye. Tō etā tō shikkhār konu jāgā tēkā āstese nā. Tā hālā āmā ताओले तो आमादर इखाने रिस्कारो बेशी, इरा की बुझे हमरा शुरु करी? एगुला है तो आमादर मेन इंफॉर्मेशनल गैप। Right.
आमर गासे मने एक जे startup ecosystem ए इता आमी आपला थेके अनेक कौम experience. So, आपनी आमाके correct me if I am wrong. आमार काछे मन्य हुईसे जे, आमराओ, Bangabandhu Innovation Grant ए participate करे एकटा year मदे छिलाम, भालो position इछलाम. जततो टोको startup ecosystem में, आमि जतो टोको अल� आमार कासे महुने छे बाँगलाज्जीन स्टार्ट-अप इको-सिस्टेमे राइट नाओ सब्जे बरो प्राबलेम होछे गे एक ता पलिसी गतम आले ता होछे बेसिक मने इंवेस्टर अबों स्टार्ट-अप में मने से ता होछे ग जे आमी एसला एक टा बिजनेस स्टार्ट कोलाम, आमी फान्ड खुस्ते सी, जे ताके एक टा मेंटोर वैलिडेट करबे, जे से की अशली इंवेस्मेंट रेडी की ना, बिफोर से अशली सार्ग खुस्ते से. कारण से जदी एक टा मेंटोर � माना एक टा खोब जहमकालो पीछ दिलो ता परे इंवेस्ट्मेंट नी निलो साते-साते जोदी से इंवेस्ट्मेंट रेडी ना होई से तार जुन्नू एबांग इंवेस्टर एर जुन्नू दू जने जने रे बिपद नी आजबे एबांग तखान पुरा इ So, mentor ekane khubi important, ekta missing puzzle, karna amade deshe amade api se bole, eto kotha ho se shikhe nai. Tara kaso just manhe hoye se, eta ground breaking idea. Amog tara kaso ekon manhe hoye, tara ek matur problem hoche fund, bar se bujhe na se investment ready na. Eta apra kaso kee manhe hoye? माने.
आमादेर होयतो एइ कन्सेप्ता इखन वनक पूपूलर होय नाई माने आमि जास्ट मेंटोर एक कथा बलबो ना इखने दूई टा टार्म आसे गेन्टू एक टालो मेंटोर और एक टालो ट्रेके राखार जनन तर कोच हो दारकार, एक कन्सेप्ता अमादेर एकाने होयतो एकान अनेक पोपलार होय नाई, मनाई, आमी लाइफे एकान जी आवस्थाई आसी, मनाई, आमी निजेके मुटे ही साक्सेस्पूल मने करने पंग, ब आमार एक ग्रोथेर पेछने हो किन्टू मेंटोर एबं कोचेर खुबी बरव भमिक आसे, आम एक्स्ट्रीमली थैंकफूल टू या लौट वा पीपल। एबं देखें मेंटोर बा कोच, always जे आपना छे बेशी जाना सीनियर मानुस होते हुआ तार मेंटोर किन्टू एक ट्रेडिशनल बिजनस्मैन हो थे परे, जे ट्रेडिशनल बिजनस करे. खारू जो यदा एमान बापार होई, जे छाइना थेके एने कौनों किसूर बिखरी करपे, इता ही तार e-commerce. तार किंटू ट्रेडिशनल बिजनस जे आमादेर टेकनोलोजिकल बिजिनस गुला बा आइटी बिजिनस गुला दू धरनेर मनर शुरु करे। एक होल अछे निजे पोग्रामर, अराखोल अछे बिजिनस बेक्ग्राउंडर। तान माने किन्दू तादेर एइ दू टाइपेर फाउंडर देरी, द� आपने कितो चाहिले एक ता गुड को-फाउन्डर, गुड पार्टनर always खुछे पाबेन ना। तार माने कि globally successful business तो इरी है ना? माने, आपनी जोदी even Microsoft, Facebook, जेकोनो किसों दिके ताकान, main business तार हाल जे धोरे थाकसे, से किन्टो सब विषय मास्टर छिलो ना। किदो � तो इजागाटा ता आपनारी भुमिकाटो को गैप्टो को बोझा, seek out for help, मनारे, जेटा अनेके आमरा कुरी ना, अबार, एमन मानुशेर help नेआ उचित ना, एमन mentor आपने नेआ जाबे ना, जतो शाइनी इशे होक नाकान, जान नाम डाक आपनी Facebook ए, YouTube ए माने अनक खेतरे अमन होते पारे जे केवा आपना इन्वेस्टर, आपना के टाका दीते पारबे, but he will not be a good mentor, कारण से इपिजनस्ता निज़े करा नाई। तो, आमादे रिकोसिस्टेम मैं मैं इपिजनस्ता निज़े करा नाई�.
प्रोग्रामे गेलाम, आमाकी इन्वाइट कोरसे, एन जे कथा बोलते से, बिकाज आमी किछों समाय स्टार्ट-अप, को-फाउंडर हिसेबे बोश्ची, किछों समाय इन्वेस्टर देशेदे बोश्ची, माने गतो साप्ता है सुन्छी जे oye founder er birudhe investor ra mamla karar jono plan kurte se. Tar pare shabtahe dekhi che she basically onnore deke training ditche kihabe she tar successful company banaylo hamon onore deke banayte bare. But, tar investor der ko value drowned ase jete karan tara mane kare tara je taka na invest korsa she taka ta khob bishri bhabe misuse hoise. And, se hi abar mane karen je sort of sabay ke shikhat che. I dinis ta kitna hot che, which is sort of एतो मनस ना शीखाक, अल्बा मनस शीखाक, बड़ एमं मनस शीखाक, जा देरे बारे सभाई अग्री करे जे, से नीजे जीनिस्टा हाते कोर से. आपनी.
के ता कौन्ट्रॉल करते पारेबें? माने धर्यान केरो एक जोन खुबी कम जाने किदो से जोरे कथा बोते पारे से सोषली जे कथा बोते पारे से तो आनेक मनस के कनेक्ट करे पारे आमी ताके दोश देही ना से तो पोप आपनी तो चाहिली जेकुनों बिशु एक्टू deep drive करते पारें एबंग देखें, आमी देखी चार पासे most successful मनुझ जोन, जा देर एक्टू resource capacity असे, जे एक्टू deeply information find out करते पारें, तारा एकं सबचे आगाई थाके, इदक्खो ता सब माने एववेट करते पार थाओबे, जे सोषाल मीडिया ते हनेक बग-बग करे, माने से नीजे इता ते जाने की ना, माने एमिरीका ते एक ता स्टाइल असे, जे केवो धरान अनेक कथा बले, सब कथा बलार परे जिगेश करे, तुमे गारी मॉरेल गौंटा च तर उपर बहुत सलभे तो तुम्ही अनेक सफल किना इदा, मैने अमेरिका इटा कमन परपनता, तो अल्टिमेटले आपनी जो अनेक सफल होन, से था अपना काछ करमें देखा जाबे, अपनी कुन जाइगा थे.
Thank you Asif Bhai, aapne saath aita chamatka samay par karlao. Amar alik kechui shekhar ase abose apar theke. And aapne alik kechui khubi bhalo korsen. I genuinely doa kori jano, e basis-ed director eitar maddhome, apna sabkaajan maddhome apni asole, amarer overall policy ekosysteme significant value add karen. And best of luck. Thank.
You bhai, amaki invite karat jatno, eto hotat kore, eki saathe dekhen deshta amader, apni jege kani khushi chole chan, still ami Bangladeshi. आमे मारे बाच्चा देव के वेटा बाला छेस्टा कुरी, आमार एकटा बाच्चा जन्मा एमिरीका ते हो इछे, ओके इंटेरिस्टिंग भाबे, एमिरीका ते हो, बाने पेडीटिशियन थेके शुरू करो, बाकिरा बोल से, तुमी एमिरीकान, बाट त तुबी देश के ने प्राउड हो। हाँ, तुमार जदी प्राउड होर रीजन कम थाके, create another reason. बांगला देश के, आमरा सभाई मिले भालो बेशे, आमार दे लाइफ टाइमे, जदी दूइटा प्रॉबलेम सल्फ करें मोरते पारी, अमर मन है � माना आमी प्रिविलेज हाल लाप ता की होला? मार बाबा मामा के भालो इस्कुले पढ़ाइसे, भालो कलेजे पाठाइसे, आमी नौरडेम कलेजे पढ़सती, आमी खुबी लाकी इन बिजनेस, in a lot of things, in investment, माना अनेक अनलागी बैपरो घोटस्त देश के भालो करला चेष्टा करबे, मनहे आमादेर इन भुमिका ताही होईतो बांगलादेश के चेंज करते पारे, एक दिने चेंज होरे ना, पर आमादेर लाइफ्टायमे होईतो आमरा अनेक चेंज देखे मरते परपो, इता.
ही होईतो लास्.
More from M

How to Deploy EmDash CMS in One Click on xCloud: A Fast, Lightweight WordPress Alternative

Self-Host OpenPanel in One Click on xCloud: A Privacy-Friendly Google Analytics Alternative

xCloud September 2026 Release Notes: Site Security Pro, AI Caching, Docker Backups & More | xCloud

xCloud August 2026 Recap: App-First Deployment, 250+ One-Click Apps & DeepSeek Harness Hosting

Deploy Vaultwarden Password Managed on xCloud (Self-Hosted Open Source Password Manager)





