Siber Güvenlik – İnşaat Projesinde Tamamen Dijitalleşmek Büyük Bir Tehdit mi?

Merhabalar bu hafta siber güvenliği konuşacağız. Baya baya baya önemli bir konu. Ben neden siber güvenlik deyince tabii biz inşaat projelerini konuşacağız ama hep aklıma havaalanları gelir. Yani en ciddi siber saldırının olacağı. O uçakların hepsini birbirine çarpacak.

Veya en çok can acıtıcak.

Can acıtıcı yani korkunç bir şey. Hep bundan çok korkarım. Yani böyle hani ben ne bileyim kötü niyetli biri olsa herhalde havaalanlarını üzerinde düşünürüm diye ve geçtiğimiz cumartesi de Hitler o havaalanında Londra'da buna benzer bir olay oluyor. Birçok uçak seferi bir siber saldırımı nedeniyle şey yapıyor. Gecikmeli yapılıyor.

Binlerce kişi mağdur oluyor.

Binlerce kişi de mağdur oluyor. Galiba Avrupa'nın başka yerlerinde de olduğunu duydum. Iıı tabii bu nakveci şeyler. Iıı biz bugün tabii inşaat ııı projelerindeki ııı siber güvenliği ve dijitalleşmenin aslında siber güvenlik açısından nasıl riskler doğurduğunu ııı nasıl tehditler doğurduğunu konuşacağız. Iıı yine bugün ııı konuğuma Bunlar için de Ali Kümrü güzel bir geliş yapacak. Arkasından da benim sorularımdan ilerleyeceğiz.

Şimdi senin dediğine ilaveyi söyleyeyim ondan sonra konuya geçeyim abi. Bu siber saldırının, havaalanına yapılan siber saldırı bu herhalde saatler seviyesinde sürdü ve geçti galiba. Yanlış hatırlamıyorsam onu da ödeyeyim.

En azından bir kaza ölüm bir şey olmadı.

Evet yani saatler seviyesinde atlatıldı galiba bu. Bunun iki gün sürdüğünü düşünse de... Bütün dünya çapıda. İki gün havaalanlarının çalışmıyorlar abi.

Tabii.

Herhalde ne bileyim.

Uçakların inemediğini mesela.

Evet. İnemediğini, kalkamadığını.

Kalkamadığını.

Havadakiler hani kalkamaya kalkamaz da inemeyenlerin ne yapacaksın?

Benim aklıma o geliyor. Yani o bir ekran var ya hani bakıyoruz kaçıncı kapı bilmem. Bir anda onun çalışmadığını düşün abi. Bir de uçuş kulesindeki şeyin çalışmadığını düşün.

Aletleri de bakın. Galiba o zaman hani şey monofest de geçiliyor galiba yanlış bilmiyorsam.

Mutlaka.

Neyse o konuyu sonra başkaları konuşsun biz konuşuruz.

Aslında bir şey var onu da bence konuşalım. Böyle korkutucu giriş yaptık ama ne kadar negatif konu varsa onların önlemleri üzerine çalışan bir grup da var. Tabii ki artık gündemde doğal olarak korkutucu tarafı negatiflikler konuşuluyor ama ben yani Bu işlerin içini belki çok kafa yorduğumdan biliyorum. Bir sürü insan da bunun tersi üzerine çalışıyor. Yani güvenlik üzerine çalışıyor.

Virüs antivirüs gibi.

Evet, evet. Orada başka bir hikaye var.

Gerçi orada başka bir hikaye var.

Orada da hikaye ayrıydı buradaki.

Virüsü de antivirüs de yazan aynı şey. Şeytan.

Aynen. Geçen şey virüsü durduk işte. Neydi o? ChatGPT virüsü. Yani şey... Bir yazılım yüklüyor senin makinenin ve o yazılımda... Sen chat chip openai sayfasına değil başka bir yere bağlanıyorsun ve sorduğun sorulara bu cevaplar alıyorsun. Aslında bu cevapları almıyorsun belki de. Abukalsan uyanırsın.

Yanıltıcı galiba yönlendirici belki de.

Yönlendirici cevaplar alıyorsun. Böyle bir virüsün varlığını birkaç gün önce ağırlıklı konuştuk. Yani enteresan bir şey. Sen openai sayfasını açtığını zannediyorsun ama sana bambaşka bir sayfa açtırıp Oradan başka bir yerden şey oluyor. Güvenlik çok çok önemli. Güvenlik çok önemli. Güvenlik böyle tek programda da konuşulacak bir şey değil aslında.

Abi şimdi tabii bu siber güvenlik konusu yani gerçekten inşaat rahatlığı mı ön planda yoksa teknik bir yanılsama mı konusuna birazcık dalmamız gerekirse ya inşaat sektörü üzerinde konuştuğumuz için biz... Dijital dönüşüm gerçekten dikkat çekecek bir şekilde ilerliyor. Bu yapı bilgisi modellemesi dediğimiz, Building Information Modeling dediğimiz BIM modeli, Nestelenin interneti, Internet of Things kısmı, Bulut işbirliği, yapay zeka ve insansız hava araçları, mühendislerin ve yöneticilerin projeleri modellemesine şantiyelerinin uzaklığı izlenmesinde, küresel tedarik zincirinin koordine etmesine olanak sağlanması falan. Çok acayip böyle uçsuz bucaksız yeni bir çığır açılmış gibi. Bu sayede ne oluyor? Kullandığımız araçlar bize zaman tasarrufu sağlıyor, maliyet tasarrufu sağlıyor, israfı azaltıyor, inşaat sektörünün artan kentleşme ile ayak uydurmasını sağlıyor. Sağlıyor da sağlıyor. Tabii bir de bunun diğer yanı var. Daha fazla cihaz ve sistem birbirine bağlanıp çalışıyor, entegre oluyor. Ve potansiyel bir siber saldırıda sadece bir şeyin değil bunlara bağlı olan bir şeyin silsile şeklinde etkilenmesine sebep oluyor. Dolayısıyla dijital araçlarımızı kontrol altında tutamadığımız veya güvenlikli olarak çalışmasını sağlayamadığımız alanda başımızın ağrıyacağı muhakkak.

Kesinlikle. Abi şimdi şöyle o zaman ilk soruyu da zaten bu sorunun da altyapısı gibi olduğu açıklamaları. Dijital dönüşüm inşaat sektöründe nasıl yeni tehditler getiriyor diyeyim sana.

Tamam o zaman şöyle cevaplamaya çalışayım abi. Son 10 yıla baktığım zaman inşaat projeleri kağıt tabanlı planlardan karmaşık dijital ekosistemlere doğru bir evrim geçiriyor. İşte bin modellemesi gibi, sensörlerin dağılımı gibi, işte her şeyin elektronik aktarılması gibi. Bu ne işe yarıyor? İşte izlemeyi ve ilerlemeyi kolaylaştırdığını... Söylüyorsun. Bulut tabanlı belge yönetimleriyle, insansız hava araçlarıyla, işte IoT sensörleriyle vesaire vesaire. Tabii bunlar hepsi üretkenlikte büyük bir artış sağlıyor ama senin siber saldırı alanlarını da büyütüyor olası potansiyel siber alanların. Çünkü bir örnek vermek gerekirse bu IoT cihazları bunlar genelde işte böyle raftan aldığın şekilde ürünler olduğu için Bunların belirli bir bilgi işlem kapasitesi ve gücünü ve sınırı var. Bilgi işlem gücünü sınırlı ve dolayısıyla bunların şifreleri kolay kırılabiliyor. Özellikle bu Siben Korsanlar sayesinde.

Açık bir araya girdim ya sözünü öğrendim ama Lübnan'daki saldırı cep telefonuyla. Aynen anlattığın olay o aletin içine önceden yerleştiriliyor ve o yerle IoT aslında.

Çabuk şey eklenebiliyor.

Zaten yok galiba üretim aşamasında yapılmıyor.

O ayrı bir konu.

Daha sonra oraya o kodu yolladığın zaman işte nesnelerin interneti o.

Yani işte.

Yani olayın tabi terör boyutuna getiriyor ama ne kadar tehlikeli olabilir?

Olabileceğini.

Bak kaldı almayınca bir de aklıma o geldi. Yani marketten aldığın bir şeyi terdimiz ambalajını açıyorsun ama Daha önceden ona bir kötü yazılım yüklenmişmiş.

Bu kötü yazılım deyince aklıma şey geldi. Yıldız Savaşları filminde vardı. Klonların, tabii klon dediğin, neçeli bir insanları üretiyorlar ama onların aklını işleyişleye büyütüyorlar. Fiziki olarak gelişmesi sağlıyorlar. Belli bir aşamada kötü adamların başı dediğimiz imparator klonların komutanını arıyor. İşte Commander Cody, Execute Order 66 diyor. Komutan Cody, 66 numaralı emri yerine getir diyor. O böyle bir tetikleme yaratıyor. O şu demek, ne kadar Jedi yönüysen etrafında öldür. Anladın mı? Orada kötülük hakim olacağı için o emri alınca her şey duruyor ve sadece Jedi'leri öldürmeye çalışıyorlar. Yani o da klon boyutunda bir güvenlik ihlali gibi görünebilir Jedi'ler sınav baktığın zaman. Şimdi tabii abi konumuza geri dönersek bu... Siber güvenlikte en başa artırdığı konulardan bir tanesi bu fidye yazılımı. İşte ransomware deniyor buna. Ve kimlik adı dedikleri phishing. Yani böyle sanki oltalamak gibi söyleyebilirsin. Bunlar gerçekten dijital ağları veya siber güvenliği tehdit eden iki çok büyük önemli nokta. Fidye yazılımları hele çok acayip. Senin bütün operasyonunu kilitliyorsun. Tabii senin bütün operasyonunu kilitliyor ve diyor ki... Kardeşim ben senin sistemini kitledim. Affedersin sistemi açamazsın diyor.

Buraya yollu paranı...

Bana bu parayı vermezsen açmam. Bu parayı gönderirsen sen nasıl açacağını... Tabii ki takip etmemesi diye de bitcoin alır.

Tabii ki.

Sen bana bu parayı öde ben sana ancak bu sistemi bu şekilde açmanın yolunu sana gösterebilirim diyor. Sen belki bunu açtırabilirsin ama sana bir zaman olarak belki de maliyet olarak ondan çok daha pahalı olacak. Bu adamın yaptığını aptal hale getirmiyor ama... Içine düştüğün çaresizliği söylemek adına ve senin bilmediğin de açıklar var belki adamın elinde tabi ki belki de onu açtık diyecek bir de buradan kapatayım diyecek tabi ki adamın girmiş içeri bir kere abi bununla ilgili bir örnek var birazdan anlatacağım dünya çapında bir örnek var şimdi tabi bu tedarik zincirlerinde açıklar olabiliyor bunlara müdahale edebiliyor bu korsanlar altın tecelli olan münasebetlerine çünkü Bunlar da senin ağına bağlanabiliyorlar dışarıdan. Dolayısıyla bir güvenlik açığı, potansiyel güvenlik açığı olabiliyor. Aslında teknoloji kendi başına bir tehdit değil ama bunun gerçekten siber kurallarına uygun olarak dans etmen lazım.

Kesinlikle, kesinlikle. O zaman şunu soracağım Ali Kemal. Yani siber güvenlikte insanlar ve kültürün nasıl bir rol oynadığını... Şimdi bunu burada söyleneni insanlar ve kültür...

İnsan olan yerde, insan olan yerde...

Eee, kültür bir şey, insanı yarattığı bir şey sonuçta. Nasıl etkiliyor bu şeyi?

Abi...

Saldırıları ve güvenliği.

Buna şöyle cevap vermeye çalışayım. Şimdi teknoloji güvenlik zafiyetleri yaratabilir. Çünkü her seferinde geliştirmeye açık bir konu. Daha iyisini yapıyorsun ama bu arada kötü niyetler senden daha iyisini yapıyor ki senin... Sisteminin ümid edilebiliyor. Güvenlik açıklarının istismar edilip edilemeyeceği veya gerçekten açıklarının tehdit dönüşüp dönüşmeyeceği birazcık da insan kullanımıyla ortaya çıkıyor. Özellikle bu kimlik avı dediklerimiz yani çalışanların kimliklerine ulaşma yani phishing dediğimiz konu insanların aldanarak bilerek veya bilmeyerek bu siber saldırılara hizmet etmesi sonucu ortaya çıkıyor. Şimdi burada çok bilinen bir örnek vardır. 2020 yılında Turner Construction'u başlattık. Turner ki Enerel Lisesi'nde en tepedidir yani. Turner, Turner İnşaat Şirketi. Bir iş e-posta dolandırıcılığı olayı vardır. Bu siber korsanlar orada çalışanların e-postaları kanalıyla orada çalışan kimliğine bürünüyor ve ödemeleri yapması gerekenleri başka kanallara yönlendiriyorlar ama başka şeyler yapıyorlar. Muazzam bir ortaya kayıp çıkıyor, açık çıkıyor. Hem parasal olarak hem de iş yapım olarak. Dolayısıyla burada Turner Construction'ı veya diğer bütün inşaat firmalarını ve bu konuda çalışan bütün hepsinin aldığı ders bu. Bu konuda çalışanları eğitmemiz lazım. Süper güvenlik konusunda çalışanları eğitmemiz lazım ve bu konudaki şeyden hiç durmadan sürekli geliştirmemiz lazım bu süper güvenlik konusunu. Abi inşaat firmaları doğası itibariyle çok sınırsız kaynaklara ve güvenlik şeylerine sahip değil. Sınırlı bu inşaat firmaları. Çünkü adam şöyle düşünüyor. Ya kardeşim benim esas işim inşaat yapmak. Bu güvenlik de nereden çıktı havasına gördüm.

Ama güvenlik her firma için kendi faaliyet alanı dışında olduğu için birazcık evlat gibi bakılıyor.

Kesinlikle ve birazcık da aman ne olacak. Ya işte bir tane elektronik posta atıyoruz.

Ondaki kim bundan uğraşacak?

Kesinlikle.

Böyle bir şey var.

Kesinlikle. Ben çok yakınlarım çünkü şirketleri böyle Rensin V'yle yakalandığı için biliyorum. Korkunç bir şey. Mecbur kaldılar parayı ödemeye. Çünkü o gün operasyonu yapamazsa, o gün dükkanı kapatsa acayip zarar edecekler. Şirketi açık tutmak zorunda. O zaman ne yapıyor? Mecbur kalıyorlar, ödüyorlar. Ha diyeceksin ki bir kere öddün adam 10 kere daha yasa 10 kere daha ödeyecek misin? Bilmiyorum. Belki de ödemek zorunda kalacak. İşte önlem alacak abi.

Zaten bugün onu konuşuyoruz.

Tabii.

Önem alacak. O on kere şey yapmıyor.

Tabii ki bu çok önemli.

Biz istiyoruz ki bu programda aslında o bir kereye de maruz kalmasın.

Kimse kalmasın.

Yani herkesin o kılıklı olsun, o kültürde olsun.

Tabii bu çalışanların kimliğinin ele geçilmesi. Kimlik derken fotoğraflı güzel resmin olan kart anlamında değil. Çünkü eleşimi etkilerinin var. Kademekademe eleşimi etkilerinin var. Şirket içindeki yazılımlara, süreçlere. Dolayısıyla bu çok bilinen bir... Sigorta şirketi vardır dünyada, Wilson Towers, Watson'a göre. İnsan faktörü maalesef en büyük risk olarak karşımızda duruyor diyor. Çünkü insan kaynaklı hatalar gerçekten siber güvenlikte büyük açıklara sebep oluyor diye de söylüyor.

Kesinlikle. Ben bir şey mutlaka sen de okumuşsundur basında. Basın diyoruz artık sosyal medyada ne dersek diyelim. Uzakdoğu'da Çin diyemeyeceğim. Içindeki günahını almayayım. Bir işte adada bir yerde şimdi gazetelere şöyle ilanlar veriliyor. Dünyanın farklı gazetesi. Gazete diyorum ya. İnternetle bir ilanlar veriliyor. Işte üç bin dolar aylık ücretli iş imkanı falan gibi böyle yani. Eee ne bileyim bir üniversite mezunu olmayan birisi için muhteşem bir rakam denilecek rakam.

Evet evet.

Arkadaşlar da tabii tekrar diyorum dünya çapında yani sadece Türkiye'de Türkiye'de de var tabii ki. Bu ilanlara başvuruyorlar. İşte o adaya gidiliyor. O adaya gidildiğinde orada yapılan iş şu abi işte diyelim Venezuela'lı Venezuela dilinde Venezuela'lıları arayarak eee bankadalandırıcılığı yapıyor. Türkçe bilen arkadaşlar Türkçe konuşarak yapıyor. Bir şimdi mi arıyorlar işte bilmiyorum güvenlik biriminden aradık. İşte falanca bankadan bize şunu verir misiniz? Size bir kod yollayacağız falan filan. İşte numarası falan neyse. Ama sistemin şöyle olduğunu okuduğumda hayretlere içine düştüm. Bu bir çok büyük bir evrensel bir şey. Çete gibi. Evet evet evet evet. Dünyadaki insanlar yani Türkçe bilen, Almanca bilen, Fransızca bilen insanları kendi ana dilinde o ülkedeki insanları aratıp dolandırıyor. Yani şimdi mesela ben o insanları aradığımda hep bunu kendi ülkemden olduğunu yani burada...

Çünkü numarayı da öyle çıkarıyor. Enorji numarası çıkmıyor.

Tabii.

Türkiye numarası çıkıyor. Türkiye numarası çıkıyor. 8'e gibi numara çıkıyor mesela.

Biz yani Türkiye'nin içinde bu işin yapıldığı zaman değil abi ne Türkiye'nin içinde yapılıyor ne Fransa'nın içinde yapılıyor ne bilmem İran'ın içinde yapılıyor o adada yani ada veya işte neyse uzakta oda yerde yapılıyor. Şimdi bu tamam birinci dramatik ama nasıl bir örgütlenme olduğunu anlatmamı istiyorsanız öyle. Fakat ikinci kısım daha dramatik olan o çalıştırdıklarını oraya sokuyorlar ya çıkarmıyorlar. Bir de onlar da aynı.

Mafya gibi giriş var çıkışı yok.

Giriş var çıkışı yok. Yani onlara inanılmayacak. Ne üç bin doları hiç para pulu yok sadece yemesini içmesi sağlanıyor. Ve orada bir şey hapis hayatı yaşıyor bu insan. Orası mesela oda içine ayrı korkan, öbür taraf kandırıldı bilmem ne. O insanlar yani çok feci bir şey. Bilmiyorum geçen bir haber vardı yine şeye bununla ilgili çözüm olması için falan. Bu tahmin ediyorum birkaç ülke yani öyle tek bir ülkenin falan dediğimde uzakta orada olduğunu sadece biliyorum. Korkunç bir olay. Ben şimdi sana üçüncü soruyu soracağım.

Beraberinde.

Gerçek dünyadaki örnekleri soracağım ama benim kafama takılan bu beş sorunun içinde olmayan bir soru daha var. Şirket içinden nasıl saldırı oluyor? Çünkü ben bir hırsızlık hikayesi dinlediğimde nerede olursa olsun dünyanın hep içeriden bir desteği mi oluyor, bir yardım mı olduğunu bunu düşünüyorum. Ya şimdi tamam bazı saldırılar dışarıdan. Yapılıyor. Okey anlıyorum ama içeriden de destek olunabiliyor mu? Ya da içerideki arkadaşın kötü niyetle yaptığı bir takım bilgi transferleri, bilgi çalınmaları nelere de şey oluyor? Bir de orada o var yani senin dediğin gibi belki bir avlama olmuyor ama o bilgiyi alıp başka yere götürüyor.

Şey gibi enişte alacağız işte.

Bir de işin o tarafı var yani.

Tabii bu çoğu Hollywood filminin konusu olan noktalardan bir tanesi. İçeriden birilerinin bilgi kaçırmaya çalışması. Belki kötü niyetli, belki bilmeden yaptığı şeyler ama genelde hep böyle olur. İçeriden yardım almazsan bu işler olmaz denir ya. Şirketlerin de mesela büyük şirketler bazı internet sitelerine erişime izin vermiyor. Çünkü kötü niyetli de olmasa oraya girdiği zaman güvenlik açığı olacağını söylüyor. Mesela büyük şirketler işte normal işte çalışırken işte Yahoo mailine, Gmailine bakamazsın diyor. Çünkü oraya giren reklamlar var, onlar var, bunlar var, çeşitli linkler var. İster istemez basabilirsin ve bir güvenlik zafiyeti yaratabilirsin. Dolayısıyla senin senin şirketle ilgili bilgilerini sızarsa Anında o yetkilerle belki şirket içine gidip belki başka bilgileri çekecek.

Tabii.

Anladın mı? Bütün bunlar olmasın diye şirketler kapatıyorlar. Ama bunun dışında kötü niyetli olan insanlar da olabiliyor. Anladın mı? Yani kullanıcı yetkisi, erişim yetkisi sistemlerinde ne şefriyesi vardır?

Tabii.

Ne bileyim affedersin çoluğu çocuk kaçırılmıştır. Refi tehdit ediyorlardır. Fidye'ye maruz kalmıştır. Tehdit ediyordur. Veya manyaktır. Ben bunları satarım. Parayı kazanırım ondan sonra kaçar giderim diye düşünüyordum. Bilmiyorsun ki. Yani şey de olabilir. Dediğim gibi kötü niyetli bir yaklaşım da olabilir. Bütün bu süreçinde. Ama şirket içindeki çalışanların bir sistemi kendi kontrol ediyor olması lazım. İkincisi de kendi otokontrolleriyle kullanmış oldukları sistemleri en güvenli şekilde kullanmaya devam etmeleri gerekiyor. En basit haliyle söylemek gerekirse.

Kesinlikle. Peki abi gerçek dünyadaki örnekleri biraz konuşalım.

Tabii şimdi belirli örnekler var burada karşımıza çıkan. Bu en son en çok karşımıza çıkan bu ransomware dediğimiz fide yazılımları. Şimdi Span Roofing diye 2025'te olmuş olan bir fide yazılımı saldırısı var. Bu çok önemli gerçekten sistemlerini kitledi. Yine benzer şekilde 2017'de... Sengobeni yönelik not pet yazıyı saldırısı geçiyor. Bunları isteyen dinleyicilerimiz internetten tabi ki bulabilirler. Burada bütün detayları verecek vaktimiz yok.

Ama küçük bilgi yeterli.

Ama öyle bir şey not pet yazısı. Aşağı yukarı bu abi 384 milyon euro zarara sebep olmuş. Yani ölçülebilir bir zarar ortada var. Bu tabi korkunç bir para. 384 milyon euro korkunç bir para. Tabii inşaat sektöründe de riskler nasıl ortaya çıkabiliyor? Çünkü inşaat sektöründeki ödemeler büyük ödemeler. Ve her gün almıyorsun işte hak edişler bazında alıyorsun ve aktiviteleri de yaptığında alıyorsun. Hele ki büyük inşaat sektöründeki büyük projelerdeki işler milyon dolarlar nertreslik ödemeler. Dolayısıyla bir güvenlik açığı yakaladığı zaman paralar elektronik transferle kimse bavullarla para getirmiyor projeye. Oradan o paraları başka yerlere yönlendirilebiliyor siber saldırıda ve adamın hak edişi bakıyorsun uçmuş gitmiş. Bu siber saldırılardan tabi bu konuda da yine bir sürü film var. En ilginç olanlardan bir tanesi iklimlendirme sistemlerine yapılan saldırılar. Asansörlere yapılan saldırılar. Akıllı binalar dediğimiz. Dolayısıyla... Asansör felaket değil mi? Tabii.

Bu saldırı... İntiharçı içeride kalabilir.

Tabii. Şey vardı ya... Seyretti mi bilmiyorum. Zorölüm filmlerinin serileri vardı. Burası bir isim önerdi.

Mesela oradaki siber... Tabii bu bilinçte seyretmiyordu onlar orada.

Siber saldırılarının ilk hedefi elektrik, gaz, su şebekelerine saldırmaktı. Çünkü tek bir merkezden yönetiliyordu. Bütün şehri ve toplumu kaosa sürüklemek için ilk evvel oralara kestiler. Bütün kargaşa çıksın diye toplum içinde. Herkes ayaklansın. Ne oluyor diye. Kardeşeyi bastırlaması hale gelsin diye yapıyordun. Şimdi bu siber saldırılardan yapay zekanın da etkilenmesi söz konusu. Bu nasıl olabilir? Tabii ki. Yapay zeka dediğimiz şeyin bir veri topluluğunda çalışıyor değil mi? Bize bir eğitilmiş veri üzerinden yapay zeka çalışıyor ve bilgi aktarıyor, yardımlarını sunuyor, araştırmalarını sunuyor. Şimdi sen bu veri... Bütününe kötü niyetli olarak yanlış verileri enjekte ettiğini düşünsene o zaman yapay zekanın sana vereceği veya yapması gereken prosesleri yanlış yapacağını düşünsene tamamen bir kargaşaya sebep ederim. O yüzden siber güvenlik sadece bizim bu anlayabildiğimiz olaylarla yeterli değil. Özellikle günümüzde yapay zekanın bu hayatın her alanına girmesi için yapay zekanın da siber saldırıya açık olma ihtimali ecemimize tutmamız gereken konulardan bir tanesi.

Kesinlikle abi. Şimdi ki sorun bu saldırıların ekonomik etkilerini ve beraberinde siber sigortanın buna nasıl çare olabileceği. Siber sigorta diye bir kavram çıktı.

Evet.

Evet.

Bununla özellikle bu fide yazımları ve eee kimlik avları dediğimiz işte ransomware ile phishing denen konularda eee bu işler pahalı. Siber saldırılar çok paraya mal oluyor şirketlere.

Sigortaları da primleri de pahalı. Yani mesela değil mi trafik sigortasına veya işte bir takım sigortalara diyorlar ya sen natağın diyor ödeme yapmıyor. Şimdi şiber sigortada yani tamam senin natağın olabilir ama yani bir kullanıcı şirkette yanlış yere basmıştır tamam. Ama yani burada o kadar büyük bir saldırı var ki yani senin natağı yapmaman da mümkün değil bazı noktalarda. Yani bunun sınırını tamamlayıp belki yılbaşına sigorta yapılırken şu şu şu yazımları kullanacağım bunları yapacağım diyorsun. Ama iki ay sonra bir şey çıkıyor. Sürekli o sigorta sözleşmesi mi yenileniyor yani?

Sen bunları sen bunları anlattıkça aklıma bir şey geldi birazdan söyleyeceğim unutmayayım diye not almış not aldım şimdi oraya notumu almıştım tabii daha doğrusu. Şimdi bu konuda gerçekten ciddi paralar söyleniyor. Işte Viking Cloud diye bir internet sitesi var. Onun raporunda diyor ki, siber suçlar 2025 yılına kadar olan sürede 10,5 trilyon dolar zarara sebep olmuştur diyor. Korkunç bir rakam ya. Yani bakıyorum mesela bazı bu tip şeylerin iş kesintisi yani bu ransomware'den, fidye yazılımdan dolayı oluşan iş kesintilerinin saatlik maliyetinin 50 bin dolarlara falan çıktığı söyleniyor.

Abi dünyadaki gayrimsel milli asılayı toplam baktığında 100 trilyon civarında değil mi? 100 trilyon dolar değil mi?

Evet aşağı yukarı. %10 mu? Amerikan 2 o herhalde 35 trilyon falan galiba yanlış bilmiyorsam.

Aynen yani 100 trilyon dünya çapındaki bir gayrimsel milli asılan toplam şeyin %10'unu biz siber saldırıda harcamışız.

Yanlış okumuşum notumu abi düzelttim.

Çok özür dilerim.

Küresel olarak ortalama veri ihlali maliyetinin saat başına... Yaklaşık 4.8 milyon dolara mal olduğu söyleniyor. Bir saatteki kayıp ortalama. Anlatabiliyor muyum? İş kesintisi de yani insanların çalışamaz durumu gelirse.

Ama 2025'e kadar 10 trilyon dolar.

O başka, o başka. Bu da diğer bir başka araştırma. Başka araştırma. Şimdi dedin ya sigortalar mı sigortalar. Şimdi Aksa mesela. Aksa polislerinde, Aksa dünyada bir sigorta...

Tabii. Kim Allah'a totlu mu aldı yani?

Şimdi artık diyelim ki siber saldırıdan dolayı bir ihaleye giremedin. Aksa polislerin artık bu kapsamlar da gözetiliyor. Diyor ki siber saldırısı yüzünden giremediğin bir ihaleye kaçırılan bir teklifin varsa bunu bile kapsayabiliyor. Ben tabii primler ne kadardır bilmiyorum herhalde. Devasa boyutlardır. Korkunç boyutlardır. Eee tabii ki her sigorta polisi olduğu gibi bununla muhaftatlığı şeyler vardır ama Bu hani Wilson Tower Watson Wilson Tower Willis Tower Watson diye söylediğimiz bir sigorta şirketi vardı dünya cebinde. O diyor ki yapay zeka sisteminden arızalı gelen arızaları kapsanıp kapsayamayacağı hala tartışma konusu sigorta kapsam olarak. Hani biz hep diyoruz ya en başta biri ya kardeşim yapay zeka bir alt etti kim suçlu bunda? Aylardır konuşuyoruz. Şimdi bu konu... Sigorta şirketleri de şimdi bunu tartışıyorlar. Yapay zeka dolayısıyla ortaya çıkan aksaklıklar, yanlışlıklar, kesintiler, kayıplar kimi sorumlu tutacağız? Bu konu, bu konu veya bunu nasıl sigortalayacağız? Buna nasıl prim ödeyeceğiz? Bu konu hala tartışmalıdır. Dolayısıyla sigorta finansal kayıpları azaltabilir tabii. Ne için? Sigorta ne için var? Ortaya çıkan kaybı telafi etmek için. Ancak hiçbir zaman sigorta güvenliğin yerine geçecek bir şey değil. Sen güvenliğini sağlamak zorundasın. Çünkü sigorta tamamen sana böyle bir şemsiye bir şey vermiyor. Sende yüz kürlüklerin var. Sigortanı düzeltiyorum. Kendi sistemlerini öyle iyi yapacaksın ki sigorta en son çare olarak orada duracak. Yani kimliklerini de korumaya alacaksın. Burada çok ilginç bir terminoloji var. Sıfır güven terminolojisi deyip şey. Sıfır güven güvensiz diye geliyor ilk başta ama bu şey demek hiçbir açığa yer vermeyeceksin demek. Yani sistemlerini kullanıcı girişleri sıfır iş kazası gibi sıfır IT kazası ortaya çıkaracaksın. Sıfır güvendiği bir terminoloji var. Eee tabii inşaat firmaları burada sanki böyle onlar için ya bu iş bizim için çok daha önce biz evvelen inşaatlarımızı yapalım diye söylüyorlar ama inşaat firmaları da dijitalleştiği için bu konular inşaat firmaları için de gerçekten baş ağrısı haline gelebilir ve gelmeye başlayacaktır.

Dolayısıyla küçücük bir birazcık böyle dışarı çıkacağım belki ama şimdi bizim yayınlarımızda olsun işte tüm dünyada konuşulan bir konu var ya işsizlik.

Evet.

Yapay zeka çok ciddi işsizlik getirir. Fakat şimdi bu programda anlattığın her şey o sigorta polisçilerin hazırlanması, sigorta sözleşmelerinin hazırlanması hep iniş kolları değil mi? Yeni iş kolları değil mi? Yani siber saldırı sigortacılığı diye yeni bir iş kolu açılıyor. Ve bu kolay bir şey değil.

Ve bu konu hakkında kafa yükmesi gereken uzmanlıklar ortaya çıkacak belki işte.

Kesinlikle.

Cem, Haluk, Ahmet, Veli düşünecekler. Neyi kapsam için almalıyız diye.

Yani kimse yok orada. Sen orada orayı bildiğin anda canavar gibi kasanç getirebilirsin.

Şimdi çok güncel bir örnek vereyim. Dubai'de mavi hat uzatma hattı yapıldı kırmızının üzerine. İşte ben çalışırken Dubai Expo vardı. Onu yapmıştık. Şimdi kırmızı hattın üzeri mavi hat çıktı. Burada ne polisleri var? İşte makine ekipman polisleri var. Contractors All Risk var. Üçüncü şahıslar var. İşveren personel var. Şimdi mesela bunlar acaba siber saldırılarla ilgili bir kapsam aldılar mı almadılar mı bilmiyorum. Ama şu anda belki de... Sorulacak en tuhaf soru bu oldu aldınız bunu kardeşim hiç düşünmedik biz bunu derse birisi bas tokadı ona eskiden bir regar reklam vardı televizyonlarda hangi televizyon alıyorsun Sony alıyorum şunu alıyorum bu da aynı hizmeti veriyor o kadar işte bu 100 lira bu 5 lira aa ben yine bunu alabilirim şak diye tokadı basıyor şimdi bunu da düşünün bu zamanda siber saldırılarla ilgili sigorta veya ihtiyacı olduğunu düşünememiş bir yöneticin varsa o zaman o senden yönetici olmaz diyeceksin. Yolunu ayıracaksın ondan. Anlatabildim mi?

Yani bak çok güzel bir noktaya geldin.

Biraz dağıttık belki ama önemli bir konu.

Şunu demek istiyorum. Yeni bir iş kolu açıldı. Yeni bir faaliyet konusu açıldı. Sözleşmeler, siber sigortalar diye. Fakat başka bir şeyin de altını çizdin sen. Mevcut işi yapan yöneticilerimiz, bilim yöneticilerimizin de bu konuyla ilgili bilgi sahibi olması gerekiyor.

Kesinlikle.

Yani onlar da, ya bana ne abisi var sigorta, onun işte yetkilisi var, o çalışsın etsin.

Ben bilmem IT departmanı düşünse onu diyemezsin artık.

Zaten bugünün iş dünyasında o yok.

Evet.

Herkesin bir şekilde bilgi sahibi olması gerekiyor. Yani artık yöneticilik de tanım değiştiriyor ki... Zaten bu programlarımızda biz bunu çok konuşuyoruz. İşte esneklik dediğimiz, her şey çok kadapta olmak dediğimiz şeyler de bir yerde bu. Ben son soruya geçeyim mi?

Tamam geç abi.

Son soruya. Şimdi şu geliyor tabii çok güzel anlattın. Ben böyle ihtilaf olduğu anda ilk aklıma gelen sözleşmeler.

Evet.

Hemen sözleyeyim. Mesela bana böyle soruyorlar. İşte böyle oldu, şöyle oldu, ne yapalım? Ilgilerimi nasıl yapalım falan. Abi sözleşmeye açıklıyorum. İlk şey bu. Sözleşmeye bak. Şimdi peki o zaman tersten düşünsek sözleşmeleri bu dijitalleşmeyle nasıl uyumlandırmamız lazım? Ki ben senin LinkedIn'deki bu inşaatta akıllı sözleşmeler yazını biliyorum. Burada uzun uzun bunları anlatıyorsun. Ama şimdi bizim podcast dinleyicilerimiz de bundan yararlanmak için.

Abi tabii çok güzel çok güzel bir noktaya değindin. Bu yönetim dediğimiz Yani dijital dönüşümün bir tehdit mi yoksa fırsat mı olduğunu belirleyen önemli noktalardan bir tanesi. Bir kurum var, ISI Global Cyber Security Alliance diye. Özellikle alt yükleniciler, yani çalışanlar ve teknoloji sağlayıcılarla çalışırken sözleşmelerde siber güvenlik beklentileri belirtmenin önemini olur. Yani sözleşmeni yazacaksın diyor. Uymakla, sağlamakla yükümlüsün diye yazacaksın diyor. Bu artık günümüzün kaçınılmaz gereksinimlerinden bir tanesi. Ya ben işte ona bilgisayar vermiştim de, kullanıcı ismini vermiştim de, o gitmişti ona da vermiş onu. Bu sorumluluğu hissettirmen lazım ki sağlıklı olarak yaşayabilirsin, hayatta kalabilirsin. Yani her kullanıcı, sen gelip yeni başladın şirkete, ben uzun zamandır buradayım ama benim için fark etmiyor, senin için de fark etmiyor. Hepimiz... %100 o sistem tarafından güvenilirliğimiz doğrulanması lazım. Demiştim ya, sıfır güven prensibi diye. Bizi sistem kullanıcı olarak, cam olarak, kullanıcı olarak, halük olarak %100 doğrulamadan ki onun parametreleri var bizi güvenilmez olarak ad ediyor ve bizim belki de doğru sisteme hiç girmemize izin vermiyor ya da çok sınırlı kullanmamıza müsaade ediyor. Ben, sen bu senin... Güveni sağlayamadığın için belki yapman gereken belki serverdaki primavereye ulaşamıyorsun. Anlatabiliyor muyum? Bu çok önemli. Tabii yasal açıdan bakın zaman yapay zekanın sorumluluk konusu yine geldik bu konuya. İzdirim o çok... Düşünsene kimlik avına uğramış veya sınırlı sayıda fide yazılımına maruz kalmış bir sistem gidip yapay zeka modülünü bozuyor. Bu bir kişiden, üç kişiden veya başka bir teknik sebepten kaynaklanıyor. Yapay zeka zehirlendiği için onun zehirli verisiyle saçma sapan sonuçlar ortaya çıkıyor. Şimdi o zaman kim suçlu konusu yine geliyor bizim meşhur bu işte kim suçlu konusu.

Yine hukuk çıkıyor karşımıza.

Tabii.

Ve daha şu anda bunlar ne yazık ki...

Daha hala konuşuyoruz bunları. Hala konuşuyoruz bunları.

Konuşula konuşula.

Hala konuşuyoruz.

Yanlışlar yapa yapa. Göreceğiz.

Tabii akıllı sözleşmeler var. Siber güvenlik yükümlülüklerini belirtiyor taraflarının. Yerine getirilmediği durumda belki sözleşme kitleyecek bütün süreci. Hiçbir şekilde bu yani dediğim gibi onlar maalesef onlara göre çalışıyorlar. Bu yapılmadı diyecek belki süreci kitleyecek. Tabii gelecekte inşaat sektöründe dijital ikizler var, otonomlar var, otonom ekipmanlar var. Ödemeler için yani merkezi olmayan finansmanlar işte DeFi dediğimiz. Platformlar bunlar hepsi yaygınlaşacak. Her yenilik sanki yeni bir zorluk veya risk katıyormuş gibi geliyor sisteme. Bu bakımdan bu verilerin veya bu sistemlerin saldırıları karşı korunması ve saldırılara dayanıklı halde işlevinin yerine getirebiliyor olması çok önemli.

Kesinlikle. Valla bugün bence çok önemli bir konuyum.

Üstünde durduk sağol harika bir hazırlık yaptın biraz da belki konumuzun dışına çıktı çıkmalıydı ama örnekleme önemli çünkü akılda kalması için ister istemez onları da beraberinde getiriyordu valla yüreğine sağlık harika bir çalışma oldu çok ben çok çok aydınlandım yani teşekkür ederim abi şimdi tabi bu konuda bu konuda çok şey söylenebilir özellikle bu konu uzmanları var ve bu çok çok canlı bir konu günümüzde, siber güvenlik konusu. Çünkü gittikçe dijitalleşmenin alanını, dijitalleşmenin hayatımızın her alanına girdiğini hesap edersek, en basitinde cep telefonunu kullanırken aman zararlı yazılım gelmesin de, banka hesabımı boşaltmasın diye endişe ediyoruz. Bir de bunu şirket basında düşün, ne kadar zor bir görev olduğunu, bu sistemin ayakta kalabiliyor, çalışabilir olduğunu söylemek için. Bir örnek vereyim mesela, demin konuşmuştuk ya Endonezya örneği falan. Bir zaman şey vardı abi, LinkedIn'de çok bilinen şirketlerin ismiyle dolandırıcılık vardı. İşte başvuru açıyor, güzel bir pozisyon, şartlar çok iyi, ulan diyorsun tam bana göre başvuru yapıyorsun. Onay geliyor, evet diyor siz kabul ediniz, mülakata gelmenizi istiyoruz. Londra'da sizi mülakat davet ediyoruz. Aaa heyecanlanıyorsun hemen. Don diyorsun ki gitene gideceğim, işim gittiğinde de işte ekip aldım falan filan. Ama diyor ki gelirken biletini siz alın. Eee şu düzeltiyorum gelirken bilet listesini değil bilet paranızı önden siz ödeyeceksiniz biz buraya gelince size vereceğiz demeye getirilir e nasıl ödeyeceksin? yine safsın ya kanıyorsun işte şu hesaba göndereceksiniz paranızı biz senin mülakat günü geldiğin zaman bunu nakit olarak takdim edeceğiz falan diyor bunu yapanlar da var anlatabiliyor muyum? insanların umutlarını hayallerini hayal ettikleri şeyleri satın almak zorunda satın daha doğrusu kandırarak onların paralarını alıp içeriden gruplar da vardı. Bu siber siber siber üstünün başka bir çeşitiydi.

Şimdi de halük İngiltere'de biliyorsunuz işte Londra'da özellikle cep telefonu.

Evet.

Türkiye aygın işte bütün dünya bunu konuşuyor ediyor falan. Işte göçmenler fazla olduğu için deniyor. Onlar da zaten bir aşırı milliyetçi yürüyüşler Şimdi başka bir şey daha yayılmış. Ben onu hiç bilmiyordum. Bunun adına artık ne diyeyim? Sibar seks mi denir? Telefon yoluyla kandırma ve senden para alma. Kadınlar bunu yapıyor. İşte böyle artık kendilerini nasıl tanıtıyorlarsa o erkekler önceden seçiliyor.

Daha çok böyle yaşlı, yalnız tipler.

Daha çok yaşlı, yalnız tipler. Bir takım böyle tatlı tuzaklar kuruluyor ve onlardan bir takım ödemeler alınıyor.

İşte diyor böyle şöyle böyle kötülik ile alınıyor.

Çünkü çay onunla böyle yakınlık kuruluyor, kuruluyor, kuruluyor. Sonra işte ya diyor işte kardeşim çok hastası bana da yardımcı olur musun? Yardımcı olur musun? Falan şeklinde.

Eee şimdi organizasyon yani tam organizasyon.

Evet evet evet. Böyle bir şey de var. Çok enteresan Bu da mesela İngiltere'de yaygın olduğunu okudum. Çok enteresan bir şey.

Abi son olarak şunu söyleyeyim yani ben doğru yönetim, siber güvenliğin herkesi, siber güvenliğin herkesin tarafından yerine getirmesi gereken bir sorumluluk olduğunu bildiğimiz bir kültür içinde bu işleri götürebilirsek inşaat sektöründeki dijital devrimi de bir tehdit değil. Aslında iyilik için bir güç gibi. Olduğunu fark edebiliriz. Ne diyeyim burada güç sizinle olsun. Bu seferki yayını bayağı uzattık ama güzel konuları konuştuk.

Oradan farklı yerlere de geçtik. Evet dinlediğiniz için çok çok teşekkür ederiz. Başka bir yayın yok.

Güç sizinle olsun.

Aynen.