Dijital Tuğla - Bölüm 6: Yapay Zeka Destekli İnşaat Dronları - 2

Yapay zekanın inşa sektöründe var olan ve gerçekleşmesi çok muhtemellerin etkilerini tartıştığımız, en son teknoloji ve trendleri konuştuğumuz, gerçekle alakası olmayan şeyleri, söylentileri ve bilim kurgu romanlarına dikkate almadığımız, hatta bunun tam da aksine yapay zeka dünyasında aslında neler olduğunu anlattığımız Cem Kafadar ve Haluk Eginar tarafından hazırlanan dijital tuğla podcastimize hoş geldiniz. Tekrar selamlar hocam şimdi iki cümle başladık. İlk bölüm bir hayli uzun olmuş fark ettim ama üç bölüme bile yayabilirmişiz. Artırsın ama maalesef konu konuyu açtı. Bir de önemli bir konudur onlar. Sen eminim söyleyeceklerin vardır bu konuyla ilgili. Ben bir giriş yaptık. Sonra çünkü dronların artık inşaat hayatında bizim ne kadar önemli olduğunu kavramamız lazım.

Neyse. Kesinlikle. Şimdi abi şu var yani burada sağolsun senin çok emin olduğu drone bölümünde ve biz dedik ki ikinci bölümde biraz daha derinleşelim.

Evet.

Yani birinci bölümde böyle daha... Yüzeyde kaldığını bizim için düşündüğümüz şey derinleşelim ve böyle gidelim. Biraz bu bölüm meraklısına bir bölüm gibi olacak. Ama droneleri biz bugünden konuşalım. Çünkü kısa zamanda şantiyelerin olmazsa olmaz olacaklar. Yani birinci bölümde bunu olabildiğince anlatmaya çalıştık belki ama tekrar altın çizmesi yani dronsuz bir şantiye olmayacak. Özellikle açık alandaki bizim tabii işimizin çoğu açık. Ve şuna inanıyorum abi yani şantiye drone olacak firmalar aradan ne kadar zaman geçerse geçsin dönüp bu bizim programımızı tekrar dinleyecekler abi. Dinleyecekler drone almadı hemen.

Doğru söylüyorsun.

Ve dinlesinler.

Doğru söylüyorsun.

Ha biz burada demiyoruz ki hiçbir zaman o modeli drone iyi B modeli drone kötü şunun avantajı bu böyle bir karşılaşma yapmıyoruz. Drone felsefesini burada anlatıyoruz. Dronenin getireceği katkıları.

Ya bir de şey gibi bu. Diyelim ki bundan 5 sene sonra bir inşaat firması dronla ilgili olarak bir karar almış ve bu yatırımı yapmış ve çok doğru bir yatırım yaptığını düşünüyor. Düşünsene 5 sene sonra çayını kahvesini almış. Ya şu podcast'ı bir daha biz eklediğini diyeyim.

Tabii. İşte işte o zaman biz Halil'le zamansız bir bölüme başlıyoruz. Evet. Stop sende.

Peki şimdi bir önceki daha doğrusu ilk bölümde pillerle ilgili konuşmuştuk. Ömru gerçekten hani arabamda cep telefonda hayatımızda pil ile çalışılan her yerde bir kısıtlama gibi duruyor karşımızda. Bunu nasıl aşabiliriz veya bana fayda öğretecek süreyi nasıl en yüksek oranda artırabiliriz gibi düşündüğümüz zaman şimdi bu yakın zamanda ya dronların bu pil ömrünü önünü geçmek için tether dediğimiz yani bağlı dronlar dron uçuyor. Enerji kablosu aşağıdan yukarı kadar dronu besliyor. Bu şey gibi abi. Hiç bitmeyen enerji gibi. Dron uçuyor da uçuyor, uçuyor da uçuyor.

Makineye bağlarsak şarjı da sürekli çalışacak.

Onun gibi, onun gibi. Ya bağlı dronlarla sanki tasma takmışsın gibi orada yukarıda duruyor. O zaman da saatlerce havada istediğin şekilde veri alabilmeni sağlıyor. Dronun buradaki yukarıdaki hareketi, mobilitesi elbette soru işareti. Çünkü aşağıdan bir yere bağlı. Tabii burada bağlı kaldı, elektriği veriyoruz, yalla yürü kulum gibi de olmuyor. Çünkü bu kablonun da bir ağırlığı var. Dron hem uçuyor hem de bu kablonun ağırlığını da taşımak zorunda. Dolayısıyla bu da dronun operasyon olarak işletiminde kısıtlamalar getiriyor. Böyle hadi gaza basayım, 200 metre ileride ne vardı diyeyim. Götüremiyorsun çünkü kablo oraya kadar yetişecek veya yetişse bile bu kablo drone için ağırlık yapacak mı bütün bunların hesabı edilmesi lazım ama dediğin gibi şimdi diyelim ki yüksek noktası olan bir şantiyede çalışıyorsun ve o noktadan aşağıya baktığın zaman bütün şantiyeyi görebiliyorsun ve net bir şekilde inceleyebiliyorsun o zaman drone'u mesela o noktadan kablo ile bağladığın zaman belki sürekli izleme kabiliyetin çok daha manalı anı hale gelebilir. Dronu o şekilde kabloları kullanmaya düşünürsen.

Abi aklıma şey geldi. Bu anlattıklarımdan çok alakasız gibi ama çocukken uçan balonlar vardı ya. Evet. Elimizden bir ipi kaçırdığımız anda balon uçar giderdi. Şimdi kabloyu kaçırırsak dron düşecek.

Balonca kabloyu kaçırırken dron düşecek.

Balon uçar gider. Bazıları da uçmayan balondu. Onlar çok temiz.

Bir de şunu düşünsene.

Dolanır da ismi.

Abi çok doğru söylüyorsun. Bir de şunu düşünsene. Hani derler ya telefonunu sürekli şarjda tutma. İşte başka bir cihazı sürekli şarjda tutma. Çünkü pilöründen götürüyor diye. Şimdi drone'un da sürekli takılıyorsa eminim böyle bir teknoloji olduğu zaman belki de PC'siz kullanabilmesi gerekecek. Ama o zaman da aşağıda bir elektrik kesildiğin zaman drone çakılması söz konusu.

Tabii.

Yani çok komplike şeyler olabilir veya çok manyak teoriler üretebilirsin düşünmek istersen ama.

Aynen.

Dronlar için şarj istasyonları var. Düşünülüyor. Ve yaygınlaşıyor da bu.

Harika bir konu bu.

Şimdi dronu uçuruyorsun. Uçuyor, bakıyor ki 25. dakika. Geri dönüş yolunu hesaplıyor. 3 dakikada oraya varırım diyor. 2 dakikada alçalarım, kendimi koyarım. Anlatabiliyor muyum? Şimdi dron uçuyor, görevini bitiriyor ve kendi istasyonuna dönüp şarj oluyor. Belki birden fazla dronun var. Operasyonda kesintilik yaşamamak için biri konunca öbürü havalanıyor falan. Anlatabiliyor muyum şeyleri, düşünceleri? Dolayısıyla bunlar da projelerde veya yapılan işlerde sürekli sağlama adına veya kendi plan programını sağlıklı bir şekilde yürütebilmek adına, veri toplamak için yürütebilmek adına değişik çözümler sunuyor. Hatta bunu benzetmek şuna da benzebilir. Formüle 1 yarışlarından arabalar pit stop'a giriyor ya, onun gibi bir yakıt aldım, tekerlerimi değiştirdim, kendimi daha iyi hale getirdim, onun gibi. Dolayısıyla insan iştigali olmadan belki de dronlar son derece hassas bir şekilde otomasyona tabi olarak işlerini götürecekler belki de.

Kesinlikle abi. Şimdi bu hava durumunun risklerini de biraz konuşalım derim.

Tabii ki konuşmamız lazım.

Çünkü artık daha dayanıklı, sağlam dronlar... Yapabildiğimizi söylüyoruz çünkü bunu işte haberlerine okuyoruz her geçen gün. Ki bu geçmişte gelecekte daha da olacak diyorum ya bu bölümü belki 200 sene sonra her şey artık sıradanlaştığı bir zamanda da iyi bir drone sipariş edecek firma yetkilisi dinleyecek. Biraz zaman 200 sene sonraya gönderme yaparak geleceğe mektuplar geleceğe mektup gibi bu bölümü düşünüyorum. Şimdi Tayfuna dayanıklı bir drone olacak mı?

Of!

Şu anda daha belki bu olmadı.

Abi bu şeye benziyor abi lafını unutma. Hani bu Tayfun kovalayanlar filmleri falan vardır ya belgeselleri. Tayfun'un içine girmek için böyle küçük problemleri koymak için uğraşıyorlar. Arabayı içine sürüyorlar. Oradan çıkıp hani uçurup bütün o helozonik hava akımıyla yukarı gökyüzüne işte ne bileyim yüksek atmosfere çıkıyor. Belki de düşünsene onun içine doğru uçabilecek kapasitede droneler olacak söylediğin gibi.

Kesin de bugün ne olacak dersen bugün bugünkü bilgiler şunu gösteriyor. Yenilesi bazı dronları neredeyse 50 kilometre süratle sen rüzgara ve hafif yağmur çok rüzgar 50 kilometre saatte toz toprağa karşı dirençli şekilde uçurabiliyor.

Zayıf insanlar uçurur.

Zayıf insanlar uçurur. Aynen aynen aynen böyle ince zayıf hanımefendiler için tehlikeli olabilir. Çocuklar için yine aynı şekilde.

Yağmur, pil, hava bu yırtıcılara tekrar geri dönersek bu belki ilk bölümde söylemiştik ama bu kuşların belki de bu dronları yakınlaştırması veya bunları tanımasını sağlamak veya zaman içinde kuşlar da belki bu ekolojik yaşam alanlarında Dronların varlığına belki de yakınlaşacaklar ama şu anda en sağlıklı çözümün çok artık gözünün dibine kadar girmeden uçmak olduğu veya rotalarını ona göre çok mühim ayarlamak çok önemli. Bu da nereden geçiyor? İşte drondaki yapay zeka kameralarla, sensörlerle diyelim ki bir kilometre uzaktaki kartalı, şahini veya atmacayı Ak babayı görüyor, anlıyor, rotasını hesap ediyor bekar. Hani trafik kameraları var ya, kaç kilometrede gittiğini hesap ediyor. Şimdi bakacak diyecek ki kartal ona doğru uçuyor. O zaman diyecek ben rotamı değiştirmem lazım diyecek belki de. Anlatabiliyor muyum? Yani bu imkansız mı? Evet 15 sene önce konuşuyorsak yok artık daha neler. Robot kuş mu yaptın kardeşim diyecek ama şimdi artık çok olası. Çok olası. Dolayısıyla ütopik gibi geliyor olabilir bazı dinleyicilerimize bu konuşmalar ama... Kuşların mevcudiyetine alınabilecek önlemler içinde belki de en akılcısı veya en sağlıklısı evet rotalarından biraz uzaklaşmış olmak. Her ne kadar kuşların belki yuvalarını o arada değiştiremiyorsun ama onları yaklaşmasını engelleyecek, onların dikkatini cezvetmesini engelleyecek mesafeye gelmeden belki de kuşların rotasından çıkmak ve hatta belki de... Yaklaşması engelleyecek. Dronlar belki sesler bile çıkarabilir bir süre sonra.

Kesinlikle, kesinlikle. Şimdi abi bu dediğin gibi ütopik gelebilir değil ama iki sene sonra dinleyicilerimiz için bunlar ütopik değil sıradan gelecek. Aaa bunları mı konuşuyorduk? Nereden bir şey oldu? Yani iPhone icat edildiğinde insan ooo diyordu şimdi herkesin de falan. Dronlar da aynı şekilde aynı evrimden geçeceğini düşünüyorum ama bu sefer evrim çok daha hızlı olacak tabii.

Kesinlikle.

Birkaç konudan biri de kanuni düzenlemeler konusu.

Her şeyin bir kuralı olması lazım.

Aynen aynen Haluk. Dediğim gibi bununla ilgili bayağı bir bölümümüz olacak. Bu bizim de çünkü kıltığımız bir konu. Şimdi kanun düzenlemeler konusunda...

Çünkü inşaat işi çoğu zaman kavgayla bitiyor.

Evet evet işte bu kavgayı yapmamak zaten başarılı bir mühendislik. Bunun için biz yıllardır bu işi için konuşuyoruz, proje yönetimi diyoruz. Bugün yapay zeka bize bu anlamda çok ciddi katkılar sağlıyor. Devlet kurumlarının ortak çalışma üretmesi gerektiğini düşünüyorum. Belki bu hani uçaklarda olduğu gibi dronların da dost olduğunu gösteren bir takım sinyaller yayması kanunlarla zorunlu hale gelebilir. Bu tip bir iletişim dronun kullanım alanında güvenlik kaygısını da ortadan kaldırıyor. Otonom dronların belirlenmiş çerçevedeki tüm düzenlere uyarak uçuşa yasak bölgeleri girmediklerine herhangi bir arıza durumunda derhal istasyonlarına geri dönmesine Hatta olası irtifa kaybı ve düşmelerde otomatik paraşüt açılmalarına dahi inşaide olabilecek. Böylece biz paraşüt açan bir drone ile drone'umuzu kırıp dökmeyip hasarsız bir şekilde yere indireceğiz. İşte şimdi dedim ya ben bu program biraz böyle yarın drone almayı düşünen şantiyeciler için önemli diye.

Yanlış yaktırmadan fikir de veriyorsun ha drone üreticilerine.

Yani diye drone üreticilerine de fikir veriyorum. Durum alacaklar ha da yani böyle bir şey geliştirdiniz.

Talep edin kardeş değil mi?

Talep edin. Bir de şu var. Şimdi evet bugünkü dronda paraşüt sistemi olmayabilir ama ben yarın dronuma bunu entegre edebilecek miyim?

Evet.

Benim dronum yarın paraşütü gelişmeye açık mı? Yani bu konuştuklarımız bir kısmı evet daha bugün yeni yeni yapılıyor ama yarın benim alacağım drona bunu entegre etmem mümkün mü?

Kesin kesin.

Bunu sorabilir dinleyicilerimiz.

Düzelme yapayım, inşaat işleri kavga ile bitiyor derken tabii ki bu fiziki kavga değil. Kağıt kürek kavgası anlamında.

Evet evet evet.

Yani yanlış anlaşılmasın.

Yok yok yok yani maalesef tamamen katılıyorum sana.

Tabii bu söylediklerin çok önemli. Hani bu şeylerin, dronların şeyleri tanınabilir. Dost düşman drone şeklinde. Düşünsene New York gibi bir şehirde inşaat yapıyorsun, drone uçurman gerekiyor. Belki bundan yıllar önce hatırlıyorum yanlış hatırlamıyorsam İstanbul'da da düşünüyordu yüksek gökterenlerin üzerine antenler koyularak ya lazerlemine bir bütün şehirde internet erişiminin yapılması sağlanacaktı ama oldu mu olmadı mı hatırlamıyorum herhalde olmadı olsa haberimiz olurdu zaten böyle bir gelişimden. Şimdi düşünsene belki bundan 5 sene sonra diyecekler ki bütün binaların tepesi yeni yapılan binaların tepesine dron tespit eden antenlerin konulması mecburi olacak. Ve bu antenler sürekli sinyal alıp verecek. Ortada uçanlar dost mu düşman mı? Hani havaalanına yaklaşan uçakların dost mu düşman mı olur?

Bir de dronlar yani düşman dronlar da var.

Tabii ki.

Biz de dostlarını konuşuyoruz.

Söylemek gibi olmasın Rusya-Ukrayna savaşında dronların saldırı amaçlı olarak kullanılıp söyleniyor.

Dolayısıyla... Söylenmeyenler de var. Yani neyse biz şimdi oraya girelim bizim konumuz o değil.

Bizim konumuz maliyet.

Ama onu da düşünmeliyiz tabii ki. Evet.

Bu senin demin anlattıklarından maliyet ve eğitim konularına dönmemiz gerektikçe teknoloji ilerledikçe tabii maliyetlerin hep azaldığı düşünülüyor ama şu anda mesela bu drone teknolojisi yeni girişiyor. İlk başta yatırımı birazcık pahalı gibi gözüküyorlar ama zaman ilerledikçe göreceğiz ki belki de bu drone teknolojileri hani bizim bilgisayarlarda kullandığımız USB flashlar gibi tak kullan gibi Belki de çok kolay hale gelecek, çok yaygınlaşacak. Yine bu konuşmanın başında açtığın gibi bu iş artık standart hale gelecek. Olmazsa olması haline gelecek. Nasıl BİM belki de son 5 senede veya 7-8 senede artık şartnamelerin olmazsa olmazı haline geldi. Dronla ilgili operasyonlarda, inşaatla inşaat işlerinde projenin ilerleyişini SEK ve idareleri görmek açısından, takip ederek açısından belki de Olmazsa olmaz olacak. E ne çıkıyor o zaman ortaya? Dron, yapay zeka izleme, takip bunları anlayan, eden birileri olması gerekiyor. Ve anlayan kişinin de bu dronları nasıl çalışması yönünde gerektiği için nasıl çalışması yönünde eğitmesi gereken insanlar olacak. O zaman hop yeni bir meslek grubu. Bunları daha önce konuşmalarımızda da söylemiştik. Sürekli karşımıza çıkıyor. Bazı dinleyicilerimiz belki ya kardeşim bunları konuşmuştuk. Olabilir ama bunlar sürekli karşımıza çıkıyor. Dolayısıyla da yeni meslek gruplarının çıkması veya çıkacak olması artık kaçınılmaz.

Kesinlikle. Ben şimdi şeyi merak ediyorum. Sana yine topu vereceğim. Sen çok iyi çalıştın. Teşekkür ederim tekrar. Bu dronlar nasıl evrilecek? Yani bundan sonraki evrimi... Nasıl görüyorsun, nasıl bu dokümanlarda nasıl sonuçlara ulaştın? Bunu merak ediyorum.

Şimdi tabii bütün bu süreçte yapay zeka ile ilgili bugüne kadar konuştuğumuz konularda bu drone konusu adaylı olmak üzere işin düzenlemesel yasal kısımlarını bir sonraki veya sonraki konuşmalarımıza bırakıyorum. Ama teknolojik olarak baktığımız zaman... Belki önümüzdeki 10 senede artık operatöre dahi ihtiyaç duymayan tamamen otonom şantiyede ne yapmak istediğini bilen veya hangi görev yüklendiğini bilen kalkıp konup hangi alanları incelemesi gerektiğini bilen süper otonom dronları göreceğiz belki. İşçiler sahaya gelmeden diyelim ki işçiler yani 7-24 çalışılan şantiyeleri Düşünsek dahi sabah vardiyasına geldiğinde işçilerin önüne raporların hazırlanmış olduğu, bu raporlarda kim çıkaracak? Tabii ki sahada uçuş yapmış ve veriyi toplamış olan dronlar bunları alacak. Bunları tasdif ve incelemesi gereken sistemlerden geçirip bütün çalışanların, proje müdürlerinin, formenlerin, işçilerin, mühendislerin, kalite kontrolcülerinin ve hatta program primavericilerin önüne veri olarak koyacak ve insanlar sabah geldiği zaman çayını kahvesini içerken hemen bir rapor alacak. Bir şey gibi bilanço çıkaracak. Sahanın bilançosunu çıkaracak. Ne oldu ne bitti. Sahada gerçekten bizim planladığımız gibi yürüyor mu yürümüyor mu? Bu şey gibi armutmuş ağzıma düş gibi geliyor insanın ama ama gerçekten de bu şekilde ilerleyecek gibi gözüküyor.

Ya abi böyle rüya gibi anlatıyorsun ama düşünüyorum da seni dinlerken. Rüyada bile bilinçaltı bu kadar güzel akmıyor. Yani bu rüyanın ötesine bir yere doğru gidiyoruz aslında. Yani şöyle ben şimdi bir rüyada ben anlatayım. Mesela değişince sabah şantiyeye geldin ofise. Elindeki telefondan ya da masadaki bilgisayardan ya ne bileyim tabletinden sahaya daha varmandan bir saat önce alınmış bilgileri inceliyorum. Bana sunduğu raporlar hem görsel hem içerik olarak bir bakışta anlayacağım. Soru sormamı gerektirmeyecek kadar net. Eskiden ben böyle raporları zamanda almak için çalışan arkadaşlarıma 50 kere mail atar. Raporlar neden gecikiyor diye toplantılar yapardık. Bu bir toplantı konusuydu raporların gecikmesi. Dilimiz de tüy biterdi raporlar şu tarihten sonra.

Ama yine de düzelmezdi değil mi?

Yine de düzelmezdi. Düzelmezdi biraz sert olacak ama yeterince düzelmezdi diye bir yeterince zarfı koyayım oraya. Mesela ne bileyim işte B kısmında beton dökümü. Planlarından daha az bir miktar görünüyor. Program gerisine düşebiliriz diye bir uyarı verecek sistem. Ya bu muhteşem bir şey. Daha bir beton siparişi verilmeden. Yani ne bileyim drone'ları sonsuz sayıda göze olan canlılara, robotlara, varlıklara artık bunun ismini neye geliyorsan buna benzetiyorum. Yani çünkü tüm gördüklerini hem A'dan Z'ye raporluyor hem yorulmuyor hem sıkılmıyor hem uykusu gelmiyor. Sen ne zaman istiyorsan senin karşında hazır enerjisi bol bu şekilde diye söylüyorum. Benim rüyamda böyle.

Günümüzdeki pratik şu şekilde, drone kullanılmadığını düşünüyoruz veya işte bildiğimiz klasik inşaat işlerinde. Aylık ilerleme toplantısına giriyorsun işverenle. Adam çıkarıyor iş programını, karşına senin ilerlemenin çıkarıyor. Seni bir haşlama taşlama seansı, bir... Dayak. Ondan sonra işte diyor ki işte ayın şu günü şu saate kadar bu işler bitmezse siz de daha sert önlemler koyacağız falan.

İşte kafanın bir tiyatro oyunu sahnesi olduğunu bilir ama yine de olay oluyor.

Ama yine de gerilirsin böyle yine dayağı yersin toplantıda çıkarsın. Şimdi düşünsene toplantıya gitmeden zaten veya toplantıya gelene kadar eksiklerini girdiklerini biliyorsun. Olası bir mazeretin üretmene sana vakit bile kazandırıyor bu. İlla mazereti uydur anlamında söylemiyorum ama bir şekilde projemin dönü yaratıcılığını da geliştirebilir düşünsene. Toplantıya gideceğiz ya şu olmuştu onun işi yapamadık bu olmuştu. Orada şak diye karşına çıkarmaktansa ki zaten ne olduğunu biliyorsun ama.

Zaten önemli olan toplantı hazırlanıp gelmektedir. Evet. Daha vardır zaten.

Yani dronlar ve yapay zeka destekli dronlar şantiyeyi bu şekilde inceliği sürece son derece gerçeğe yakın, hassas veriler üreterek iş akışlarının, iş akışlarının veya aktivitenin sağlıklı olarak yürütülmesini, götürülmesini ve hatta acil koduyla bildirimlerde bulunarak şu aktivite gecikirse şunlara sebep olacak veya şunu yapıyorsun ama evvela bunu yapman lazım diye insan hatasını ortadan kaldıracak şeyler sunacaktır. Konuştuk daha önce güvenlik ihlallerini, zafiyetlerini de ortadan kaldıracak ki konuşuyoruz ya işte internet of things, iot'iler insanların üzerinde veya ceket işte bu güvenlik kıyafetlerinin üzerindeki sensörlerin vereceği datalarla işte şu kişi bunu giymedi, bu kişi bunu giymedi güvenlik ayakkabısı giydi abi şey gibi biri beni izliyor gibi korku filmi gibi ama maalesef buraya doğru evriliyor işler Tabii. Çünkü artık insan hatasından sıkmılmış, bunalmış proje müdürleri için belki de bulunmaz bir hint kumaşı gibi olacak bu çözümler.

Şimdi abi yeni bir trend daha var. Toplantı deyince hemen bak onu da söyleyeyim. Artık daha az toplantı, daha kısa toplantı. Neden? Çünkü tüm bu konuştuklarımız, sen çok güzel anlattın, yapay zeka zaten verileri veriyor.

Evet.

Yapay zeka zaten sonuçları veriyor. Yapay zeka zaten analizi yapıyor. O toplantıların da artık eskisi kadar uzatılarak biraz sosyal rahatlama seansları, terapi seanslarında dönen o toplantıları da eskisi kadar gerek. Ve şu an insanlar şundan çok rahatsız. Benim zamanımda da rahatsız da bunu hatta rahat bir yere getiriyorlar. Ya toplantıda harcadığım vakitte ben işimde geri kaldım. İşimi yapamıyorum. Toplantıya harcadığım vakitten dolayı mesaiye kaldım. Şimdi bunlar da yavaş yavaş bitecek. Çünkü toplantının amacı ne? Ona göre çözüm üretmek. Şimdi yapay zeka zaten verileri hepimiz önüne koyuyor. Analizin de ediyor. Ama ama ama hep söylediğimiz gibi işte o analizi bir insan dokunuşuyla sentez etmemiz lazım. Bunun için toplantılar olacak ama bunun için olan toplantılar da eski toplantılar kadar puslu olmayacak, sisli olmayacak diye düşünüyorum. Önümüzdeki yıllarda ben pil ömrüyle ilgili çalışmalarında... Bahsettiğim gibi, evet evet evet, gelişeceğini, ilerleyeceğini düşünüyorum. Yani ister litium piller, ister hidrojen hücre pil teknolojisi isterse biraz önce çok güzel anlattım bu uçan bolona benzettiğimiz yere bağlı kablosuyla sağlansın. Drone uçuşu için güç kıstının yakın gelecekte ciddi ölçüde çözüleceğini düşünüyorum. Yani bunu ben hani böyle oturup da rüya gibi düşünmüyorum. Araştırdığım kaynaklar bana bunu düşündürdü.

Bir de bugüne kadarki teknoloji ilerlemesine baktığımız zaman böyle olması sürpriz olmaz tabii ki.

Her ne kadar hani kanat alanı küçük de olsa güneş enerjisiyle uçarken şarj olmak şu an için neredeyse imkansız gibi gözükse de.

Evet kanat boylarına çünkü yeterince panel konulamıyor, inilemiyor falan.

Ama yakın gelecekte ben şarj istasyonlarının güneş enerjisiyle... Çalışacak duruma gelebileceğini öngörebiliyorum yani kafamda. Bunu düşünebiliyorum Ali Güzel.

Bu tabii, bu söylediklerinin hepsi bizi aslında aynı kapıya çıkarıyor. Teknoloji ilerledikçe bütün bu teknolojik aparatların birlikte çalışabilmesi, entegre olması. Yani düşünsene abi şimdi drone uçuyor yukarıda ve aşağıda dronun haberleştiği bir robot veya kamera sistemi veya sensör sistemi var. Bunların aldığı entegre verisinin... Kıymetinin bir proje müdürü için ne kadar önemli olduğunu hesaba kattığımız zaman insanın aklına şu geliyor Boston Dynamics'in köpeği var yani Boston Dynamics'in köpeği sahada geziyor şey gibi Sivas Kangal Köpeği'nin şantiyede şantiyenin güvenliğinden sorumlu gibi Boston Dynamics'in de orada köpek geziyor ve gözlerindeki etrafındaki sensörlerle yukarıyı besliyor XYZ koordinatları diyorduk ya XYZ koordinatlarındaki doğru verileri almasını etmesini ya düşün ne bileyim köpek gezerken bir çukur gördü orada ve güvenlik zafiyeti oluşturabilecek köpek kafayı şöyle öne doğru eğiyor oradan bakarak bu çukurun eni çapı boyu derinliği hepsini hesap edebiliyor çok çok acayip yerlere gidiyor diye düşünüyorum yani bu şey gibi belki de bir süre sonra Dronlar şöyle bir uyarı verecek sabah. Ya işte patron veya sayın proje müdürü her şey yolunda işte herhangi bir iş sağlığı güvenliği açığına rastlamadık. Proje ilerleme oranımız gayet iyi hatta yüzde beş ilerideyiz. Ha bu arada dün gece şantiyeye izinsiz girmeye çalışan birisi oldu. Bizim Boston'lara söyledim hepsi gitti oradan kovdunuz. Anlatabiliyor muyum? Çok çok manyak yerlere doğru gidiyor olabiliriz.

Kesinlikle abi şöyle bir şey var yani. Artık bölümü sonlandıralım zaten ilk bölüm bir saat oldu derken yine heyecan verici bir konuya girdin. Dronların nesnelerinin interneti mantığıyla diğer araçlarla etkileşime girmesi.

Kesinlikle.

Zaten aslında yani yapay zekanın mantığı da nöronların sinapslar üzerinden birbirleriyle harekete geçmesi değil miydi? İşte şimdi aynı şekilde dronlar bu nesnelerin internetini son derece güçlendirecek. Bir aygıt şeye baktığımızda şimdi tabi bütün bunları konuşunca hemen aklımıza o klasik sorumuz geliyor e insandan ne olacak? yani insanla ne yapacağız? bu programda hep söylediğimiz gibi yapay zeka karar verme konusunda olan insanların yerini almayacak onlara destek olacak bunu hep söylüyoruz söylemeye de devam edeceğiz dünyanın en güçlü yapay zekasını oluştursak da projö müdürlerine, mühendislerine, istihdallı güvenliği personeline ihtiyaç duyacağız. Ne bileyim geçmişte üçse belki iki olacak, biri olacak. Ama olacak insan. İnsansız bir sistemi yapay zeka ile değil hiçbir zeka ile kurgulayamayacağız. Bu önemli, bunun altını çizmemiz lazım. Çünkü dronlar topladıkları veriyle bu insanlara insanüstü güçler sağlayacak. Ama... Yine de işi insan vecek. Mesela düşün, sahayı boydan boya gezer kontrol etmeye çalışan bir proje müdürü yerine tüm verilerin drone tarafında önüne konan bir proje müdürü. Ne kadar büyük bir oraya imkan veriliyor. İşte o zaman proje müdürü ne diye ihtiyaç, proje müdürü de kendisine gerçekten ihtiyaç duyduğu işleri yapacak. Yani verileri tecrübesiyle analiz ederek... Karar verecek. İşte şeyin teknolojinin bence bize getirdiği şey bu.

Evet zaten birinci bölümden beri konuştuğumuz ve özellikle altını çizerek söylediğimiz hibrit. Evet hibrit çalışma veya hibrit yaşam biçimi artık zaten kaçınılmaz bir şekilde hayatımızın bir gerçeği olarak duruyor. Söylediğin gibi abi bu drone'lar veya yapay zeka, bu bölümde özellikle drone'a özel konuşuyoruz. Kabiliyetleri, insanların karar verme kabiliyetlerini veya bilgi donanım kabiliyetlerini ciddi oranda artıracak. Tabii dronelerin de yapamayacağı şeyler var. En nihayetinde dronede gidip sahadaki personelle konuşacak değil veya burada ne sıkıntı var, burada problem nedir diye halin hatırını soracak değil. Sahada çalışan bir insanın yaptığı aktiviteyi yanlış olarak düşünebilecek bir dronun belki de... O insanın tecrübesiyle ve bilgi birikimiyle başka bir yoldan sorunu çözmeyi gerektiğini belki de anlayamayacak. O zaman ne olacak? Demin de senin söylediğin gibi bütün bu verileri elinde tutan proje müdürü bakacak diyecek ki evet Ron'un verdiği bilgiler doğru ama Usta'nın yaptığı da doğru veya oradaki mühendisin tercihi de doğru. Bizi iki gün geciktirecek ama çok daha sağlıklı bir çözüm üretecek diye karar verebilecek belki. Bu bakımdan... Yapay zekanın, dronun ve her ne konuşuyorsak bize katacağı en büyük faydalardan bir tanesi bizi donatıyor. Bizi bilgiyle ve veriyle donatıyor. Bizi çok daha karar verme anlamında çok daha güçlü ve kararlı hale getiriyor.

Abi bir öngörüğü de ben yapayım sana. Şimdi bu yapay zeka destekli dronlar yaygınlaştıkça abi... Bu işten kazanç sağlama modelleri de gelişecek. Tabii. Geliştirilecek. Şimdi bugün abi ben çok meraklıyım biliyorsun benim ne kadar meraklı olduğumu. Deep Research özelliğine yani derin anlamı özelliğine. Şimdi de bu yayınlandığında yani programın yayınlanması önemli değil de program diyorum ya zamansız çok dinlenilecek program. Nereye geleceğini bilmiyoruz ama belki bir kesti vermek için söylemek istiyorum. Şimdi Deep Research'te. 10 hak veriliyor bugün itibariyle Plus üyelerine. Şimdi onu 20 yapmışlar ama...

Şeyde yoktu mu o bedava versiyonunda diye bir soru yok.

Evet aslında var.

Para peşin kırmızı peşin.

Aynen o 10 taneyi 20'ye çıkardılar. Ben de bu ay bir aşkla onlara sarıldım ettim. Fakat 10. dan sonra bana şöyle dedi OpenAI. İkinci 10'da aynı güçle sana destek vermeyeceğim eğer istiyorsan. Profesyonelle git. Onun da raporları alıyorum. Ama birçok insan ne yapıyor biliyor musunuz? Sevgili dinleyiciler diyeyim. Deep Research özelliğiyle yapay zeka ile gelir elde edecekleri iş modelleri hakkında Deep Research'tan rapor istiyorlar. Ve tavsiye ederim çok enteresan ezber bozan fikirler çıkıyor. Yani konumuza dönelim bunu şunun için söyledim. Bu konu dronlar yaygınlaştıkça buradan para kazanma modelleri de gelişecek.

Evet evet evet.

Bugün sabah ilk programda ilk bölümde Sedat'a örnek verdik ama birçok Sedat'lar çıkacak. Birçok farklı kazanç modelleri çıkacak. İşte zaten yapay zekayı bu kadar hızlandıracak da o girişimler.

İşte drone bakımcısı çıkacak belki.

Evet evet evet evet. Şimdi bugün dronlar sadece inşaat sektöründe hani böyle lider olan firmalar tarafından. Kullanılıyor diye düşünüyoruz ama önümüzdeki yıllarda bu sistem doğal olarak ucuzlayacak. Ulaşması kolaylaştıkça orta ölçekli küçük inşaat firmaları da yapay zeka destekli drone teknolojilerinin bünyelerine katacaklar. O zaman işte bu programı da dinleyecekler ya biz drone alacağız bakalım neler demişler dijital turlarda diyecekler. Belki de isteyince gelen türde drone operasyon iş modelleri oluşacak. Mesela ne bileyim bu hizmete ihtiyacınız var telefonunuz. Telefonla diyorum hala bak eskilerden gelmiş ya ne telefonu artık tuşa basarak sistemin nimetlerinden faydalanacağız. Yani şey gibi ya işte bugünkü getir mantığında. Getir diyeceksin bana şey getir, drone getir. Teknolojiler dediğim gibi yeni bir aydınlanma çağının başlandığını söylüyorlar. Yani tarih bugünleri 100 yılda demeyeceğim 50 yıl sonra insanlığın yeni bir aydınlanma çağının başlangıcı diye 2020'leri.

Belki de.

Konuşacak ve biz şu anda bunu yaşıyoruz. Bir de şu önemli abi, bugüne kadar belki de ilk kez paradan çok vizyonun öne çıktığı bir dönemi yaşıyoruz. Yani parası olanlardan çok vizyonu olanların kazanacağı bir çağ başladı.

Katılıyoruz.

Para yine para getirecek. Vizyonu olanlar para kazanacak ve gittikçe paralarını arttıracak. Buralar değişmeyecek. Bu kapitalizmin de bir şeyse ama... Vizyon doğal olarak paranın yönünü de değiştirecek. Yani parayı yön veren artık vizyon olacak ve belki de bu çağın aydınlanma çağ olmasının altında da insanın, insan beyninin bir yapay zeka diye takılmışız sanki bir uzaylı beyni gibi. Hayır, biz kendi beynimizin artık geliştiğini görüyoruz. O bizim bir yansımamız, bir aynamız aslında diye düşünüyorum.

Evet, ya bu dediklerin hepsi çok doğru. Dronlara baktığımız zaman hani ilk aklımıza gelen şey bugün itibariyle şu dronlar geleceğin şantiye takibinde en büyük araç mı? Belki de bundan iki sene sonra ne kadar saçma bir soruymuş mu diyeceğiz. Çünkü standart, vazgeçilmez veya olmaz olmaz bir gereksinim haline gelecek belki de dron teknolojisi inşaat işlerinde. Dolayısıyla bu şeye benziyor. Bugün işte işyerler şartlar mesela herkesin bilgisayarı olacak demek gibi. Zaten bilgisayar olmadan bir iş yapabiliyor musun?

Cep telefonsuz yaşayabiliyor musun?

Bu şey gibi.

Sonsuz bir şantiye olmayacak. Bunun altını yani ikimiz birlikte burada... Tabii. Sert şeylerle çizebiliriz.

Zemini tartışmalı olan bir yerde buraya kazık koyacaksın diye kimse kimseye söylemez. Zaten o olması gereken odur diye düşünüyorsun. Belki bundan iki sene sonra, beş sene sonra da diyecekler ki... ...dron yazmaya gerek yok. Kardeşim artık en üstün standartı bu. Niye bunu benim illa şartlarına yazmamı gerek duyuyorsun da... ...niye bu konudan tartışma çıkarıyorsun? Yeyecekler belki de işverenler.

Zaten dronesuz firmayı şantiyeye sokmayacaklar. Doğrudur. Yani bunu devlet çarpmamelerinde de özel sektörün sözleşmelerinde de bu olacak. Ben senin insan şeyle, miranla bilmem neyle üstün değerine güveneceğim abi diyecek. Ben teknolojik olarak derli toplu bir yapay zeka destekli dronun değerine güveneceğim.

Tabii ki, tabii ki, tabii ki. Yani insan hatasını ortadan kaldırıyorum ben. Dolayısıyla drone destekli verileri de... Ben direkt olarak kendi serverlarımda toplayacağım. Müteahhitin serverlarında duracağım. Bu şeye benziyor. İşverenlerin genelde artık bu zamanda doküman kontrolü için Akunex programını kullanmasına benziyor. Ve Akunex programında işverenler kendileri genelde alıyorlar, lisanslar alıyorlar ve doküman kontrolü bende duracak diyor. Çünkü Akunex mesela sinlemeyen bir sistem. Üzerindeki veriler kaybolamıyor. İşverenler belki diyecekler ki drone serverları bende duracak. Veriler ilk bana gelecek ben sana ücretsiz kullanıma sunacağım bunları diyecek de olabilir.

Kesinlikle kesinlikle. Abi konuşmanın başında hani dedik ya bu Skanska.

Evet evet.

Skanska'dan bahsettik ama bir şeyi daha altını çizmek istiyorum. Böyle bir program yapıyorsak mutlaka bunları da konuşmalıyız. Autodesk de mesela yapay destekli dronların BIM ile kolaylıkla entegre olabilmesi için kendi içinde yatırımlar yapıyor. Mesela Daxel, Buil Dots gibi girişimler de her ne kadar yerde çalışan robot ve kamera sistemleriyle çalışsa da dronların veri integrasyonu için ciddi çalışmalar yapılıyor. Percepto isimli firma şantelerde kullanılmak üzere otonom dronların tasarımını yapıyor. Skydio isimli firma dronların değişik coğrafyalarda engele takılmadan sorunsuzca uçabilmesi için. Çalışmaları devam ediyor. Hep bugünkü programda zamansız dedik ya iki yıl sonra bunları dinleyiciler belki ha ha ya neler konuşuyormuş o günlerde insanlar diyecek ama bu biz bugüne de yönelik yani bu 2025'in haziran ayında dinleneceğini öngördüğümüz bir program belki de Mayıs'ta. O günleri de tespit etmek için bir ara bir tarafın koyalım bunları da bu bilgileri de.

Çok çok güzel. Zaten çok acayip heyecan verici bir dönemden geçiyoruz. Yani insan, inşaat sektöründeki bu gelişmelere ilgi duyan işte sen ve ben ve diğer buradaki dinleyicilerimiz olarak gerçekten takip etmekten hoşumuza gidiyor neler olduğunu. Eskiden hani derlerdi ya inşaat işleri taş devrinde kaldı, teknolojik hiçbir şey yok işte kepçeyle winch var kardeşim başka ne var falan diyordun ama şimdi artık... Çok büyük devrim. Evet, yapay zeka ile ilgili olarak ortaya çıkan değişiklikler, gelişimler inşaat sektöründe itekleyecek, tetikleyecek ve hatta yeni fırsatlar sunacak. Dolayısıyla bunları çok iyi takip etmemiz gerekiyor. Neler getireceğini bize.

Kesinlikle. Abi şimdi var olan ile yaratıcı yenilik arasında da bir hassas bir engel lazım. Evet. Yani ayaklarımız yine yere basarak. Ilerlememiz lazım. Zaten biz bu podcastte de bizim felsefemizle ortaya koymak istediğimiz şey de mesaj da bu. Yani geleceği ve bugünü bir arada sentezleyerek ileriye bakmak. Ne uçuk ne de aşırı gerçekçi yaklaşmak. Çünkü ikisi de zarar veriyor abi. Benim gözlediğim bu.

Yine çok konuştuk galiba.

Evet evet evet. Ama budur onlar hak etti bugün abi.

Evet evet. Abi tekrar bir kere daha sorayım madem sorumuz bu milyon dolarlık sorumuz bu. Biz yapay zeka destekli dronlar şantelerde devrim yapıp saha yönetimi neyle geçirecek be?

Abi ben şöyle diyorum yani hep söylüyoruz bunu ama burada şimdi droncasını söyleyelim. Evet dronlar geleceğimizin büyük partisini oluşturacak. Ancak şantiye yönetiminin tek yöneteni olmayacak. Diğer ekipmanlar gibi mesela ne bileyim büyük projelerde kullandığımız... Sağının olmazsa olmazı haline gelecek. Benzer şekilde yoğun bir biçimde sağa izlenmesi gereken hallerde yapay zeka destekli dronların kullanılmadığı bir örneğe rastlamayacağız. Dronların tamamlayıcı unsur olduklarını karmaşık ve rutine dönmüş işleri insanların yerine yaptıklarını ve bu sayede insanlardan başka daha önemli meselelerle uğraştıklarını göreceğiz. Yani insanlar artık daha başka önemli meselelerle uğraşabilecek. Zaten teknolojinin abi yani insanları getirdiği en büyük zenginlik de bu değil mi? Evet. Bize zaman ve enerji kazandırmak. Yaşam süremizi de uzatacak. Ama diyelim ben 90'a sabitlenemiyorum. 90'da hani yaşamın bittiği varsayım üzerinde hareket edersek... ...şu yani yaşamı 120-150'ye uzatacak oraları daha henüz çalışma anda. Hani oraya girmeyelim ama 90'da kaldığımızda... ...bu sürede 90 yılı içinde kendimi... Ayırdığımız temiz, enerjisi bol zamanımız artacak teknolojiyle ve tabii çalıştığımız sürede de daha üretken bir hayat daha verimli bir hayat daha amele gibi sevmiyorum bu kelimeyi ama yani daha böyle bir mühendisin yapmaması gereken fuzuli işlerle evet angarya ile neydi kazma kürek bir şeydi kürek kalem kürek ha işleriyle uğraş katkı renk işleriyle daha az uğraşacağız. Ve asıl analitik konularla, asıl stratejiyle uğraşacağız. Ve teknoloji bize bu kolaylığı getiriyor. Dronlar da burada bence açılışı yapan bir araç diyeyim. Ve evet uzadı bu ikinci bölümde uzadı ama...

Ama gerçekten konuşacak şey...

Bir dahaki kendimizi bağlayan şeyler yapıyoruz şimdi. Kitap da tabii çok benim inşaat yapay zeka kitabım ama ben bunu kitaptan biraz daha önemsiyorum. Çünkü kitap bir yerde baskısı bitiyormuş galiba falan. Hani bitecek bulunamayacak şu bu ama bu kayıtlar hep kalacak.

Evet dijitalde olacak.

Hep kalacak ve iki sene sonra ne derse hep iki seneye taktık. Diyecekler ki abi adamlar geleceği hiç de görememiş mesela. Anlatabiliyor muyum? Kendimizi çok büyük bir şeyin altına dağıtıyoruz. Cessurca olduğunu düşünüyorum. Ama birileri bir şeyleri konuşmalı, düşünmeli, öngörülerini konuşmalı. Birileri de çıkıp hayır böyle olmalı demeli ve insanlık da zaten bu karşı fikirlerle ilerliyor diye düşünüyorum.

Katılıyorum.

Bilmiyorum belki de iki sene sonra bize görecekler bu konuştuklarımız için.

İki deli iki sene önce oturmuş şeyler konuşmuş. Hiçbiri tutmadı.

De olabilir ama ne olursa olsun biz öngörülerimizi söylemeliyiz.

Evet yani. Tabii bu dediklerin hepsine katılıyorum. Benim görüşüme göre de hem bugün konuştuklarımız, daha önceki podcastlerde konuştuklarımız, araştırmalarımız, sektörü takip etmemiz dikkate alındığında cin şişeden çıktı gibi geliyor bana.

Kesinlikle abi.

Dronlar artık inşaat sektöründe olmazsa olmazlardan bir tanesi ve kabiliyetleri muazzam artırıyor. İleriki yıllarda dronların önündeki bu... Konuşmaya çalıştığımız pil ömrü, yasal düzenlemeler, vahşi hayat, vahşi hayatla ilgili çok fazla bir şey yapılabileceğini sanmıyorum ama... ...dronsuz bir yaşam artık gerçekten düşünülmez hale gelecek gibi. Tabii her teknolojik devrimde olduğu gibi bu öyle bir anda olmayacak. Belki bir evrim geçireceğiz. Bu cihazların kullanımında, bu sistemlerin entegrasyonunda, adaptasyonunda, şirket kültüründe her ne olursa olsun... ...her firma kendi ihtiyaçları da olsun da bu teknolojiyi bir şekilde... Hayatına katmak durumuna kalacak. Bunun için en doğru ve en sağlıklı yollar araştıracak. Düşünsene bundan 10 sene sonra hani demin konuştuk bu iki akılla ne konuşuldu ne çıktı der gibi pozitif yönden bakalım 10 sene sonra bakıp birileri diyecek ki ya bu insanlar drone olmadan inşaatları nasıl yapıyormuş ya diyecek belki de birileri.

Aynen abi şöyle de bir şey olacak dronlar belki de Dronlar demeyelim yapay zeka belki de espri yapma kabiliyeti de kazanacak. Ne bileyim günlük raporu verirken araya bir de diyecek ki Hey patron sahih tümüyle kontrol ettim her şey yolunda. Ah az kalsın unutuyordum bir kuş bana saldırmaya kalktı. Ama onu bağırarak kendimden uzaklaştırdığım türünde bir şaka falan da sıkıştırılacak. Araya abi burada jargon da üreteceğini düşünüyorum. Ben patron dedim ama onu derken düşündüm. O bana yapay zekanın verdiği bir şey espri bu arada. Amirim, müdürüm, beyefendi, mühendis bey gibi jargonu da çıkaracak oraya.

Bir zaten hani makine öğreniminde senin nasıl davranacağını öğreniyor ama ya artık yapay zekada bu tip esprileri yapmaya başlarsa podcastları da artık o tüslüden yapay zekada iz yapmayalım artık o zaman.

Abi işte şimdi elimizde fırsat varken bu esprileri yapalım. Zaten o bizim yaptıklarımızı taklit ederek ilerleyecek. O bakımdan bizim önde olma şansımız bence hep var. Yapay zekaya karşı. Evet bu yayındadır onlarla ilgili güçlü zayıf yanları, hava şartlarını, pil ömrünü, kanuni düzenlemeleri ve özellikle heyecan veren bu vahşi yaşamı konuştuk. Gelişim sürecinin nereden başladığını, nereye evrileceğini tartıştık. Keyifli bir bölüm olduğunu düşünüyorum. Umarım dinleyenlerimiz için de öyle olmuştur. Biz buradalıkla bayağı keyifle bitmesin diye konuştuk.

Evet güya bu bölümü de kısa yapacaktık ama yine yeterince...

Fotoğraflar girerken öyle demiştik.

Yeterince demeyeyim de yine çok kısa olmadı. Çünkü bir kere daha söylemek gerekirse konu çok önemli bir konu. Çok ufuklar açabilecek bir konu inşaat sektörü için. Dolayısıyla konu konuyu açıyor. Konuştukça başka şeyler geliyor aklıma. Cem hocam da aynı şekilde ama hem espri bombardımanı geliyor aklıma. Gerekliyor. Ama biz kendi adımıza konuşmamız gerekirse eğlendik bugün. Umarım dinleyenler olarak siz de bu seansını dinledikten sonra eğleneceksiniz, eğleneceksiniz diye düşünüyorum. Ben kendi adıma çok teşekkür ediyorum. Bütün bu zamana kadar sabredip dinleyebildiyseiz bravo.

Bravo aynen gözünüzü yukarıdan ayırmayın diyorum. Ve şey bu podcastı beğendiyseniz lütfen sevdiklerinizle... Paylaşın. Çünkü inşaat sektöründe dijitalleşmeyi biz anca bu tip yayınları daha çok konuşarak gündemimizde bunu daha fazla konuşarak eee geliştirebiliriz. Hızlanabiliriz diye düşünüyorum. Evet gelecek bölümlerde görüşmek üzere.

Evet çok teşekkürler. Eee şeref verdiniz, dinlediniz. Eee gelecek bölümlerde Cem Hocam'ın söylediği gibi bakalım ne edineceğiz.