Dijital Tuğla - Bölüm 21: Hak Talebi Yönetiminde ve İhtilafların Giderilmesinde Yapay Zekanın Rolü

Yapay zekanın inşa sektöründe var olan ve gerçekleşmesi çok muhtemel derin etkilerini tartıştığımız, en son teknoloji ve trendleri konuştuğumuz, gerçekle alakası olmayan şeyleri, söylentileri ve bilim kurgu romanlarına dikkate almadığımız, hatta bunun tam da aksine yapay zeka dünyasında aslında neler olduğunu anlattığımız Cem Kafadar ve Haluk Eginat tarafından hazırlanan dijital tuğla podcastimize hoş geldiniz.

Bugün dijital tuğla da yapay zekanın hak taleplerinde bize nasıl yardımcı olacağını olduğunu konuşacağız. Konunun uzmanı Haluk zaten bu konuları yıllardır kafa yoran danışmanlıklar yapıyor ve Haluk'cun bugün daha çok anlatacak. Ben dinleyen ve soran tarafta olacağım. Evet harik, top sende.

Abi şimdi hatırlarsan bu yılın başlarında bu şeylere, kayıtlara başladığımızda yapay zeka böyle kulağa fütüristik veya ulaşılması zor gibi geliyordu ama şimdi bütün projelerde hemen hemen yapay zekanın potansiyel hak taleplerini inceleyebildiğini, işaretleyebildiğini, erken uyarılar verdiğini bunlarla ilgili... Çeşitli doneler oluşturduğunu görüyoruz, biliyoruz. Yardımcı olduğunu izliyoruz. Aslında bugünkü sohbetimizde de şuna cevap arayacağız sanki. Yapay zeka hak taleplerinin oluşturulmasında, ispatında ve en nihayetinde sonuçlandırılmasında anlaşmazlıkları gerçekten önleyebilir mi yoksa insan yargısı her zaman vazgeçmez olarak kalacak mı, yok mu? Şimdi devam edersek erken hasar tespiti. Yani hasar tespitinden dediğimiz bu şey. Hak talepleriyle ilgili tespitler ve bildirimler olarak söyleyebiliriz. Türkçe'de şirken bazen tuhaf oluyor. Claim'i de çok çeviremiyoruz. Hak talebi diye çeviriyorsun ama İngilizcesi gibi oturmuyor. Neyse. Yapay zekanın hızla ilerlediği alanlardan biri de erkenden bize şunu verebiliyor olması lazım. Hak talebi var mı yok mu bu işte? Bu tespiti, bu tespit yapma kabiliyeti var. Yani genel olarak biliyorsun kavga projelerde hep... Bildirim yapılması gereken tarihten geç kalınması veya potansiyel bir sözleşme ihlalinin fark edilmesinin geç ortaya çıkması sebebiyle çıkabilir. Modern sistemler artık bize belge yönetimine, hatta hava durumunu verilerini entegre ediyor. Ne bileyim Alice gibi platformlar binlerce inşaat aktivitesini simüle ediyor. Akabinde yine örnek olsun diye işte Doxel veya Open Space gibi araçlardan yararlanıp Gerçek sıralamanın ne zaman saptığını tespit edebiliyor. Yani bu inşaat aktivitelerine gerçek sıralamadan kastım. Kritik bir yolda faaliyet gecikirse yapay zeka bunu hemen bayrağa kaldırıyor, işaretliyor ve bildirim süreleri için sözleşmeler hemen çapraz kontrole geçiyor ve anında bu uyarı gönderiyor. Diyor ki, dın dın dın, 7 gün içinde bir bildirimde bulunun, aksi takdirde hakkınız yanabilir.

Hani burada beni en çok etkileyen...

Hız. Evet.

Yani bizim hak taleplerinde de, claimde de zamanında yapmamız gerekmiyor mu? Zamanında ve kanıta dayalı olması gerekmiyor mu? Burada hız önemli.

En yaşına tabii ki.

Adamlar şantiye günlüklerini, postaları gerçek zamanlı olarak izliyor, sürekli izliyor.

Evet.

Şimdi bir taşeron sürekli olarak geç teslimat bildiriyorsa yapay zeka hemen bu örüntüyü önceki anlaşmazlıklarla ilişkilendiriyor ve erken uyarılar veriyor. Hem bağlam var geçmişe yönelik hareketi izliyor. Yani geniş bir bağlam üzerinden çalışıyor. Hatta bazı sistemler proje önerisi için hazır şablonlar da oluşturuyor. Hazır hatta bildirimleri de oluşturuyor. Bu dilin sözleşmeye uygunluğunu da oluşturuyor. Zaten bunlar hep konuştuğumuz yapay zekanın güçlü kasları.

Evet abi çok doğru söylüyorsun ama bütün bu olan bitene rağmen insan muhakemesine olan ihtiyaç ortadan kalkmıyor. Çünkü yapay zekanın içeriği verileri inceliyor. Biz ise niyeti okuyoruz birazcık da insan olarak. Dolayısıyla bir örnek vermek gerekirse iş sahibi teknik olarak bir değişiklik emrini tetikleyen küçük tasarım taleplerini görürse bir sözleşme ilişkisi ilişkiyi samimi tutmak için bildirimi belki erteleyebilir. Demek istediğimi anlatabiliyor muyum?

Tabii.

Moto moto ya kardeşim benim burada bir hemen bildirim yapmam gerekiyor demeyebilirim. Yani... Yapay zeka basitçe bir değişiklik olayını gösterecektir sana. Tabii. Ama stratejik ilişkiler açısından insan muhakemesi burada hala çok belirleyecek.

Ben mesela şeyi de önemsiyorum bir başka geçmede. Maliyet verileriyle entegre olma konusunu. Ödeme doğrulama platformları artık raporları ilerleme raporlarıyla eşleştirerek yapılan iş ile talep edilen iş arasındaki anlaşmazlıkları azaltıyor. Yani bunu talep ettim, bunu yaptı. Demek ki burada talep sahibi haklı ya da hayır değil diyebiliyor. Bu erken tespit sürprizleri azaltıyor. Şeffaflığı teşvik ediyor. Ama yine istisnalar var. Yani bilirsin mahkeme bile bazen hafifletici nedenler varsa geç bildirimleri kabul edebiliyor. Yapay zekanın değerlendiremeyeceği şeyler var. Şimdi biz ne dedik başında programın? Sen dedin insana gerek var mı yok muyu da bir tarafta.

Tabii tabii tabii.

Biraz da ben bu örneği onun için verdim seni dediklerini parça indirmek için.

Abi bir zamanlar hatırlarsan yapay zekanın avukatlarının yerini alacağı konusunda şakalar yapardık ama şimdi bugün baktığın zaman bu generatif veya yani üretken yapay zeka sözleşme analizlerini belki de temelden değiştiriyor. Çünkü hani büyük dil modelleri dediğimiz bu LLM'e düşünelerce fidik kontratını, NEC kontratını veya özdeş... Özell olarak hazırlanmış sözleşmeyi okuyor, bütün maddeleri özetliyor ve yaka ya bütün bunları hepsi önüne koyuyor. Ama şeyi de ortaya çıkarıyor bir yerden. Mesela sözleşmelerde bizim genelde kullandığımız veya işte hukukta bir hayli sıklıkla kullanılan işte reasonable efforts dedikleri yani makul çaba. Mesela bunları da ortaya çıkarıyor. Çünkü bu reasonable çaba konusu genelde kavgaya sebebiyet verebilen maddelerden veya terimlerden terminolojiden biri olarak karşımıza çıkıyor. Dolayısıyla sözleşme maddeleri ve ilgili proje olayları arasında bir çapraz eşleme yapabiliyor. Bunları değerlendirebiliyor.

Kesinlikle yani üretken yapay zeka bu dediğin çapraz referanslama bence çok önemli. Artık hani proje kayıtlarını zaten program güncellemeleriyle günlük raporlarla saha fotoğraflarıyla inceliyor ve bunları sözleşmenin haklı mı, hak kazanma durumu var mı bu hükümlerle karşılaştırıyor. Gecikmenin mücbir sebepten mi olduğunu, değişiklik veya tazminat gerektiren bir olay mı olduğunu, hangi kapsamda incelemeniz gerektiğini bize söyleyebiliyor. Böylece yani çok kısa bir zaman içinde her talep potansiyeli olan durum için ilgili bildirim süresini ve benzer maddeler için geçmiş dava sonuçlarını da listeleyen bir tablo üretebiliyor. Bu korkunç bir olay.

Evet.

Ama bunun gücü özellikle.

Buradan hareketle bir örnek vereyim yine. Tabii dünyada ne olup ne bittiğini de araştırıyoruz, tarıyoruz. Sadece kendi kabuğumuzda yaşamıyoruz. Şimdi Oliver Wyman diye bir danışmanlık sitesinin analizlerine de belirttiği üzere üretken yapay zeka bu tip işlerde %20 ile %40 mertebelerinde tasarruf sağlayabileceği tahmin ediliyor. Bunlar tabi deneme yanılma veya kullandıkça ortaya çıkacak bu tip istatistikler daha net olarak. Ama tabi bunun da sınırları var. Nasıl sınırlar var? Şimdi yapay zeka, yine İngilizce sözleşme terminolojisinde bespoke diye konuştuğumuz, yani amacı özel olarak yırtılmış veya o işverenin kendi istediği gibi çekip çevirdiği, tadil ettiği kontratlar hesaba katıldığı zaman orada yazılmış değişiklikler veya taraflar arasındaki kayıt dışı anlaşmaları tam olarak anlamayabilir. Avukatlar hala şartları müzakere ederken dediğim gibi demin konuşmuştuk ya Reasonable efforts, en iyi çaba gibi ifadeleri bağlama ve yerel iştahatları göre yorumlayıp o şekilde sözleşme maddelerini dahil ediyor olabilirler. Ama hiçbir yapay zeka kağıt üzerinde değişmez gibi görünen ancak pratikte nadiren uygulanan bir maddenin aksine ticari dinamikleri maalesef anlayamaz.

Anlayamaz. Abi ticari dinamiklerle beraber bir konuda var. Belki birçok bölümde çizdiğimiz ve çizmemiz gereken önyargılar.

Evet.

Şimdi yapay zekanın algoritması belli önyargılarla eğitildiyse, işverenle yine kararlara yönelik veri kümeleri üzerinden eğitildiyse yüklenici taleplerini reddetmeyi önerebilir. Haydi bakalım yapay zeka reddetti. Niye reddetti? Çünkü o işverenin şeyiniyle yine... Tabii tabii tabii tabii. Yapay zeka. Şey algoritması eğitim verilerinin bu anlamda yapay zeka eğitim verilerinin temsil edilmesi şeffaf olması bence hukuk teknolojisinde yeni bir sınırı bize gösteriyor.

Mecbur mecbur aksi takdirde dediğin gibi şey ön yargılardan kurtulmuş bir sistemlerde yaşamak çok kolay değil.

Şimdi sistemi de sorgulamak durumunda kalıyoruz.

Tabii yani direkt karşı tarafın.

Yasada bu dediğinde bitiyordu. O yasayı sorgulamıyorduk o kadar ama.

Bu tip bir durum yok. Bu tip bir durumda ilk zaten tepki ya kardeşim bana hileli verilerle geliyorsun tepkisi olabilir. Tabii şimdi konumuza geri dönersek bu madem hak taleplerini konuşuruz kanıt ve belge üretimi bu işin omurgası olmazsa olmazı. Hak talebi iddialarına sunulan belgeler ne kadar başarılıysa hak talebindeki başarı oranı da o kadar yüksek olacaktır. Yani geçmişte hatırlıyorum ya geçmişte dediğimiz hala öyle de. Kanıt derlemek için işte binlerce e-posta, rfa'lar, toplantı tutanakları, işte bir sürü günlük, saha günlükleri bunları incelemek gerekiyordu. Günümüzde yapay zeka bütün bu işleri çok kolay hale geliyor. Yani örnek vermek gerekirse işte ne bileyim, Buildats ve Smart Video, I.O. denilen internet sistemleri veya bu tip sistemler, internet sistemleri diyorum, bu gibi sistemler saha görüntülerini... Analiz ediyor fotoğraflarla bir modellerini bağlıyor ve bir bilgisayar görüşü ve makine öğrenimi kullanmayı sağlıyor. Şimdi dosyaları dosyaları incelediği dosyaları etkinlik ticaret ve konuma göre etiketleyerek birkaç tıklamayla belki de olayları çözüyor yeniden yapılandırmayı mümkün kılıyor. Bu da senin hak talebinin gerçekten Nerede ne olup bittiğini anlaman için çok daha büyük kolaylık geliyor. Yani yapay zekanın anlatı zaman çizgeleri, çizelgeleri oluşturma becerisi gerçekten çok etkileyici. Çünkü örnek vereyim, bir vinç arızaya sebep oldu. Bir vinç arızası gecikmeye sebep oldu. Cümleleri de tuhaf tuhaf kurmaya başladım. Yapay zeka otomatik olarak onarım talep eden bir RFI açacak. RFI de işte Request for Information. Müzakereler bir sürü şey yapıyor. Bütün bunların hepsini kaydediyor ve dost alıyor. Şimdi bunları bir hak talebi uzmanı incelediği zaman bunları hepsini bir vaka dosyası altında yapay zeka tarafından hazırlanmış olarak buluyor. E bu bu muazzam bir rahatlık. Çünkü bu işi inceleyecek adamın önünde bütün verilerin eksiksiz hazır olması abi şey kaymaklaklık kadar ne diyeyim?

Kesinlikle. Şimdi abi hep konuşuyoruz ya, yapay zeka burada çok güzel noktanı aldım sizin. Bize neyi vurgulamamız gerektiğini her zaman söyleyemez. Yetkili bir hak talebi uzmanı, iş sahibinin diyelim işte bir örnek vereyim, erişiminin engellenmesinden kaynaklanan üç günlük bir gecikmenin, mesela ne bileyim işte iki haftalık bir taşeron gecikmesinden daha fazla hak talebi doğuracağını bilir.

Tabii tabii tabii.

Şimdi bunu yapay zekanın... Ölçebilmesi kolay değil. İkna edici argümanları oluşturmak ve karşı tarafın stratejisini tahmin etmek için insan sevgisi bu anlamda çok önemli diye düşünüyorum.

Kesinlikle.

Zaten sen de bunu... Evet.

Abi burada dikkat edilmesi gereken konulardan bir tanesi yapay zeka tabii ki mevcut verileri düzenliyor ama boşlukları dolduramıyor. Tabii. Yani insanın insanın parmak bastığı veya işte ben burada dahil olmalıyım dediği yerleri de dolduramıyor. Sahagünlükleri düzenli tutulmadıysa yapay zeka niye böyle olduğu hakkında bir fikir veremez sana. Sadece eksikler geçer.

Tabii.

Anlatabiliyor muyum? Ama iyi kayıt tutma hayati önem taşıması hiçbir gerçeği değiştirmiyor. Çünkü hak taleplerinin omurgası kayıtlardır. Dolayısıyla çok önemli. Hemen buradan ilerliyorum. Gecikme ve maliyet analizlerini konuşmak gerekiyor. Çünkü hak taleplerindeki en çok karşımıza çıkan konulardan bir tanesi gecikmeler ve maliyet artışları. Zaten aksitaktır da ne isteyeceksin ki? Bir şeye hakkın olduğunu düşündüğün için talep ediyorsun. Şimdi aslında günümüzde baktığımız zaman projelerin çoğunun da anlaşmazlıkların çıkış noktalarından bir tanesi projelerdeki gecikmeler ve maliyet artışlarıdır. Yani ve bunların üzerindeki anlaşmazlıklar olarak yer alıyor. Yani yapay zeka bilgiyi topluyor, değerliyor ve hatta işte ne bileyim çeşitli araçlarla çizel geliyor bunları, karşılaştırmalar yapıyor. Ama örnek vermek gerekirse işte Alice teknolojisi artık sahavelerini değiştiğinde kritik yolları otomatik olarak değiştiriyor. Yani şeyi anlatabiliyor muyum? Ne bileyim bir tedarik zincirinde bir sıkıntı olduğu zaman sana belki sen normal şartlarda hiç umursamayacağın bir şey diyor ki sana bayrak al. Bak kritik haddi etkileyebilir bu demeye getiriyor. Dolayısıyla işte hava durumu... Daha önce konuştuğumuz gibi nesnelerin interneti sensörleri, bunların sensörleri gecikmenin bir kısmını belki şiddetli yağmura bağlayacak, malzeme eksikliğine, iş gücü verimsizliğe bağlayacak. Yani yaratıcı bir yapay zekanın sahada bulunmasından daha güzel ne olabilir diyesi geliyorysa.

Şimdi Halit mesela şöyle bir şey aklıma geliyor. Yani yapay zekaya yüklenince de bir claim. Vermiş. Işveren de bir claim vermiş. Bunu değerlendirmesini istiyoruz mesela.

Şimdi işveren diyor ki hakem yapay zeka.

Eee aynen eee işveren yüklenci diyor ki işveren diyor projeleri geç onaylıyor. Eee fakat işveren de diyor ki eee yüklenci de bu arada mobilizasyonda geçikiyor. Şimdi biri projeyi geç onaylayarak suç istemiş. Hatta eksik hata yapmış. Öbürü de mobilizasyonda geçitmiş. Şimdi ikisinde sözleşmesel kusurları var. Biz yapay zeka öncesine gizliydik. Ne yapardık? Ben tahminimi söyleyeyim. Hadi ikisi paydalar birbirini götürür derdik. Yolumuza devam ederdik. Ama işte yapay zeka burada detaylı bir analiz yapabiliyor. Yani iki tarafında sözleşmesel kusurlarının kritik yolun nasıl etkilediğini hesap ediyor. Ve buradan bir çıkarım yapıyor. Ortaya çıkan sonuçtan da... Doğal olarak kimse rahatsız olmuyor.

Evet, bu dediğin zaten... Bu dediğin konkarense olarak geçiyor. Bunun değişik hukuk mecralarında değişik uygulamaları ve sonuçları var. Bu artık şey, son yıllarda çok fazla konuşulan bir konu haline gelmeye başladı. Verdiğin örnek ama şimdi konumuz bu değil, bunu konuşacak değiliz. Tabii şimdi yapay zeka hak taleplerinde maliyet hesaplarına da parmak basıyor. Çünkü bunlar da gelişiyor. Verimlilik kayıp taleplerini hesaplamak için maliyet veri tabanlarından, faturalardan zaman çizerek her yerden bilgi alabiliyor. Eskiden ne olurdu? Muhasebeden bilgi isteki gelesin. Ya mümkün değil öyle bir şey. Şimdi bütün her şeyi veriyi yüklediğin için bir motora bu motor senin için bütün her şeyi toplayıp çıkarıp geliyor. Yani yapay zeka bir yüklenicinin gecikmeni telafi etmek ve ekipleri artırması durumunda hızlanma maliyetini bile modelleyebilir hale geldi. Tabii metodoloji konusunda hala tartışmalar var. Yapay zeka işte ne bileyim bu en çok bildiğimiz measured mile yani ölçülen mil, MCA veya IBEW verimlilik faktörlerinden hangisini kullanacak bu konu hala tartışılıyor. Ama bir insan uzman insan uzman değil. Yapay zeka değil değil mi?

Biz öyle diyoruz.

Tabii özellikle yerel içtat ve hukukun bir yöntemi diğerini tercih edebileceği durumlar var. Uygun yaklaşımı seçecektir muhakkak insan. Eş zamanlı gecikmeler bu dediğimiz konkarenisi yapay zekanın sınırlarını da ortaya çıkarıyor esasında. Çünkü çakışan gecikmelere kimin elinden olduğunu belirlemek genellikle iyi niyeti anlamayı gerektiriyor bizim açımızdan. İş sahibi kastı olarak mı geciktirdi yoksa başka bir sebep mi vardı? Yapay zeka bunu anlayamıyor. Bunlara cevap veremiyor.

Şimdi yapay zeka geçmişteki olayları analiz etmenin getirdiği bir becerisi var. Güçlü kası bunu koydum bir kenara. Ama bir güçlü kası da Haluk'cığım bence artık anlaşmazlıklar ortaya çıkmadan önce önlemeye yardımcı oluyor. Yani proaktif davranıyor. Zaten onun en sevdiği işlerden biri o. Çünkü hem riski hem önceki verileri. Çok iyi analiz edebildiği için çünkü önünde o veriler var ve gerçek veriler bunlar. Bu bakımdan proaktif olarak sözleşmedeki risk analizini yapabiliyor. Mesela ne bileyim yine yapay zekanın güçlü olduğu alanlardan biri muğlak maddeler için taslak sözleşmeyi tarıyor, sıkıntılı noktaları tartışıyor ve bize diyor ki çözüm önerileri getir bu madde diyor muğlak diyor bu maddeyi böyle dersen. İşte sen burada zarar görmezsin veya daha az zarar görürsün gibi. Evet. Ben şeyi çok önemsiyorum yani geçmiş veriler üzerinden yaptığı analizler sonrasında yapay zekanın proaktif davranmasını.

Katılıyorum abi. Bu risk konusu hayatımızın her alanında çok önemli ve biz de bunu sıklıkla konuşuyoruz. Gerçek zamanları risk izleme konusu aslında baya ilerledi. Yapay zekanın işte bu... Bizim pano dediğimiz, dashboard dediğimiz bir bakışta projenin neyse halin çıksın falan hikayesi dashboardları gördüğümüzde programa ne kadar bağlıyız, maliyet tahminleri, güvenlik, iş sağlığı ve güvenlik konularını bunları izlemek için çok fazla verinin gerektiği ve bunları bir arada bir anda sunan işte Procore gibi diğer sistemlerden gelen verileri kullanarak bize muazzam özetler çıkarabiliyor. Tabii projeler yine buna benzer olarak bu risk konusundan giderek alt yüklenicilerinin performanslarını değerlendiriyor, karşılaştırıyor. Hangi alt yüklenicinin bizim için başarısı olabileceğini düşünüyor, öngörüyor. Tabii veya bunların hangisi bizim gerçekten başımızı derde sokabilir bunlarla ilgili tahminlerini öne sürüyor. %100 doğru anlamında söylemiyorum ama en azından bizim düşünmemiz için bir done sağlıyor.

Kapı açıyor.

Tabii bu bakımdan. Bu bakımdan benim diyelim ki iş sahibiyim, yükleniciyim ve alt yüklenicilerim var. O zaman kimi kara listeye alacağım, kimi kara listeye almayacağım konusunda bana yardımcı oluyor belki de. Tabii ki de.

Abi zaten sözleşme deyince hani ilk aklı gelen ödeme anlaşması.

Tabii ki.

Benim hemen kafama gelen. Şimdi ne yapıyor yapay zeka? Bu doğrultuda faturaları, ilerleme fotoğrafları ve program güncellemeleriyle çapraz referanslandırıyor. Yani ödeme talebi tamamlanan gerçek işi yansıtmasını sağlıyor. Diyelim işte sağ kameraları yüzde altmış tamamlandığını gösteriyor ama alt yüklenici yüzde doksan talep ediyor. İşte buradaki anormallikleri görebiliyor. Ama ki ama ki belki yüzde doksan ödenmeli. İşte burada insan devreye giriyor. Evet. Yani yapay zeka yüzde altmış dedi diye.

Çünkü belki iki gün sonra bu bitecek zaten başlanmış bir iş bir ay bekletmeye o yüzde otuzu da gerek yok burada işte yine insan tabii insan insani setf olanı insanı dışlayan bir yapı değil yapay zeka zaten insanla yapay zeka bizim ne kadar bir arada çalıştırabilsek verimliliğimiz o kadar artıyor diye düşünüyorum katılıyorum katılıyorum abi zaten yani anlaşmazlıkların önlenmesi sadece verilerden ibaret değil ilişki yönetimi dediğin gibi güven ve güven tesisi, kültürel nüanslar bunlar çok büyük rol oynuyor özellikle değişik coğrafyalarda iş yapan müteahhitler için yapay zeka tabi risk tahmininde bulunuyor bunları da söylüyorsa ama uluslararası bir projede şikayetleri çözmek abi siyasi dinamik mi desen kültürel dinamik mi desen yapay zeka gidip de bir alt yükleniciden masaya oturmaz ama yani bu projelerdeki insan ilişkileri, fonksiyonlar arasındaki münasebetler. Valla kitap yazarım bunun hakkında ama çok acayip gerçekten. Şimdi tabii bu kadar şey konuşuyoruz ediyoruz. Yapay zekanın bu hak talepleriyle ilgili olarak belki de çoğunda, çoğunda demeyeyim de bir kısmında, anlaşılamayan bir kısmında tahkime veya uyuşmazlık çözümüne ihtiyaç duyuyoruz. Bu durumda yapay zeka aslında baktığımız zaman literatürde tarıyorum, fikir alışverişte bulunuyorum. Gittikçe daha çok destekleyici bir rol almaya başladı. İşte Lex Machina veya Ross Intelligence gibi araçlar geçmiş hakem kararlarını ve mahkeme kararlarını hızlıca tarayarak hangi yasal argümanların en ikna edici olduğunu tahmin ediyor. Şimdi düşüne şey gibi hukuk bürosunda bir tane büyük şey, falcı var gibi sana şunları şunları kullan diyebiliyor çünkü Bunlar şuradan şuradan kullanılmıştı. Veya şöyle diyebilir işte mahkeme nezdindeki görüşlere göre şöyle bir argüman da çıkarır işte madde 20.1 kapsındaki gecikme talepleri FİDİK sözleşmelerinin örnekle veriyorum 14 gün içinde bildiren bildirim yapıldığında %65 oranında başarılı olmuştur. Böyle bir işsizlik gibi karşılaşabilir. Halbuki biliyorsun ki sen kardeşim 28. günde de versen hakkında olmuş olmuyor. Çünkü sana 28 gün veriyor. Şimdi bu tip olasılıklar üretiyor yapay zeka. Bu da avukatların strateji geliştirmelerine ve müvekkil beklentilerine aslında yardımcı oluyor.

Kesinlikle. Abi mesela artık yapay zeka ara bulucuları bile test edebiliyor değil mi Haluk?

Tabii tabii tabii. Tabii. Yani burada tabii hep sen de demin söyledin. Burada ön yargı maalesef endişe kaynağı. Bunu sıklıkla söylüyoruz. Çünkü yapay zeka dediğimiz şey aslında veri kümesi üzerinden bize istediğimiz bilgileri veya araştırmanın sonuçlarını getiren bir platform. Yani orantısız şekilde bir tarafı kayıran bir yapay zeka varsa veya bu konu üzerine eğitilirse o zaman ön yargılığında yansıtacaktır. Eğitim verilerinde şeffaflık muhakkak sağlanmalıdır. Ve yani etik endişeler de var. Yapay zeka hiç bağlayıcı kararlar vermeli mi mesela? Şu anda çoğu yargı sistemi herhalde yapay zekada inşaat uyuşmazlıklarında nihayet kararlar vermesine izin vermiyor. Çünkü insan hakemlere yardımcı olabilir. Ne kadar komik ya insan hakem. Yardımcı olabilir ama onların yerini alamaz şu anda yapay zeka. Çünkü burada yapay zeka niyet ölçmüyor. Niyet ölçmediği için de yapay zekanın uyuşmadık çözümlerinde bir asistan olarak kalması... Herhalde bir süre daha böyle gidecek. Bilmiyorum daha ne zaman değişir bunlar ama...

Biraz yasal etik konuları konuşalım ama benim milyon dolarlık sorum geliyor. Hazır ol. Bu soru çok konuşulmuş bir şey. Yapay zeka hataya yaparsa kim sorumlu? Bunu hep söylüyoruz. Yapay zeka meşru bir talebi reddettiği yüklenici mal sahibi danışman veya yapay zeka sağlayıcısı kim sorumlu abi?

Ne diyorsun?

Milyon dolarlık basit soru.

Bu konu çok önemli. Herhalde dünyada buna Avrupa bilinen daha çok eğilen bir grup yok diye düşünüyorum. Şimdi az önce bahsetmiştim bu Oliver Wyman'ın makalesinde de üretken yapay zekanın insan uzmanlığının yerini alması alması değil de onun sanki süper yardımcısı gibi, tamamlayıcı bir araç gibi olması gerektiği vurgulanıyor. Tabii yine de yapay zeka tavsiyelerini asla sorgulamadan güvenmemek lazım. Bu çok cazip geliyor yani bir anda buna yapay zeka söylemişse herhalde doğrudur. Bir sürü veri inceleyip tarıyor. Benden daha iyi sonuçlar almış olabilir benim araştırmamdan. Daha iyi sonuçlarla gelmiş olabilir diye düşünüyor olabilir. Özellikle... Aşırı güven model taraflı veriler üzerinden eğitilmişse adil olmayan sonuçlara sebep olabilir.

Demasiyetle hemen senden sözü alıp şunu söylüyorum. Bence en önemli hislerden biri de manipülasyon.

Evet, evet, evet.

Manipülasyon, halüsinasyon değil manipülasyon bu sefer. Çünkü taraftarları olumlu çıktı elde etmek için yapay zeka araçlarına seçici bilgiler aktarabiliyor.

Evet, evet, evet.

Hiç şeffaflık olmadan yapay zeka mevcut eşitsizlik... Bu sefer daha da arttırabilir. Düzenleyeceği şu anda inşaat sözleşmelerinde yapay zeka şeffaflığı ve hesap verebilirliği için standartları değerlendiriyorlar. Bu çok mühim bir konu. Bu şeffaflık ama bu kolay değil. Yani sonuçta biz tüm detayları ele alacak şekilde ııı karar vermeliyiz.

Evet. Az önce söylemiştik hani hukuk sistemleri yapay zeka nihayet karar vermesini ııı kabul etmiyor ama destek aracı olarak kabul ediyorlar, görüyorlar. Buna onay veriyorlar. Tabii yapay zekanın hak talepleri değerlendirmesine yetki kazanması için sorumluluğu ve hataları için başvuruyu tamamlayan net çerçevelere ihtiyacımız var. O zamana kadar insan yargısı uyuşmazlık çözümünün temel taşı olmaya devam edecektir derken son görüşlerimizi aktarmamız gerekirse bu konuyla ilgili olarak. Çünkü bu konu konuştukça açılan bir konu. Çok uzaktan da... Konu ama tabi çok uzadığı zaman tabi şimdi abi ben düşünüyorum da bu podcastlere başladığımız zamandan bu Ağustos 2025'e kadar olan yolculuğumuzda yapay zeka muazzam gelişti yani özellikle bu veri veri analizi konusunda ve hak talepleri ve sözleşmesel hukuksal konularda işte Alice, Docsel, OpenSpace, Buildats, Procore Procore'un yapay zeka panoları, dashboardları SmartVit ve Togal gibi araçlar artık iş sahalarında çok yaygın kullanılıyor. Dolayısıyla bu üretken AI dediğimiz generatif AI asistanları sözleşmeleri hem analiz hem de hak taleplerini inceleyerek zaman ve maliyet tasarrufunu sağlıyor. Çünkü çok çok hassas verilerle geri dönüyorlar. Dolayısıyla mühendisleri veya bu konularda... Çalışanların ciddi bir vakit kazanmasına sebep oluyorlar. Dolayısıyla bu bakımdan yapay zekanın olduğu destek muazzam.

Şöyle sen dedin ya biz Nisan gibi yanılmıyorsam başladık. Bugüne kadar yani dört ay içinde geldiğimiz nokta bizim zahir et ettirdi ama dünyada herkes zahir et ettirdi.

Evet.

Şöyle bir gerçek var. Hiç kimse dünya üzerinde makinelerin bu kadar hızlı öğrenebileceğini öngörmüyordu ki zaten açıkçası İtiraf eden Semaltman. Semaltman itiraf ediyor.

Korkarak söylüyor bir de.

Korkarak söylüyor. Yani böyle bir gerçek var. Makinaların bu kadar hızlı öğreneceğini kimse öngörmemiş. Şimdi bu söz bence geleceğe yönelik de çok önemli bir ipucu. Bundan son nelerin olacağına dair de öngörü yapabilmek kolay değil. Ama şunu söyleyebiliriz ki yapay zeka evet çok bizim için değerli bir yardımcı. Daha da değer kazanacak ama bir ikame değil. Yani yorumlamak, çözümleri müzakere etmek, adaleti sağlamak insana kalmış bir şey. İnsan yargısına ihtiyacı var. Bu konuda burada yapay zekanın ne kadar ileri gidersek gitsin bir insan yargısının yerini tutacağını beklemiyoruz. Makinalar hızlı öğrendi, şudur budur diyoruz, öngörmedik diyoruz ama insan yargısını... Aşabilecek noktaya geleceğini ben kabul etmiyorum diyorum inanmıyorum diyorum ya da şey olarak erkenden tespit edecek veriye dayalı içgörüler sağlayacak birçok anlaşmazlığı önleyecek ancak bu inşaat projelerinin kalbindeki her yerdeki her şeyin kalbindeki insan dinamiklerini çözemez.

Zaten insanı anlamak O kadar kolay. Tabii zaten uyuşmazlıklarda genelde ilk bakılan şeylerden bir tanesi niyettir. Niyetin ne olduğunu anlamaya çalışır bu konuda karar vermeye çalışan hakimler. Yapay zekanın herhangi bir şekilde niyet tespitiyle ilgili bir kabiliyeti olmadığı için bu konularda nihayet karar verici olması mümkün değil.

Çünkü elindeki veriler üzerine yola çıkabilir. Toparladık mı böyle bir şey?

Evet. Yapay zeka ta ki kendi... Bilgi birikimini kendi yapmaya başlayana kadar herhalde insanlar şu anda olduğu gibi her zaman başta olacak gibi veya son karar verici olmaya devam edecek gibi.

Bu noktada ben yapay zekayı hep yardımcı olarak düşünüyorum. Elek hukuk konusunda.

Valla abi işte şey.

İnsan, insan, ya tam mühendislikte falan bir sürü hesaplamalar, kitaplamalar yapacaktır, şudur budur ama böyle hukuk gibi daha insan dinamiğinin önüne... Evet. Noktalarda yapay zeka bence hiçbir zaman hiç yapamıyor. Çok dallı sözler söyledim de farkındayım. 3-4 sene sonra dinlete ya ne kadar öngörüsüz mü? Bu can kapalarda denebilir o riski de göze alıyorum.

Evet yani bilim kurgu filmlerinin ne kadar doğru çıkıp çıkmayacağını göreceğiz.

Ağustos'un da konuşulacağına bakalım göreceğiz. Evet toparladık her iki cümle.

Abi teşekkür ediyorum. Ben teşekkür ederim. Dinleyicilerimiz de inşallah. Biraz fayda görmüşlerdi bu konuştuklarımızdan. Bir sonraki bölümde görüşmek üzere. İyi günler.