Yapay Zeka İnşaat Mühendisliği'ni Nasıl Değiştirecek?

Merhabalar. Merhabalar. Dijital Yola'nın yeni bir bölümünde yeni formatımızda devam ediyoruz. Bugün de değişik bir fon yaptık. Yıldız Savaşları'nı aldık. Malum malum podcastlerde çok konuşuyorduk Yıldız Savaşları'nı.

Evet.

Ilginç bir konuyu konuşacağız Cem Hocam'la. Özellikle malum biliyorsunuz bizim podcastlarımız hep inşaat sektöründeki gelişmeleri, yenilikleri anlayabilmek veya aktarabilmek, anlatabilmek üzerine kurgulandığı için bugün de Cem Hocam'la beraber yapay zeka inşaat mühendisine ne halledecek? Bunu anlamaya çalışacağız. O zaman hocam peki madem girişten sonra şöyle sorayım ben. Yapay zeka inşaat mühendisinin temel rolde neleri değiştirmesini bekliyorsun ya da ne olacak, ne beklemeliyiz? Abi şöyle aslında bu niye söylüyorum? Çünkü muhakkak genç izleyicilerimiz de diyordur ya bu yapay zeka herkes konuşuyor konuşuyor nedir bu diye.

Ne olacak diye.

Bir bir anlamamız gerekiyor sanki.

Doğru. Eee aslında bu vereceğim cevaplar yani şeyi eee sadece inşaat mühendisliği için değil. Tüm mühendislikler tüm eee bilimler içinde geçerli. Yani genel ekser rolü demiş çek inşaat mühendisinin. Artık inşaat mühendisi o estetik hesapları yapan, derinlemesine çalışan inşaat mühendisinin yerine daha çok stratejik kararları veren, daha insani noktada olan biri olacak. Yani rutin işleri çünkü yapay zeka yapacak. Hesaplamaları yapay zeka yapacak. Ve biz artık insan olarak yapmamız gereken şeyi yapacağız. Aslında öyle bir ilginç bir çelişki var ki... İnsanlığını istiyor. İnsanlığını istiyor bize değil mi yapay zeka? Öyle ilginç bir çelişki var ki Haluk'cığım. Biz bugüne kadar robotların yapması gereken işleri yaptık. Metrajlar, birbirini tekrarlayan işler, ölçümler. Bunların hepsi robotik değil mi? Biz buralarda ne kadar yaratıcılığımızı kullandık?

Evet.

Ben mezun olduğumda ilk ya bu muymuş falan demiştim. Çünkü okuldan öyle büyük bir heyecan ve enerjiyle çıkmıştım.

O kadar okuduk bu o yüzden.

Bu muymuş ya metraj yapacak mıydık işte bilmem ne dairenin şey sağlıklı yaşanmış mı yaşanmış falan. Demek istediğim biz işlerimizi robotlara bırakırken, daha robotik işleri robotlara bırakırken biz stratejik işleri, liderliği, planlamayı... Yapmaya başlayacağız ve daha insani olanı yapacağız. Aslında olması gereken bir şeyi yapacağız. Şu an tabi bunlar korkunç geliyor. Biraz Trump kütüphanesinden sonra falan evvelar olsun denileceğini tahmin edebiliyorum. Yani daha yaratıcı olacağız. Ve ben yarın mühendisinin, bugünün mühendisinden daha mühendis olacağını, gerçek anlamda mühendisçe düşüneceğini düşünüyorum. Ve şu da var abi yani kendinden bir şey koymuyorsa mühendis o zaman gereksiz olacak. Biz hep korkumuz var ya gereksiz olursak gereksiz olursak diye. İşte o mühendis kendinden bir şey koyamıyorsa gereksiz olacak diye düşünüyorum. Bir de tabii yapay zekanın şöyle güzelliği var. Simülasyonlar üzerinden işte dijital ikizde falan bunları biz çok konuştuk. Senaryolar üretecek. İşte o farklı senaryolar üzerinden. Biz en verimli, en karlı olanı, en insani olanı, en çevreye duyarlı olanı işte inşaat mühendisi seçecek. İnşaat mühendisi buralarda girecek. Hangi senaryo güvenli, hangi senaryo daha ekonomik diye.

Sorunun yanıltı adı mı var? Tabii tabii fazlası yantıran. Zaten mühendislik demek yani daha doğrusu mühendislik notasyonu olan insan neyi ön plana çıkarıyor? Sorun çözmeyi. Dolayısıyla her ne kadar bunu sanki yapmak artık yapay zekanın işi gibi gözüküyor olsa da aslında ortaya çıkan şey yapay zekanın bunu yürüten insanın fonksiyonunu kolaylaştırdığı gerçeği var. Yoksa hiçbir zaman bir insanın o yaratıcılığını veya o sorun çözme kabiliyetini yerine almayacak ama bu insanı çok güçlendirecek gibi gözüküyor. Peki o zaman bir kademe daha ileri gideyim. Madem öyle açılık şeylere yeni ufuklara yapay zekayı düşünürler. Şantiyelerde verimlilik nasıl artacak abi o zaman? Bu anlattıklarından.

Bunu biraz önceki soru kadar uzatmadan kısacık cevap vereceğim. Gerçek zamanlı veri analizine.

Bu çok önemli.

Bu önemli. Bunu nasıl yapacağız? Dronlar ve sensörlerle. Meslelerinin internetiyle. O gerçek zamanlı veriyi aldığımız için artık hata yapma... Şansımız da daha azalacak. Şans değil de şanssızlığımız.

Kavuşturma, savunma.

Gerçek zamanlı veriyle hareket edeceğiz. Bir kere verimliği bu arttıracak. Kaynak optimizasyonunu anlık olarak bu şekilde yapabileceğiz. Yani ne kadar ekipman gerekiyor, ne kadar iş gücü gerekiyor, ne kadar malzeme gerekiyor. Çünkü artık gerçek zamanlı veriyi aldık. Bir tahmini dayalı ekipman bakımından işte bu yine nesnelerin interneti dediğim Aynen makine diyecek ki hastalanıyorum ben. Nasıl bir isim kendi içimize yaz o zaman galiba ben bir rahatsızlanıyorum falan dediğimiz gibi makine de bize bunu diyecek. Ben iyi değilim. Bana dikkat et. Ya bir şey yap bana hemen. Şimdi diyeceksiniz ya var tabii bir takım makinelerin göstergeleri ama hayır bu daha önceden bir takım şeyleri söyleyecek. Tabii lojistik ve tedarik sürecinde. Yani nasıl söyleyeyim işte hava durumunu, trafiği, küresel bir takım sıkıntıların getireceği sevkiyat sıkıntılarının hepsini gösterecek. Artık kalite kontrolü hızlanacak. Yani yapay zeka fotoğraf ve videoları analiz ederek işin kalitesini kontrol edecek diye düşünüyorum.

Tabii bu dediklerini dinleyince o zaman şey geliyor aklıma. Yapay zeka gerçekten... Onu kullanmasını becerebilen bilen bir mühendisin yanında muazzam bir güç olarak duracak. O zaman da şunu sormaya ihtiyacı duyuyorum. Peki burada hazır duran bir faydalı bir ekipman yapay zeka ile çalışan veya çalışmayı düşünen inşaat mühendislerinin yetkinliklerini nasıl etkiliyor?

Çok çok önemli. Çünkü dedik ya rol değişimi var. Rol değişiyorsa... O zaman eğitim de değişmeli. Artık o yeni role göre eğitim olmalı. Tabii ki eski eğitimin yanlış veya şey olduğunu söylemiyorum. O yine bir ana mühendislik, notyonlu ölüyor. Onun benim hiç bir çözümüm yok ki. O olacak, o değişmeyecek. O olacak. Yeni beceri setlerine sahip olmamız gerekir. Nedir bunlar? Veri okuryazarlık. Dijital okuryazarlık.

Bu çok çok çok... Çok çok önemli.

Ve bir bölümde uzun uzun sen anlattın ben sordum prompt engineering.

Evet evet.

Yani o da ne aslında? Hangi dili konuşacağımız? Önce veri okuru yazarlığı değil mi? İngilizce öğrenirken falan. Önce bir dilin gramerini öğreniyoruz. Veri okuru yazarlığı bir yerde grameri. Sonra da artık bir yabancıyla konuşmaya başlıyoruz. İşte bu konuşumda prompt engineering.

Kesinlikle.

Prompt engineering. Ondan sonra tüm bunları yaptıktan sonra artık dijital modelleme yeteneğimizin gelişmesi lazım. O aldığımız çıktılar üzerinden yeni modellemeler yapmamız. Sürekli öğrenecek bir kere yeni inşaat mühendisi, yeni mühendisler. Çünkü yapay zekanın algoritmalarının mantığını anlamamız lazım. Yani yapay zeka her şeyi bize doğru vermeyecek. Yapay zekanın bazen kasıtlı... Bazen kasıtsız algoritmik sıkıntıları olacak. Bunu anca bir insan anlayabilir. Yapay zekanın varsa zaten yapmaz. Niye yapsın? Kasıtta yapıyorsa neden yapıyor? Girmeyeceğim algoritmalar çok derin bir konu. Bunu da diğer bölümlerimizde uzun uzun konuştuk. Tabii dijital ikiz konusu var. Yani gerçek şantiyenin birebir sanal modeli olduğu zaman mesela eğitimde şunu kullanabileceğiz biz. Sanal şantiyede winch... Çarptı. Winch ııı bir yeri çarptı. Bunu gözlediğimiz zaman nasıl bir güvenlik planı yapmamız öncesinde veya bu riski tayin edeceksiniz. Evet. Bu simülasyonları gösterme imkanımız var. Işte üçte gözlüklerle ııı aktarmış gerçeklik ve sanal gerçeklik gözlükleriyle bitmiş yapının içinde gezmek veya bir yapının yapım aşamalarını öğrenciler görme şansına saygı duyurulacak derken O şantiyedeki çalışanlar da işin başından yani topraktayken daha bitmiş bilmem kaç katlı yapının içinde gezinebilecekler. Analitik düşünme ve yorumlama becerisi mutlaka gelişmeli. Dedim ya hesaplar, kitaplar, rutin işleri artık yapay zeka yapıyorsa biz eleştirel düşünce, veriyi yorumlama, riski analiz etme bunları geliştirmemiz lazım. Ne bileyim işte yapay zeka bize ucuz çözüm verdi. O ne güzel biz zaten ucuz çözüm verdik. Istiyoruz. E dur bir dakika ya. Belki ucuz çözüm kısa vadede ucuz, uzun vadede pahalı olacak. Işte burada insan devreye gelecek. Burada insan devreye gelecek. Yapay zeka girmeyecek demiyorum. Yapay zeka yine bir işler verecek ama onu biz sürekli kontrol etmemiz gerekir diye düşünüyorum. Piyamayın çok üstünde durduğunu hep söylediği bu ııı dediği öğrenilen dersleri bize verecek ki bir daha yapmayalım.

Abi aslında bu lesson learned kısmı tabi çok şey kültürel bir konu şirket açısından. Şirket kültürü açısından çoğu şirkette olmayan maalesef bir konu. Halbuki her projeden sonra öğrenilen derslerin diğer projeye gidecek. Bütün şirket çapında anlatılması, insanların bunlardan ne tip sorunlar, ne tip çözümler üretildi öğrenmesi çok önemli. Şimdi tabi... Konuşmalarında hep şeyi yakaladım. Risk kelimesini yakaladım. Biliyorsun sevilen bir terminoloji.

Evet.

Herkes kullanmayı çok seviyor riski. Risk direkt diyorlar. Risk mi diyorlar. Risk, risk, risk. Peki abi yapay zekanın bütün bu kapasitesini ve kabiliyetlerini düşündüğünüz zaman inşaat mühendisiyle alakalı olarak riskin ne faydası olacak? Ne beklememiz lazım?

Abi riskle ilgili madem bu kadar açtım benim önüme bu topu. Her şeyin başı sözleşme deriz değil mi? Evet. Sözleşmenin başında risk. Çünkü riski bileceğiz ki sözleşmeyi ona göre yapacağız. Yani bir işe başladığımızda tabii ki dizayn, tasarım, statik hesap bunlar yapılacak. Bunlara da olmazsa olmazsa bileceğiz projeyi. Ilk yapacağımız iş risk. Iıı diye düşünüyorum. Hemen bu parantezi kapatıyorum. Tekrar senin sorunun üzerinden geliyorum. Erken uyarı sistemleri olacak. Yani yapay zeka sensörlerden aldığı verilerle olası güvenlik riskleri önceden belirleyecek. Evet. Diyorum ya yani eee anlık veri diye bir şey ortaya çıkacak. Artık anlık veri de anlık riski gösterecek diye düşünüyorum ve doğal olarak iş programlarından zaman çizergelerinden proje gecikmelerini tahmin edebileceğiz. Beraberinde eee zaman gecikince maliyetteki eee artışları tahmin edebileceğiz ve tabii riski belki biz en çok kullandığımız alanlardan biri iş güvenliği.

Evet.

Riskleri kamera görüntülerinden alacağız. Kişisel koruyucu malzemeleri taktığımız sensörlerle buradaki ihlaller ve daha birçok konu bu arada bizi iş güvenliğiyle ilgili çok kapsamlı bir dinleyiciler seyirciler podcastimiz var.

Onu şiddetle tavsiye ederiz.

Bu risklerin nasıl çözebileceğine dair işte yasaklı bölgeye girildi. Winch sağ personeli birbirine yakın aman tehlike var gibi. Bunları şu an benim ilk aşamada hazırladığım soruya vereceğim cevaplar böyle.

Peki zaten ben son bir soru sorarak bu seansla kapatmak istiyorum abi. Şimdi yapay zekayı çok detaylı çok güzel anlattın. Yapay zekanın gelecekte inşaat mühendisini nasıl yeniden tanımlayacağını sorsam kısaca ne demek istersin?

Kapsam genişliği. Yani mevcut bugüne kadarki inşaat mühendisliği kapsamının biraz daha ötesine gideceğiz. Sadece sahada, şantiyede değil, yapay zeka ile entegre sistemleri de yöneten biri olacak artık inşaat mühendisi. Stratejik projeler kurgulayan bir lider olacak diye düşünüyorum. Daha güvenli, hızlı, sürdürülebilir projeler yapma fırsatı bulacak. Çünkü yapay zekanın tasarım ve planda getirdiği optimizasyonla, optimizasyon da burada bence riskli ve önemli bir kelime, hem maliyet hem çevresel etkisi azalacak. Yeni faaliyet alanları olacak. Yani yeni meslekler diyorlar ama aslında mesela ana mesleğimiz inşaat meselesi. Unutmayalım, ben o yeni meslek şeyinden çok yeni faaliyet alanı ifadesini seviyorum. Yapay zeka proje entegrasyon mühendisi. Dijital şantiye yöneticisi, yöntem ve birim öncüsü gibi roller ortaya çıkacak. Farklı roller. Ve ben diyelim ki Haluk'cun bununla ilgili ayrı bir bölüm yapalım. Zaten bu hep kafamızda.

Evet. Evet.

Bir sürü şey araya girdi. Eee yeni faaliyet alanlarını bence eee detaylı konuşalım. Bu üzerinde konuşulması gereken bir şey. Eee sürdürebilirliği getirecek bir katkı var. Ne bileyim işte eee sürdürebilirlikle ilgili Ya ben bu projeyi yüzde üç daha sürdürebilirdim yaptığı bir promptla orada bir öneriler alabilirim ve bu öneriler doğrultusunda da projemi zenginleştirebilirim. Yani ben şunu diyorum son söz olarak, gelecekte ben eski hesap kitap işinden çok strateji ve vizyon işi olacak. Zaten insanın yaratılışın doğasındaki zeka da insandan bunu bekliyor ama biz bunu unuttuk. Yani unutmak durumunda kaldık. Çünkü biz gelişim aşamasında sürekli rutin işlerle uğraştık. Ama artık strateji ve vizyon, artık gerçek anlamda benziyor. Gerçek anlamda yaratıcılık ve bunun sonucunda çıkacak eserler ve yapıların kalitesi de çok ciddi artacak.

Evet. Şimdi bütün bu verdiğin örneklerden şey geldi aklıma hatırlıyorsan. Bu hafta hiç seninle konuşmuştuk. Çin'deki bir ekstravatal operatörünün... 5G ekranıyla ekranlar karşısının oturduğu yerden yaptığı kazı çok manyak ötesi geliyor insana. Adam ofisinden sahada kazı işi yapıyor. Bunu da 5G'nin sağlamış olduğu veri akış hızı netliğinden faydalanarak yapıyor ama dediğin gibi çok acayip yerlere gidiyor.

Kesinlikle.

Sahaya gitmeden belki de adam da bir şey yapacak.

Çin benim çok merak ettiğim bir şey, kapalı kutu. Çin'i ayrı bir programla konuşalım. Çin bambaşka bir şey. Yani biz tabi doğal olarak batılı kaynaklar üzerinden eğitildik, yetiştirildik. Hala da o kaynakları ağırlıkla takip ediyoruz ama burada bambaşka şeyler oluyor. Bir bölümü Çin ve Doğu Asya üzerinden konuşalım derim. Katılıyor.

O zaman bugünlük nihayetlendirelim. Bütün dinleyicilerimize, izleyicilerimize teşekkürler.

Teşekkür ederiz.

Bizi sevdiğiniz için. Bu hep söylenir ya muhakkak oraya beğen tuşuna basın çünkü YouTube algoritması bizim gibi emekleyenleri hiç ortaya çıkarmıyor. Gerçekten yorumlarınızı yazmanızı da bekliyoruz. Çünkü bize de faydası oluyor.

Bu arada, harika sözünü bölüyorum ama algoritmalar yani eskiden şu önemliydi ya, eskiden diyorum artık eski oldu bu 10 bin takipçim var, 100 bin takipçim var. Artık bunun eski değeri yok. Çünkü algoritmalar o 10 bini 100 bini değil. O kendi istediği yer. Ne sen Twitter'da mask sizin karşınıza hiç alakası olmayan şeyleri çıkarıyor. Maalesef algoritmaların başka bir ahlakı da olmaya başladı. Ama burada bence asıl öz gerçekten bu konunun meraklısı takipçileri yaratabilen sosyal medya ortamları ki biz dijital tuğladamını yapabildiğimiz için. Çok mutluyuz bunu geri dönüşlerden alıyoruz. Bunların değeri işte 500 bin takipçi, 300 bin takipçiden çok daha önemli bir şey geldi. Teşekkür ederiz.

Çok teşekkürler. Bir sonraki bölümde görüşmek üzere.

Görüşmek üzere.

İyi günler.