Dijital Tuğla - Bölüm 13: İnşaat Projesi Gecikmeleri, Yapay Zeka Gecikmeleri Etkili Bir Şekilde Ö...

Yapay zekanın inşa sektöründe var olan ve gerçekleşmesi çok muhtemellerin etkilerini tartıştığımız, en son teknoloji ve trendleri konuştuğumuz, gerçekle alakası olmayan şeyleri, söylentileri ve bilim kurgu romanlarına dikkate almadığımız, hatta bunun tam da aksine yapay zeka dünyasında aslında neler olduğunu anlattığımız. Cem Kafadar ve Haluk Eginer tarafından hazırlanan... ...Dijital Tuğla podcastimize hoş geldiniz.

Merhabalar sevgili dinleyiciler, hoş geldiniz. Ben Cem. Bu podcastta sizlerle beraber projelerin en korkulu rüyalarından birini konuşacağız. Gecikmeler. Ve soracağız, acaba yapay zeka bu kabusu sona... Ne diyorsun Alüpçüm?

Yine sana atılmadın toplantıda.

Açılışta bile kaçamıyorsun.

Şimdi bugün konuşacağımız şey böyle şey gibi bilim kurgu filmi gibi. Ya kardeşim gecikmeyen proje mi olur Allah aşkına dediğimiz kalıyor. Ama hani bazı projeler vardır ya hiç bitmeyecek gibi duruyor. Bu emekli oluruz bu projeden diyemiz. Dolayısıyla senin dediğin gibi yapay zeka bu konuda bize ne getiriyor ne getiriyor onu anlamaya çalışacağız.

Her şeyimiz de eksel tabi. Ekselimiz çöktü, tüm dosyalarımız gitti diye mahvolulduk. Şimdi hepsi bambaşka yerlerde. Bizim bile bilmediğimiz yerlerde.

Yani çok acayip. Yani nasıl söyleyeyim? Yapay zeka yerine sanki beyin zekası yetersiz kalmış gibi böyle bir havada gidiyordu işler. Yani ne bileyim acayip ya.

Ama işler değişti artık abi. Şimdi önümüzde dronlar uçuyor. Oradan veriler geliyor. Bu verilerin yedeklemesi çok daha sağlıklı yapılıyor. Sensörler betonun sıcaklığını anlık ölçüyor. Tüm bu teknolojiyi analiz eden bir yapay zeka var. Projelerinin gerçekten zamanında teslim edilip edilemeyeceğini gün ve gün verebiliyor.

Tabii o zaman bugün bu sorun cevabını arıyoruz ya gerçekten yapay zeka bizim projelerimizdeki ilerlemeleri... Hızını etkileyen şeyleri ortadan kaldırıp gecikmelerimizi engelleyebilir mi? Yani bu yapay zeka yapay zeka sürekli konuşuyoruz böyle bir moda terim mi yoksa gerçekten bizim eline tuttur bir araç mı? Bunu bunu bunu anlayabilmeye çalışıyoruz.

Zaten abi yani biz hep programlarımızı yaptığımız gibi olayı sadece iki mühendis teknik kısımlarıyla değil kültürel engelleri de konuşuyoruz. Çünkü ne bileyim bazı şantiye şirketlerine belki AI deyince hala yabancı uyruklu bir işçi dediğicek yani Arap İsmet mi geldi Arap İhsak mı geldi Arap İsmail mi geldi falan böyle yani bir durum da var baktığında AI deyince geçen bir sunumda bana şey yaptı biri söz aldı yaşlı bir beyefendi dedi ki buradaki dedi al ne demek dedi ben baktım ey dedim eyvah ya benim yaptığım dur niye AI yazıyorsun yapay zeka yaz o ayrı bir konu ama böyle de bir şey vardı tabii bu şeyi konuşuyorduk ya 40 yıllık ustane ben yapay zekayı mı soracağım kardeşim diye Bizden çok daha tecrübeli bir mühendis.

AI'in yani ağla olarak okumuş onu orada. Belki yapay zeka olarak değerlendirmemiş falan. Neyse bugün aslında fırsatları konuşacağız. Gerçekten yapay zeka gelişmeyi engelliyor mu, engellemiyor mu? O zaman sorayım. Gecikmeler abi sence nedir? Niye gecikiyor da yapay zeka bize bir çağrı üretecek? Lütfen cevabın en fazla olmadığı için. Çünkü gecikmeleri sıralarsak 150 tane yazarız.

Aynen. Ve bunu yapabilecek potansiyele sahibiz. Çünkü gecikmeleri %80'i insan kaynaklı bence. Yani 40 yıllık meslek deneyimde gördüğüm gecikmelerin %80'i insan kaynaklı. Yani bunu bu arkadaşlarımız, bizler şu an programda da aynı belki planladığımız zaman ikisine gecikiyoruz. Geciktireyim diye yapmıyoruz bunu ama iyi planlanmıyor. Bir şeylerle iletişim eksikliği oluyor, veri eksikliği oluyor. Teslim tarihlerimiz yalan oluyor abi.

Tabii şimdi mesela bir örnek vermek gerekirse bundan bir süre önce yine danışmanlık yaptığım bir projede tedarik zinciriyle ilgili bir sorun çıkmıştı. Güya tarihi belli yazmışız ama gelmedi malzeme. Halbuki yapay zeka ile ilgili desteklenmiş bir şey olsa o firmanın teslim tarihlerinin trendine bakıp belki de veya coğrafi sorunu bize bunu belki söyleyecekti veya söyleyebilecekti.

Bu dediğin şeyin tanımı tahminleme.

%100 doğru olmayabilir ama tedbir almanı sağlayabilir.

Aynen tahminleme becerisi var. Çünkü geçmiş veriyi analiz edebiliyor. O verileri inceliyor, örüntüleri buluyor. Ve bu tarzda projelerde şu tedarikçiden şu tarihte malzeme gelmez diyor. Bir de o var yani. O tarihte ne bileyim işte malzemenin geldiği şeyde bölgede ulaşımla ilgili sıkıntı var. Yani bir kar var, yol kesiliyor işte ne bileyim.

Ya ne bileyim, Nuson yağmurlarına dikkate almadın ha.

Aynen işte Panama kanalında sıkıntı oldu, su seviyesi şey yaptı, orada kanal geçen gemiler lojistiği etkiledi. Evet, evet. Aşağıda Suez kanalında saldırılar yaptı gibi gibi gibi şeyler ama işte bunları biz insan olarak yani bugün mesela Suez kanalındaki o su tehlikesi ne, bugün Panama kanalındaki su yüksekliği şeysi ne bunları biz gün günde bilemeyiz. Yani şu anda... Bir iki sene önce okuduğum bir haberden bu.

Ancak başına gelirse.

Ancak ama işte yapay zeka o gün süreç kanundaki her türlü şeyi veriyor. Belki de çok ciddi orada bir fırtına var deniz şeyi var yok kapandı gibi.

Yani makine öğrenmesiyle geçmişten öğrenip geleceği de tahmin ediyor gibi. Yani projelentecisinin deneyimlerini dijitalleştirebildiğini diye.

Ya şey gibi abi dijital bir çıraklıklık diye hatırlatıyorum. Yani ne kadar çok veriyle beslersek biz bu sevgili çırağımızı. O kadar zeki oluyor.

Ya bu şey gibi, hani hep veriyle besleniyor, veri öğreniyor diyoruz ya. 2012 model bir Excel programından bir veri verirsek, yapay zeka şunu diyebilir, kardeşim manyak mısın, çağ dışı bilgiler veriyorsun bana, ben bundan ne yapacağım da diyebilir.

Aynen, aynen. Yani diyecek ki, Einstein gelse çözemez o programı diyecek, en sonunda oraya gidecek o. Verinin önemini hep şey yapıyoruz ama burada... Gecikmeleri analiz edeceksek önce bizim elimizdeki verinin doğru olması lazım ki gecikmeleri veya gecikmemeleri öngörebilelim.

Tabii ki veri doğru olacak veya hangi verilerle çalışması gerektiğini soracağız ki o da bize en doğru gecikme tahminlerini verebilsin.

Evet yani iş programı verisi geçmişteki proje bitiş süreleri hava durumu istatistikleri mesela bizim istatistik dersi hidroloji dersi istatistik içerirdi. Baraj su temin, sulama, mutfağa üzerinde. Biz hep bu istatistikler üzerinden projeyi öngörerek hazırlardık. İş gücü verimliliği, malzeme teslim süreleri bunların hepsi gerekiyor. Yani o projenin kendi şartlarına göre bu verileri de attırmak da gerekiyor.

Tabii şimdi bu dediklerini belki bundan 20 sene önce 20 kişiyle yapıyordun. 2 ay sürüyordu bu çalışma belki. Şimdi adam yapay zekayı alıyor, bakıyor bu kadar kapsamlı veriyi bir işliyor. Belki bir günde bitiriyor bunu tek başına.

Aynen abi bu CPM pertten farkı da şu yani CPM sabit varsayımları değişmezken yapay zeka o gün şantiyede kaç kişi olduğunu rüzgarın kaç kilometre saatte esdiğini hesaba katabiliyor.

Çok dinamik.

CPM onu koyamıyor.

Çok dinamik değil mi?

Aynen.

Yani şey gibi. Sen elinde cetvelle bir şey yapmaya çalışırken o GPS almış yürümüş gitmiş öbürü.

Aynen aynen yani CPM yol sorarken AI diyor ki yan sokak diyor trafiğe kapalı bu güzergah 3 dakika daha hızlı diyor. Yani şu anda yaşadığımız dünya bu.

Tabii yani programcılar zaten hani bir baseline'ımız var bir de gerçekte olanları işleyerek ilerliyorlar ama bunu yapay zeka anlık olarak ortaya çıkarıyor. Yani sorun başladıktan sonra değil de. Bakşamadan önce müdahale etme imkanı sunuyor bize tahminleyerek.

Kesinlikle. Yani gecikmelerin öngörülebilirliği artıyor. Belki tabii ki hepsini ortadan kaldıramayacağız ama en azından tahmin etmediğimiz sürprizleri yaşamıyoruz değil mi?

Tabii yani şey gibi sihirli bir denek gibi değil ama önleyici bir güç gibi. Yani yeter ki doğru verilerle beslenebilsin.

Kesinlikle yani yeter ki dediğin gibi yani sektörde bu dijital çırakların biz kıymetini bilelim. Artık bu iş ben 25 bin biriyle çalışıyorum mu evriliyor.

Tabii ki tabii ki. O zaman abi şöyle devam edelim. Hani gerçek zamanlı müdahale ve risk yönetimi konusuna birazcık değinirsek veya bu konuyu açarsak. Yapay zeka gecikmeleri veya olası gecikmeleri tahmin etmeyiyle kalmayıp anında belki de müdahale ettirtiyor veya yön verdiriyor projedeki ekibine.

Doğru söylüyorsun. Böyle bir aslanlık gibi değil ama acil durum şefi rolüne geçiyor yer yer yapay zeka bence. Çünkü gerçek zamanlı müdahale etme imkanı var diye düşünüyorum.

Tabii tabii. Şimdi işte daha önce de bahsetmiştik işte buildups gibi sistemler var. Şantiyelere kameralar yerleştiriyorlar. Bunlar haftada birkaç kez tamamen şantiyeyi tarıyor. Tabii görev tanımına bağlı olarak her gün 7-24 tarayan kameralar da var ama bunların görevi işte tarıyor, yapay zeka görüntülerini analiz ediyor. Bitelerden gecikme sebebi olabilecek şeyleri ortaya çıkıyor, raporluyor. Yani hafiyeyi gibi çalışıyor.

Kesin tabii yani beton dökülmeden daha gecikme uyarısı geliyor. Bir iş yapmadan ne olacağını görüyoruz. Yani hani müteahhitler kahvesini yudumlarken iki gün geridesin bildirimi hop diye önündeki dijital araba...

Hadi bu boğazına kaçıyor bitmiştir.

Aynen aynen.

Ya tabii gerçek zamanlı veri analizini düşündüğümüz zaman... Gecikmeleri neredeyse bu şey gibi, polis trafik radarı gibi. Yani onun gibi yakalıyor resmen.

Aynen, yani şey şantiye trafiğinde işte hangi hat hızlanmalı, nereye gaza basalım, nerede bir daralma var. Yani hat derken bu yol anlamında demiyorum tabii ki. Yapay zeka bunları söylüyor. Mesela ne bileyim bir kolon döküm süresi normalde 4 saat. Ama bu proje ortalamasında biz kolonda beton dökerken 6 saat oldu. Yapay zeka bunu fark ediyor, bu ekip düşük verimle çalışıyor ya da sen düşük verimle çalışmasına neden olacak bir şeyler yapıyorsun. Yani bu ekibi yönetemiyorsun. Belki de az kişiyle çalıştırırız, kaynağını düştürürüz.

Bu dediğin sadece teknik bir çözümleme veya analiz de değil. Bu proje yöneticisinin veya müdürünün de elini çok kuvvetlendiriyor. Adam o zaman gidip bir sorun olduğunu anlayabiliyor ve hemen gidip parmak basıyor, çözüm üretmeye çalışıyor.

Kesinlikle. Eskiden böyle sorunları bize e-posta... Zincirinde park eden CC'ler, BCC'ler özellikle koymamalar, bir takım insandan bilgiyi kaçırıp oradan...

Ha şey gibi, bana tuğda gelmedi kardeşim, bana CC'ne geldi, beni ilgilendi mi? Ben direkt alıcı CC'lim mesajı diye.

Bravo, bravo. Bir o var, bir kasıtlı olarak o insanı zor duruma düşürmek için o...

Aaa o da var, politik mesajlar.

Politik olarak onun şey... Ya ben mesela ilk başladım, niye 80'lerde? Sağım öncesinde... Olarak yani böyle kaydırmak istedikler arkadaşlardan proje saklandı abi. Ya böyle acayip acayip bir işler. Yani bunların hiçbiri şimdi tam bir şeffaflıkla sensör uyarıyor abi. Diyor ki yapay zeka analiz ediyor. Anında senin dashboard'a düşüyor bu.

Tabii tabii. Zaman kazanıyorsun birisi ve riskleri yönetmek için büyük bir avantajın oluyor. Çünkü yapay zeka gecikmeyi fark etmiyor sadece. Neden gecikme olabileceğini de... Sana bildiriyor ve analiz yapıyor bu geçmelerle ilgili olarak.

Tabii ki yani hava durumun verisiyle planlanan beton dökümünün riskli olduğunu belirliyor. İşte diyelim hava belli sıcaklığın altında ısı veyahut da belli sıcaklığın üstünde gibi ya da tedarik zinciri algoritmalarıyla diyor ki bu hafta bu malzeme gelmez gibi alarmları verebiliyor. Bize o malzemenin o hafta gelmeyeceğini öğrenmek için 50 tane telefon ederdik ve 50 telefonda da bize zaten yalan bilgiler verildiği için O 50 telefon sonuçta da aldığımız şey, sonuç bir yalan olurdu. O yalanla o biraz şeyi uzatırlardı.

Eskiden yalan rüzgarı diye bir dizi vardı öyle ki.

Aynen, aynen ne güzel bir isim koymuşlar bak öyle.

Abi şimdi o zaman sana kıl bir soru sorayım. Gecikme başladı. Yapay zeka çözüm üretebilecek mi? Yani vurun kellesini diyebilecek mi?

Abi kesinlikle yani yapay zeka alternatif senaryolar sunabiliyor. En değerli olan bu. Yani mesela ne diyelim şu ekibi kaydır, malzeme tedariğini değiştir, programını revize et gibi öneriler önüne getiriyor. Bence çözümden daha değerli. Bunlar çünkü çözüm dediğimiz için hiçbir zaman tek bir çözüm yok. Yani hiçbir tek bir doğruluğun olmadığı gibi. Yani ne bileyim senin yerine düşünen bir planlama danışmanı gibi.

Şey gibi, yorulmayan, ara vermeyen, hiçbir sendikaya üye olmayan, robot sendikası olduğunu düşünse de burada ayrıca konuşacağız. Karısını yapmış katılıyorsa. Yani çok çalıştırılsa dediğim gibi sahada arıza çıkarmayan daha az böyle daha az bakım gerektiren yani yönetim uyuma robotuna sahip çıkıyor.

O hikaye. Ben bir programda robotlarda konuşmuştuk bunu ama ben burada biraz tekrar edeceğim yani enteresan bir haber okumuştum Kore'de oluyor bir robot işte çok çalıştırıldı. Çalıştırıldığı düşünülüyor falan. Ondan sonra bir görev veriliyor ve robot gidiyor merdivenlerden kendini bırakıyor. Ah evet böyle bir şey olmuş. Bunun bilinçli mi yapıldı? Yoksa robot çalıştırıp çalıştırıp bozulduğu için?

İhtar gibi yani.

İhtar? Abi sen bunu yani bilinçleniyor mu diye bunun üzerine çalışıyorlar. Bu haberi ben iki sene önce okumuştum. Bu da enteresan bir şey. Yani sendika üyesi olmasa da abi iyi çalışıyor bu arkadaşlarımız.

Evet.

Ama unutmayalım yani. Tek başına işi o yapmıyor. Karar mekanizması hala bizde.

Bunu sıklıkla vurguluyoruz zaten. Hemen hemen her podcast dinletimize vurguluyoruz. Yapay zeka bütün bu karmaşıklığı veya olası problemleri ortaya çıkarıp insana muazzam bir destek olmakla görevli olması lazım. Karar destek mekanizması olması lazım ama karar hala insanda kalmalı.

Kesinlikle. Bir de yani bu şekilde çalışırsak hem zamanı hem para kazanırız. Zaten hani para değil mi bir yerden bakın. Aslında hepimiz zaman satın almak için para kazanmıyor muyuz? Zamanımızı satıyoruz, zaman satın almak için bir yerde mi? Onu düşünürüm.

Çünkü özellikle proje direktörleri, proje yöneticileri çok iyi bilir bu dediğini. Projelerdeki günlük gecikmeler, büyük ölçekli projelerden bahsediyorum. Her gün milyon dolarlar mertebesinde para yazar. Çünkü bir sürü sabit giderim var, personelim var, ekipmanım var, kiralamalarım var, var oğlu var.

Kesinlikle zaten yapay zeka da işte o maliyetin oluşmasını önlemek için var aslında. Yani düşün sen yani erken teşhisle gecikmeyi başlamadan tedavi ettiğinde kazancın ne kadar yüksek oluyor.

Peki yapay zeka bu kadar harikada önümüzde hiç bu gecikmelerle ilgili zorluklar, gelecek öngörüleri, hazırlıklar bu tip işlerde yapay zekanın zorlanacağını düşündüğün yerler var mı abi?

Böyle diyorlar değil. Zunlan zıt dediği yer diye. Biraz öyle bir yer oldu bu halükarda. Yani şimdi teknoloji var, sistemler var. Ama çok büyük bir de engel var önümüzde.

Çünkü biz anlatıyoruz anlatıyoruz. Harika bir dünya çiziyoruz burada ama.

Aynı zamanda işte o takoz ne abi? Bir engelimiz şantiye kültürü böyle küçük.

Evet. Bunu güzel söyledin. Neticede insan faktörünün ortaya girdiği. Hala işte ne bileyim basit gönderilmiş bir yapı fotoğrafını bile haftalık... Rapor zanneden insanlar var. Dolayısıyla şantiye kültürü önemli. Önemli bir engel aşılması gereken.

Şimdi ben bunları böyle gittiğim şehirlerde konuşurken anlatırken mesela biri bana dedi ki abi dedi yapay zeka iyi hoş ama bizim Ramazan ustayı ne yapacağız? Ne demek Ramazan ustayı dedim. Abi dedi bu adam plansız çalışıyor ama hızlı çalışıyor. Sistem takvimini de hiç sayıyor. Yapay zeka oraya kadar inemiyor. Hadi bakalım. Şimdi sistem siz yapay zekayı dinlemeden hızlı ve şey çalışan şeyi.

Tabii abi burada hani dönüşüm dönüşüm diyoruz ya dijital dönüşüm kültürel dönüşüm yani firmalarda çalışan sadece ekipman satın almakla veya yatırım yapmakta olmuyor çalışanlarını da dönüştürmesi lazım eğitmesi lazım adapte etmesi lazım dijital okuryazlık sağlaması lazım sağlaması da lazım da lazım. Bir sürü şey var.

İşte kritik nokta hep diyoruz ya yapay zeka verilsiz çalışamaz. Çalışırsa da sonuçta ortaya çıktı çıktı doğru olmaz. Yani sağ verisini biz doğru toplayamazsak sistemin zekası da bir yerde bir hayali hikayeye dönüşür diye düşünüyorum.

Evet bu veri konusu çok önemli. Özellikle şantiyeler çok karmaşık ortamlar. Yani muhakkak şantiye hayatı yaşamış dinleyicilerimiz vardır. Özellikle kayıt toplamak yani kayıttan da ödedik kastım veri toplamak, şantiye kayıtlarını toplamak. Bir hayli zor ve karmaşık hepsinin bunun okunabilir, tasvip edebilir hale gelmesi veya öyle olması lazım ki yapay zeka bunu çözsün. Yoksa bize diyecek şudur, üzgünüm ama şu an desenizi yerine getiremiyorum diyecekler.

Aynen yani yapay zeka yani gazete başlıklarıyla, gazete haberleriyle analiz yap demek gibi bir şey. Evet evet. Yani veri altyapısı olmadan biz yapay zekadan hiçbir verim alamayız. Yani önce bizim dijitalleşme sürecini, dijital dönüşüm sürecini oturtmalıyız. Sonra sıra yapay zekayı gelmeli diye düşünüyorum.

Evet yani sektörümüzde bir sürü işte Buildats, Alice, Verstyle gibi teknolojiler var. Bunlar başarılı örnekler sunuyorlar veri altyapısının oluşturulması, işlenmesi üzerine. Dolayısıyla umutsuz olmanın bir gereği yok. İnşaat sektöründe veri veri toparlamayı muhakkak öğrenecektir.

Kesinlikle. Bu firmalar yani bir araç değil aynı zamanda bir dönüşüme de rehberlik sunuyor.

Evet.

Ne bileyim mesela Alice diye bir yazılım alternatif proje senaryoları oluşturabiliyor. Aynen bir mühendis de böyle beyin fırtınası yapar gibi. Biz bunları işte ne kadar çok içselleştirirsek o kadar da verimliliğimizi artacaktır diye düşünüyorum.

Toplantı odasına girdin, senle ben diyelim ki beyin fırtınası yapıyoruz. De ki abi iki saatte en fazla yırttın yırttın iki tane senaryo çıkardın. Ama bu çıkarıyor on tane senaryo sana. Onunla da konuşabilecek halde oluyorsun. Yani o zaman ben sana yine gıcık bir soru sorayım. On yıl sonra ne olacak abi o şantiyede? Yani gerçekten bu yapay zeka... Yapay zeka inşaat projelerinde gecikmelerle ilgili bir fayda sağlayacak mı?

Abi şimdi bu soruya şöyle cevap vereceğim. Yani soruya göre cevap böyle robotlar demir bağlarken abi yapay zeka ekran başında proje takvimiyle pazarlık yapıyor olacak. Ya diyecek hani biz insanlar nasıl diyorduk gecikiyor yapamıyoruz hava yağışı oldu o bilmem de bu zararda belki yapay zeka proje takvimiyle yapacak o pazarlığı.

Yani yukarıda drone uçuyor malzeme sevkiyatlarını takip ediyor. Beton döküm sırasını yapay zeka ayarlıyor. İşte şantiye toplantılarında veriye dayalı öneriler falan böyle. Gecikme sadece böyle sanki teoride kalıyor. Yani şey diyecek belki de yapay zeka, gerizekalı mısın? Bu işi yıllardır nasıl geciktiriyordunuz da biz düzgün düzgün yapıyoruz diyecek belki de.

Evet evet ya bugün gecikmeleri konuştuk ya. Yani belki de ne bileyim yapay zeka destekli sigorta sistemleri olacak ki zaten sigortayı hep inşaat... Projenin içinde tutmamız gerekli. Onu tutmadığımız için de bambaşka sıkıntılar yaşıyoruz. Neyse oraya girmeyeyim çok dağıtmayayım. Proje daha başlamadan risk primini hesaplayacak yapay zeka. Ve bu projeyi yüzde üç gecikme riskiyle teminat verebiliriz. Evet zaten bu sigortalama sistemi doğru oturtulduğu zaman depreme hazır projelerde yani deprem sıkıntı yaratmayacak projelerde.

Evet evet.

Çünkü Aksak'ta da sigorta diyecek adam ben bunu yapayım. Sen ne biçim böyle yalan yanlış...

Tabii hayatta onu sigortalamam diyecek.

...yazma yazma bilmiyor bilmem ne kimse kontrol etmemiş. Bir işte mühendis çalıştırmamışlar. Burada 20 katlı bina yapmışım sigortalı diyorsun. Hadi orada.

Bu şeye benziyor abi. İstanbul'daki taksilerin kasko alamamasına benziyor.

Aynen aynen.

Ya onun gibi. Şimdi tabii bütün bu konuştuklarımız böyle bilim kurgu filmi gibi geliyor ama işte Google'ın yine yapay zeka modüllerinden DeepMind sağlık sektöründe bu tip risk analizleri yapabiliyor. Yani neden inşaat sektöründe bu tip bir şey kullanılamazsın diye düşünüyorsun?

Çok güzel söylüyorsun ve bence bunlar kullanılacak. Bugünden hazırlanmanız lazım. Yani yarın bu sistemler halükçüm zorunlu hale gelecek. Açılması hale gelecek. O zaman da Eyvah ne oluyor diye paniklememek için bence bugünden tüm firmalar yani yarının düşünen tüm firmalar diyeyim dijital temellerini atmalı, dijital dönüşümlerini. Üzerine çalışmaya başlamalı. Yoksa bir şantiye dergisinde yine dijital dönüşümle ilgili yazdığım yazıda onu dedim. Yani bu ikinci nesle babadan oğula veya babadan kıza geçen şeylerde yeni nesle geçtiğinde yeni nesil bu bir üst nesli bir hayli kınayacak. Ve yani bütün o kazanımları... Bir anda çocukları tarafından küçümsenecek, üst örtülecek. Bu çok acı bir şey. Haluk çok acı bir şey. Adam senelerce kurmuş, etmiş, getirmiş. Çocuk bakacak, eskiden o çocuğu biz küçümserdik işte. Aldı babayı parasını yedi etti. Hayır Jack'i ya baba sen ne yapmışsın ya? 10 yıldır hiçbir gelişmeyi takip etmemişsin. Bu şirketi bak bütün 10 sene önceki... Eş değerlerinin gerisine düşürmüşüm. Vizyonsuzluğumla. Baba bunu belki ağzıyla söylemeyecek babası ama...

Ya da değişime adapte olamamışım baba.

Değişime adapte olamamışım baba diyeceği. Yani bu insanlar şimdi çocuklarının işlerine katılmayarak veyahut ben bilirim sen bilmezsin yaklaşımlarıyla gelecekteki iyi yapmayı düşündükleri şirketleri mahvediyorlar. Bu da ülke sermaye, ülke kaynağı o şirketler. Ben bir şirket iflas ettiği zaman inşaat veya başka şey çok üzülüyorum. Ülke ekonomisine bir katkısı var ve bu vizyonsuzlukla kendi kendilerine harakiri yapıyorlar. Ve çocuklarının gözünde de işte babam hiç bu geleceği görememiş edememiş. Ya iyi adamcağız hoş güzel yapmış etmiş ama bir yerden sonra bu vizyonsuzluğuyla bize bıraktı işi iş bu diyecek. Adamcağız halbuki 30-40 sene neler yapmış ama işte vizyonsuzluk çok feciymiş.

Benim açımdan. Benim kızlarım bile şu anda bu tip şeyleri konuşurken bana şey diyorlar, sen 1900'lerde doğdun anlamazsın diyorlar. Şimdi bu işin nükte tarafı gibi ama senin verdiğin örnekle oluşursak, örtüştürmeye çalışsak, değişim kaçınılmaz. Adapta olmak, direnmemek ve bu değişimle beraber yürüyebilmek. Hem kültürel hem insani yatırım açısından şart. Dolayısıyla öyle bir gün gelecek ki belki yapay zeka kontrol alacak ve sonra kapıdan içeri giremeyeceksin. Çünkü dönüşüme direnmişsindir veya bu dönüşümü yakalayamamışsındır. O direnmiyor. Evet.

Yapay zeka direnmiyor. Çünkü o makine öğrenmesiyle neyin doğru olduğunu biliyor. Ama biz ne yazık ki korkularımızla, kaygılarımızla, duygularımızla kendimizi geriye çekiyoruz.

Evet abi.

Bu çok şey. Yani bugün valla böyle bir beyin fırtınasıyla sorusunu yani bu gecikmelere yapay zeka nasıl cevap verir? Biraz futuristik cevaplar aradık. Gecikmeler önlenebilir mi diye ve önlenebileceğine dair de çok çözüm sunduk diye düşünüyorum.

Evet abi yani kısa bir özet yapmak gerekirse belki yapay zeka geçmiş verilerden öğrenerek gelecekteki listeleri öngörebiliyor. Gerçek zamanda analizlere müdahale imkanı sağlıyor. Alternatif çözüm senaryoları. Ortaya çıkarabiliyor. Bu da proje müdürlerinin, proje ekiblerinin işini bir hayli kolaylaştırıyor, yükünü hafifletiyor. Ama tüm bunlar için bir altyapı gerekiyor tabii. Hem insan olarak altyapı hem de teknolojik olarak bir altyapı gerekiyor. Dolayısıyla bunlar olmazsa, bunlar olmazsa zor, zor ilerleme.

Abi bir de unutmadan Ramazan ustanın da gönlünü kazanmak lazım. Yoksa en iyi algoritmayı yaz. Yine de demir geç gelebilir. Ya geçen yine bugün böyle sanayi devrimindeki yenilikler üzerine. Ben özellikle 19'un 18 ve 19. yüzyılda sanayi devriminde yani kas gücünün makineye geçiş döneminde yaşanan bu geçiş sancılarınınla ilgili podcastleri ve kitapları okuyorum. Çünkü bugün tarihin tekerür etme durumu var. O zaman abi bir kesim varmış makine kırıcılar diye. Yani insan emeği makineye gidiyor. Bu makineleri alıp kırarlarmış ki biz şey yapmayalım hani bizi işsiz bırakmasın diye. Böyle böyle bir şey var. Yani hazırlıklı bir makine kırıcısı olabilir. Şimdi bu Amerika'da sen de duymuşsundur bu otonom araçların önüne bir şeyler atıyorlar ki araç kaza yapsın dengesini kaybetsin.

Taksiciler işsiz kalmasın.

Evet taksiciler işsiz kalmasın. Şimdi bu 200-150 yıl önce İngiltere'de olan bu makine kırıcılar. Bugün yine var. Şimdi biz Ramazan Usta'nın gönlünü kazanamazsak Ramazan Usta bir makine kırıcı olacak.

Evet. Hatırlar mısın sana geçen 2-3 gün önce bir video gönderdim. Tesla'nın arabası yayı geçirdiğinde kalmış.

Evet.

Hiçbir otonom sürüş nereye gideceği belli değil.

Evet.

Şimdi bu video viral olmuş. Herkes birbirine yayıyor. Şimdi ilk insanın aklına birilen şu. Ya bu araç güvenilir mi? Binleyebilir mi içine? Ya bu orada kalmayı bırak. Bu manyak 200'de gitti bir yere tosladı. Ben nasıl çıkacağım? Çünkü yolcu içindeydi ve inemiyordu. Polis var etrafında arabayı durdurmaya çalışıyorlar. Araba kendini kapıları kitlemiş. Öyle şeyde yayı geçince bir ileri geri bir ileri bir geri çıkamıyordu. Bu şey makine kırıcıya benziyor. Şimdi bu videoyu da yayırlar ki otonom sürüş işte daha hala çok emekleme çağında güvenilmez falan filan.

Çok ciddi bir karşı kültür var. Yani bu bakımdan işte Ramazan'ın üstünden gönlünü kazanmak diye belki burada esprili konuşuyoruz ama bu insanların gönlünü kazanamazsak bu değişimi gelişimi... Yeterince hızlı yapamayız. Bunu da unutmamalıyız ki sonuçlarımız sonuçta kazanmayacak.

Evet.

Sadece gelişmeyi ve kazanımı geciktirecektir. Yani sonuçta 150 yıl önce İngiltere'deki makine kırıcılar da kazanmadı. Yani bu tarihin önüne geçemeyecekler. Ama biz yeter ki onu sisteme entegre edelim. Sisteme kazandıralım. Sistem karşıtılığından onu kurtaralım diyoruz.

Evet, çok doğru söylüyorsun. Bugün de konuştuklarımız üzerine yapay zeka gerçekten proje gecikmelerinde bize güzel imkanlar sunuyor. Gerek ve yeter şart bunu doğru kullanmayı bilmemiz, becerebilmemiz hem insan olarak hem altyapı olarak. Dolayısıyla ben umutluyum. Ben de çok umutluyum. Zaten umutsuz olmanın anlamı da yok. Çünkü bu hayatımızın gerçeği, hayatımızın her alanına girdi yapay zeka. Bilmiyorum abi son olarak bir şeyler söylemek ister misin?

Ya unuttuğum lafın beni biraz böyle tetikledi. Yani insan türü şu anda dünyadaki en güçlü türü oldu. Kendi medeniyetlerini oluşturdu. Yani bizim özgeçmişimiz, CV'miz çok kuvvetli insan olarak. Biz evet burada bir takım sıkıntılar yaşayacağız, edeceğiz. Ama sonuçta burayı da... Insanın aşabileceği yani kendi yarattığı gücün kendi sonunu getireceği gibi bir senaryoya hiçbir şekilde katılmıyorum. Yani bugün hep şey konuşuluyor işte...

Bu şey karamsar teoriler.

Yani yapacak, işte bizi muaf edecek, sonunu getirecek, şöyledir, böyledir. Buralara hiç katılmıyorum. Bu tehlikesi yok anlamında değil. Belki de ben gerçekten çocuksu bir imserim yani. Hayata bakışımda böyle ama sonuçta şurayı... Unutuyoruz abi. Yani ben buraya çok kafa yorduğumdan belki bu konunun karşısında yani güvenlik önlemleri almak, olumsuzluğu bertaraf etmek için çalışan çok büyük bir kitle var.

Evet.

Çok büyük bir kitle var. Ya en basit abi aklıma ne geliyor? 90'lar. 90'lar işte bilgisayarın içinde virüs diye bir şey var.

Hı hı hı hı.

Antivirüs programları var. Evet. Ve gerçekten şu söylenirdi yani.

Virüs şey gibi doğal olarak ortaya çıkan bir şey değil. Birisi bunu yapıyor.

Ve antivirüs programlarının hatta antivirüs program yazılımcıları bu virüsleri üretiyor dendiler. Mutlaka onda da doğru bir payı olabilir. Ama bugün virüs diye bir şey kalmadı. İnsanlık onu çözdü. Evet virüsten para kazanan insanlar oldu. Hektan para kazanan insanlar oldu.

Ama bir şekilde bu çözülüyor.

Büyük ekonomi dönüyor çünkü bu virüsle.

Bu arada şey hala var biliyor musun? Şirketlerin bilgisayar sistemlerine sızıp... Hekleyip, kitleyip telefonlar başlıyor kriptodan şu kadar para gönder diyenler var. Yani kötülük hiç bitmez.

Onlar olacak. İşte ben şuraya geleceğim. Bunlar olacak. Burada bir sancılı dönemimiz var. Hepimizin bilgisayarına bir risk girdi. Hepimiz format çektik. Hepimiz bu senin anlattığın senaryolardan etkileneceğiz. Beni de arıyorlar işte seni de arıyor bankalardan ben bilmem güvenlik şu bu falan. Şimdi bunlar yaşanacak. Ben sonuç itibariyle... Bunları aşacak insanlık. Ben insanlıktan yanayım, insanlıktan yanında umuttuyum. Öyle olmasaydı milyarlarca yıl içinde buraya gelmezdik.

Evet.

Bir başka tür bilmem ne, ya dikkat birkaç bin katımız dinozorları alt ettik geldik. Ama nasıl yaptık? Bunu iş birliğiyle yaptık. Yine iş birliğiyle yapacağız. Zekamızı öyle kullanacağız diye düşünüyorum. Benim o yaratıcılıkçu romantik insaniğimle.

Bugünkü seans, daha önceki seanslar ve daha ileride yayınlayacağım seanslara çalışırken... Aklından hiç şey çıkmıyor bu. Terminatördeki Skynet hiç çıkmıyor aklına. Yani makinelerin bir şekilde ele geçireceği, dünyayla geçireceği. Tabii o olur mu olmaz mı bizim ömrümüzü vefa eder mi onu bilmiyorum ama o da geleceğe bir bakış açısı sunan bir film. Belki fenalık olarak bakıyor ama olmazsa ya da olmaması veya olması mümkün olmayan bir şey sunmuyor bize. İnsanlığın ne şekilde gideceğini, ne şekilde evrileceğini bilmiyoruz ama oralara gider miyiz, kötülük kazanır mı onu da bilmiyorum. Veya öngörülemeyen Semal Altman'ın dediği gibi ben de nereye gideceğini kestiremiyorum deyip de kapı oraya mı çiçek onu da bilmiyorum.

Evet o bilir ister de var ama bu senin film şeylerinin önerilerinin çok beğeniyle takip edildiği benim kulağıma geliyor. Diyorlar ki ya Hollywood'un söylediği filmi seyrettik falan. Yani sen eski filmlerin tekrar seyredilmesi konusunda da baya bir...

Ama favorim her zaman olduğu gibi Tosun Paşa'dır.

Onu söyleyeyim. Bir daha yeni programların birinde bir toptan isteyeceğim abi sana.

Tamam bir toptan.

Benim kurgu topten Tosun Paşa'nın.

Abi o zaman teşekkür ediyorum sana da dinleyicilerimize de. Benim açımdan söyleyecek bir şey kalmadı. Sen de bir şey de söylemek istersen.

Sağ ol sağ ol. Kapatıyoruz o zaman. Bölümlerde buluşmak üzere.

Görüşmek üzere, teşekkürler. Sağ olun.