"Komut Mühendisliği" (Prompt Engineering)

Merhabalar, Dijital Kolla'da bugün yeni bir dönem diyeceğiz. 20'yi geçtik belki de ben sayıları tam aklımda tutamıyorum ama çektiğimiz bölümlerle ilgili aldığımız eleştirilerin en büyüğü niye görüntülü yapmıyorsun?

Kim konuşuyor kardeşim?

Biz de diyoruz ki ya bu podcast bunu otobüste, yolda, yürürken, marmarayda dinliyor insanlar. Ben öyle dinliyorum en azından. Görüntünün ne gereği var? Ama çok ciddi bir talep geldi görüntülü yapmamız doğrultusunda. O zaman dedik ki, alık artık biz görüntülüye geçelim. Görüntülüye geçerken şöyle de bir şey yaptık. Bir farklı bir konsept daha işleyelim dijital turmada dedik. 5 soru 5 cevap. Derinlikli konuları derine girmeden konuşacağımız bir format oluşturduk. Ve bugün de o formatın ilk bölümüyle sizlerdeyiz. Evet, Haluk ne diyorsun?

Şimdi bu yeni günün yeni formata... Bu videoların sponsorları önümüzdeki 10 yıl boyunca Marvel olacak. Stanley'nin ölmeden önceki vesi vaziyetti. Bize 50 milyon doları saydılar elimizdeki eşmana. Bundan sonra öyle devam edeceğiz. Tabii iş iş yakası bir yana. Biz bunu tamamen camocamla kendi çabamız, kapasitemiz, bilgi birikimizle yapıyoruz. Kimseden bir destek aldığımız yok. Neyse, konumuza geri dönersek. Abi şimdi bugün ne konuşuyoruz?

Sen bir girişini yap, sonra benim sen sorularımı azol.

Bu artık herkesin konuştuğu bu prompt engineering konusu var. Yani komut mühendisliği. Işlenmemesi, istenmemesi ne dersen de. Hatırlıyorsan komut konusu veya prompt konusu ilk defa böyle şeyde ortaya çıkmıştı. Eski zamanlardaki bilgisayarlarda böyle bir cursor vardı, yanıp söylerdi böyle. Devamlı ne yapacaksın, ne diyeceksin bir şeyler yazman lazım. Aslında yapay zekanın kullanımında da komut çok önemli. Çünkü yapay zeka böyle karşılıklı çalışan.

Veya sen bir şey soracaksın ki sana cevap verecek o şekilde ilerleyen başka bir yol yok daha doğrusu bunu tam adlandıramadım tamam tanımla başlayalım mı abi peki senin kesiyor gibi mi oldu yok yok yok şimdi prompt nedir abi şu prompt nedir bir bununla başlayalım çünkü prompt ingilizceden bakma hız anlamına gelip hız mı öncesinde falan diye kötü tercümelerde çevriliyor. Ben şeyi çok seviyorum onu. İstem.

Evet.

Çok hoşuma gitti. Gerçekten tam yani güzel bir karşılığı istem. Beni yapsak mühendislik tarafını da çok sevmiyorum. Çünkü her şey mühendisliği yapıldığı zaman mimarlık da mühendisliğinde böyle birazcık ucuzluyor gibi geliyor bana.

Benim tahminim prompt kelimesi bizim TDK'ya da yerleşecek gibi geliyor. Evet. Yani olduğu gibi yerleşecek gibi geliyor. Peki prompt ne diye düşündüğümüz zaman? Aslında... Yaratıcı yapay zeka için yani generatif AI dediğimiz yapay zeka modülü için girdi vermenin yolu prompt. Mesela bunu Wikipedia işte internet arkadaşlarımız, arkadaşlarımız, dostlarımız da görüyor. Wikipedia şunu, bunu şu şekilde tanımlıyor. Diyor ki yapay zeka modülünün verilen komutu talimatları ne şekilde anlayacağını, ne şekilde davranacağını talih eden veya görür demeyecek. Ne istediğini anlattığın bir metin olarak duruyor prompt dediğimiz konu. Aslında komut dediğimiz şey basit bir soru ya da bir sürü birbirini üzerine takip eden bir sürü talepler, istekler şeklinde de olabilir. Hatta bir görüntüyle anlatabilirsin, bir sesle anlatabilirsin. Değişik formatlarda olabilir. Ama değişmeyen tek şey yapay zekanın... Siz ne yapmanızı istiyorsanız bunu en iyi anlatmanın yolu komut. Yani ona söyleyeceksiniz. Ne istediğini söyleyeceksiniz. Yani şimdi arada bir noktalama da bakıyorum. İşte bu son zamanlarda, yakın zamanlarda ortaya çıkan GPT-5 var. Chat GPT'nin üzerine gelen. Şimdi bu diğer tüm modellerde olduğu gibi değişik veri setleri üzerinden eğitiliyor ve bunların da GPT-5'in de ilk... Belki de yapılan yapay zeka modülleri gibi ihtiyaç olduğu esas ana husus komut. Komut olmazsa yapay zeka hiçbir şekilde size karşılık veremiyor. Bu çok önemli.

Peki bu benim sevmediğim ama tabii konuşulan bu prompt mühendisliği dediğimiz prompt engineering dediğimiz konuyu biraz kaçalım.

Aslında bu da sanki komut konusunun devamı gibi ya da ayrılmaz parça gibi. Konut mühendisi dediğin zaman akla işte şey geliyor. Komut kullanabilme kabiliyeti, komut kullanama kabiliyetinin amaca uygun olarak tasarlanması.

Yazan yaratıcılık.

Tabii bu verdiğin komutları tadil etmeye, daha iyileştirmeye, en artık muhteşem seviyelere çıkarılmaya, daha doğrusu bir komuttan faydalı olacak şeyleri en iyi şekilde üretme sanatı mı diyeyim artık ya da becerisi diyeyim söyleyeyim. İşte bu konularla ilgili bilgilerden veya kaynak olarak bulabileceğiniz yine Wikipedia her zaman var. Ne olduğuna dair tabi. Ama Corsara gibi ondan sonra şey vardı, bir tane daha vardı adını hatırlayamadım şimdi. Simple Learn galiba yanlış hatırlayamıyorsam. Komut mühendisine bu sitelere baktığınız zaman ya da bu internetteki bu kaynaklara baktığınız zaman komut mühendisi hakkında şunları söylüyorlar. Yani komut mühendisi sayesinde komutlarınızı geliştirerek adeta kullanım amacınıza uygun olarak, şekle şemale sokarak, yaratıcı zekadan yani generatif yani dediğimiz modülden, programdan tahmin ettiğin ötesinde çok daha iyi sonuçlar alabiliyorsun. Yani prompt yazma konusunda ne kadar ilerlersen, yapay zeka modülünü alacağın bilgi birikimi de o kadar ileri olacak. Komut mühendisliği çerçevesinde işte yalın sorgu yapabilirsin, çoklu sorgu yapabilirsin, karmaşık soru yapabilirsin, role bölünmüş parametrelerle sorgular yapabilirsin. Bir sürü komut zincirleri geliştirebilirsin. Yani tabii komut mühendisi şöyle bir şey hani hep deney yanıl, deney yanıl diyebiliriz. Komut mühendisi de bunu gerektiriyor. Komut ürettikçe, komutları geliştirdikçe... Daha ileri seviyeye komutlara ulaşıyorsun. Çok daha amacına yönelik olarak kullanabilme hali görüyorsun. Şimdi kendini şey gibi düşün abi, hiç daha yapay zeka olmasın. Ya chat chipiti bugün hava nasıl güzel, güzel mi olacak diye sormak başka ya da chat chipitiye şunu şunu şunu da biliyorum, bana şuna göre bir senaryo çiz, çıkar demek mi kolay? Dolayısıyla komut mühendisliği kişinin ya da bu araştırma yapan kurumun her neyse yapay zeka ile konuşma biçimi veya sanata haline dönüyor açıkçası.

Kesinlikle. Ama ben şey diye düşünüyorum. Aynı dili konuşmak. Hani insanlar böyle hayvanlarıyla konuşuyor, şey yapar, böyle değişik sesler çıkarır onlar. Keza çocuklarımızla da biz soru sorarak onları farkında olmadan eğitiriz aslında.

Kesinlikle.

Ya ben yapay zeka ile ilgili şöyle bir öngörüm var. Yani öngör demeyeyim de böyle insanlığın ergen çocuğu gibi görüyorum yapay zekayı. Var evet yani şu an ergen ama adult olacak yetişkin olacak ama onu biz eğiteceğiz bu çok önemli yani çocuğumuzu biz nasıl eğittiysek yapay zekayı da onunla eğiteceğiz ve onun için bence sorular çok önemli onu daha akıllı yapmak için veyahut da daha aptal yapmak için doğru soru sormak çok önemli diye düşünüyorum ve belki dünya niye ihtiyaç duyuyoruz biraz böyle ben kendimi sorarken açar gibi oldum ama Sen ne diyorsun abi?

Abi şimdi bunu istiyorsan birazcık daha açalım. Yapay zeka biliyorsun kendi kendine oturup ya Cem'e senin neye ihtiyacın var? Haluk'cığım sen ne düşünüyorsun acaba diye durdururken bir cevap vermez. Ona bir şey sorman lazım. Bir istekte bulman lazım ki karşına cevap vermesin lazım. Bir şey üretmesi lazım. Yapay zeka verdiğiniz veya talep ettiğiniz şeyleri size yazılı olarak veriyor. Bunu yazılı olarak çeviriyor. Dolayısıyla... Elindeki veya ona vermiş olduğunuz komuta bakarak buradan ne üreteceğini, ne üreteceğini birazcık böyle öngörerek, anlayarak ortaya çıkarıyor. Yapay zekanın üreteceği cevap kesinlikle senin komut kalitene bağlı. Komutunu ne kadar iyi veriyorsan, yani komut diye konuşuyoruz ama prompt, promptun ne kadar ileriyse, ne kadar ilerisi verirse, ne kadar rafine edilmişse senin alacağın cevaplar da... O kadar iyi olacak. Bu niye önemli? Özellikle günümüzde yapay zekayı kullanmanın en büyük amaçlarından bir tanesi de arama hızını belki de çok düzgün çözmek. Çünkü şimdi sen bir şey aramaya çalıştığın zaman ya 20 tane Google sayfası açıyorsun, kayboluyorsun içinde. Ne neredeydi? Onu oradan alayım, burayı yapıştırayım, şöyle yapayım.

Doğru soruyor.

Şimdi sen doğruyu sorduğun zaman o zaten senin yerine 20 tane sayfayı arıyor, ağzında çıkarıyor. O yüzden... Komut kalitesi çok önemli.

Kesinlikle. Bu ajan içinde dipris var.

Kesinlikle. Yani yapay zekanın her bir modülü, her bir modeli için bu çok önemli. Yani eee jeneratif AI dediğimiz bu yaratıcı yapay zeka için aslında olmazsa olmaz şey komut. Ve doğru komut.

Kesinlikle. Abi şimdi sana bunu nasıl öğreniriz diye soracağım ama önce ben ne yaptığımı eee dinleyicilerle artık seyirciler oldu değil mi?

Evet seyircilerimiz.

Paylaşayım şöyle Ben derinlikli bir prompt oluşturacaksam, yoksa basit promptlarla gayet güzel, şimdi görüyorum. Bunu sen de öyle yapıyorsun.

Evet, evet.

Çünkü birlikte çalıştığımız için. Şöyle, önce kafamda böyle bir şey var, bana bu konuda detaylı bir prompt oluştur diye bunu yapay zekaya veriyorum ilk görevimi. Neden? Çünkü bir detayı bizim zihnimizde unutmaması lazım.

Hala hazır yapay zeka varken bunu da ona yaptırmayacaksın.

Evet onu da ona yaptırtıyorum belki. Yazarken de zaten bütün promptları ona yaptırdım. Soruları ona sordurdum. Bu konuyu nasıl derinleştiririm diye. Yani bence burada promptu onunla beraber düşünmek lazım. Yani yapay zekanın hazırlayacağı şekilde bu benim yaklaşımım. Kısmen senin de aynı düşüncede olduğunu biliyorum ama peki o zaman nasıl öğreniriz? Uzatmayacağız çünkü değil mi bugün? Öyle bir kısa formatta.

Komut mühendisini öğrenmek birazcık da bilgi birikimi, yani kişisel bilgi birikimi deneme yanılma ile test ederek artırmaktan geçiyor. Çünkü ne kadar çok komut yazarsan, ne kadar çok detaylı, derinlikli komut yazmaya başlarsan veya bu yeteneğini geçirirsen komut yazma konusuna veya komut mühendisi konusuna gerçekten ilerliyorsun. Yani tabii ki insanın bir miktar bir temel seviyede bilgisayar seviyesi bilgisi olması lazım ama Python'da kullanabiliyorsan programlanma dilini o zaman yapay zeka ile yapabileceğin işler belki çok daha üst seviyelere çıkıyor. Bunu yaratıcılık ve analitik kabiliyet biraz ön plana çıkıyor yapay zeka kullanımında. Birikim. Evet.

Çünkü... İntellektüel ve insani birikim. O birikimin dışarı vuruyorsun zaten.

Çünkü dediğim gibi bu dediklerin... Insanı tasarlamak kabiliyetine katkıda bulunan meziyetler. Bunları olduğu için veya bunları üzerinde veya kendini bunlarla donattığın için komut yazma kabiliyetin eee ilerliyor. Şimdi tabii internet yine araştırır işte MIT'nin eee Meet Sloan Institute gibi eee eğitim yerlerinde falan komut mühendisine eee diyor ki bağlamı verin yani o konteks dediğimiz konu ve net olun, net olun ve daha önce yapmış olduğumuz komutanın üzerine inşa etmeye çalışılıyor.

O zaman... O eski bağlamların bağlaması açısından.

Evet.

Çetçi bir de peşinde zaten sözünü var ağzına alıyor. En güçlü taraflarından biri o eski bağlamların konuşma yapması. Sen alttan bunun altını çok çizip kusura bakma.

Şimdi, şimdi, yo yo söylemek güzel. Şimdi burada üstüne koyarak gittiğin için gerçekten sen de belki iki ay önce dönüp baktığın zaman... Ulan ben ne kadar saçma sapan şeyler yazıyormuşum. Şimdi yazdığım proklara bak. Vay be! Dünya yönetecek hale geldin diyebilecek duruma gidiyorsun. Yani burada dediğim gibi komutlar çeşit çeşit. Sadece işte bana şunu söyle diye yalın komutlar var. Bana şunu şunu şunu şunları yap diye çoklu komutlar verebilirsin veya rol söylemesi işte ben şuyum şunu yapacağım bunu yapacağım.

O hocadır.

Rol tanımlayarak da yapabilirsin. Bu gerçekten yapay zekanın... Hem sana vermiş olduğu bilgi birikimi, bilgi derinliğini artırıyor ve senin istemiş olduğun sonuçlara çok daha kolay ulaşmasını sağlıyor.

Peki, şimdi o zaman bir örnekle istersen gidelim. Etkili bir prompt nasıl oluşturulur? Hem onunla ilgili kısa bir düşüncelerini almak istiyorum. Hem de olacak artık bu geçen yılın kazaları. Hem de bir küçük örnek üzerinden konuşup beşinci sorumuzda... İşte onu 12 dakikada toparlamış olalım.

Şimdi abi aslında etkili bir komut yazmak için gereken şeyler demin de söylemeye çalıştığımız gibi birazcık şey olabilir. Birisi talimatını güzelleştireceksin. İstediğini, ne istediğini çok iyi öğreneceksin. İki, bağlamı iyi kuracaksın. Üç, ona verdiğin girdi verileri çok önemli. Ve çıkışta ne beklediğin çok önemli. Çıkışta ne beklediğin, yani ne istiyorsun? Yapay zekadan. Dolayısıyla aslında komut bir nevi şunu tanınıyor. Amacına özel bir talimat veriyorsun. Sonra ilave olarak bir bilgi veriyorsun. Şunu istiyorum ama bak şunları şunları da aklında tut veya bunları da göz önüne alıyorsun. Sonra ilişkilendirme kuruyorsun. Bunlar arasında niye böyle bir şey istiyorsun diye. Ve sonuçta da tamam sana bu kadar bilgiyi verdim ama benim istediğim esasında şu demeye getiriyorsun. Yani bu şey gibi. Her komut bir böyle şey gibi birbirinin aynısı olmak veya aynı detayda aynı karmaşıklıkta olmak zorunda değil ama komut ne kadar net ve ne anlatmak istediğini bir yapay medyada zeka modeline sunabiliyorsan o kadar başarılı olsun. Ne bileyim yalın komutta mesela tek atımlık şey söylüyorsun. Bu şekilde bir komutta... Örnekleme yapma ihtiyacı duymuyorsun. İşte bana şu bilgiyi getir diyorsun. Zaten bilgi belli orada, alabileceği bilgi o. Onu sana getiriyor. Çok sorgulu dediğimiz bu promptlarda veya komutlarda belki şartlara bağlayarak soruyorsun. Şunu yap, şunu yap, şunu yap, sonra da bunu yap gibisinden. Bir yapay zekada ona göre davranıyor. Her bir parametreyi, her bir sorguyu inceleyip ona görüyor. Veya bu dediğim gibi... Role bürünmüş veya tamamen karmaşık taleplerin veya komutların olduğu şeylerde o zaman gerçekten çok detaylı tanımlamalar yapman gerekiyor. Hem girdilerini hem verilerini hem taleplerini bağlamı gerekirse rolleri çok iyi anlatabilmen lazım. Bütün bunlar sana ne kazandırıyor günün sonunda? İşte Cem Kafadar olarak, Halit Engin olarak bakarak diyorsun ki ya ben artık komut yazma olayında Nirvana'ya ulaştım. Tabii ki öyle bir şey yok da Nirvana'ya ulaşmak gibi. Ama şunu çok net görüyorsun. Kademe kademe yükseldiğini ve yapay zekayı ne kadar rahat kullanabildiğini çok net görüyorsun. Hani burada belki şeyden bahsedilebilir. Bu prime prompting konusu var. Özellikle bu ileri seviyede şey yazmayı, komut yazmayı uzmanlık haline gelmiş olan insanların. Prime Prompting konusu da çok önemli. İlgi duyan bizleyicilerimizle... Kesinlikle.

İşte bir prompt için küçük bir ipucu verdim. Bir kelime şeyi verdim. Abi ben şunu anlıyorum. Hepimizin kendi yapay zekası var. Kendi zekamız gibi. Hatırlıyorsan biz seninle ilk bu dijital tolayı çalışmaya başladığımızda ikimiz konuşuyoruz, ikimizin karşısındaki chat chipiti var. Dört kişi gibiyiz.

Evet, evet.

Şimdi aynı komutu ben halıa sorduğumda... Ya özür diliyorum. Halı makinesinde sorduğumda başka cevap veriyor. Benim açımdan da başka bir cevap yok. Yani şu var, yapay zekayı daha akıllı veya daha aptal yapmak bizim elimizde. Bizim sorularımızla biz yapay zekayı akıllandırıyoruz ya da yapay zekayı birazcık aptallaştırıyoruz. Ben bu ilk bölümü burada kapatalım istiyorum. Çünkü biraz da böyle disipline olalım, çok uzatmayalım şeyindeyiz. İkincisini de çünkü uzatmaya... Yatkınlığı var. O zaman dinlediğiniz seyredenler için de seyrettiğiniz için teşekkür ederek çok teşekkürler.

Bundan sonra bir aksilik olmazsa tabii podcastlerimize devam edeceğiz ama daha çok görüntülü yapma niyetimiz var. Çünkü bizi çok azarladılar, çok harcadılar. Hiçbir görüntü olmadan kimse size seyretmiyor, etmiyor diye.

Bu bakımdan bundan sonra görüntüsüzleri de devam edeceğiz, görüntülere de devam edeceğiz.

Peki çok teşekkürler.

Teşekkür ederiz, sağ olun.

Görüşmek üzere, iyi günler.