Proje Yöneticiniz BOT olsaydı?

Merhabalar. Aslında bayağı bir zaman olmuş. Biz bunlara ara verdik. Mecburi sebeplerden ötürü işte Cem hocamın da benim de araya bir sürü şey girdi. Hani mazeret üretmek adına değil ama 4 ay yakın bir boşluğumuz oldu. Şimdi tekrar çok hızlı giriyoruz. Random hızlı bir şekilde oraya gidip devam edeceğiz inşallah.

Ve zaten Haluk'cığım şey konuklarımız olacak.

Ben kahvemizi aldım bu arada.

Ben de İspanya'dan aldığım kupayla. Süper. Konuklarımız olacak. Ama bugünki konuğumuz... Bir bot. Bugünkü konuğumuz bir bot. Önce bu yani ev sahibi o artık gibi oldu. Yapay zekayı ağırlayalım programda. Ondan sonra da insan zekasını yapay olmayan zekaları ağırlayacağız.

Şimdi sen teaser'ı teaser'ı verdin. Bugün konuşacağımız konu gerçekten Cem Ocam'ın dediği gibi aslında hayatımızda proje yönetenliğin hayatında. Projenin başında oturan kişi esasında insan değil de bir bot olsaydı onun gözüyle hayat nasıl gözükürdü veya bir proje nasıl gözükürdüğü bugün nasıl akardı işler nasıl söyleyeyim müsameresini yapacağız.

Evet evet evet bot da girecek araya bot da konuşacak. Böyle üçlü konuşacağız.

Hatta bot neler diyecek.

Haluk'la konuştuk ya botu sen mi konuş ben mi konuşayım. Bu sefer hani birimiz botçu olmuş oluyoruz yok dedik ikimiz de birbirimize botu paslayalım ama botun metinlerini göreceksiniz baya bir sıkı metinler.

Belki kesinlikle bottan nefret eder duruma da gelebilir insanlar burada bilmiyorum. Abi şimdi o zaman kısaca şöyle aslında düşündüğüm zaman bugünkü teknolojinin geldiği yerde inşaatı, teknolojiyi, yapay zekayı her şeyi bir araya düşündüğün zaman sanki yakın gelecekte nabzı atmayan işte ne bileyim bizim gibi kahve içmeyen, çay içmeyen, mola vermeyen kimse herhalde bunu istemez, mola vermeyi istemez galiba veya şey mi diyeyim, mazeret yönetmeyen bir varlığın olduğunu düşün. Düşünsene nasıl nasıl acaba bir gelecek bekliyor bizi?

Iıı şey böyle böyle ııı görgülü olmaya ııı kibar olmaya çalışan dijital bir diktatör diyorum bak.

Kesin kesin çünkü kibar diktatör.

Gerçi kibar olur galiba.

Şey gibi hem görgülü olacak hem de her lafını ona öğretildiği gibi lütfenle bitirecek bir diktatör gibi.

Ve yani bence işin şeyisi sahtekarlığını gizleyecek.

Katılıyorum. Yani şu sene şöyle diyor şimdi pot, şey pot diyorum bot. Günaydın ben PM Bot. Uyumam, unutmam. Duygusal destek sağlamak amacıyla toplantılara katılmam. Olasılıkları, kanıtları, riskleri, sonuçları yönetelim. Lütfen işbirliği yaparız.

O lütfen tehdit gibi oldu ama Haluk sen botu iyi oynadın ha. Ben o kadar bot olamayacağım galiba. Gülmeye başlıyorum ben.

Şimdi burada hani lütfen işbirliği yapın sen dediğin gibi tehdit yani şey gibi sanki sopayı gösteriyor. Düşünsene hocam dinlemeyeni odadan atıyor veya ne bileyim fırlatıp koltukta ateş atıyor şey vardı Mike Myers'ın Dr. Evil filmi vardı orada böyle toplantıdan sonra topluyorlar beğenmediğini düğmeye basıyor hepsini ateş atıyordu böyle.

Bugün bir güzel bir şey daha yaptık.

Kusura bakma arada böyle alerjik öksürüğüm oluyor.

Yok bende de kim bilir daha neler olacak bende de o ilmi var nezdesiyle şöyle bir şey yaptık daha doğrusu aslında biz sizlerle de bunu paylaşalım biz tabii metinlerini şeyden yapay zekadan üretiyoruz yani yapay zeka bir takım sorularla promptlarla hatta bazen üç dört sayfalık promptlarla çıktılar yapıyoruz beğenmiyoruz onu kızdırıyoruz şey yapıyoruz tabii bu sefer biz böyle bir istemimiz olduğu için bu botun konuşmalarını da verdi ama şöyle bir güzellik yaptı benim çok hoşuma gitti bu. Botu da sabah uyandırdı ve bir iş gününü bir şantiyedeki iş gününü bot üzerinden botun saatleriyle beraber gideceğiz. Evet saat 6.30 bot sahadan önce uyanıyor.

Tabii insanlar böyle bak geriliyor falan böyle. Ben uyuma diye kalkacağım. Belki mesajına bakıyor. Bazıları trafikte tabii hani İstanbul gibi bir yerde yaşıyorsan zaten saat 6-6.30 gibi yola çıkmasan bir yere varmanın mümkünatı yok.

Dün akşam kötü toplantıya girmeseydin eve daha erken gelirdin falan filan diye bir sürü şey oluyor ama bu arada senin dediğin bot arka planda çalışmış olayı bitirmiş ve diyor ki işte ofise varıyorsun sen mi konuşacaksın sen mi bot oluyorsun sen abi söyle bakalım ne dersin ben olayım bakayım bot olabilecek miyim kendimi bir botluğumu şey yapayım test edeyim şimdi bot şöylecek 0000 ile 0600 arasında 612 e-posta 43 çizim revizyonu 17 satın alma güncellemesi 7 muayene kaydı 4 hava uyarısı ve final olarak adlandırılmış bir iş programı güncellemesi incelenmiştir. Final kelimesi güvenilmez olarak sınıflandırılmıştır. Hadi bakalım. Finalde aslında o anlamıyor ama biz yorulduk diyoruz insan olarak iş bitimi demek istiyor finalden kastı. Biz bozmadık ve direkt olarak şeyin botun yani pay zekanın bota tanımladığı şeyle okuyacağız. Ki nasıl bir aramızda bir dil farkının olduğunu da görelim. Yani bize farklı bir dille hitap edecek. Biz tamam Türkçe diyoruz falan, İngilizce diyoruz ama yok. Bu başka bir dilde konuşuyor. Final diyor, iş bitimi demiyor. İşin sonu demiyor final.

Tabii. Şimdi o dediğin final kelimesi de biliyorsun hiç bizim hayatımızdan çıkmaz. Final alt çizgi, final alt çizgi. Allah bilir kaçıncı final bu. Ben 16. versiyon mu desem, 16. versiyon mu desem. Final hiç bitmiyor. Aslında bot için yani bu yapay zeka ile çalışan bir bot için proje iyimserliğe değil de gerçeklikle başlıyor esasında. Yani demin söylediğin hani şu oldu bu oldu e-posta okudun falan ki gece ne değişmiş ona bakıyor. İşte tasarım ekibindeki yeni çizim yayınlandı mı onu bakıyor. İşte tedarikçilerle ilgili. Teslim tarihlerinde bir problem var mı onlara bakıyor. Ne bileyim işte bir MEP düzeltiyorum bir data merkezi yapıyorsan soğutmayla ilgili problemler var mı ona bakıyor. Belki de elektrik idaresiyle veya başka kurumlarla bir arayüz problemleri var mı var mı bir sürü şeye bakıyor MEP işlerine bakıyor bakıyor da bakıyor. Bütün bunları işte sen uyurken rüyanı görürken arkada çalışıyor.

Aynen. Abi data merkezi dedin ya çok güzel bir örnek oldu bence. Data merkezi tam sanki bir botun yürütebileceği bir proje gibi. Ya bot her şeyi yürütür de bizim örneklememiz açısından hoş bir örnekle başladın. Veri merkezi projesi bence güzel bir örnek. Çünkü orada her şey birbirine bağlı. Diyeceksin tüm inşaat projelerinde her şey birbirine bağlı ama buradaki bağlantısı tahmin ediyorum çapraz bağlantılar daha fazla. Güvenlik test alma var. Evet yapıda da yani bir binada da bunlar var ama bu tarafta işler biraz daha kritik. İşte IT odaları var, jeneratörler var, yükseltilmiş döşemeler, kablo tavaları, kablo güzergahları bunların hepsinin bağlantısı. Zaten bizim de yapay zekada en çok aradığımız şey bu bağlam değil mi? Yani birbirine bağlantılar da ki bizim göremediğimiz kaçırdığımız işte akışı ve akış alternatiflerini bize yaratması diye düşünüyorum.

Bu dediğin çok doğru. Düşünsene bu demin saydığın sıralama içinde bir tanesinde problem çıktığını düşün. Yani bir ekipmanın teslimatında bir kayma oldu. O zaman bütün sıra bozuluyor istersen. Çünkü belli bir silsilede yapılması gerekiyor bunların. Örnek olarak işte MEP'de çok gerekli odalardan biri hazır değilse. O zaman data merkezini veya veri merkezini devreye alma gecikecek belki de. Büyük bir sorun olarak karşılaşıyor. E ne bileyim enerji veremiyorsun mesela yaptığın tesise. O zaman şey gibi veri merkezi sanki bir sanat eseri gibi uzakta duruyor. Ama bir türlü devreye alamıyorsun. Tuhaf bir durum.

Tabii. İşte o zaman bot şöyle diyor. Mevcut proje durumu imsar dil tespit edildi. Tanıtlar imsarlığı desteklememektedir. Ekibe nazik şekilde bildirim yapılacaktır.

Nazik şekilde.

Nazik. Dinleyenler, seyredenler anladı oradaki nezaketin havuççu olarak sopa mı havuç mu olduğunu.

Aslında şunu demek istiyor. Ey insanlar, durumsun anlattığınız gibi değil, esasında olan budur. Akıllı olun ha demek istiyor.

Aynen. Şimdi sekiz oldu. Botumuz ne desin? Haluk ne yapıyor?

Abi şimdi düşünsene şak diye birden ekran açılıyor böyle böyle böyle can canlı görünüyor.

Biz açmıyoruz bot kendi indiriyor.

Zaten hazır şey düzeni hazır.

Korkutucu değil mi? Abi sen bilgisayarı açmadan vop diyor ekrandan şey çıkıyor. Yapar zekâ bot.

Tabii içeri giriyorsun her şey ekranda hazırlan diyorsun geç mi kaldım toplantıya? Abi bardağın yok. Yani bizde defter var da öbür tarafta yok. Herhangi bir itibadesi yok, bir mimik yok. Sadece bir tane akıllıca hazırlanmış bir dashboard gibi bir şey düşün. Bizde oluşması beklenen bir duygusal hasar var bu durumda. Daha şimdiden böyle toplantıya girirken baskıdan olan acaba hangi açığımı bulacak diye böyle daha girerken biraz yorgun hissediyorsun kendini toplantıya ya. Ve diyor ki bot oradan çıkıp işte günlük koordinasyon toplantısına hoş geldiniz. Önceki insan ortalaması ölçüle bir iyileşme sağlamadığından 74 dakikaydı. Yani öbürü toplantıyı söylüyor. Gerizekalısınız beceremediniz. 22 dakikalık toplantı 74 dakika sürdü diyor. İnşallah bugün daha verimli olacağız diyor.

Bugün daha verimli olacağız çocuklar. Acaba ama gerçek şeyleri söylüyor aslında.

Şimdi zaten... Işin belki de koptuğu yer veya işte ne diyeyim hani zulmanızı deli ederiz ya veya işte olduğu yer bot neticede sadece gerçekleri anlatıyor ve gerçekleri konuşuyor önümüzde ne varsa onu resmin çiziyor yani fikirlerde hareket etmiyor ben inanıyorum demiyor biz hissediyoruz ve falan kesinlikle böyle işlerle alakası yok diyor ki işte değişik paketlerden veya bölümlerden oluşan bir iş şantiyesi veya iş ortamı düşün. Diyor ki pakete a gecikti kardeşim diyor. Paket ne?

Paket ne?

Erişim nedeniyle blok ve ziyarete iş yapamıyoruz. Paketçe onay bekliyor. Pakette tamamlandı diye raporlanmış ama doğrulanmamış. Bizde insan olsa bunlar nasıl olurdu?

Abi şöyle şimdi Cephe taşeronu ilerliyoruz dedi.

Tabii.

Tamam diyecek ki diyor ki bu neye göre? Neye göre? Yani bir gün önce göre mi bir ay önce göre mi plana göre mi? Yani ilerledin mi gerçekten? Senin ilerlemen nedir? Yani neye göre? Hangi kriter? Hangi baza göre? İşte bence burası çok mühim. Bizim hep bugüne kadar eksik kalan kısmımız buydu. Yani o bazımız vardı, bütçemiz vardı ama biz bunları unutup sürekli bütçenin gerisinde de kalsak ilerledik. Bugün çok iş yaptık, bugün çok verimli bir gündü diyorduk ama programın ne kadar gerisindeydik.

Ya şöyle düşün abi de, bu verdiğin örneğe benzerlik olsun diye. Işte MEP ile uğraşan bir yüklenici düşün. Diyor ki neredeyse bitti diye rapor veriyor dedim ki proje müdürüne. Yani insan olsaydı öyle diyecekti değil mi? Bota diyor ki neredeyse bitti. O da tabii çok kibar diliyle neredeyse kelimesini tanımlayın lütfen diyor. O lütfen biliyorsun şey, baseball sopası orada duruyor.

Şimdi bot şöyle diyor onlar. Evet. Neredeyse tamamlandı ifadesi. Bu projede 47 kez kullanılmıştır. Bu ifadenin kullanımından sonra kalan ortalama süre 19 gün. Lütfen ölçülebilir tamamlanma kriterini sununuz. Yani hikayeyi bırakınız. Bak burada burada mesela... Nasıl anlatmayın bana diyorum.

Kesinlikle kesinlikle. Şimdi önümüzdeki günlerde çok ilginç bir yazı yazmayı düşünüyorum. Yine LinkedIn'de. Konu da bu yapay zekanın netliği ile... Insanın veya insanların bugüne kadar ortaya konmuş olduğu yaklaşım arasındaki farklar bir kavga çıkarır mı, bir kopuş var mı üzerine. Burada sen hani neredeyse tamamlandı diye bu Bolt'un ifadesini söyledin ya. Abi şimdi şöyle düşün, FIDIC sözleşmelerinde işte işlerin teslim alınmasıyla ilgili bir ifade vardır, substantial completion diye. Yani işverenin... Küçük şeyler hariç ortada kalan veya yapılan şeyin kullanılmasına engel olmayacak derecede küçük aksaklıklar eksiklikler olursa iş falan genelde bu yapılan veya bitirilen işleri teslim alma niyetinde davranır veya öyle gider. Fidikte de yazıyor bu. Şimdi düşünsene yapay zekaya işte substantial completion diye bir şey söylediğin zaman diyecek ki Ne kadar substantial? Yüzde kaç? Bana onları söyle. Belki o bel kafasına bir 150 tane cetvel çıkaracak, hepsini tıkatacak. Kusura bakma, size substantial dediğin şey yüzde 98 oranına gelmediği için benim gözümde ben kabul etmiyorum diyecek. Anlatabiliyor muyum? Çok tuhaf bir durum.

Hele ki bizim inşaat sektöründe yani baya bir tüyler ürpertici çalışmadığımız bir şey değil mi? Mesela şöyle bir alıntı olacak. Diyecek ki aksiyon maddesi oluşturuldu. Sorumlu kişi atandı. Son tarih belirlendi. Kanıt gereklidir. Güncelleme yapılmaması gizemli durum olarak değil, performans eksikliği olarak değerlendirilecek. Ama çok akıllıca gizemli durum olarak konuşuluyor bir şey yok.

Proje müdüründen böyle bir eleştiri alsam bileklerimi kesmezsin.

Buralar değil mi? Performans eksikliği diyor ya. Yani beceremedin diyor işte açıkça. Ama ne kadar kibar değil mi? Tabii.

Şimdi düşünsene. Saat 8'den sonra ilerledi falan gördük. Saat 10 oldu. Mesela bot bakıyor ki o günkü işlerde bir arayüz avına çıkıyor. Arayüz dediğim de işte bu projeye taraf olan kişilerin yani interface obligations dediğimiz belki daha iyi anlaşılabilir. Türkçesi bazen çok iyi oturmuyor. Ve bot bu ava çıkıyor saat 10'da. Tabii. Karmaşık projelerin en büyük katillerinden birine yönlüyor arayüzler.

Ne yapacak acaba? Şimdi gidiyor mesela diyor ki veri merkezlerinde. İnşaat ekibi hani der ya tamam mekan hazır odamız hazır falan MEP de der ki hayır hazır değil elektrik erişimi gerekli yangın koruma tamam koordinasyonu yanlış işte IT ekibi der ki kablolun yeterli çekilmedi bloke oluyor çalışmıyor güvenlik ekibi kapılarının onaylanmadığını söyler eee sen her şey tamam demiştin hani şimdi düşünsene herkesin bu çok alışkın olduğumuz bir savunma mazeret üretme ne dersen de herkes diyor ki kardeşim bu benim işim değil ya benim kapsamım Niye bunu burası güzel bir film mi inşaat sektöründe?

Benim işim değil. Gel bunu insan duygusu olmayan, o yaşanmışlık olmayan BOTA anlat bakalım. Ne olacak? O zaman BOTA dönüp diyecek ki arayüz çakışması tespit edildi. Işte beş tarafta sorumluluğu reddediyor. Geçmiş analizlere bakıyor öyle. Baktığımda eee beş tarafta sorumluluğu reddediyorsa artık projenin içinde daha büyük bir sorun vardır. Bunlar dizilmesi lazımdı falan diye Tuhaf bir böyle bir eskalasyon mekanizması ortaya çıkarıyor.

Abi keşke geçmişte de böyle botlar olsaydı çok yanlışlar yapılmayıp para kaybedilmeyecekti belki birçok alanda. Yani botu acı ama gerçek dediğimiz şeyi söylüyor aslında.

Tabii. Şey gibi itiraf.com gibi. Şimdi tabii abi botun görevine baktığın zaman işte ne bileyim BIM modellerini inceliyor. İşte RFI'lere bakıyor. Çizimlere bakıyor, metot statementlara bakıyor, bütün hazırlık kontrol listelerine bakıyor, erişim izinleri, devreye alma aktiviteleri, bütün bunların iç bağımlılıklarını kendilerinin içine nasıl ilişkilendiğini hepsine bakıyor. Sonra diyor ki, bütün bunlar yapıldığı takdirde bir sonraki aktivitede ne yapılması gerektiğini anlatıyor.

Yani hallo kimin hatası deyene bağımlılık zincirini yani... Doğru bağlamı bulmaya çalışıyor. Hangi bağlamda yani o zinciri bulmaya çalışıyor. Mekanik için hatası, inşaat için hatası değil. Oradaki o bağlam, bağlam, bağlamı bulduğunuz zaman ya mekanik için de payı var, inşaat için de var, bilmem elektrik için de var, kalfın da var, formenin de var. O bağlamı oluşturduğunuz zaman çözüyorsunuz.

Projenin sürekliliğini sağlamaya çalışıyor. Yani diyor ki mesela işte elektrik kablarını duvarın altına almadan önce Bütün duvar işleri bitmeli ki ondan sonra duvar yapılması lazım ki ve bununla yapılan işler ne bileyim yangın onayları alınmalı, tasarımla uyuşuyor mu uyuşmuyor mu onlara bakılmalı ve burada işte ne bileyim belki bazı arefiler var bunlara cevap verilmeli. Bütün her şeyin tam olması gerektiği gibi yapıldığından emin olmaya çalışıyor pot. Pot diyorum bot. Potlardan içinde. Ondan sonra ne der peki?

Ben mi söyleyeyim? Peki ben söyleyeyim. Çök engel tespit edildi. Cevaplanmamış eray numarası 248. Gecikme yaşı bakın çok iyi 16 gün. Gecikme yaşı 16 gün. 16 gündür dalga geçiyorsun. Mevcut etki alt MEP sırası üzerinde 11 gün. Tavsiye edilen aksiyon bir sonraki ilerleme toplantısından sonra değil. Bugün eskale ediniz.

Bugün çözüm yapalım.

Yani iş işten geçtikten sonra değil diyor bot kardeşimiz bize.

Tabii onu söylemeye çalıştı senin de belirttiğin gibi. Bugün yapın ne yapacaksınız. Eğer bir çözüm üretecekse bunu bugün yapın. Hala önlenebiliyorken bunu önleyin demeye getiriyor esasında.

Aynen yani yarın artık bugündür diyor. Duygusal değil aslında gerçek sorun neredeyse. Tık diye onu işaret ediyor.

Abi şey hani bizde de vardır ya bu ifade şeytan ayrıntı da gizlidir diye veya sinek küçük mide bulandırı hesabı diye. Şimdi karmaşık projelerde böyle çoğu zaman problemlerin büyük yerlerden çıktığı zannedilir ama aslında belki de gürültü çok küçük noktadan geliyor olabilir. O küçük noktayı bulup oradaki sorunu çözdüğün zaman belki de projenin çok büyük bir şekilde önünü açıyor. Olabilirsin diye düşünüyorum.

Abi şeytan deyince hemen şeytanla ilgili bir şey söyleyeceğim. Bence o çok önemli. Ben bir şey ürettiğimde, yazı ürettiğimde, rapor ürettiğimde, bir çıktı aldığımda yapay zekadan hemen şunu yapıyorum arkasından. Bana şeytanın avukatlığını yap diyorum bir promptla. Yani benim tezime insanlar nasıl karşı çıkar? Nasıl karşı fikirler öğretebilir? Veya ben burada bunları yazarken nerelerim zayıf kaldı? Nerelerde ben iyi değilim? Şimdi bence burası çok hoş. Yani şimdi bunu mesela bir arkadaşınız sevdiğiniz bir arkadaşınız bile ya Cem olmamış ya burada böyle de bir şey var mı? Sen nasıl yazdın bunu dediğinde biz inciniriz ama boton söylediği zaman incinmiyorsun. A diyorsun evet ben bunu kontrol ediyorum. Ha saçmaladığı oluyor mu? Oluyor. O da artık bizim tabii kendi karar mekanizmamız neresi saçma neresi değil onu bilmiyorsak zaten yapay zekayı da kullanmıyoruz. Yani o ayrı bir şey mesela. Ben şimdi tıp alanında, yani tamam küçük sağlık sorunlarını sormak başka bir yer. Hukuk alanında kullanamam. Yani bir yere kadar kullanırım çünkü benim altyapım o kadar. Ama inşaatta kullanabilirim. Yani bu bileceksiniz ki onu kullanabilirsiniz. Çünkü karşıda bir sürü halüsinasyon yapacak şeyler, kanıtlar da var. Evet 12 oldu. Ben yemeğe gidiyorum abi. Hadi bakalım gidebileceğim mi?

Düşünsene abi. Saat toplantısın 12 olmuş öğlen yemeği var diyorsun. Bot ne yapacak? O da kendine kadar veri verse onları yiyecek.

Düşünsene.

Daha çok üstümüze gelsin.

Daha üstümüze gelsin diyorsun. Daha fena. Şimdi bot o zaman öğle yemeğinde biz yemekteyken şunu söylüyor. Diyor ki öğle arası tespit edildi. Beslenmeye ihtiyaç duymuyorum. Kendi söylüyor. Abisi yazmadı. Maliyet maruziyeti. Gecikme riski, verimlilik sapması ve taşeron anlatıları incelenecektir. Ya yemeği yerken boğazında kalırım bir kere. Bunun dediğin taşeron anlatıları da ayrıca yeni bir edebi tür gibiymiş.

Çok acayip değil mi? Yani sanki taşeronla sohbetliyormuş da hikayem diyormuş gibi. Taşeron anlatıları... Abi bu botun söyledikleri böyle birkaç konuyu içeriyor gibi. İçinde böyle bir trajedi var gibi. Bir kastık kurgu var gibi. Ve polisi tedbirler var gibi acayip tuhaf bir şekilde.

Bazen hepsini bir arada. Bazen hepsini zaten bu hepsini bir aradalığı çok iyi yapıyor. Yani yurtbaşı bağlamları iyi kurdukladığı için.

Tabii abi bu yani yapay zeka veya işte bot işte bunların her neydeki adamları diyorsan bir sürü isim verebiliriz bunlara. Aslında verimlilik raporlarını iş gücü seviyeleriyle karşılaştırıyor mesela işte toparlama planında yeterli iş gücü, yeterli malzeme. Yeterli erişim yeterli zaman olmadığını kontrol ediyor kendisi. İlk planlananlar belki de gördükler aslında. Sonra işte bizim çalışanların iddia ettiği gibi projenin ilerleyişiyle fiziksel gerçeklik arasındaki durumu karşılaştırıyor bakıyor ve kim yalan söylüyor ortaya çıkarıyor. Düşünsene şöyle bir şey diyor işte kaydedilen sürenin kaybedilen sürenin 14 gün içinde geri kazanılacağı belirtilmektedir. Bu sizin yaptıklarınızın performanslarına göre. İşte gerekli iş gücü artırımı gerekiyor diyor. %62 seviyesindesin diyor. İşte mevcut çalışma cephesi artışı gerekiyor diyor. Artıramıyorsun. Sonuç sen bu gidişte bir halk mecburiyeti mi yiyeceksin demek istiyorsun sanki.

Yine motivasyon amaçlı bir kurgu kuruyor bakın.

Evet.

Değil mi? Seni motive edecek şekilde kurguyu. Aslında bir yerde de yani etleriz yapay zeka bir şeyi söyle birini öldürdüysem de öldürecek olduğunu söyleyenler de var ki bence bu da yanlıştır. Yani ona bir hedef veriyorsun gidiyor diyor oraya gidiyor işte oradaki hedeflere işte bu projenin istenen zaman maliyet kalitede bitmesi dediğin zaman o da seni sürekli dürtüyor sürekli dürtüyor. Hani şeyi düşünemiyor tabii bu düşün yorulmadığı için veya. Motivasyon eksikliği yaşamadığı için acı çekmediği için kafası başka yerlere gitmediği için sürekli çalış çalış çalış çalış robot şey gibi. Yani gerçi kapitalizm de bunu dedi senelerce de ama bunun işlemediğini gördük.

Şey gibi yani bot için bu inşaatta motivasyon amaçlı kurgu böyle yenilenebilir bir kaynak gibi tükenmez gibi sürekli böyle bu konudan devam edebiliyor.

Aynen.

Durmuyor.

Durmuyor.

Ya tabii durmuyor bir de durmadığın üzerine bir de seçenekler sunmaya başlıyor sana işte diyor ki işleri yeniden sıralı diyor yani yeniden programlama etsin diyor. Belki diyor izin alman gerekebilir gece vardiyasına başla diyor sana. Çünkü bugün işe yetişemeyeceksin diyor. Ondan sonra şantiyeni belki parçalara ayır demeye getiriyor. Her küçük parçada işleyişi daha verimli hale getir ve paralel olarak çalışmaya başladı işte ne bileyim. Daha küçük bir ekskavatör. Burada daha küçük bir ekskavatör. Iksi aynı anda paralel içerisinde getiriyor. Eee mesela işleri bitirmeye yakın teslim etmen gerekiyor. Işte devreye alacaksın. Eee bunları eee işverenle müzakere etmeye başla şimdiden diyor. Anlatabiliyor muyum? Önceden eee bir bir ön al mesela diyor. Eee ve belki de çoğu insanın kabul etmek istemeyeceği ama inşaat projelerinde hepimizdeki başına gelen gecikmeler konusu. Yani gecikmenin olduğunu kabul et, gör, nasıl giderebilirsin ve belki de haklarını korumak için çünkü menfi olaylasan menfi olarak diyor haklarını korumak için ne yapman gerekiyor sen ben bugünden başla demeyi önerebiliyor mesela.

Kesinlikle ve bak hani güzel tarafı da şu çıkış yollarını da veriyor. Mesela ben bir yazı yazarken bir şey yaparken buradaki sorunları yaz dedikten sonra. Ben promptlarda e peki buna ne çözüm öneriyorsun diye soruyorum ama artık belki de o beni tanıdığı için ben sormasam da sen bunları bunları dedin ya bu sorunlar var çözümleri de bunlar diye şey yapıyor. Şey de bu alternatif üretmesi de tabii yapay zekanın kaynaklarından hani daha çok veriye sahip olup daha iyi bir ilişki olduğundan mesela ben bunu da çok seviyorum alternatifler üretmesini ama burada tabii şu var çok fazla alternatifte yorucu bir hale getirip seçimsizlik yorgunluğu mu hani psikolojileri bir şey var. Onu mu alacağım bunu mu alacağım derken yoruluyorsun ve hiçbir şey almayıp ya da aldığından memnun olmamak gibi bir şey var. O da tabii şeyle ama yine bu bizim elimizde aslında. Biz yapay zekayı bana iki alternatif sun. Bunların içindeki en iyi üçünü sun. Ben şimdi sunduktan sonra peki sence bunun en iyisi hangisi falan deyip bir de onu teyit ediyorum. Yani ben kendime göre bir tanesini beğeniyorum. Sonra diyorum sence hangisi iyi? Bakıyorum onun iyi dediğini bir daha düşünüyorum o zaman diyorum. Sonra onu kendim okumaya çalışıyorum. Aynı hani tercihimizdeki insanın zihnini okur gibi. Ha böyle dedi çünkü onun algoritması böyle. Benim algoritmam böyle. Yani bir şeyi unutmamamız lazım. Biz insanız o makine. Evet. Onu biz hiçbir zaman insan olmayacağı gibi ne kadar bizden verileri alsada biz de makine olmayacağız. Yani bunu anlamamız lazım. Yani farklı bir türle karşı karşıyayız.

Katıyorum. Doğru ve sağlıklı veriyle alakalı bir konu. Senin sorduğun veya sorgularına verdiği cevaplarda onun hangi tip veriyle ne kadar iyi eğitildiğiyle alakalı. Hani iyi bot kötü bot demek istemiyorum ama botun eğitilmiş olduğu veri ne kadar kaliteli ne kadar güncelse alabileceğin cevaplar da o kadar tatmin edici olabilir. Yani kötü bot kötü aksiyon, iyi bot iyi aksiyon. Önerir demek gibi bir şey oluyor. Belki bu çok doğru bir ifade tarzı olmayabilir ama yani bot açısından şöyle denilemiştir. Ben suçlamam, ben sınıflandırmam, panik yapmam, öngörürüm, umut etmem, seçenekleri hesaplarım, en sonunda rica eder unutmayalım.

O birazcık kibirli oldu tabii o rica eder.

Dijital diktedör. Ya da böyle şeyde beyzbol sopası sarıyor arkadan. Beyzler sabahı duruyor arkada.

Evet saat iki oldu yemekten döndük.

Günümüz ilerliyor saat iki oldu. Bot şimdi sözleşmesel konulara girmek istiyor. Böyle biraz bir konumuzda bitmek istiyor.

Yani ticari konulara gir böyle teknik yöneticilerin terlemeye başladığı kısmı gir. Eğer iyi programı yapay zekayı iyi tanımladıysak yani iyi verdiysek sonuçta bizim bu işin karlılık için yaptığımızı. Parayla ilgili olacak her türlü sıkıntının başımıza haritacağını istemediğimizi anlatmış olmamız lazım. O da onun farkında zaten bütün olay para zaman aslında zaman da paraya gideceği için para üzerinden gidiyor. Parayla da ilgili en önemli parametrelerden biri sözleşme. Sözleşme deyince bot da biraz daha fazla çalışıyor.

Daha tinklik şeyini kullanıyor. Bot zaten çalışmış hazır biraz daha çalışıyor ki bizi daha çok sinirlendirmek için.

Daha çok şey yapıyor.

Bütün işveren talimatlarını okumuş. Ondan sonra e-postalara bakmış. Toplantı tırnaklarını incelemiş. Tasarım revizyonlarına bakmış. İşte erişim kısıtları varsa sahile ilgili veya ne bileyim. Belki çalıştığım yerde işte diyelim ki bir demir yolu yapıyorsun. Oradaki belediyeye değil, ithal ediyor. Diğer kurumlara erişimlerde problem yaşanıp onlara bakmış. Onaylara bakmış. Satın alma süreçlerini incelemiş. Maliyet, bu oradaki her şeye bakmış. Ondan sonra geliyor oturup masanın başına. Ne diyebilir?

Ne diyebilir? Potansiyel sözleşme olay tespit edilir. Potansiyel sözleşmesel olay tespit edilir. Hadi bakalım. Talimat nazik görünmektedir. Ancak sonuçları nazik değildir. Koruyucu bildirim tavsiye edilir. Nasıl ne diyorsun?

Bombastik bombastik bombastik. Şimdi talimat zararsız görünür. Lütfen uyum sağlayın, lütfen ilerleyin, lütfen revize edin, lütfen koordin edin. Aslında bu kelimeler şunu anlatmaya çalışıyor. Sen sözleşmeni yönetirken bir sözleşmeni oku. Oradaki yetki ve sorumluluklarını iyi anla yüklenicinin üzerinde neler var onları anlat ve talimatları veya bildirimleri yazarken de çok çok inceleye sırt oku. Aksini yaparsan bot orada bekliyor. Elinde sopayı çoktan aldı. Sana patlatmak için bekliyor. Işlerini doğru yapmıyorsun diye. Tabii. Onun için bekliyor.

Bu ilişkileri korumak için ııı bazen işte bir takım sözleşmesel cevapları geciktiriyoruz. Iıı ve claimleri zamanında yapmıyoruz. Bunları söylüyor. Bu arada bir bir ııı şeyde konumuzda olmayan bir şeye ııı gireceğim. Şimdi biraz önce botun dilini okurken, biraz önce değil bütün programımız boyunca botun dilini okurken ne kadar yabani ve yabancı geldiğini fark ediyorsunuz. Ve yapay zeka ilk çıktığında işte ben kitabı yazdığım zaman 23'te çıkmıştı 22'de yazmıştım. Harari bir konuşma sınırı dinledim Harari'nin. Diyor ki, diyordu ki ve çok doğru bugün onu görüyorum. Yapay zeka en kötü bir şekilde dilimizi mahvedecek. Yani bir yapay zeka dili gelecek ve insanlar o yapay zekanın diliyle konuşmaya başlayacak. Hani televizyondaki dublaj dili vardı ya işte neydi o böyle değişik değişik geçmişte olmayan biraz yaşlı olduğum için onu söyleyebiliyorum. Böyle kendine iyi bak falan gibi yani bizim dikkatimizde olmayan aslında o Amerikan dizilerinin altında veya İngilizce. Dizilerin altında olan ki çeviriler bizim ana dilimize yerleşti.

Yapay zeka bize sufla yapıyor gibi.

Evet, evet şimdi bu olacak. Ve ben bunu kendi üzerimde dahi hissedebiliyorum. Belki ben çok fazla yapay zeka ile çalıştığım için farkında olmadan dilime yapay zekanın soktuğu kelimelerin girdiğini görebiliyorum. Ve bu işe kafayı taktım bir yazı yazacağım. Yani yazıyorum daha doğrusu üstünde çalışıyorum. Çünkü Konfucius'un söylediği bir şey var. Yani dil gittiği zaman o toplum da gidiyor, ayrıca düşünme de gidiyor. Yani dil çok önemli bir şey. Yani ve şu anda dilimizi de bir ölçüde kaybetme riski, yani bu televizyonun falan verdiği yetkinin çok daha üstünde. Yani dublaştıracağız falan, onun yanında hikaye. Yani şu anda böyle bir şey var. Yani ben dediğim gibi çok biraz böyle herkesten daha hızlı, daha çok merak ettiğim için ve bundan çok rahatsız oldum. Ve bu benim elimde olmadan yani yapay zeka gibi konuştuğumu düşünüyorum.

Biraz mekanikleşiyor diyorsun.

Mekanikleşiyor ama bir taraftan hani iyi tarafını da söyleyeyim zihnimdeki fark ettiğim bir şey hatta o instagram paylaşımda da onu paylaştım. Benimin düşünce şeyini yapısında da farklılıklar olmaya başlıyor. Yani bu yapay zeka sorular karşısında nasıl bağlamlar üretiyorsa Ben de benim kendi içimdeki sorular veya bana gelen sorularda o bağlamları bulabileceğime dair daha iyimser oldum. Yani daha bağlamlar üzerinden daha farklı yerlere bakabiliyorum. Eskiden bir soru soruluyor öyle miydi? Evet öyleydi. Hayır bir dakika dur öyle ama gibi veyahut what if senaryolarını eğer ki böyle olsaydı ne olur diyor. Benim zihnimdeki algoritmaya verdiği şey diye düşünüyorum.

Daha önce güzel etkileri güzel etkileri hani hep konuşuyoruz ya acaba insan beyni tembelleşecek mi yapay zeka kullanılan dolayı falan diye bu tabii menfi yönleri gibi düşünebilir ama demin verdiğin örnekte şimdi ben de onu fark ediyorum. Eskiden prompt yazmak için uğraşırdık tamam promptu yazardık bir şeyler verdik ve o prompta karşı bir cevap verdi. Ama şimdi artık resmen seviye atladı yapay zekanın da reaksiyonları ve iki insan sohbet ediyormuş moduna dönüştürmeye başladı ilişkiyi. Ve burada ben bana kattığı özelliklerden bir tanesi olarak şunu görüyorum. Konumuza geri döneceğiz ama sen de şey yapabilirsin.

Yok yok bunu konuşalım.

Bu da önemli çünkü.

Bence çok önemli zihin etkisine.

Ben açıkçası şu kısmın bende daha geliştiğini hissediyorum. Ben hep hayatım boyunca sorgulayıcı bir insandım. Ama yapay zeka ile araştırma yapmak çok kolay hale geldiği için onu zorlayacak sorular sormayı öğrendim. Bu benim açımdan günlük hayatıma da çok etki ediyor. Çünkü kafamı çalıştırmaya başladı. Eskiden iki soru sorardım, bütün perspektifi yakaladım zannederdim. Ama şimdi birincisi çakralar mı açıldı artık dediği bilmiyorum. 7-8 tane affedersin gıcık soru üretebiliyorum yapay zekaya. Onun bana vermiş olduğu 7 soruma karşı bana 50 tane cevap veriyor. Bu 50 cevap bende her birinde 5'er tane daha yeni soru sormaya ihtiyacı doğuruyor. Böyle çok şey gibi birazcık beyninin sorgu yapma kabiliyetini artırdığını düşünüyorum sorgulama yönünde.

Kesinlikle Haluk'cığım. Bence işte bu bir sürü nöronumuz var 80 milyar işte 100 trilyon snaps var. Ama bu nöronlar yaşlıla beraber kendi kendilerine ölüyorlar. İşte bunları canlı tutmalıyız ama asıl olay snapslerde. Bence yapay zeka ile şu senin ve benim anlattıklarım şunu gösteriyor. Biz snaps kazanıyoruz, snapslar kazanıyoruz. İnşallah. Yapay zeka ile. Ben onu görüyorum. Yeni bağlamlar üretiyoruz beynimizde. Şimdi evet hep şu söyleniyor yani her şeyi yapay zeka yaparsa biz de aptal olacağız. Evet bu doğru. Ben mesela onu da sormuştum yapay zekaya. Çok basit bir şey söyledi ki ben bunu da uyguluyorum şey yapıyorum önce sen bir şeyler bana yolla sonra bana sor yani sen bana oturup da bunu yap bunu özetle bunu bilmem ne yap deme sen bir şey yap ya bir şey bir şey yap sonra onu sor ve Haluk dediğin gibi senin biraz önce anlattıklarından biz aslında zihnimizin içinde yapay zeka ile gizli bir satanç oynuyoruz. O filamnesi yapıyoruz, atı getiriyoruz önüne piyano çıkarıyoruz ve o da işte senin dediğin gibi beynimizde daha hızlı işletim sistemimizi hızlandırıyor diye düşünüyorum.

Evet hatırlıyor musun geçen sene prompt yazma üzerine çok kafa patlatmıştık işte master prompt, ondan sonra craft prompt, premium prompt falan bunları konuşmuştuk. Fakat sonradan ne çıktı hatırlarsan bu kontekst engineering çıktı. Kontekst engineering ne? Aslında yapay zekaya kafamda düşündüğüm şeyi paket olarak veriyorum ve bu bağlamı kurmasını istiyorum. Örnek olarak bir konuda araştırma yapmasını istiyorum ama araştırma yapacağı zaman da ona şu şu şu şu dokümanlardan faydalanacaksın diye onları yüklüyorum. Yani aslında bir de bir data training gibi bu yapay zekaya karşı. En azından benim kullandığım yapay zeka benim... Senin kullandığın yapay zeka senin nasıl konuştuğunu nasıl soru konup o paterni o trendi yakalamaya başlıyor bir süre sonra ve yapay zeka şu anda bu konteks enjinlerin kapsamıyla kullanılabildiği takdirde yani örneklemeyle ona bilgi vererek tam istediğin sorguları araştırmaları alabildiğin zaman gerçekten çok büyük bir kapı açıyor. Bu konteks enjinleri o yüzden çok önemli.

Çok çok önemli. Sen bana ilk sen söylemiştin bunu geçen sonbaharda.

Evet evet.

Geldi yani konteks enjineri ajanların altındaydı hani sonuçta artık bence her şey konteks enjineri prompt enjineri değil konteks enjineri yani bağlam üretme yani ajanları da bir gün konuşalım yani ajanları zaten her gün konuşmalıyız bence hani bu işin gittiği yer ajanlar yani birden fazla data dosya veriyi bir arada çalıştırmak bir arada çalıştırmak yani birden çok bağlamdan birden çok sonuç elde edebilmek ki dava yoksa hani ilk çıktığında prompta inceleyen bir soru soru cevap al falan düşünüp falan başlar. Bir sürü veriyi koyarak şey geçen seninle de hatta televanda da konuştuk ya silikon vadisinde çalışan işte mühendislerin şeyden çok yorulduğunu yapay zeka ile çalışırken normal çalışmalarından yani geç yapay zeka işte 3-4 yıldır. Hayatımızda var. Daha fazla beyinlerini yorgun hissettiklerini söylüyorlar ve buna karşı da beyni inceleyen doktorlar, demişler nörolojide uzmanları şeyleri de şunu söylüyor. İnsanın doğasındaki yaratılışında üretmek üzerine kurgulanmış. Evet, evet. İnsan yaratıcılığı. Bir insan yaratıcılığı var. Ama burada biz yaratıcılığı... Başka bir beyne yapay zekayı verince biz kontrol eden durumuna geliyoruz. Şimdi beyin kontrol etmek üzerinden çalışmaya çok alışkın değil. Yani evrimleşmemizde yani hiçbir zaman işte ne bileyim biz birisi yapsın da biz de onu kontrol edelim diye bir şey olmadı. Hep insan kendi üretti, kendi üretti, kendi üretti. Hatta ve hatta ben şeye benzetirim bu temizlik canımlar geldiğinde evin anımı daha çok çalışır beğenmez onu dur ben bırakmam. Orayı ben tuzunu alacağım falan ve keza genç yöneticiler mi diyeyim aslında her yöneticinin de vardır o ateş bende de vardı böyle yanımda çalışandan önce ben yapayım dur bakayım sen onu bırak ben yapayım falan.

Ama şimdi sana anlatana kadar ben okey yaparım.

Aslında orada beynin dediği şu seni kontrol etmek bunu yapmaktan daha zor. Şu anda biz yapay zeka ile daha zor olanı. Yani beynimizin kontrol nöronlarını çalıştırıyoruz ve bence bu çok şey daha yorucu. Zaten sitcom vazisine çalışan mühendislerin söylediği de bu. Ya biz daha çok yoruluyoruz yapay zekayla. Şimdi tabii burada mesela bence çok enteresan üzerinde çok konuşulması gereken konulara yine ben de bunu yaşadığım için burada yani acıyı hissettiğim için.

Tabii tabii tabii. Bu söylediğini destekleyici konulardan bir tanesi biliyorsun. Çeçipit'in altına da bir tane disclaimer yazar. Buradaki hassas bilgileri lütfen kontrol edin diye. Çünkü biz ne konuşuyoruz bir senden fazladır? Yapay zeka acayip bir yağ çekiyor. Halüsinasyonlar görüyor. Şimdi muhakkak ki bundan ilk çıktığı zamana göre ki evrimi muazzam yapay zekanın. Hem bilgi taramada hem doğru bilgi getirmede ama yine de sen ne araştırma yapıyorsa güvenmek istiyorsun. Ve güvenebilmek için de veya o da onu doğru olduğunu teyit etmek istiyorsun. Bu da seni verdiği bilginin özellikle hassas ve kritik olduğu için bugün hava güzel olacak tamam mı? Buna belki başka bir yere araştırmadan hemen evet bugün hava güzel olacak dedi yapay zeka diye güvenebilirsin ama bu davada şu karar çıkmıştı diye sana bir bilgi verse hop o zaman döneceksin bakacaksın diyeceksin ki gerçekten böyle bir karar var mıydı? Dolayısıyla araştırmanı yaptığın zaman yapay zeka evet büyük kolaylık sağlıyor. 20 tane Google Chrome sayfası açıp da oradan taramak yerine bu arkadaş senin için bunları zaten bütün literatürü tarayarak her taraftan bulup saniyeler içinde getiriyor. Ama sana bir kontrol görevi düşüyor burada. Bu da dediğin gibi yorucu. Tabii yapay zekanın kullanımı ile ilgili sana komik bir anekdot anlatayım ben burada. Dinleyicilerimiz de gülsün. Şimdi herkes yapay zekayı değişik amaçlar için kullanıyor. İşte biz profesyonel amaçla, akademik amaçla o veya bu amaçla kullanıyoruz. Ama günlük işte yapay zeka bugün aspirin alacağım sen de alabilir miyim diye kullanan insanlar da var. Benim çocuklarımın okulunda ya biliyorsun gençlerde böyle ortaokul sonlarına falan böyle hani birbirlerine aşık oldum falan filan modları var ya çocuklarda.

Baharda da daha artar o aşklar.

Şimdi çocuklardan bir erkekle bir kız işte sevgili olduklarını söylüyorlar arkadaş antiyorlar. Fakat erkek çocuk başka bir kız buluyor, onunla da yakınlaşıyor. Ondan sonra öbür kız bunu öğreniyor. Vay daha bir gün oldu beni aldattın mı diye kovuyor bunu. Seni kovuyorum diyor. Şimdi çocuk buna kendisini affetmesi için yapay zekadan cevap yazıyor.

Ve bütün şeyin içine girdiği... Abi çok acayip değil mi?

Şimdi bu birkaç açıdan belki de incelenmesi gereken bir... O yaştaki çocuk yapay zekanın ne işler için kullanılabileceğini çoktan çözmüş gibi. Anlatabiliyor muyum? İkincisi, çocuk kendini, bu belki de menfi olan yanı olarak değerlendirin, kendini ifade etmek için yapay zeka ihtiyaç duyuyor. Üç, yani ben evet, hani Cemil Öz'in dediği gibi, yaptım sıvıyorum modundayım, o yüzden durumu kurtarmak adına.

Abi şimdi bak o çocuğun yerine kendimi koyayım. Yani 15-14 yaşındasın, böyle bir... Bir olay yaşadın kız arkadaşın seni aldattığı hissiyatını yaşıyorsun. Şimdi bunu kime anlatabilirsin? Erkek arkadaşına anlatsan kendini küçümsüzlüğü aşağılamış oluyorsun. Ya kız seni aldattı falan. Anneni babana anlatamazsın ya kız arkadaşım beni aldatıyor anneciğim falan. Böyle bir şey olacak değil. Şimdi bunu sorabilmek için aslında yapay zeka çok doğru bir yer. Yani o sırrını kendi içinde tutan, sana birazcık daha kavukluk yapan, işte o dal kavukluklara çok kapılmadan, yani çok normal gençlerin buralarda yapay zekadan destek almalı. Doğrudur değildir diyemiyorum, benim haddim değil, psikolog değilim ama ben kendimi empati yaptığımda genç olsaydım, ama diyeceksin sen bir yaşlısın hala yapay zeka soruyorsun. Bunlar biraz öyle çalışıyor galiba ama çok normal yani. Çok normal. Yani arkadaşlarının anneni babanı anlatamayacağın şeyleri doğal olarak böyle bir sırdaşla paylaşabiliyorsun. Abi mesai bitiyor.

Ben mi almam?

16 saat 4'e geldik.

Bot insan gerçeğiyle karşılaşıyor saat 4 itibariyle.

Valla en çok ne sinirlendirirdi acaba bot olsam beni? Ne dersin Ali?

Tavırları cevapları tuhaf yorumları silmenleri de verdi. Çünkü anlayamayacak büyük ihtimalle duygusal durum o anda.

Tabii tabii tabii. Biraz önceki o kızın veya oğlunun mesela sorusuna sinirlendirebilir de.

Şimdi düşünelim.

Buralı kafayı takıyor abi falan diye.

Watch'in de çalışıyor çalışıyor çalışıyor artık su kaynıtmaya başlayacak. Bir anda sinirli parıyor ki işte insan davranışı proje ortamdaki en büyük yapılandırılmamış değişken olmaya devam etmekleri diye tuhaf bir şey söylüyor. Sen o...

Kırıcı ama son derecede doğru. İnsan yapılandırılmamış bir değişken. Bakın tanımda nasıl yapay zeka var kokuyor ama doğru yapılandırılmamış değişken. Yani nereye kadar yapılandırabilirsin?

Tabii ki. Yani insanı herkesi kırbaçla zaptıramıp da altına mı alacaksın? Düşünsene saat dörtte şimdi öyle şey gibi her şeyi gören göz gibi bir göz böyle insanları ince gösteriyor. Niye mesela taş onlara bakıyor, performansa zayıf görüyor gibi gözüküyor. Niye? Çünkü nakit akışı zayıf adamın. Nakit problemi var. Tembel değil. Ama bakıyorsun çok yük var üzerinde çalışanların. Işte eee toplantılarda insanlar gayet sakin gözüküyor ama eee gene aslında kendi kendi eee amirlerinin baskısı altında olan insanlar var. Toplantıda böyle çok her şeyi normal bir şekilde göstermeye çalışıyor. Eee bir bakıyorsun sahada ekipler yorulmuş şeyciler, finansçılar, işte ne bileyim sözleşmeciler, işte hak edişin parası gelmedi, acaba onu kestiler mi, bunu kestiler mi? Bir sürü dert ve proje direktörü de aslında hem bunları duymak istiyor hem de duymak istemiyor falan böyle tuhaf bir durum.

Tabii yani bot bütün bunları anlaması mümkün değil ya. Komik bir şey sadece şimdi böyle aklıma geldi bu köpek robotlar var ya işte bir yeri ziyaret ediyor. Ettiğimde beni dediler işte Cem Bey siz çok meraklısınız robotları yapay zekayı sizi robot köpeğimizle tanıştıralım falan neyse tanıştık şimdi ben kurttum duku duku duku duku üstüme geliyor abi öyle bir fena oldum ki şimdi senin dediğin şey o köpek benim o korkumu anlıyor mu bilmiyorum. Ben doğal canlı köpekten de korkuyorum ama ki o köpek benim korkumu anlıyor kendine göre. Ya savunma yapıyor ya bana şefkat gösterip çok fazla üstüme gelmiyor. Ama onunla bir bir gözlerimizde bir şeyler halle bir şey yapıyoruz, iletişim kuruyoruz ama bunun öyle bir şeyi yok ki. Doktoru falan anlamıyor. Yani ona git dedilerse Cem Kafadan ortasından geç ve git.

O kadar. Ben yani yeteri kadar büyük ve kuvvetse seni yıkıp geçer. Batmaz yani o kadar. Tabii tabii tabii.

Gittendi bitti.

Tabii.

Durdandı dur.

Verdiğin örnekte hani canlı bir köpek senin belki kokundan bakışlarından endişeli hareketlerinden anlıyor ama bot böyle değil. Zaten aslında fark da belki de burada çıkıyor. Yani bot böyle davranışsal örüntüleri tespit edebiliyor ama insani baskıyı, politikayı, gururu, korkuyu veya müzakere şartlarını veya bu tip şeyleri tam olarak anlayamıyor. Bu normal. Ama bak bir kere daha şer koyuyorum abi. Hatırlıyorsan geçen sene aynı şeyi konuştuk. Bugün için böyle. Yarın ne olacağını bilmiyoruz. Yarın ne olacağını bilmiyoruz çünkü bir sene içinde muazzam değişti her şey.

Bak biz seninle bu programın önce sen başka bölümler çekeceğiz kafamızda bir sürü şey var falan da konuşurken onu dedik. Evet 3-4 ay ara verdik ama o zaman söylediklerimizde az söylemişiz. Bir sürü insan biliyordu ki ama bunlar da uçuyorlar işte bir sürü şey yapıyorlar. Zekâda işte o kadar da olur muymuş? Şu an zaten beni şey çok ürkütmüştü. Bir konuşmada söyledi ama Sem Altman'ın biz şey yapamıyoruz yani öğrenme hızını makineler öğrenme hızını tahmin ettiğimizin çok ötesinde demişti. Yüzündeki o hüznü görmüştüm yani korkuyu. Makinelerin öğrenme hız bizim çok üstümüzde. Yani şey yapamıyoruz kontrol edemiyoruz.

Evet evet. Yani ipin ucunu kaçırdık ya aslında ki varca.

Evet, evet, evet, evet. Yani duygularla da biz yapay zeka olmadığımız için Sam Altman'ın o yüzündeki ifadeden onu anlıyoruz. Ve zaten de o adamın da dediği çıktı şu anda. Şu anda bildiklerimiz bu kadar. Şey bu, şöyle bir bot alıntısı olurdu herhalde saat dörtte. Bu bot da alınsan çok Cem alıntılarıyla gittik galiba programda. Bot da çok sinir olmuştur. Dağıttın konuları Cem diye. Şimdi tavsiye, resmi uyarı gönderiniz. Insan inceleme notu ilişki etkisi yüksek olabilir. Lütfen gerçeğin çekiçle mi yoksa neşterle mi ileteceğine iletilene karar veriniz. Böyle bir şaka da yapıyor ama son derece öyle bilgece bir tavırda bu şeyle ilgili. Biz dağıttık tabii de sözleşmedeki bir sıkıntıyla ilgiliydi.

Şimdi belki de bugünden sonra göreceğimiz botlar gelecekteki botlar. Sadece teknik olarak bu tip şeyler söylemeyecektir. Konuşmalar yapmayacaklar. Sonuçları da gösterecekler belki. Şunu yaptım bu olur, bunu yaptım bu olur diye. Net tabii tavsiyeler verecekler ama sonuçları da belki çok net artık söyleyebilecek noktaya gelecekler. Sana bu sonuçlardan dolayı neyi kaybedip neyi kaybetmeyenin haklarını veya ne bileyim işveren olanın işbirliğine zarar getireceklerini getireceklerini... Onları belki anlatabilecek. Risklerini anlatabilecek. Belki senin seçeneklerin azalacak bunları denedikten sonra ama ne yapman gerektiğinin hakkında bir fikrin oluşacak. Ama tabii bu kadar çok bilgi beslemeyle bir insan nasıl baş edecek geldiği işin içine açık diye düşünüyor insan.

Tabii canım. Yani yaptığı iş aslında kararı aynalamak. Ben belki başka sohbetlerimizde bahsetmişimdir. Sen erkek mantığıyla mı düşünüyorsun, dişi mantığıyla mı düşünüyorsun dedim. Onu da neden sordum? Şundan hep işte ilk zamanlar şimdi artık pek konuşulmuyor işte yapay zeka dünyanın sonunu geçecek, insanlığın sonunu getirecek bilmem ne. Ben de diyordum kendi kendime bu erkeksi bir yaklaşım erkek bakış açısı erkek dünyanın sonunu getirir kadın dünyanın sonunu getirmek üzerine öyle bir. Derdi yoktur. Belki de yapay zeka kadındır ve dünyada sonunu falan getirmez diye böyle bir imser kurgu yapmışsın dedim. Sorayım bakayım yani kadın gibi mi erkek gibi mi düşünüyorsun? Bana çok güzel bir cevap verdi. Sen beni nasıl görüyorsan, sen beni nasıl görüyorsan ben oyup. Yani şeyde algoritmasında bir aynalama var. Zaten şeyde ben dikkat ederim mesela çıktılarda ayna kelimesi biraz fazla geliyor. Geçiyorsun bize ayna kelimesinin aynası falan diye dalgasına kullanıyorsun.

Evet evet evet.

Şimdi bir ayna kelimesi kullanılıyor çünkü o ayna yapay zeka çıktılarıyla yapay zekanın çok sevdiği kelimelerden biri ayna. Aslında felsefi olarak da şey bir şey güzel bir şey yapıyor yani bir ayna tutuyor şey yapıyor falan böyle de bir şey var evet aynen aynen.

Abi evet zaten şimdi çok konuştuk gün de bitti bot için bizim için de bize tükendik. Şimdi tabii. Belki de birazcık toparlamamız gerekiyor.

Tamam kapanışa geçelim.

Şu soru geliyor insanın aklına. Hani bot bir insandan daha mı iyi olur? Bizden daha mı iyi olur? İşte ben bot olsaydım projeyi nasıl yönetirdim? Yani halük bir bot olsaydı herkesden önce herhalde uyanırdım. Her şeyi okurdum. Sahaya gelirdim. Dağınık bilgileri birbirine bağlamaya çalışırdım. Eee ne bileyim zayıf sinyalleri eee veya biz de indikasyonları anlamaya çalışırdım. Muğlak bir dil varsa işte birisi ya bence sanıyorum ki gibi konuşuruz ya hepimiz. Bunları sorgulardım. Nedir bu? Niye böyle net konuşmuyoruz da bunları söylersin derdim. Işte sürekli kalardım. Işte risk olacak konuların bir felakete dönüşmeden önce ne yapılması gerektiği hakkında eee bir şey eee yapmaya çalışırdım. Nasıl söyleyeyim bir ön almaya çalıştım belki ve herhalde iyisellik denen şeyi üzerinden atardım galiba bir bot olsaydım tahmin ediyorum.

Evet yani bilgi insanı kötümser yapıyor galiba değil mi birazcık öyle bir şey çok şey bildiğin zaman biraz daha kötü şey düşünmende veya kötü olumsuzları daha fazla görebiliyorsun gibi şöyle bir nihai bot alıntısıyla o zaman yavaş yavaş sonra gelelim diyorum.

Tamam abi.

Şöyle mesela şöyle bir bot alıntısı olabilir. Sonra doğru da nihai proje yönetimi tavsiyesi. Gecikmeyi tespit edebilirim. Maliyeti öngörebilirim. Bildirim taslağı hazırlayabilirim. Çelişkileri belirleyebilirim. Ancak ahlaki sorumluluğu taşıyamam. Ey insan bu sende lütfen cesareti dış kaynak kullanımıyla devretmeyiniz. Siz cesaret dediği ahlak bence orada. Bu ahlak şimdi cesaret kelimesiyle orada varmış ama bize böyle güzel bir kapanış gibi görüyorum.

Güzel söylemişsin. Aslında, aslında ne çalıştık konuya ama bu eskiden beri anlattığımız şey bu. Hani hep konuşuyoruz ya yapay zeka bizi işsiz mi bırakacak? İşte bak işsiz kalmış proje müdürünün yerine bot geldi falan filan. Burada esasında bu bu... Anekdotumuzu anlatımımızda bugün şeyi anlatmaya çalıştık belki de biraz da. Teknolojiyle beraber veya bu ilerleyen teknolojiyle beraber yaşayıp bunu kullanmayı becerebilen mühendislerden, yöneticilerden veya elemanlardan biri mi olacağız? Yoksa uzaktan bakıp da hayıflanmakla mı geçireceğiz zamanımızı? Birazcık da bu dengeyi aydınlatmaya çalıştık. Tabii rahatsız edici şeyler söyledi bize bot ama yapacak bir şey yok. Bilmiyorum abi sen... Son olarak bir şey demek ister misin?

Ya şey Aluk yani bence hepimiz şunu düşünmeliyiz. Bizim işimizi bir bot alabilir. Bunu bunu bunu düşünmeliyiz. Ben açıkçası bölümü sana önerirken aklıma geldiğinde şöyle bir haber okumuştum yine Silikon Vadisi'nde. Şu anda Silikon Vadisi'ndeki mühendisler en çok... Yaptıkları şey işlerinin çalışmalarını ajana dökmek yani bir ajana çevirmek ve o ajanın ortaya çıktıktan sonra o arkadaşlar biliyor ki artık onlara ihtiyaç kalmayacak. Yani kendi sonlarını getirecek robotları inşa etmesini istiyorlar şu anda silikon valisinde. Silikon valisinde kalmayacak bu yarın burada da olacak. Yarın burada da bir otobüs şoförünün otonomda yap makineyi öğrettikten sonra işi bitecek veya ne bileyim hemşirenin veya işte öğretmenin bilmem neyin yani bir sürü mühendisin mimarin hepimizin böyle bir tehlikesi var. Benim mesela bu çok bana dramatik geldi düşünebiliyor musun? Sen ajanı yazıyorsun, yazılımcısın ve o ajan artık çalışıyor ve sen ajanı yazarken de biliyorsun ki bu senin artık... Son işin ve son işin işini bir makineye devretmek çok trajik.

Evet.

Zaten hani buradan esinlenip ya biz projenin müdürü de bir bot olur mu diye düşünmüştüm. Biraz da böyle esprili bir şekilde bunu konuştuk ama bence bunu hepimiz düşünmeliyiz. Yani bir gün yerimizde bir bot veya artık bilmiyorum başka bir isim verilebilecek şey olabilir. Diye düşünüyorum. Ben böyle kapatıyorum bugün. Bugün çok botçu olduk. Biraz yapay zeka tarafında kaldık. İnsan tarafımızı biraz daha zayıf bıraktık ama bilmiyorum.

Sabah sana bir şey göndermiştim. Bakma şansın oldu mu hatırlayamadım. Bilemedim. Çin'deki bu mobil sağlık noktaları. Hani bizim şeyler var ya, fotoğraf çek dediğimiz küçük kulübeler var. İçine giriyorsun fotoğraf çekiyorsun. Evet.

Fotoğraflar.

Çin'de... Bunların sağlık ocağı gibi olan düşün bir büyük kutu içine giriyorsun. Herhalde tahmin ediyorum nabız şu falan ölçüyor. Tansiyon falan ölçüyor. Belki de test yapıyordur ve buradan senin şikayetlerini de dinleyerek seni de inceleyerek orada semptomlara bakarak sana tavsiye veya reçete veya bir tedavi yöntemi seçiyor ve bu söylediklerinde. Muazzam bir doğruluk payı yakalamış bu sistem. Şimdi meslekler kayboluyor, işsiz mi kalacağım diye düşünürüz ama böyle bir şey olduğu takdirde düşünsene bizdeki aile hekimleri de boşa çıkıyormuş gibi oluyor. Hastaneye gitmeden işte ne bileyim işte bizim Bağdat çatısında Cadde Bostan'daki ışıklarlı köşede şöyle küçük bir kutucu konmuş bir küçük konteynıra içine giriyorsun, derdini anlatıyorsun. Şöyle şöyle hissediyorum diyorsun. O seni belki birkaç kamerayla izliyor ve diyor ki evet diyor sende bir soğuk algın ne vardı? Bir nabzına şuna bakayım bir öksürdü ağzını aç diyor. Bakıyor oradan kamerayla belki. Evet diyor siz faranjda olmuşsunuz belki diyor anlatabiliyor muyum? Sen doktor değilsen evet sen faranjda olmuşsun diyecekti belki. İşte faranjda karşı şu ilaçlar vardı diyor. Bunları kullan diyor. Eğer bu kullandığınız ilaçlarla geçmezse diyor işte en yakın sağlık birimine başvurunuz falan diyor. Ve kullanıyorsun görüyorsun ki geçiyor. Şimdi bu çok acayip, bu Çin'de kullanılan bir sistemmiş. Bunu ben de bugün gördüm. Daha önce çok manyak örneklerini görmüştük. Yapay zekanın veya uzaktan yapay zeka ile yapılan işler ama bu da dediğin gibi insanların endişelerini daha da tetikliyor gibi süreç ilerledikçe. Bilmiyorum ne olacak.

Çok doğru, çok doğru. Bunu benzer bir haberi ben 200 sene önce okumuştum işte Amerika'da böyle bir çalışma yapıldığına dair. Bana da çok mantıklı geliyor açıkçası Haluk. Yani bir de zamandan kazık düşünsene yani şimdi Türkiye'de İngiltere'de de acele gidiyorsun 3-4 saat orada bekliyorsun. Evet evet. Şimdi yani ama belki de orada gerçekten acillik bir durum var belki de hiç acillik bir durumun yok. Ama oraya kulübeye gittin 2 dakika bastın ettin belki de o kulübe otomatik ambulans çağırıyor. Gerçekten çok feci bir durumdasın. Anlatabiliyor muyum? Yani bana çok antipatik gelmiyor. Yani sonuçta yapay zeka ile ilgili bir abimin bana söylediği her şeyi matematik modellemeye çalışan matematik modele ne kadar dökülürse, veriye dökülürse bir şey bunu yapay zekaya aktarabilirsin. Şimdi bunlar veri işte boğazın neresi işte ne oldu işte semptomlar nedir bunların hepsi veriye döküldüğü zaman yapay zeka... Çıktığı verebilir. Ama daha başka veriye dökülemeyen şeyler belki daha psikolojik rahatsızlıklar işte daha birbirini etkileyen şeyler bu tip şeylerde tabii ki insanın devreye girmesi önemli ama veriye döküldüğü anda ama insan da o kadar veriye dökülecek kadar kolay bir yaratık değil. Yani çok daha gizemli bir varlığız. O bakımdan hani bunu bu bir yeri kadar olacaktır ama bir yerden sonra yine insanın gizemi. Ve gittikçe de yeni yeni şey çıkıyor işte yeni mikrok çıktı falan yani böyle böyle de bir şey var değil mi?

Evet evet evet. Neyse bugün herhalde yeterince biz kendimizi eğlendik inşallah sevgili arkadaşlar da eğlenir. Dediğimiz gibi ara verdiğimiz podcastlerimize tekrar devam edeceğiz. Konuklarımızla görüşmeye çalışırız. Belki dediğin gibi abi en kısa sürede konuklu da yapmaya çalışacağız.

Tabii tabii tabii. Arkadaşlarımız var onlarla da görüşmeleri yapıyoruz. Teşekkür ediyoruz o zaman. Teşekkür ediyoruz dinlediğiniz için.

O zaman yayını sonlandırabiliriz abi.

Aynen aynen.

Hadi görüşmek üzere.

Görüşmek dileğiyle.