Dijital Tuğla - Bölüm 12: İhale Risk Değerlendirmesinde Yapay Zekanın Rolü

Yapay zekanın inşa sektöründe var olan ve gerçekleşmesi çok muhtemel derin etkilerini tartıştığımız, en son teknoloji ve trendleri konuştuğumuz, gerçekle alakası olmayan şeyleri, söylentileri ve bilim kurgu romanlarına dikkate almadığımız, hatta bunun tam da aksine yapay zeka dünyasında aslında neler olduğunu anlattığımız. Cem Kafadar ve Haluk Eginar tarafından hazırlanan Dijital Tuğla podcastimize hoş geldiniz.

Merhabalar ben Cem Kafadar. Bugün Dijital Tuğla'da ihale öncesi risk değerlendirmesinde yapay zekayı, yapay zekanın proje risklerini doğru bir şekilde tahmin edip edemeyeceğini konuşacağız. Hayat gibi inşaat projeleri de farklı farklı riskler içeriyor. Gecikmeler, maliyet aşımları, tedarik zinciri sorunları ve tabii ki tedarikçiler, taşıanlar. Peki şimdi yeni arkadaşımız, yeni oyuncumuz yapay zeka devreye girip bu riskleri önceden tahmin edebilecek mi? Ne diyorsun Haluk'cığım?

Merhaba abi ben Haluk Enginar. Evet bugün yine çok... Hassas bir konuyu konuşacağız. Niye hassas? Çünkü gerçekten bir işi alalım mı almayalım mı toplantılarında belki de en çok kafa patlatılan konulardan bir tanesi şu konuda riskimiz nedir, bu konuda riskimiz nedir? Gerçekten riskler doğru tahliye ediliyor mu, analiz ediliyor mu? Bunları anlamak, işi almak kadar önemli. Fiyat açısından bahsediyorum tabii ki işi almaktan. Hem teknik uygunluğunuz olacak hem fiyatsal uygunluğunuz olacak. Ama bunun içinde risk barındırmayan inşaat sektörü yoktur herhalde, işi, projesi yoktur herhalde. Bu risklerin ne kadarı satın alınabilir, ne kadarı satın alınamaz. Bütün bu konulara birazcık bir bakış açısı atmaya çalışacağız.

Aynen. Şimdi ben ne zaman hani böyle risk değerlendirmesi sözünü duysam, böyle gözüme önüne geleni söyleyeyim. Böyle alelecele bir toplantı yapılıyor, kısım şefleri toplanıyor falan.

Görüşler açılıyor.

Excel'ler açılıyor. Adet yerini bulsun. Haydi yalla bir Excel tablosunu işte bizim risk değerlendirmemiz budur. Önceliği nedir, olasılığı nedir falan bunları girilmeksizin, matriksi yapılmaksızın riskler işte budur falan diye. Ve tabii bir konu daha yani risk her şeyin başı. Niye? Her şeyin başı sözleşme ama sözleşmede önce risk yapılmalı ki o risklere göre sözleşmeyi hazırlayabilirim. Değil mi?

Çoğu zamanda bu toplantılarda, bu söylediğin toplantılardaki risk tabloları da... ...ya en son şu proje neydi? Onları gel birazcık yapıştıralım, bunun üzerinden konuşalım. Geliştirelim, değiştirelim, bu projeyi uygulayalım falan diye gider genelde.

Çok güzel yaptın ya. Şimdi işte yapay zekanın bence burada bir... ...yani yapay zekanın her noktada bize verdiği katkardan biri gibi... ...çok miktarda veriyi işleyerek riskleri daha iyi anlamamızı... Sağlaması diye düşünüyorum.

Tabii şimdi yapay zekadan önce aslında risk nedir belki de onu anlamamız gerekiyor. Mesela hocam yani ihale öncesi yapılan değerlendirmelerde en büyük veya gözüne çarpan bu zamana kadar yıllar içinde yaşadığın ettiklerinden aklına ne geliyor risk faktörü en büyük değil risk faktörü önce?

Benim için buna tek bir cevabım var. Yeterli ön çalışma yapılmaması. Bir proje için teklif verirken ihtiyacımız olan tüm ayrıntılara sahip olamayız, bu mümkün değil ama başımıza gelebilecekler hakkında biraz daha fazla kafa yormalıyız diye düşünüyorum Ali.

Evet, çok haklısın çünkü. Şimdi bir projeye giriyorsun, diyorlar ki sana işte bu projenin süresi 12 ay, 12 ay içinde bitmesini bekliyoruz. Siz de tabii ki evet malzemeleri hemen biz anında burada ışınlayarak bir yerden getirebilseydik, evet yapabiliriz diyesiniz muhakkak geliyordur ama imzalatmış oluyorsunuz belki de.

Var diyelim tamam olsa bile bence en kritik noktalardan biri hangi risklerin gerçekten önemli olduğunu yani risk önceliğini belirlemek bazı şirketler ne bileyim her küçük şey gereğinden fazla analiz edebiliyor bu da bir olasılık bazıları da gözlerinin önündeki riskleri göremiyor bir durum daha var şimdi riskleri konuşurken yani riskleri göremeyen buna nasıl bakacak diyeceksin. Bir de risklerin birbirini etkilemesi var.

Abi bu dediklerin çok doğru. Özellikle çetrefiler. Tabii bir örnek vereyim. Risk değerlendirmesteki en büyük endişenin zeminde dröner sorunu olduğu bir projede çalışıyordum. İsmini vermeyeyim şurada. Fakat benim esas ilgimi çeken ve keçilere kaçırmama sebep olan konu şuydu. Ya proje... Alanırken bu inşaat yapılacak alanın yakınlarında bir nehir olduğu ve aşırı yağışta bu nehrin taşmış olabileceği, taşabileceği geçmişte taşmadı mı bunlara bakılmadan ve bunun taşması durumunda direnci çok daha korkunç hale getireceği hiç hesaba katılmadan bu projeye imza atılmıştı.

Abi yapay zeka bu sisli manzaranın arkasındaki Her şeyi görebilmedi.

Kesinlikle katılıyorum. Bunu yani zaten bunu tartışmak için buradayız. Gerçekten yapay zeka bize bu bu öngörüyi sağlayabilir mi? Veya yine bir Excel tablosu yapıp günü kapatacak mıyız? Bunları anlamaya çalışmak için zaten birazcık da kafa patlatıyoruz.

Kesinlikle.

Peki o zaman hocam.

Saygılar.

Lafını kesin.

Yo yo yo lütfen.

Şimdi burada yapay zekanın ihale öncesi listelerinin nasıl kullandığına biraz istiyorsan kafa patlat. Katlatmaya çalışalım. Şöyle bir soru veya şey şöyle bir şey söylesem neden yapay zeka ihtiyacınız var risk değerlendirmesine?

Çok güzel.

İstiyorsan şöyle başlayalım. Yapay zeka bugün inşaat risk tahmininde gerçekten işe yarıyor mu yaramıyor mu?

Güzel çok iyi başlangıç oldu. Halbuki bence sorun çok yerinden de konuyu genellemek genel bir özetlemek açısından da. Bir kere geçmiş projelere bakarak yapay zeka şu çıkarsamaları yapabilir bize. Maliyet aşımları ne zamanlarda ortaya çıkıyor? Hangi malzemelerin tedarik zincirinde gecikmelerle karşılaşma olasılığı daha yüksek? Hangi sağ koşullarında daha fazla hata ortaya çıkıyor? Ve tabii bunların en sonunda da biz tüm bunlar için neler yapabiliriz?

Bütün bu söylediklerini düşününce bunları araştırmak için herhalde bir analiz ordusu gerekir. Tabii. Binlerce veriyi ve bu analiz ordusundan sağlıklı bir şey çıkması da bir soru işaretleriyle dolu. Dolayısıyla yapay zeka belki de burada devreye girmeli.

Kesinlikle bunu işte yapay zeka dakikalar içinde yapıyor. Yani şu an benim bildiğim N-plan var, Togal AI var.

Bunlar bütün platformlar.

Tahmin etmeye yardımcı olmak için milyonlarca inşaat kaydını tarıyorlar.

Evet, bunlar tabii sadece projedeki aksiyon yönleri veya başarısız olan şeylere, kötü giden şeylere bakmakla kalmıyor. Risk yaratabilecek, risk oluşturabilecek her şeyi inceliyor. Yani hava durumu verisinden iş gücü kısıtlığına kadar, malzeme fiyatı algılanmalarına, sözleşmesel kriterlere, işveren şartlanmalarına ve hatta politik faktörleri bile dikkate alayıp, harmanlayıp öğreniyor ve sana onu sonucunda bir bilgi veriyor.

Tabii ve geçmiş trendlere dayalı olarak yüksek riskli projeleri risk nedenlerini otomatik olarak gösterebiliyor. Örneğin yeni bir proje sağlığımız var. Beş yıl önce çöken bir sahaya benzer toprak koşullarına sahip. Yapay zeka hop diyecek uyaracak bak beş yıl önce de sen buna benzer bir arazide bir zebitle başına bunlar geldi. Ya hep söylediğimiz gibi yapay zekanın en güçlü kaslarından biri. Çok sayıda veriyi kısa sürede analiz edip bize istediğimiz sonuçları hızla verebilmesi.

Rüya gibi değil mi? Evet. Yani riskleri gerçekleşmeden önce proaktif olarak anlıyor, tanımlıyor ve bunları sana soruyor. Ama burada bir çekince koyuyorum.

Tahmin edebiliyorum.

Yani yapay zekâ, konuşuyoruz ya bağlam, insan gibi mi diye. Gerçekten bir risk olup olmadığını bir insan gibi mi süzüyor yoksa... Kardeşim burada risk var deyip çat yabayla kaldırıyor mu?

Yok işte var ya, sıkıntının da zaten başladığı yer burası. Yorumlama dediğimizde işler biraz karışıyor. Evet. Yapay zeka çünkü bir takım desenlerle, bir takım örüntülerle ve birbirini takip eden şeyleri izleyerek yani tekrar eden şeylerin analiziyle ilerliyor. Bu noktada çok çok iyi. Ancak inşaat işleri göründüğü kadar kolay ve izlenebilecek kadar... Basit değil ne yazık ki. Riskleri her zaman sayıya dökmek, veriye dönüştürebilmek kolay değil. Yani yapay zekanın zaten yakıtı veri. Veriye dönüştürebildiğin sürece her şeyi yapay zeka hizmet edebiliyor bize. Ama işte onu veriye dökemiyoruz her zaman. Bir nokta daha var tabii. Yapay zekanın sıkıntı yaşayacağı risklere neden olan bağlamlar. Bunları yakalamak da önemli. İşte buralarda insanın ihtiyacı ortaya çıkıyor.

Deneyimli insan. Evet, bağımsallığı çok güzel söyledin. Çünkü yapay zeka bağımsallık konusunda bir hayli zayıf. Yani şöyle bir örnek düşünüyorum. Şimdi bir proje, benzer bir projede daha önce başarısız olunmuş. O ve ona benzer projeler için yüksek riskli bir proje olarak algılıyor yapay zeka. Peki arka planda gerçekten projenin başarısızlık sebebi proje şartları değildi, insan faktörü ise ne olacak?

Çok güzel söyledin Haluk. Şimdi diyordu ki işte bu alandaki, bu bölgedeki projelerin %60'ında gecikmeler oldu. Evet. Güzel, tamam evet bizim için değerli bir veri. Nedenini bilemiyorum diyor. Ama belki de bu gecikmeler, geçmiş verilerle ilgisi yok. Her şey kötü bir alt yükleniciyle ilgili. Yani burada hangi bağlama göre bu sonucu verdiğini bize söylemesi lazım. İşte burada da belki hep programlarımızda konuştuğumuz yapay zekanın şeffaflığı konusu.

Kesinlikle katılıyorum. Kesinlikle katılıyorum. Neticede yapay zeka bir yargı üretmiyor. O sadece elindeki verilere göre bakıyor ve kararını veriyor. Kararını demeyeyim de belki... Bilgisini aktarıyor bize. Geçmiş verileri dayanarak bir şeyler söylüyor. Ya güncelliği ise, ya yeni bir yasal düzenleme ortaya çıktıysa yapay zeka burada nasıl kendini adapte edecek? Nasıl yakalayacak?

Aynen, aynen. Yapay zeka bilinmeyen bilinmeyenleri tahmin etmesi çok kolay değil. Çünkü niye? Yapay zeka ancak sahip olduğu veri kadar iyi. Bir risk daha önce hiç gerçekleşmediyse Yapay zeka bunun geldiğini de göremez abi.

Çok güzel bir noktaya değindin. Tam burada işte hepimizin yaşadığı, bugünlerde yaşadığı, geçmişte yaşadığı ve bugünlerde etkisi olan bu Covid-19 salgını düşünüyorum. Şimdi 2019'da yapay zeka kullanan firmalar, bireyler veya hiçbir yapay zeka modülü küresel kapanmayı, tedarik zincirlerindeki aksamaları ve çöküşleri o gün itibariyle veya malzeme fiyatlarındaki... İnanılmaz arsarı o gün itibariyle mümkün değil çözemezdi.

Tabii tabii. Zaten yapay zekanın bence mücadele ettiği yer burası. Sürprizlerle arasındaki iyi değil. Sürprizleri çok seviyoruz.

İnsanlar sever değil mi?

Biz severiz.

Güzel sürprizleri severiz tabii.

Aynen. Bazen de işte limondan limona da yapıyoruz. Evet. Sürprizler arasındaki iyi değil. Yani kalıplara dayalı riskleri tahmin etmekte çok iyi. Peki ya henüz modeli olmayan, modelleyemediği bir risk çıktı? Işte o zaman biraz böyle bocalamaya başlıyor.

Abi tabii çünkü inşaat projeleri, inşaat projeleri özellikle büyük projeleri yani milyar dolarlık projeleri düşündüğün zaman yıllara sari ve büyük alanları içeren projeleri düşündüğün zaman abi sürprizlerle dolu. Kesinlikle. Yapay zeka trendleri görüyor ama bu sürprizleri nasıl yakalayacak insan gibi?

Şimdi burada insan değerlendirmesi çok önemli. Yani yapay zeka bize geçmiş projeye dayanarak bu iş işte... Yanlış gidebilir, başına biraz ağrıyabilir diyebilir ama biz insanların verilerin, yapay zekanın bize söylediklerinin ötesinde düşünmemiz lazım. İşte bu düşünceyi biz yapay zekadan şu aşamada bekleyemeyiz. Zaten bilinç ve sezgi eksikliğinden dolayı şu aşamada değil bence hiçbir zaman tam olarak bekleyemeyeceğiz.

Eğer bunlar olmayacaksa.

Evet.

Abi o zaman birazcık daha ilerleyelim diyelim ki... Geleneksel risk değerlendirmesi nasıl çalışır? Yani yapay zeka ile bu karşılaştırmayı yapmadan önce istiyorsan birazcık bu geleneksel risk değerlendirmesi nasıl yapılıyor onu bir anlayalım.

Aynen ya biz bu işi nasıl yapıyorduk? İstersen dediğin gibi böyle başlayalım. Büyük bir altyapı projesine teklif verdiğimiz için ilk önce ne yapıyoruz? Veri topluyoruz. Sağda araştırmalar yapıyoruz. Geçmiş projelerin verilerini alıyoruz. Yüklenicilerimizin geçmişlerine bakıyoruz. Malzeme maliyetlerini ve alt yüklenici maliyetlerini toparlıyoruz. Bunların tekliflerini alıyoruz.

Evet, evet, evet.

Sonra?

Sonra risk atölyeleri yapıyoruz değil mi? Toplanıp bir araya yani atölye çalışması biliyorsun bu son derece şey seksi isimlerden bir tanesi. Halbuki bir odayı kapanıp birbirimizi yiyoruz. Yani tabii burada en kıdemli yöneticiler veya mühendislerle proje yöneticileri bir araya. Bir odaya geliyorlar ve sorunlar masayı yatırılıyor. Ve en büyük riskler orada o odada tespit edilmesi ümit ediliyor.

Ondan sonra işte abi işinin kritikleri geliyor. Bu velilerden yola çıkıp bir sürü Excel dosyası üretiliyor.

Renkli renkli.

Makrolar yapıyoruz ve ondan sonra nerelerde neyin olduğunu unutuyoruz.

Tabii. Yani burada hani puanlar atıyoruz falan filan. Etki maliyetleri yapıyoruz ama sanki hep biri süslü bir dosya olarak veya tablo olarak kalıyor gibi.

Şimdi abi bunlar da bittikten sonra proje müdürü geliyor veya işte direktörü neyse o projenin üstünde olan arkadaş geliyor bakıyor. Bu şu riski de hesaba katalım ya diyor. Bu diyor hem fiyat hem zaman yönetimi açısından önemli diyor. Kendi öznel yorumunu devreye sokuyor ve sizin o takım olarak odaya kapanıp yaptığınız çalışmaların üstünde bambaşka bir riske karşı karşıya kalıyorsunuz.

Işin başında gelmiyor tepeden herkes çalışmayı bitirdikten sonra gelip böyle bir ahkam kesiyor biraz da böyle sizin yaptığınız risk neymiş asıl risk budur diyor ve böyle bir nokta koyuyor burada da burada da sanki hep hani yapay zekayı kırbaştırıyoruz ya veri önyargısı veri önyargısı önyargısı diye burada da sanki insan önyargısından bahsediyor çünkü tabi tabi özür diliyorum onun başına gelmiş canı yanmış tabii ki Eğer gerçekte bu tip bir tecrübe yaşamamış birisi yoksa projede bu risk belki de hiç kimsenin aklına gelmeyecek.

Tabii tabii. Aynı aynı çok güzel diyorsun. Bir de bizde yine çok karşılaştığım bir şey bu 40 yıl içinde aşırı güven sorunu.

Hallederiz abi.

Azen evet bu aşırı güven yani aşağıda da var yukarıda da var. Farklı boyutlarıyla böyle patronların karşısında zaten böyle çiçipik yapıyor o aşırı güven. Verilerden daha iyi olduğuna inanıyor. Diyor ki bu zaman zaman doğru olsa da çok risklidir diyor.

Düşünsene abi. Yani bu kadar yıldır inşaat işindeyiz. Böyle çok yüksek perden burada bir problem yok geçin bunları falan derken halbuki yapay zeka arkadan bağırıyor. Manyak mı durdurun şunu bayrağı kaldırıyor oradan susturun şunu diye.

Şimdi bir konuda tabii çok doğal olarak biz insanlar yapay zeka kadar hızlı hareket edemiyoruz. Yavaş karar veriyoruz. Genellikle risk değerlendirmesi yeri geliyor. Haftalarca sürüyor. Bilgileri toplamak zaten başlı başına bir olay. Toplantılar yapmak, o toplantıya girecek arkadaşların saatlerini ayarlamak falan derken bu büyük bir zaman alıyor. Ama yapay zeka için doğru verileri verdiğin zaman bu dakikalar.

Ya bir de abi söylüyorsun, doğru söylüyorsun bu... Bu kadar vakit alan şey bilgi güncelliğini de kaybediyor. Anlatabiliyor muyum? Belki 5 hafta önce yaptığın toplantıda ortaya koyduğun işte ne bileyim çelik fiyatları bizim için şu anda çok riskli çünkü jeopolitik olarak dünyada şunlar oluyor bunlar oluyor. Fırlayabilir dediğin zaman bir bakıyorsun o günden bugüne %40 daha artmış fiyat.

Ya jeopolitik meseleler zaten en öngörülmesi zor olan. Ya bir savaşın aniden önemli malzeme sevkiyatını engelleyeceğini... Kim tahmin edebiliyor ki işte Covid'de yaşadığımız olay gibi veya bu siler dediğim aşağıda İran...

Sümeş kanalını tıkaya baya çalışması gibi.

Panamalı gibi, Panama kanalında yine ısıdan dolayı, sıcaklık iklimden dolayı geçişlerin azalması gibi. Ve bunlar tedarik zincirinde ne büyük sıkıntılar yaratıyor. Şimdi bu noktada yapay zekâda insan da çaresiz yerden başlıyor.

O zaman abi resmi şöyle ters çevirelim. Sence yapay zeka nerede daha iyi iş çıkarıyor olabilir diye sorsam?

Konuya cevabım hep aynı abi. Yani her şeyden önce hız. Hız konusunda yapay zeka hiç şaşırmıyor. Hız konusunda risklerle yapması için onun öyle bizim gibi haftalara ihtiyacı yok, günlere de ihtiyacı yok. Binlerce projeyi anında tarayabiliyor ve veriye dayalı içgörüler. Oluşturabiliyor diye düşünüyorum.

E tabi bu aslında bakınca çok büyük bir imkan gibi duruyor. Çünkü geleneksel yöntemlere baktığımızda mesela hep tarihsel verileri dayanıyor. Bu da insanların risk analizleri ettiğinde durumun değişmiş olabileceğine dikkat etmemiz gerekiyor. Yapay zeka o an yaşanan şartlara ayak uydurabilir. Yani gerçekten hızlı. Hem eski verileri tarayıp hem de şu anda ne oldu bittiğine. Bakıyor olabilir. Tabii gerek ve yeter şart yapay zeka veriler tarafından her zaman için bunlara ulaşabiliyorsan. Şimdi tabii yapay zeka daha hızlı, daha veri odaklı, güncel falan filan ama bu yapay zekanın her zaman daha iyi ve daha doğru olduğu anlamına geliyor mu? Onu onu irdelemek lazım belki de.

Şimdi yapay zeka asla bir kere bu soruyu cevabım hala değerlendirme ve bağlamla mücadele ediyor. Politikayı, insan davranışlarını veya beklenmedik olayları anlamakta zorlanıyor.

Evet yani bu hep verilen bir örnek vardır ya siyah kuğu yani siyah kuğu var mıdır diye. Hani sıra dışı olayları tahmin edemez diye fakat siyah kuğu deyince aklıma geldi. Hani siyah kuğu olmaz falan filan diye düşünürüz ama geçenlerde ararken ben buldum siyah kuğu var.

Evet.

Siyah kuğu var.

Aynen aslında belki olması daha anlamlı. Bu riskin de hiç yok olmadığını düşünüyorum.

Demek ki varız mı? Demek ki siyah bul karşımıza çıkabilir.

Bir şey olmaz diye düşünmemeliyiz diyorsun. Aynen. Yani mesela ne bileyim abi yapay zeka bir müşterinin ne zaman blöf yapacağını bilemez. Bilirsin çok yani böyle bazen sözleşme anlaşmazlıkları gerçek riskten değil müzakere taktikleri nedeniyle.

Tabii canım masadan kalkacağım diyebiliyoruz.

Bir takım çıktılar almak için de yapılıyor olabilir. Yapay zekanın bunları yapay zekadan bilmesini istemek biraz acımasızca.

Abi tabii şimdi ihale öncesi biliyorsun, ihale idaresi bir sürü döküman yayınlıyor. Ve bu dökümanlar içinde sözleşme dökümanları da var. Sen bunu yapay zekaya bu bilgileri yüklediğin zaman sana şöyle bir uyarı çıkarsa, evet %60 bu iş mahkemede biter dediği zaman ne yapacaksın? Şunu da diyebilirsin, hayır bu işveren sadece tartışmayı seviyor. Bu şekilde mahkemeye gideceğini hiç sanmıyorum. Amacı sürekli bizi müzakere masasına çekebilecek de diyebilirsin. Yok abi bu işten uzak durun da diyebilirsin.

Her şey olabilir. Abi şöyle bir özetleme yapalım istersen buraya kadar konuştuğumlarımızı. Ben geleneksel kısmı söyleyeyim. Sen yapay zekanın ne yenilikler getirdiğini ve etkeni söyle. Sonrası senin sesin.

Peki o zaman ilk aklıma geleni söyleyeyim abi. Yapay zekanın tabi hızı, vazgeçilmezliği. Yani bana sorarsan dakikalar içinde istediğin her şeyi ortaya çıkarıyor.

İşte ben de geleneksel taraftan konuşayım haftalar sürebiliyor.

Veri kaynağı olarak hemen madem yapay zekayı konuşuyoruz canlı gerçek zamanlı veri ve geçmişi hepsini bir anda harmanlayabiliyor.

Aynen bizimkisi ise geçmiş projelere bakıyor. Ve tabii uzman görüşüne ihtiyaç duyuyor. Gelimsel risk değerlenmesi.

Önyargı riski yani veri önyargısı olarak diye düşündüğüm zaman yapay zekayı biraz daha düşük gibi görüyorum sanki veriye dayalı konuştuğu için.

Çok doğrusun insanın önyargısı daha yüksek. Bu kaçınılmaz bir gerçek. Çünkü sezgilerimiz doğal olarak önyargımızı arttırıyor. Zaten Einstein'da ne diyor? Atomu parçalamak kolay ama önyargıyı parçalamak kolay değil. Ben Bursalılarla çalışmam.

Sallıyorum yani. Tabii. Şimdi yapay zekanın...

Kadını almam ben bu şantiyeye diyor. Kadınlarla olmaz bu iş falan diyor.

Vardı öyle projeler.

Genç arkadaşlar olmaz diyor. Minimum 30 yaşında olacak diyor. Veyahut da tam tersi falan. İşte bunlar hepsi ön yerde.

Tabii tabii. Okullar var. Hatırlıyorum. Hatırlayamayacağım ama okullar da ayrı bir durum.

Sadece bu mezunları istiyorum. Çünkü ben de o okuldan mezunum.

Bak şeyde... Burada aklıma gelen bir başka nokta operasyonel esneklik geliyor aklıma. İşte yapay zeka yeni verilere hızlı bir şekilde uyum sağlayabiliyor.

Bizimkisi gelenekselde sınırlı, yavaş güncellemelerle oluyor. Zaten hız ve esneklik bu konularda biz gelenekselde zayıfız.

Evet herhalde son iki tane aklıma gelen insanların veya geleneksel yöntemlerin öne çıktığı yer bir tanesi bağlam ve yargı kısmını. Yapay zeka burada gerçekten düşük çünkü insan benzeri bir akıllı yürütme kabiliyeti yok.

Tabii tabii. Biz yapay zeka çok bağlam yakalasa da bizim yakaladığımız insan uzmanlığıyla yakalanan bağlamlar daha gerçekçi, daha doğru, daha faydalı diyebilirim.

Evet. Mesela son olarak da işte aklıma gelenlerden beklenmeyen bir şeyi tahmin edebilmek. Yapay zeka bu konuda da çok zayıf.

Elindeki veriyle çünkü konuşuyor.

Evet.

Ama insan... Deneyime dayalı onun başına o kadar sıkıntı gelmiş olabilir ki işte zaten değil mi iş görüşmelerinde falan bilmem kaç yıl deneyim veya işte alışveriş merkezi projesi ise alışveriş merkezi projesi yapmış projemdir istememizin nedeni budur o deneyimi olsun ki bütün o riskleri düşünebilsin hayal edebilsin peki o zaman birazcık geleceğe doğru yönümüzü çevirelim Hep karşımıza çıkan soru insanlarla yapay zeka yer değiştirecek mi? Hep belki bunu konuşuyoruz konuşmalıyız da çok şansı yok diye düşünüyorum Halip'cim. Çünkü hep dediğimiz gibi yani yapay zeka bir karar verici değil bir araç olarak düşünmeliyiz. Bu podcast serimizde bir sık dile getiriyoruz.

Evet evet evet.

Bir daha tekrarlayalım son noktayı koymak için. Hep insanlara ihtiyacımız olacak bu işin doğrusu. Son noktayı biz yapay zekayı bırakırsak çok tahmin edemeyeceğimiz kadar korkunç neticelerle karşılaşabiliriz.

Katılıyorum. Yapay zeka bu geleneksel uzmanlığın yerini almaktansa risk değerlendirmesinde insanların kabiliyetini artırmalı, güçlendirmeli ve çok güçlü bir... Kopilot gibi yanında oturmalı bence de.

Kesinlikle abi şimdi veri, etik, şeffaflık buraları mutlaka konuşmamız lazım risk tahmini yaparken. Ama ben etik konusunu zaten 7. bölümde uzun uzun konuşmuştuk. Evet. Onu da yani dinleyicilerimizin dinlemelerini tavsiye ederiz. Çünkü yapay zekanın etikle baya bir... Sıkıntısı var. Burada ona pek girmeyelim ama şu ön yargı konusunu biraz daha işleyelim derim.

Bu sefer insan ön yargısını konuşuyoruz ama. Evet. Yani yapay zeka kendi veri ön yargısı değil de insan ön yargısını acaba ortadan kaldırabilecek mi? Bu hani hep yukarıda yukarı diyorum az önce de bahsettik ya insan ön yargısı vardır. Çünkü yaşadıklarına göre değerlendirir diye. Ne diyorsun hocam?

Abi teorik olarak böyle bir gücü var. Çünkü yapay zekanın kişisel görüşleri ve içgüdüsel duyguları yok. Sadece verilere bakıyor ve bize sayıların ne söylediğini söylüyor. Tabii bilinçli bir şekilde algoritmalarla oynamıyorsak, şey yapmıyorsak zaten artık kredi verirken değil mi bankalar yapay zekayı kullanıyor. Artık hiç Ali Köngüler Cem Kafadar diye bakmıyor.

Tabii.

Ona bakıyor 853 bilmem numarasın sen. Evet. Abi yani ama Haluk Engin'e aradığı zaman aa dur ya bizim Haluk durumu ortaya çıkıyor ya.

Evet yani tabii yapay zekanın şu anki durumuna baktığı zaman evet bir kayırmacılık yok. İltimas geçme yok, duygusal karar verme de yok. Yani sadece bu projenin daha riskli olduğunu hissediyorum. Yok böyle bir şey yok. Tutarlı davrandığını düşünüyoruz. Aynı... Risk modelini her zaman aynı sonuçlar verecektir. Yaklaşımıyla devam ediyor yapay zeka.

Şimdi abi yapay zeka ne görüyorsa onu söylüyor. Peki politika yapmıyor. Evet efendim, sepet efendim birilerini kayırayım, patronu hoş görmeyeyim gibi yalanlar söylemeye ihtiyaç yok. Egosu zaten yok. Bu işlerine gelmeyen... Gerçeklerle karşı karşıya gelecek patronlar için biraz zor olacak böyle bir sürece girmek. Yani böyle çünkü onlar alışmış. Ya evet efendim sepet efendim karşısına kul köle olan çalışanla çalışmaya alışmış. Bunlar için zor olacak ama yakın zamanda bu tip patronlar da kalmayacak. Çünkü onların kafasındaki yönetim anlayışıyla yönetilen şirketler de yavaş yavaş oyunun dışında kalacaklar diye düşünüyorum. Burada işte belki şunun altını çizmemiz lazım. O patronlar artık kendi değişmezlerse yok olsunlar orayı geçtim de. Bunu doğru belirleyen sistemin içinde bu şekilde evrilmiş profesyonellerin dikkatli olması lazım.

Evet.

Patronlara bir şey olmaz onlar bırakırlar işi yaşarlar ama sen bunu doğru belli ediyorsan evet efendim sepet efendimle bir yerlere geldiysen iş hayatında sepet olursun. Aynen. Profesyonellerin işi çok daha acı çünkü onların çok sığınacak bir limanı yok. Patronum var, zaten kazanmış. Ama sen, sen işte şimdiden biraz kafanı düzelt.

Kendine de yatırım yapacaksın.

Kendine yatırım yap.

Tabii şimdi bu eski usulle ya da geleneksel risk değerlendirmede odada en çok kim insis çıkıyorsa, kim bastırıyorsa genelde onun yaptıkları veya söyledikleri risk değerlendirmesi gibi algılanıyor. Yani ne bileyim odaya projedektörü geldik, hayır kardeşim şunlar risk değerlendirmesi olarak... Yazın veya onu çıkarın dediği zaman sonuç hep böyle oluyor.

Tabii tabii. Ya patron bir şey istiyorsa çok firmada kimse buna karşı gelemiyor. Evet. Ya yapay zekanın belki en büyük yetireğinden biri bu yönetim anlayışında devrim yapacak. Yani bu ilkel yaklaşımlardan kurtuldukça inşaat sektörü de uluslararası düzeyde daha hızlı ilerleyecek. Bizim bence önümüzdeki en büyük takoz Bu yönetim anlayışı yani kaynaklara sahip finans tabii ağırlıklı paraya sahip insanlarımız diyeyim daha çok bu biraz artık geleneksel ilkelleşmiş yönetim anlayışı ile dünyaya bakıyorlar. Belki bu anlayış değiştiği zaman çünkü Türkiye'de çok ciddi bir potansiyel var. İnsan potansiyeli var. Ben 20 yıldır insan kaynakları işinin içinde olduğum için bunu yurt dışındaki müşterilerimden de duyuyorum. Yani Türkler, Hintiler ne kadar bu dünyada güçlü ise eleman insan olarak, insan kalitesi olarak Türkler de o kadar güçlü. Yani benim bunu çok net 40 yıldır gördüğüm bir şey. Ama bizde işte bu kaynak yönetenlerin ilkel bakışlarından dolayı ne yazık ki bu potansiyelimizi biz kullanamıyoruz.

Buna çok güzel bir örnek yakın zamanda yani önümüzdeki... Düzeltiyorum. Geçirdiğimiz birkaç gün içinde Google'ın yapay zeka mimarisinin başına bir türkü getirmesiyle açıklayabiliriz. Bu da gerçekten bizim insan kaynağımız esnasında güzel olduğunu veya kaliteli olduğunu gösteriyor. Ama peki o zaman şöyle devam ediyorum. Hani bu yapay zekanın verisiyle ilgili konuşuyoruz ya bu ihale öncesi risk değerlendirmede. Hani ne kullandıysan sana o kadar çok karşılık veriyor diye. Bir yapay zeka modülü düşün, ihaleleri hazırlanmada kullanıyorsun ve onu eğittiğin veriler Kuzey Amerika'da ve Avrupa'dan gelen projelerle beslenmiş. Sen Güneydoğu Asya'da bir projeye giriyorsun. Yani bunun oradaki riskleri yakalayacağına nasıl emin olabilirsin?

Yakalayamaz. Yani çok net çünkü bu şekilde neyle eğitirsen onu yakalar. Kuzey Amerika'daki şeyi yakalar ama Güneydoğu Asya'daki projenin riskini o öyle eğitilmiş bir yapay zeka yakalayamaz. Yani batı pazarlarındakiyle aynı şekilde çalıştığını varsayar ama doğuda durum daha farklı işliyordur. Yerel iş gücü zorlukları, düzenleyici farklılıkları veya kültürel faktörleri tamamen gözden kaçırabilir.

O zaman başka bir gıcık örnek vereyim. Bir yapay zeka modeli düşün abi. Sürekli başarılı projelerle eğitiliyor. Ve başarısız projelerden hiçbir veri girdisi yok. Nasıl erken uyarı verecek sana bu proje modülü? Bu yapay zeka modülü sana nasıl bayrak kaldıracak?

Şimdi bu da çok tehlikeli. Yapay zeka yalnızca olumlu verilerle eğitilirse o zaman resmin tamamını göremez.

Hayat çok güzel gibi.

Evet hayat çok güzel gibi dediğin gibi. Mesela bazı şirketler itibarlarını korumak için başarısızlarını gizleyebilir, yanlışlarını geriye bile dönüştürmek istemeyeceklerini tahmin edebiliyorum. Onu yok sayıyorlar ama yaşanmış orada bir acı bir yanlış yapılmış ama o şirketin tarihinde verisinde bu yok. E o zaman tabii bu eksik veya yanlış verilerle ne yazık ki sonuçta yanlış olacaktır.

Bak buna günümüzden güncel bir örnek vereyim sosyal hayatımızdan. Şimdi diyelim ki bu internet alışveriş sitelerinden alışveriş yapıyorsun. Ve evine gelen paketin içinde küçük bir not buluyorsun. Böyle güzel bir not hazırlanmış. Ürünle ilgili sorun olursa lütfen menfi bir yorum yazmadan önce bizimle iletişime geçin hemen sorunu giderelim. Buradaki endişe ne? Demin söyledin yani. Bunları bu kötü örneklerin kayda geçmesini istemiyorsan diye. Yani neticede internet alışveriş merkezlerinde bir algoritma çalışıyor. Hakkında menfi yorum yapılan... Satıcıları direkt orada işaretliyor tek yıldız yarım yıldız diye iyi yorum yapılanları da mesela dört yıldız olarak işaretliyor. Dolayısıyla bir şey ararken o satıcının önüne çıkma ihtimali çok daha fazla artıyor. Dolayısıyla burada da ihale öncesi kullanacağın veya kullanmayı düşündüğünüz yapay zeka modülü hangi verilerle eğitildiyse sana da o kadar çok faydası olacak. Senin işine yarayacak verilerle. Eğitildiyse yaş.

Bu çok doğru çünkü yapay zeka da önyargılı olduğunu bilmiyor. Halbuki onu eğiten veriler önyargılı. Yapay zeka canım yapay zekanın bir günü yok. Sadece kalıpları takip ediyor. Eğer geçmişte karar vericiler önyargılıysa yapay zeka doğal olarak mı o önyargıya göre hareket ediyor? Ne görürse onu yapan bir çocuk gibi düşünmek lazım aslında. Tabii.

Bunu daha önce konuşmuştuk ama 7. bölümde bir kere daha söyleyeyim kısa bir cevap abi. Yapay zeka manipüle edilirse ne olur? Edilebilir mi? Yeri gelmişken madem verilerden konuşuyoruz, ihale riski değerlendirmesi falan.

Yapay zekanın manipülasyona karşı bağışıklığı yok maalesef. Maalesef böyle bir şey yok. Şu aşamada yok tabii. Haziran 25.

Peki o zaman birazcık daha ilerleyelim. Yapay zekanın karar verme ve gerçek dünyadaki uygulamanlardaki rolü diye. Düşündüğüm zaman yapay zeka gerçekten sınırlarını, etik kaygılarını ve şeffaf konularını tartıştık bu zamana kadar. Şimdi belki de büyük bir sorulardan büyük sorun büyük sorulardan bir tanesi yapay zeka risk değerlendirmesine nasıl kullanılmalıdır? Ya da yapay zeka son kararı vermeli mi yoksa sadece uzmanlara yardımcı mı olmalıdır yoksa Hangi gerçek dünya örnekleri yapay zekanın inşaatında gerçekten çalıştığını gösteriyor gibi sorular geliyor aklıma. Bunlar tabii konumuz çerçevesinde. İhale öncesi gibi düşündüğümüz zaman biraz istiyorsan parçalayalım abi bunları. Yapay zeka bir karar verici olarak kalmalı mı bu risk temelli değerlendirmelerde yoksa uzmanları desteklemeli mi?

Abi bence insan karar vereceğin yerini almamalı. Bu çok net. Zaten bölümde biz değil mi? Altını çiziyoruz, desteklemeli diye düşünüyorum.

Katılıyorum, anlaştık seninle abi. Tabii yapay zeka neticede hızlı ve veri odaklı. Ancak son kararları, belki onun asla körü körüne güvenemeyiz. Bu kesinlikle olmaz.

Kesinlikle, hep son karar insanda olmalı. Neden dersek? Çünkü yapay zeka gerçek dünya deneyiminden ve bağlamsal bir anlayışından yoksun.

Evet, yani ne olduğunu ne bittiğinizi anlatabilir ama olayların neden bu şekilde olduğunu cereyan ettiğini belki de anlatamaz. Belki de anlatamaz.

Peki şimdi biraz daha vites yükseltelim ve şeye bakalım. Yani yapay zeka bugünün dünyasında risk değerlendirmesinin neresinde? Yani uluslararası firmalar, inşaat firmaları yapay zekayı risk değerlendirme açısından nasıl kullanıyorlar?

Evet, burada güzel ve güzel örneklerden bir tanesi Turner Construction. Bunu daha önceki konuşmalarımızda söylemiştik. Turner bu konuda gerçekten liderlik ediyor. Özellikle güvenlik riskleri için tahmin eden veya bu konuda çalışan yapay zekaları kullanılıyor. Yani şantiyelerdeki riskleri tahmin etmek için, kazaların meydana gelme olasılığını anlayabilmek için veya bu kazaların gerçekten... En yüksek olduğu zamanlar nereler hangi zamanlar ve nereler olduğunu tahmin etmek için bundan kullanıyor. Bir işe yarıyor mu? Evet %30'a yakın bir azalma olduğunu iddia ediyor Törner.

Bu çok büyük bir fark. Yüksekse bile 20 bile desek yine yüksek.

Evet abi tabii yani ciddi anlamda bir şey fayda sağlıyor Törner'a. Mesela en plan var proje gecikmeleri için yapay zeka kullanıyor mesela abi.

Evet evet. Gecikmeleri gerçekleşmeden önce tahmiye etmek için milyonlarca geçmiş inşaat programını tarıyor. Ve bu projenin işte 3 ay içinde bitme olasılığı %80 diyebiliyor veri üzerinden giderek.

Şey... Bet sesiyle konuştu yine gecikeceğimizi söyledi. Tabii.

Dinlemeyin şunu. Abi... Kapağı yaşıyor yapay zeka.

Yapı çekin şunun fişine.

Şöyle kötü şeyler söylüyor bize.

Yani yapay zekayı tabii kullanan firmalar gerçekten faydasını görüyorlar. Tabii kendi ifade ettikleri bunları verilerle de açıklıyorlar. Mesela Procore ve Togal AI firmaları var. Bunlar da yapım öncesi işlerde, yapım öncesi zamanlarda yapay zekayı kullanıyorlar.

Bunlar servisleri belirlemek için, teklif belgelerini, satış sözleşmeleri, tasarımları taramak için bu firmalarda yapay zekayı.

Kullanıyor. Evet. Abi o zaman birazcık daha ileri gidelim. Bu risk değerlendirmede yapay zeka gerçekten gelecekte bize ne sağlar? Birazcık da ona kafa yoralım istiyorsan. Doğru söylüyorsun. Şimdiye kadar işte ne bileyim zorluklarını konuştuk. Etik kaygıları, gerçek dünya uygulamalarını falan söyledik ama şimdi birazcık daha ileriye bakarsak aslında sırada ne var? İnşaat risk değerlendirmesi, yapay zeka için ne var söyleyebiliriz, düşünebiliriz. Yapay zeka daha akıllı hale gelecek mi? Yoksa sınıra mı geldik? Ve yapay zeka gerçekten risk yöneticilerinin yerini tamamen alacak mı, almayacak mı? Bir 5 yıl, 10 yıl bir projeksiyon bakalım dedim abi. Sen ne görüyorsun?

Yapay zekanın gerçek zamanlı inşaat yönetimine çok daha fazla entegre olacağını düşünüyorum.

Katılıyorum.

Biliyor musun Haluk? Şu anda yapay zeka esas olarak geçmiş risk modellerine bakıyor. Ancak gittikçe gerçek zamanlı bir risk izleme aracına dönüşecek.

Evet.

Ve veri sayısı artacak. Yani ne kadar çok veriyle beslenirse vereceği sonuç da o kadar iyi olacak. Bu bakımdan ben her şeyin yani risk anlamında özellikle çok daha iyi gideceğini düşünüyorum.

Bu dediklerim çok mantıklı ve kesinlikle katılıyorum. Yani yapay zeka malzeme teslimatından hava durumu tahminine kadar, gerçek zamanlı olarak izleyecek ve riskleri belki de önceden tespit edecek. Sen de ayıyalıya hazırlanırken bunları sana uyaracak. Bak hazırlanıyorsun ama şuna göre hazırlan diyecek.

Tabii ve bugünkünden abi daha değerli veriyle eğitilmiş olacak. Şu an bugünün dünyası veriyi beş yıl sonrası dünyasına göre artık verinin ne kadar değerli olduğunu çok fazla farkında değil. Ya biz şu anda verinin daha az kıymetli olduğu zamanki verilerle yapay zekamızı eğitirken 5 yıl sonra verinin ne kadar değerli olduğu bir dünyada eğitilmiş yapay zekanın verdiği sonuçlar çok daha farklı olacak. En basit de ben inşaatlı yapay zeka yazarken chat chipiti 3,5'dan yararlanmıştım. E şimdi 4 o arasında büyük bir fark var.

Yani hep kabul ettiğimiz şey makineler.

Çok hızlı öğreniyor ve bu yapay zeka bazlı risk analizi yazımları için de geçerli olacak. Yani en basit dediğim gibi hep bunu düşünebilir dinleyeceğimiz. Chat GPT 3.5 neydi 4.10 ne oldu? İşte burada konuştuğumuz her şeyde öyle olacak ve bu çok daha kısa sürede.

Evet, evet çok daha kısa sürede. Yani tabii şimdi bütün bu örneklere verdiğimizde işte ne bileyim yapay zeka daha tedarikçiden malzeme çıkmadan önce... Belki de gecikmeler olabileceğini öngörecek. Örnek olarak söylüyorum, belki biz fark etmedik ama Güneydoğu'dan bir tedarikçimiz var, Güneydoğu Asya'dan bir tedarikçimiz var ve son bu son yağmurlarında beş tane köprü yıkıldı gitti. O malzeme tedarikçisi malzemeleri gönderilmek için belki 1500 kilometre fazla yol gitmek zorunda kalıyor. Anlatabiliyor muyum? Sen bunu kaçırmış olabilirsin haberlerde. İhale komisyonu sana böyle bir şey söylememiş olabilir. Sen nasıl olsa yüklenici olarak bunları araştırmakta sorumlusun. Gerçek zamanında çalışan bir yapay zekan varsa bunu bütün haber sitelerinde tarayarak bulacaktır.

İşte abi bu çok önemli. Pazar trendleri, küresel tedarik zinciri tahminleri, finansal veriler değil mi? Bu demir fiyatlarının artması o şeyde dünya üzerinde ne kadar etkili oldu değil mi?

Tabii tabii.

Petrol fiyatlarındaki beklenen artışlar, altın fiyatları bunların hepsinin düşündüğünde inşaat malzemesine etkisi yok mu? Var. Hele ki bunu öngörüsel olarak baktığında işte yapay zekadan burada korkunç sonuç alabiliriz.

Bunun işte jeopolitikten örnekten dünyada şu anda iki tane çok sıcak bölge var. Biri Rusya-Ukrayna bölgesi, birisi de bizim sağımızda İran'la İsrail bölgesi. Düşünüyorum Rusya'yı Ukrayna krizi ilk çıktığı zaman Özür diliyorum abi Bu Biliyorsun Ukrayna mesela ambarda şey Buğday ambarı Evet Oradan gelen Buğday tedarikinde sıkıntılar oldu Taşmacılık riskleri arttı İşte ne bileyim Uçakların havayollarının rotaları değişti Vesaire sayı sayabildiğin kadar Yani Yapay zekanın bütün bu konulara hakim olacak olması gerçekten böyle bir oyun değiştirici rolü uyguluyor. Yani bugün şirketler deneyimi ve içgüdlerine dayanarak teklif veriyor. Ama 5 yıl içinde belki de şöyle diyeceğiz ne bileyim, yapay zeka şöyle diyecek işte mevcut trendlere dayanarak rakiplerinizin X fiyat aralığına teklif vermesi muhtemeldir.

Çünkü veri var elinde.

Evet. Mesela şunu diyecek. Önümüzdeki 6 ay içinde çelik fiyatlarının artma olasılığı %70. Belki diyecek ki hece et şimdiden. Anlatabiliyor muyum? Bu tedarikçiyi seçerseniz %40 gecikme riski var. Çünkü bakıyor adamın şeylerine, raporlarına her tarafa malzemeyi geç vermiş mesela. Yani bu tip şeyler karşımıza çıkabilir diye düşünüyorum.

Şimdi abi bu teklif verme stratejisinde bence tamamen bir devrim yaratacak. Yani teklifi göndermeden önce... Risk içgörülerine sahip olduğumuzu göreceğiz biz. Evet.

Değil mi? Evet. Yani şey gibi son derece proaktif bir strateji.

Evet.

Stratejist gibi davranacak. Yani şirketler hem sadece daha ucu değil, daha akıllı teklifler verecekler belki de.

Toparlayalım Ali'cığım istersen. Olur abi. Sürdürülebilirliği ama konuşmadan tabii riski bitirmek doğru olmaz. Biraz sürdürülebilirlik üzerinden konuşalım. Ben bunun için ayrı bölüm yaptık, konuştuk ama yine de önümüzdeki 5 yıl içinde yapay zekanın, inşaat projelerinin karbon ayak izleri, atık yönetimi, mevzuata uygunluk gibi çevresel riskleri tahmin etmeye yardımcı olacağını düşünüyorum. Yani şöyle bir şey var abi, risk dediğimiz zaman biz tabii en ciddi risk çevresel risk. Yani bir tane gezegenimiz var onu da kaybettikten sonra zaten... Geriye oyun da bitmiş oluyor.

Bizim için.

Evet, evet. Gezegen devam edecek hayatına da. Böyle diyorum abi, evet.

Ya tabii, şimdi senin söylediğin gibi işte bu malzemeleri kullanırsanız karbonhazirin emisyonunuz %15 artacaktır diye bir şey verecek risk analiz olarak. Ancak işte daha düşük riskli çevre dostu şunu da kullanabilirsiniz diyen bir yapay zeka olduğu zaman evet konuştuğumuz sürdürülebilirlik prensiplerini de hizmet eden bir araç haline gelecek.

Kesinlikle Haluk. O zaman bu bölümde sonuna geldik. Sevgili dinleyicilerimiz. Gelecek bölümlerde görüşmek üzere diyelim. Bilmiyorum Haluk'cığım senin ekleyeceğin bir şey var mı?

Yok hemen hemen her şeyi konuştuk. Dediğimiz gibi yapay zeka bize her alanda büyük avantajlar sağlıyor. Gerek ve yeter şart bunun amacımıza uygun olarak. Kullanmayı becerebilmek için.

Ben de hep söylüyorum belki bunu ama sosyal medya sayfalarımızdan ne kadar katkıda bulunursanız bu bizim için değerli. Çünkü sizin düşünceleriniz, görüşleriniz değerli. Biz iki mühendis olarak burada kafa yorup bir şeyler konuşuyoruz, anlatıyoruz, çalışıyoruz. Ama sizlerden gelecek ya şunu da konuşun, bu konu çok önemli, buralarda ne olacak, ben bunu merak ediyorum dediğin her nokta üstü için. Biz düşünmek istiyoruz yani. Gerçekten bu önemli.

Katılıyorum.

Yani yapay zeka gibi sizlerle beraber güçlüyüz. Ne kadar çok veriyi yapay zeka şey yapıyor, sizin verileriniz o yüzden çok önemli. Yoksa biz iki veriyle, Haluk ve benim verilerimizle ilerleyebiliriz.

Çünkü yani şöyle de söyleyeyim, bir at sözüyle bağlayayım belki. Akıl akıldan üstündür. Siz bize şunu derseniz, ya sen konuşmuşsun ama şurada şu kadar kritik bir noktayı da atlamamışsın, hiç buna değinmemişsin derseniz, Hop biz de geri dönüp bakıp evet haklısın o konuyu atlamışız deyip bir sonraki konuşmamıza onları da hem katarak hem de kendimizi geliştirerek daha iyi hale getirebiliriz.

Aynen bir de hep D'ye hep halükla söylüyoruz bunu sorular üzerinden de bir şey yapabiliriz bir program yapabiliriz. Bunu da önemsiyorum.

Peki teşekkürler dinlediğiniz için.

Teşekkürler bir sonraki bölümde görüşmek üzere.

Görüşmek üzere iyi günler sağ olun.