89: Zonder deze formule maak je geen geen schijn van kans. Eddie Tjon Fo over Sparkwise.

Welkom bij High Impact, de show voor de slimme ondernemer met het drang naar meer kennis, meer invloed en vooral meer impact. Mijn naam is Alex Liapo en in deze aflevering ontdek je eindelijk wat jouw onderneming tegenhoudt om te groeien. Het is in ieder geval geen gebrek aan motivatie. Mijn gast van vandaag heeft ruim 30 jaar ervaring en wordt ingeschakeld door topbedrijven zoals Achmea, Nuon en KLM. Dit was een van de meest fascinerende gesprekken van de laatste tijd en je gaat er heel veel konstbare informatie ontdekken. Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door T-Mobile. T-Mobile is het meest bekronen mobiele netwerk van Nederland. Met T-Mobile ben je meteen klaar voor de toekomst, want in 2020 lanceren zij als eerste een landelijke ontdekking voor 5G. Voor ondernemers zijn er speciale tarieven, dus kijk snel op de website welke van de nieuwste smartphones jij wil hebben. Vandaag praat ik met Eddy Tjonfo, auteur van de bestseller The Why of Everything. Hij is ook oprichter van Sparkwise Nederland en gastdocent bij de TU in Delft. Sparkwise heeft de afgelopen 30 jaar al meer dan 350 bedrijven uit de top 500 bedrijven uit Nederland en België geholpen. Eddy, welkom in de uitzending.

Dankjewel, Alex.

Je gaf net al aan, je hebt het razend druk. Vorig jaar ben je uitgekomen met je nieuwe boek, The Why of Everything.

Ja, zonder de.

The Why of Everything. Einstein was ook met zijn theorie bezig over het waarom van alles. Kun je uitleggen waar het boek over gaat?

Ja, kijk, we zijn tot die titel gekomen omdat we ooit... We zitten al heel lang in het optimaliseren van bedrijfsprocessen. Wat we daar altijd tegenkwamen is dat mensen op welk niveau binnen de organisatie dan ook ja zeiden en uiteindelijk nee deden. Onafhankelijk van de positie, cultuur, achtergrond, intelligentie was allemaal hetzelfde. Toen dachten wij van het is toch eigenlijk wel heel vreemd dat je in je intelligentie beslist om ja te doen als iemand het aan je vraagt en dat je dan toch uitstelgedrag ziet en andere zaken. Met die vraag zijn we vijf jaar geleden naar de neurowetenschappers gestapt, van hoe komt dat, dat het brein dat doet en kunnen we dat beïnvloeden als we dan weten hoe het werkt? Zij zeiden, ja maar dat is heel logisch, want het brein dat doet x, y en z. En toen legden ze dat uit en zeiden wij, nou maar toch gek dat we dat dan niet weten, dat leren we niet op school, we leren niets over onszelf eigenlijk. En dat was eigenlijk de quest om te starten met het onderzoek. En toen bleek op 16 januari, nou we zijn bijna weer zover, dan is er de Blue Monday. En in Blue Monday zie je dat meer dan 96% van de wereldbevolking... ...hun goede voornemens van het nieuwe jaar al niet hebben gehaald. Van 31 december. En ook daarin is het fenomeen precies hetzelfde. We zeggen ja en doen nee. Dat was de reden om een boek te schrijven.

Zijn we gewoon lui en koppig?

Ons brein is lui en koppig, dat klopt. En dat koppige heeft voornamelijk te maken met de voorprogrammatie, met een stukje DNA. Dus wij hebben in die hele quest van met die neurowetenschappers en met psychologen en met biologen gesproken, ook op epigenetica en endocrinologisch niveau, dus waar de hormonen worden gecreëerd, van hoe komt het nou dat we dat doen en welk deel van het brein beslist dat nou precies? Nou, wat we als mensen doen is we gaan praten op onze intelligentie. Alleen onze intelligentie is niet degene die de primaire beslissingen neemt en dat wisten wij toen nog niet. Door al die onderzoeken zijn we erachter gekomen dat onze primaire beslissingen worden genomen door ons onderbewustzijn. En het onderbewustzijn dat wordt voorgeprogrammeerd in voornamelijk je DNA tijdens de conceptie tot aan de geboorte en van 0 tot 8 jaar. En dan staat zo ongeveer 80% van het raamwerk van ons homo sapiens staat wel zo ongeveer. En dan gaan we dingen bijleren op basis van die voorprogrammatie. En alles wat daarin geleerd wordt in die eerste 0 tot 8 jaar, dat ziet het brein als een soort pertinente waarheid. Als je daar leert bijvoorbeeld dat God bestaat, ja dan geloof jij dat God bestaat. Je hebt verder geen bewijs nodig dat hij bestaat, je gelooft het. Maar iemand die daar leert dat God niet bestaat, die gelooft dat het niet bestaat en doet precies hetzelfde. En die gaat keihard verklaren dat het niet kan. Die twee werelden staan lelijk tegenover elkaar en eigenlijk als je terug slaat naar de basis, dan doet het brein precies hetzelfde. Het heeft dus geloof zonder bewijs nodig om te verklaren dat het in zijn gelijk staat en is bereid om er letterlijk tot aan het dood aan toe voor te vechten om dat gelijk te krijgen.

Je had het al over de epigenetica, dat wil zeggen het gedrag van je voorouders, dat dat ook al geprogrammeerd is, dus in je DNA, dus dat je daar op voorbeduurt.

Ja, wat we met epigenetica tegenwoordig bedoelen is dat DNA gaf aan, DNA-onderzoek gaf aan dat we zo'n circa 100.000 jaar nodig hebben om werkelijk te veranderen. De epigenetica laat zien, de onderzoekers in epigenetica laten zien dat het zelfs in een mensenleven kan. En dat die neuroplasticiteit van de brein veel groter is dan dat we altijd verwacht hadden. Je ziet bijvoorbeeld nu dat er heel veel verteld wordt over HSP-kinderen, high sensitivity personalities. En we zien dat mensen van mijn leeftijd, ik ben 60, dat we 25.600 genen hebben ongeveer en dat ons DNA daarin gecodeerd staat. Je ziet bij HSP kinderen dat ze hoog sensitief zijn omdat ze meer DNA strengen hebben dan wij. Dat is heel bijzonder. Je zou kunnen zeggen dat over de afgelopen 20 jaar de moeders die dus veel meer prikkels krijgen door bijvoorbeeld digitalisering, dat die dus al epigenetisch hun kinderen erop voorbereiden dat ze meer prikkels krijgen. Het kindje wat geboren wordt is hoog sensitiever dan de ouders.

Ja, ze moeten leren omgaan met al die prikkels.

Ja, het moederlichaam bereidt het kind er al op voor. Het moet gaan omgaan met al die prikkels die wij 100 jaar geleden niet hadden. Want toen hadden we pakweg 150 tot 160 nieuwe prikkels per dag te verwerken. En anno nu is dat 3.500 en dat kan het brein niet zo goed. Dus dat betekent dat we... een redelijk oppervlakkig brein creëren, want het meeste is niet relevant. Dus het brein skipt heel veel, daarvan skipt het weg. En de echte relevante dingen blijven dan over. Maar ook daarin veranderen we. We zien mensen die een dinerafspraak maken, zien we zitten appen aan tafel om de volgende dinerafspraak te maken. kunnen niet meer genieten van het moment.

Kijk, voordat we verder gaan, dit is echt de oplossing voor iedereen die denkt van waarom kom ik niet verder met mijn passie of waar in mijn leven maak ik allemaal plannen, maar lukt het niet om het voor elkaar te krijgen en waar je misschien hebt geleerd van het komt gewoon door leiheid. Nee, het zou ook kunnen, maar wat ook uit het onderzoek naar voren komt, iets van 95% van je besluiten worden gewoon onbewust genomen. Dus met maar een heel klein stukje ben je bewust bezig. Dus let op voor de mensen, dit kan het antwoord zijn om verder te komen.

Ja, weet je wat zo leuk is, Alex? Toen wij het boek helemaal geschreven hadden, toen gingen we de presentatie zo verhouden als testen. En toen hadden we nog een beetje het gevoel van, nou, we moeten vertellen dat we een soort van succesformule voor succes hebben gebouwd. En we hebben zelfs een econometrist erop gezet om dat door te laten rekenen, hoe dat er dan uitziet wiskundig. Iedereen zei tegen ons, ja, maar weet je, succes, nou, als dat kan, dan kan je met een dubbeltje de wereld rond. En dan zie je dus weer dat het angstsysteem van de mens drie keer sterker is dan het gelukssysteem. Toen dacht ik op een gegeven moment, ik appeleer dus niet aan het brein, want niemand gelooft me. En dat wil niet zeggen dat het niet waar is, maar het brein accepteert dat gewoon niet. Dus we hebben communicatie omgedraaid en gezegd, wij hebben ontdekt hoe het brein faalt. En toen zei iedereen van, oh dat is interessant, hoe werkt dat dan? En dan kan je uitleggen hoe het werkt en dan is het resultaat automatisch succes.

Ja, vanuit angst.

Ja, dus vanuit die angststuring zijn we veel alerter om het tot ons te nemen dan vanuit dat succesmodel.

Interessant.

Ja, en daar wil ik nog één opmerking over maken die misschien wel belangrijk is, is dat wij als mensen geneigd zijn om het gevolg, dus handeling en gedrag, te zien als de oorzaak. En in ons boek propageren wij dat dat de oorzaak niet is, maar dat dat echt het gevolg is. Als wij ruzie krijgen, dan zegt iemand, ga het bemiddelen en zorg dat wij geen ruzie meer maken. In onze voorprogrammatie staat dat ik al zo'n mannetje ken als Alex. En Alex kent al zo'n mannetje als Eddie. En we mogen elkaar niet op basis van die voorprogrammatie. Dus we kunnen niet objectief naar elkaar kijken. En dan neem je afstand van elkaar. Dus de oorzaak is DNA en 0 tot 8 jaar in de opvoeding.

Oké, dus dit houdt ons tegen. Dus het falen. Het zijn de hersenen die... Wat is je uitleg? Waarom falen onze hersenen? Waarom helpt dit ons?

Nou, falen is een fantastisch systeem, want falen is fouten maken en ons hele biologisch systeem is erop gericht om fouten te maken. Nou is dat in onze westerse maatschappij niet acceptabel, want je wordt afgerekend op fouten. Maar als je helemaal gewoon terug gaat naar je babytijd, nou alles wat je als baby doet is fout. Dus je leert wat niet goed is, wat niet lekker smaakt, wat niet kan, je valt duizend keer voordat je kan lopen enzovoort. En het is raar dat wij op dit moment heel vreemd omgaan met het concept fouten. Dus wat wij doen in het bedrijfsleven is zeggen we registreren fouten, je wordt er niet op afgerekend en dan gaan we met elkaar bespreken wat die fout voorstelt en dan gaan we de oplossing zoeken voor de klant. Dan zie je een heel leuk fenomeen, dat mensen steeds transparanter worden in het herkennen van die fouten, maar ook het durven delen van de fouten omdat ze er niet op afgerekend worden. En dan zie je dus naar de klantzijde toe, Dat als je het goed oplost voor die klant, is het laatste wat hij onthoudt. Overal worden fouten gemaakt, maar als je het maar netjes oplost, krijg je een ambassadeur. En die klant wordt echt heel tevreden over het feit dat je het netjes voor hem oplost.

En hoe zorgen jullie ervoor? Want fouten maken is slecht, dat leer je op school. Dat is een mooi systeem. Die Amir Talal die gaat rinkelen. Van hé, dat is gevaar. Hoe kom je daar doorheen? Hoe zorg je ervoor dat fouten maken wordt gezien als iets goeds?

Kijk, we zijn woordgevoelige wezens en we hebben een soort van emotionele lading per woord. Als ik het woord fout zeg of het woord chaos gebruik ik wel eens in de in de sessies. Dan vraag ik aan de mensen zeg wat is jullie definitie bij chaos en dan krijgt 80% zegt ja is rommel, is chaotisch, is zonder structuur. Dan zeg ik oké, nou het universum is ook zonder structuur, is ook chaos. We reizen met 700.000 km per uur met onze melkweg door het universum heen. Het is al een wonder dat we niet ergens op een andere melkweg klappen. Is het zo dat als ik het woord anders laat, dat je dan nog steeds negatief naar het woord kan kijken? Laten we zeggen dat het chaos is. Dan hebben we het gesprek gehad met de mensen en dan zeggen we van oké, heb je een negatief gevoel van dit gesprek? Zeggen ze nee, heel positief, want ik heb er echt van geleerd. Zeg maar was dit dan gestructureerd? Nee, het was niet gestructureerd. Het was dus eigenlijk chaos, ja. Want jij wist niet wat ik zou vragen en ik wist niet wat jij zou vragen en wat we tegen elkaar zouden zeggen. Het is organisch ontstaan. Als chaos nou de dynamiek van de verandering is, is het dan nog steeds negatief? Nou, dan reageren ze over het algemeen en zeggen nee, dan is het niet meer negatief. Dus wat ik daarmee wil zeggen is dat we ons niet realiseren ...dat we op heel veel woordkeuzes ontzettend snel een negatieve lading plakken... ...omdat we dat nou helemaal geleerd hebben. Dus als je de woordlabels verandert, waar de labels rondom een woord veranderen... ...dan zie je dat vanuit de neuroplasticiteit van je brein... ...het brein ook bereid is om daar nieuwe neurale netwerken voor te bouwen... ...en er anders naar te gaan kijken. En dan is het gevolg automatisch hormonaal gezien... ...dat je niet zo snel in die stress- of angststatus komt... ...en dat je meer in die dopamine-status komt, dus je gelukshormoon. En dat je dus opener staat en empathisch bent om data terug te nemen.

Maar nu heb je het weer tegen het logische brein. Van luister we gaan het herkaderen het woord. Chaos. Dus logische wijze hoor ik dat. Maar hoe drengt dat door tot mijn onderbewuste?

Nou kijk je onderbewust zijn is je gevoel. Dus je had het net over de amygdala. Die amygdala die zit in je limbisch gestel van je brein. En daar speel je allerlei processjes af. Externe informatie komt binnen. archiefsysteem of er al iets van bekend is en dan gaat het via de hippocampus of wat andere breindelen, ik zal het niet te technisch maken, maar het gaat naar je intelligentie toe, dat kan wel tot zeven seconden duren overigens, en dan wordt er een oordeel op geveld en de intelligentie wordt gebruikt om te faciliteren dat het onderbus zijn zijn zin krijgt. Als dat niet werkt, omdat je intelligentie rechtsaf wil en je onderbus zijn zegt ik wil het niet, maar je intelligentie doet het toch, Dan krijg je dus die rare tegenstrijdigheid in ons brein en dan komen we dus in die burn-out situaties, anorexia, bulimia, allemaal controle systemen die te maken hebben met het interne systeem van het brein. Dus door intelligentie te gebruiken om het herkenbaar te maken, kunnen we wel de intelligentie gebruiken om het onderbewustzijn zodanig te programmeren dat we snappen in het gevoel dat het woord wat we gekozen hebben, dat het gevoel wat erbij hoort niet zuiver is. Want hetgene wat van 0 tot 8 jaar wordt opgeslagen en geprogrammeerd wordt door je opvoeders, is niet per definitie altijd waar. Alleen op die leeftijd heb je helemaal niet de kwaliteit nog om te controleren of die informatie zinnig is, of dat die waar is, of dat het jouw waarheid is.

Ik zeg het ook omdat Daniel Kahneman, voor mij de godfather van denkfouten, het boek van Thinking Fast and Slow, die geeft ook aan van ook al weet ik alle hersenfouten die we maken, nog steeds ben ik er gevoelig voor.

Dat klopt, dat klopt. En het heeft te maken met de neurale verbindingen. Dus er wordt eigenlijk een soort van neuraal netwerkje gebouwd waar een gevoel in zit. We hebben daar ook opnames van met zonders in het brein opgenomen. Dan kun je zien hoe, dat is voor het eerst dat je brein dan ziet hoe je hersenen werken, heel bijzonder om te zien. En dan zie je dus dat een axon, dat is een uiteinde van een hersencel, die legt een connectie met een neuriet, dat is een andere hersencel. Dus de axon is het uitgaande signaal, de neuriet of de dendriet is het ingaande signaal. En dan zie je dat die koppeling wordt gemaakt en dan worden neurotransmitters gecreëerd en dan zit er een zakje, dat zijn een soort zakjes met chemicaliën, en daar zit dan een gevoel, een handeling, een ervaring of een gedrag in. Nou, dat deel van het brein heeft helemaal geen tijdsperceptie of locatieperceptie. Dus veertig jaar later, als je weer denkt aan die situatie, voel je je weer blij of weer boos of weer verdrietig. En dus, Daniel heeft gelijk, het is moeilijk om vanuit intelligentie je onderbewustzijn te programmeren, maar door onderbewustzijn en bewustzijn te laten samenwerken, en dat noemen wij dan neural cause and effect, onze methodiek, neuronen als reden van oorzaak en gevolg, ga je binnen een dag deel kun je het brein al zo programmeren dat het snapt dat het systeem zo werkt. En dat is eigenlijk de eerste stap. Kijk Alex, we zijn niet naar een breinschool geweest. We leren op school wat we moeten doen, maar we leren niet wie we zijn. En wat wij doen is mensen leren wie ze werkelijk zijn als biologische eenheid, als wezen, als homo sapiens, als diersoort homo sapiens zeg ik wel eens, want we hebben zoveel kenmerken die vergelijkbaar zijn met dieren. En als we dat eenmaal programmeren en helpen te ontstaan, dan maken we gebruik van die neuroplasticiteit van het brein. Dan heb je zo'n 30 tot 60 dagen voor nodig. En dan verandert echt het gevoel en dan automatisch verandert het gedrag.

Oké, waar ik nou op zoek ben, is ben je dan bezig met constant herhalen van de automatische gedachte gaat van chaos is slecht naar chaos is goed. Moet je dat dan blijven herhalen en dat het dan in je onderbewuste komt? Welke techniek heb je daarvoor nodig om te zorgen dat je het ook onderbewust gaat doen?

Nou, je hebt in eerste instantie de kennis nodig. Dus je moet weten dat het bestaat. Dat is wat we leren in onze systemen. Dan zie je dat we herhalingsfactoren gebruiken in de sessies die we doen. Zo'n basis sessie over het algemeen van vier weken. En dan zes maanden trekken we dat door. En dan komen die dingen allemaal terug. En dan herhaal je bepaalde factoren en het brein gaat op een gegeven moment accepteren. Nou, dan is je brein een beetje een vreemd orgaan, want het wil alleen maar accepteren als het relevant is. Als het niet relevant is, haakt het gewoon simpelweg af en dan slaat het ook niet op. Wat wij zien is bijvoorbeeld met... Wij doen veel coaches en NLP trainers en mensen die allemaal trainen, die coachen wij ook. En die zeggen zelf, als wij het trainen, dan zien we dat 85% van de data gewoon verdwijnt. Maar als we bij jullie die cursus nemen, dan zit mijn brein helemaal vol. Want alles is relevant wat jullie vertellen. Kijk, en dat maakt wel een verschil. Dus zodra het brein vindt... dat de informatie relevant is, dat je het zelf kan opslaan en de betere versie van jezelf kan creëren, dan wordt het hele systeem klaargezet om die informatie op te slaan en dan kan je misschien nu, morgen nog niet gebruiken, maar dan wel over twee maanden.

En wat is daar de techniek voor om te zorgen dat het brein het ziet als relevant op dit moment en dus opslaat? Wat is het in jullie training wat dat veroorzaakt?

Herhalen is één deel en het andere is gewoon simpelweg trainen. Gewoon de kennis overdrachten.

En dan nog steeds, mensen kunnen dagdromen, of is dit dat het zo intens raakt en het belang zo sterk naar voren komt dat het daarom zo interessant is?

Nou het hele simpele feit dat jij al zegt ik lees Daniel Kahneman en dat doe je omdat je het relevant vindt en omdat je daarmee de betere versie van jezelf kunt creëren omdat je die kennis zoekt. Kijk, elk mens heeft de vragen en antwoorden al lang latent in het hoofd zitten. Alleen het ontsluiten ervan of het koppelen aan elkaar, daar zijn we nog niet zo goed in, omdat we dat gewoon simpelweg niet geleerd hebben. Veertig jaar geleden was die kennis er niet. Die kennis is er nu wel, dus we kunnen nu gebruik maken van de kennis. En dan zie je dus dat die twee breindelen, onderbewustzijn en bewustzijn, dus ratio en dat limbisch gestel, dat die heel goed gaan samenwerken met elkaar. En mensen komen dan in die dopamine-status te staan en worden dus automatisch in een balanspositie. Terwijl het nu in de huidige maatschappij veel disbalans is, omdat we gewoon luisteren naar onze intelligentie en niet naar ons gevoel.

Ja, dus dat gevoel wordt weggedrukt. Ga maar door. Je gaf het net al aan met burn-out. Doordat je niet naar je onderbewuste luistert, die gaat steeds harder aan de bel trekken. Net zolang dat je er wel doorheen knalt.

En die saboteert je gewoon.

Juist. Maar ja, is dat het dan? Dat we meer naar ons gevoel moeten gaan luisteren?

Ja, wij propageren dat heel sterk. Kijk, je bent als kind, laat ik het zo zeggen, als je naar de peuterschool gaat, dan wordt zo ongeveer je creativiteit er al uitgeslagen. Ja. Want als je dan met twee handjes met vijf krijtjes wil gaan kleuren, dan zeggen ze, nee, nee, nee, dit is een bloem en het heeft een groen steeltje en rood blaadjes en dat moet je tussen de lijntjes kleuren. Dat wil het kind niet. Dat wil gewoon creatief lekker aan de gang gaan. En wat we nu bijvoorbeeld merken met mensen met burn-outs, wij hebben ze binnen 6 tot 8 weken terug in het arbeidsproces. Waarom? ...omdat we ze terugbrengen naar hun gevoel. Gewoon heel simpel luisteren naar je gevoel... ...en ga het niet allemaal rationaliseren. Want als die twee breindelen in strijd komen met elkaar... ...dan is het alsof er een tijger binnenkomt. Je cortisollevels schieten omhoog... ...en dat sloopt je gewoon je hele lichaam van voor tot achter.

Even ter vergelijking, burn-out en uitkomen duurt normaal 1 tot 2 jaar. En jullie doen het in een paar weken door mensen... ...naar hun gevoel te laten luisteren en weer terug te brengen in het nu.

Ja, we brengen ze terug naar het nu en wat we ook vooral doen is niet vertellen wat ze moeten doen of vertellen wat ze niet moeten doen. We geven ze gewoon kennis over het brein. We leggen ze uit hoe het systeem werkt. Kijk, je brein is een biologisch... We vergelijken het wel eens met een soort van rivier. Het stroomt maar één kant op. En wat doen we als mensen? We doen ontzettend ons best om tegen die stroom in te zwemmen. Nou, dat lukt ons niet goed met alle gevolgen van die, zoals we maatschappelijk zien. En wij leren hoe je gebruik kunt maken van het biologische systeem. Dus dan flow je heel rustig met die stroom van die riem 4 mee. En alles wordt gewoon veel makkelijker.

Ja, want het is alsof je in een auto rijdt, maar dan met de handrem op.

Ja, en als je dan een bocht neemt met die handrem, dan schiet je natuurlijk uit. Dan schiet je achterkantje voorbij.

Het meest fascinerende vond ik van burn-out dat je in zo'n continue stress-situatie zit. Van de namen kwijt, het parasympathische systeem wordt dan aangesproken, zoiets was het.

Ja, parasympathisch. Kijk, je kijkt... Bijvoorbeeld cortisol is een stresshormoon. Het is voor het alert zijn en voor heel veel zaken heel geschikt. Maar het is niet geschikt om constant aangemaakt te worden door de bijenieren. Want dat sloopt namelijk je lichaam. Het lost bijvoorbeeld het slijmvlies in de darmen op. Dan krijg je dat je flora en fauna die in de darmen hoort, dat die door de darmwand heen, de geperforeerde darmwand noemen we dat dan, dat die in het buikvlies terechtkomt. En er gebeuren allerlei gekke processen. En een van de dingen die er dan aan staat is dat je micro-ontsteking krijgt door je hele lichaam. Het kunnen wel twee, driehonderd zijn. Dat dat tast heel erg je immuunsysteem aan. Als dat immuunsysteem aangetast wordt, ben je bevattelijker voor andere ziektes. De micro-organismen die kunnen voor tumoren zorgen. Het is niet te onderschatten, stress. Negatief stress, moet ik zeggen. En als we daar anders mee om leren gaan, dan kunnen we het veel beter gebruiken... ...want we hebben het ook nodig als we een presentatie hebben bijvoorbeeld... ...en we moeten alert zijn, dan maken we ook cortisol aan... ...maar dan werkt het als een positief stress hormone.

Juist, dus als je dat constant hebt, dan heb je eigenlijk letterlijk die burn-out, hè? Je lichaam gaat er ook fysiek aan onderdoor.

Ja, je gaat er helemaal stuk aan. Het maakt echt letterlijk alles kapot.

Maar het is wel het nadeel, hè? Als je dit allemaal nog niet weet... ...en je bent op weg naar zo'n burn-out, dan denk je van... ...het lukt nog wel, ik ga gewoon lekker verder.

Ja, wat je zegt is heel leuk. Veel mensen horen me zeggen, ja ik zat tegen een burn-out aan. Dat bestaat niet. Je hebt gewoon een burn-out of niet. In een lichtere of in een zwaardere vorm. En dat betekent dat je lichaam constant aangeeft in het onderbewustzijn, ik wil het niet. Dat je intelligentie zegt, ja maar het moet wel want. Ik moet de huur betalen of ik moet geld verdienen of et cetera. Maatschappelijke verplichtingen. Als die werelden te veel van elkaar af komen te staan, eventjes is niet erg, maar chronisch, langdurig, dan word je gewoon ziek. Het lichaam gaat gewoon saboteren en zegt gewoon als je niet wilt luisteren, dan moet je maar voelen.

Precies.

Je moet gewoon luisteren.

Met SparkWizer, kan je wat vertellen over wat jullie daarmee doen? Want al die kennis over de hessenen, en jullie geven al aan van verandering is heel lastig, vooral binnen bedrijven. Het is heel lastig om een andere kant op te gaan, een andere koers te varen. Hoe gebruiken jullie die kennis?

Ja kijk een beetje, verandering is lastig op het moment dat je als ik jou zeg jij moet nu koffie drinken dan zelfs als je dorst hebt en trek heb in koffie dan zeg je nou ik wacht wel even want het afgekoeld is of je verzint wat om je zelfbeschikking overeind te houden en dat is wat we in het bedrijfsleven ook zien dus wij hebben heel weinig conflicten met ondernemers of met zelfs hele rode archetype mannen die zeggen van ja ik doe het allemaal op mijn eigen manier want wij Stel een vraag van, ben je naar een breinschool geweest? Nee. Weet je hoe je hersenen werken? Nee, ook niet. Nou, is het misschien handig als ik je vertel hoe dat systeem in elkaar zit? Kan je er gebruik van maken? Ja, heel graag. Dus daarin begint dat veranderingsproces dan op een hele organische, natuurlijke manier. En wat we met Sparkwise doen, is eigenlijk in de basis doen wij een kennissessie. Om te zorgen dat we draagvlak krijgen binnen de organisatie, top down. En dan gaan we door de organisatie heen en we hebben zo'n 50 consultants die we kunnen inzetten totaal. En daarmee helpen we dan de organisatie van A naar Beter. Dat noemen wij Opportunity Company Structuur, dus bij ons allerlei levels. En die levels daarin helpen de organisatie stap voor stap om die volgende fase in te gaan, waarbij je minder conflicten krijgt op de werkvloer, het leidinggeven een andere status krijgt. Zoals je al in het begin zei, we zijn gastdocent op de TU in Delft. Dan zie je briljante kinderen zitten daar, die ik dan kinderen noem die twee, drieëntwintig jaar zijn, maar ze noemen zichzelf jongvolwassenen. En die tegen de professor zeggen, dat zegt u nou wel wat u net zegt, maar ik zit hier net even op m'n telefoon te kijken. Professor Nakamoto, in Japan, die zegt heel iets anders dan wat u zegt. Dat is gewoon onzin. Nou, dat fenomeen, wat artsen ook meemaken met hun patiënten, en weet je, de notaris die iemand binnenkrijgt met dertien pagina's, die zegt, nou ik heb het even nagezocht, maar het is volgens mij anders. Dat fenomeen speelt natuurlijk enorm in de huidige maatschappij en daar moet je anders mee omgaan. Wij helpen organisaties om daar anders mee om te gaan.

Nou, de eerste vraag die bij mij bovenkwam is van leuk, zo'n kennis sessie. We gaan iedereen dezelfde kant op laten gaan, maar hoe ga je nou bijvoorbeeld om met alle onderliggende machtsvoudingen, onderliggende machtsstructuren van posities die mensen, managers of gewoon medewerkers in je positie zitten en die willen die positie zo houden. Dus je hebt alle, ja, die willen eigenlijk dat er niks verandert, want dan komt hun machtspositie in gevaar.

Ja, dat ben ik met je eens. Kijk, wat je natuurlijk ziet in de huidige maatschappij is dat de veranderingsprocessen sneller opvolgend zijn. We hadden vroeger, ik noem even het voorbeeld van de paardentram, dat duurde 18 jaar voordat we van paardentram naar elektrische tram zijn gegaan. Dus die man in Amsterdam op de Overtoom, die had 18 jaar om aan te wennen. Tegenwoordig hebben we ongeveer drie tot zes maanden veranderingsprocessen, dus we hebben geen tijd om te wennen. We moeten mee veranderen en die maatschappij die zit in een constante verandering door technologie en door wetenschap. En we zullen dus die stap moeten maken als mensen om meer open te gaan staan voor verandering. Nou, de jongere generatie gaat daar best wel goed mee om, maar de oudere generatie heeft daar best wel wat moeite mee. En wij helpen ze dus door veel meer het veranderingsproces biochemisch te begrijpen wat er in je hoofd gebeurt en waarom het in zijn weerstand gaat staan. Omdat het de controle over de verandering kwijt is en omdat externe factoren meespelen die de veranderingen laten plaatsvinden, waardoor je zelfbeschikking weer wordt weggehaald en het is eigenlijk altijd hetzelfde spelletje. Het maakt niet zoveel uit wat het is, het brein doet in het generiek gewoon hetzelfde. Trouwens tussen mannen en vrouwen verschilt dat ook niet en dat is voor veel mensen nog wel eens nieuws. We zijn nou eenmaal die soort homo sapiens en het functioneel ontwerp van het brein is nagenoeg hetzelfde.

Maak je mensen gewoon sterker in het maken van keuzes, dat ze meer macht hebben over zichzelf?

Wat wij doen is kennisoverdracht. Wat wij doen is eigenlijk in de basis de mensen helpen te begrijpen waarom ze zich voelen zoals ze zich voelen en waarom ze doen zoals ze doen. Dat heeft heel veel implicaties, want aan de ene kant krijg je dan dat mensen zich niet schuldig voelen overal als ze boos worden, want ze snappen nu dat het een biochemisch systeem is, dat boosheid een functie heeft in de natuur en dat verdriet een functie heeft in de natuur en angst een functie heeft in de natuur en dat je dat in de huidige systemen in de maatschappij waar we nu werken, leven en wonen, dat we dat verkeerd inzetten en dat het niet je schuld is. Dat is ook heel belangrijk, vooral in het mannenwereldje heel belangrijk om te melden altijd van Ja, we zien dat je heel dominant bent, maar het is niet je schuld. Het is je brein die gekozen heeft voor die manier. En waarom komt dat nou? Dan leggen we uit hoe dat komt. En dan zie je dat ze milder worden en minder dominant. Echt? Ja.

Oké. Je bent een alpha-man en je wil de beste vrouwtjes hebben.

Ja.

Ja, inderdaad. Ga zo door.

Ja, nou ja, wat je ziet is dat die alpha-mannetjes...

Wordt het niet milder?

Nou kijk, je ziet dat die alpha-mannetjes op het moment dat ze kiezen voor dat alpha-systeem... Koet te koet willen ze de leider zijn van de groep. Dan moeten ze ook de capaciteit hebben om die leider te zijn. En je kan alleen maar leider zijn als degenen die geleid worden jou dat gunnen. Als dat niet meer gegund wordt, ben je automatisch niet de leider. Dus je kunt veel beter zorgen dat je de technieken beheerst om mensen in een individuele kracht te zetten, waardoor je makkelijker over de bühne gaat. En dat je veel minder conflictmodellen hebt. Want als een mens eenmaal in zijn eigen gelijk gaat staan, dan is het een hels kawaii om ze eruit te krijgen.

Ja, maar er zijn wel zat mensen die wel die techniek toepassen. Trump, laat ik maar zo een voorbeeld nemen. Super dominant.

Ik vind Trump een slecht voorbeeld, omdat we wonen niet in Amerika, we kennen hem niet, we hebben nog nooit een broodje met hem gegeten en iedereen heeft een mening over Trump. Ik ken hem al niet, weet je. Ik zie wat hij doet en ik zie dat hij dogmatisch aan de voorkant zichzelf presenteert. Maar misschien aan de achterkant is hij wel heel empathisch. Maar dat zien we niet, want dat past niet binnen het mediawereldje. Dus ik kan er niet zo'n goed oordeel over vullen.

Ja, dat hij op die manier wel mensen met zich meekrijgt, door wel empathisch te zijn en aan de voorkant zichzelf een heel sterk leider.

Ja, dat is het. Amerikanen willen graag een sterke leider zien, mediatechnisch gezien. Maar op de werkvloer kan het wel heel anders zijn. Kijk, de man heeft een bedrijf opgebouwd. Ongeveer een waarde van 3 miljard en weer naar nul en nog een keer. Dus hij kan wel iets. Ik ben geen voorstander van Trump, niet op de manier waarop hij communiceert. Maar ik kan er geen oordeel over vellen van wat voor mens het is. En ik zie vaak in het bedrijfsleven dat we harde, de hardcore ondernemer die het alleen maar op zijn eigen manier wil doen, dat hij zo ongeveer iedereen tegen zich in het harnas jaagt. En dan komen ze bij ons terecht en zeggen ze ik heb het nou 25 jaar geprobeerd, het lukt me niet. Wat doe ik niet goed? En dan leggen we het heel simpel uit. En binnen no time is er een heel andere organisatie.

En dan krijg je mensen wel met je mee.

Ja, want dat is eigenlijk wat je wil. Je wil helemaal niet dat je de hele dag in een conflictmodel zit, want het geeft onrust. Het maakt je niet echt gelukkig, om het zo maar te noemen. En wat wij proberen te doen is uit te leggen dat er technieken zijn en systemen zijn die biochemisch al plaatsvinden in je hersenen. Als je niet weet hoe dat werkt, dan ga je er tegenin en dan werken ze tegen je. Als je weet hoe het werkt, dan kun je ze gebruiken en dan werken ze voor je.

Dan heb je nog een beetje een eye-opener, een teaser voor de mensen die hier meer over willen. Hoe krijg je nou mensen op de werkvloer wel mee?

Ja, wat wij veel gebruiken is een soort van one-liner waarin we zeggen, het verschil is de overeenkomst. Kijk, we gebruiken het verschil, laten we maar even mannen en vrouwen nemen. We gebruiken het verschil over het algemeen om in ons individuele gelijk te gaan staan. Wij mannen zeggen, vrouwen zijn chaotisch, maken halve zinnen en allemaal rommel in het hoofd, dat gaat alle kanten op. Vrouwen zeggen, ja maar jullie mannen maken afspraken en houden jullie nooit aan, want als ik aan jou vraag om de vuilnis buiten te zetten, dan zeg je ja en drie dagen later staat het nog. Nou ja, in het mannenbruin betekent ja wanneer het mij uitkomt. En in het vrouwenbrein betekent het nu. Alsjeblieft.

Nou, geen alsjeblieft hoor. Maar ga verder.

En als die vrouw dat niet zegt, dan snapt dat mannenbrein het niet. En dan krijg je er een conflict over. Dus het verschil tussen beide systemen, en dan zie je dat bij vrouwen door progesteron en oestergene ze meer een microdenkend systeem hebben en handelen. En bij mannen door testosteron meer een macrodenkend systeem. Maakt ons wat meer de uitvinders van deze wereld. En de vrouwen het midden, de uitvoerders van deze wereld. Nou, als het verschil de overeenkomst is, dan vleg je die werelden in elkaar en dan zie je dus dat de uitvoering en de uitvinding samen groter zijn dan het individueel. En op die manier kun je bedrijven helpen door het verschil de overeenkomst te laten zijn. ...om anders naar elkaar te gaan kijken, want je gaat dan minder in je individuele gelijkstaan. Je staat meer open voor het verschil, want het verschil is nodig om te groeien. Die fouten die gemaakt worden, zijn nodig om de betere versie van jezelf te creëren... ...en ook van je organisatie. Dat is wel een one-liner die we graag willen meegeven aan de maatschappij.

Ja, gewoon synergie creëren.

Ja, als gevolg. Synergie als gevolg van die one-liner. Niet als oorzakelijkheid.

Oké, leuk. Want je ziet nu juist meer van mannen en vrouwen zijn hetzelfde. Maar je moet juist kijken naar de verschillen en gebruik ze.

Ja, gebruik ze, gebruik ze. Absoluut. Kijk, het functionele ontwerp van het brein is nagenoeg hetzelfde. We zijn allemaal bang voor dingen. We zijn allemaal blij. Dat is allemaal hetzelfde. Maar we kijken door onze hormoonhuishouding, dan kom ik dus weer op die endocrinologische kant, kijken we wel verschillend naar dezelfde situatie. En als we dan in ons individuele gelijk gaan staan, dan gaan we strijden met elkaar om ons gelijk te krijgen over die situatie. Nou, als je strijd niet nodig is, dan leer je van de anderen en dan kun je dus veel makkelijker tot elkaar komen en zeggen, hé, er is een hele mooie symbiose te vinden tussen ons. Dan komt misschien wel een derde reden uit die goed zou kunnen werken in plaats van niet.

Wat is een mentaal trucje om jezelf uit die strijd te halen?

Ja, ons boek lezen en de basis te snappen van... Lees het boek, alle.

Antwoorden, ga naar de presentatie. Uiteraard.

Nou kijk, de reden dat we het Y of Everything hebben genoemd... ...omdat als je het helemaal plat slaat is de Y, het waarom van waarom wij voelen en denken en handelen... ...is allemaal hetzelfde als DNA en de opvoeding van 0 tot 8 jaar. Daarin wordt een archiefsysteem gecreëerd met data erin... ...waarvan we in ons rest van ons leven geloven dat het waar is. Dat is gepercipeerde waarheid, want wat daarin staat is niet per definitie altijd waar. En toch zien we het als de waarheid en handelen we ook ernaar op die manier. Dat zit ons in de weg. En als het je in de weg zit, dan word je er niet gelukkig van. Dan kom je in stressmodellen terecht en dan word je ook nog eens agressief en venijnig en je bijt van je af. Je ziet dus dat dat systeem niet werkt. Wat wij hebben getracht te doen is terug te gaan naar de basis. Van wat doet DNA nou precies? Het was een heel interessant vent, dat ga ik wel even noemen. Het was een een-eigen-tweeling. Toen ging het erover dat de DNA-specialisten zeggen die DNA is eigenlijk identiek. Het zijn epigenetische specialisten. Ik vraag me dat af, want het ene kindje bouwt meer oxytocine op, dus meer gelukshormonen met knuffelen geeft veiligheid. En het andere kindje minder. Ik ben dus benieuwd wat dat voor effect heeft. En dan zag je dus anderhalf jaar later dat het ene kindje met meer oxytocine, die wilde mama knuffelen en die kon je makkelijk vastpakken ook als hij een vreemde was en vond het veilig en een fijn gevoel. En het andere kindje wat minder oxytocine produceerde en ook minder receptoren had voor die oxytocine, Die deed dat niet. Die deed een terugtrekkende beweging, want dat kindje kreeg het gevoel van onveiligheid. Dat is misschien wel een mooi voorbeeld om te laten zien dat hormonen ons registratiewereld bepalen. En ook hoe we ons voelen en hoe we handelen. En als we nou naar het hele rijtje kijken, dan zijn we bij DNA. DNA creëert biochemie, biochemie creëert hormonen, hormonen creëert gevoel, gevoel creëert denken en denken creëert creëert pas handelen. Als we met z'n allen nog steeds denken dat handeling en gedrag te veranderen is, zonder dat je de stappen ervoor kent, of weet, of uitvoert, dan zit je er dus volledig naast. En dat is waarom we het boek hebben geschreven en hebben genoemd The Why of Everything. Als je dat stukje snapt, dan veranderen zoveel dingen. Het leven wordt zoveel gemakkelijker en we hebben duizenden mensen die daar gebruik van maken nu, dus we kunnen dat ook nog eens goed bewijzen.

Pas de kosten op school moeilijk worden.

Ja, we zijn er mee bezig geweest en we doseren ook op scholen en we hebben grote sessies gedaan voor 150 leraren van het hbo. Die dweepen ermee, die lopen ermee weg, maar de beperking die ze hebben is dat ze in een schoolsysteem zitten waarin managers bepalen wat de omzet moet zijn van de school en de leraar wil bepalen hoe hij de kinderen moet opvoeden. Die twee werelden komen niet zo goed tot elkaar. En dan zie je dus weer als ze in het individuele gelijk gaan staan, dan komen ze niet op elkaar en dan is er uiteindelijk geen oplossing.

Het ego, hebben we genoemd. Eddy, mensen, waar kunnen ze het beste heen? Een boek kopen uiteraard, whyofeverything.com kunnen ze heen.

Ze kunnen gratis 30 pagina's lezen, we hebben een preview erop gezet, dus als ze naar de website gaan www.whyofeverything.com Hij is in het Engels geschreven, voor de wereldmarkt geschreven. Dan kunnen ze hem rustig lezen en als het bevalt dan kunnen ze hem ook op de website gewoon bestellen. Het beste bestellen voor Nederland voor bij amazon.de omdat Duitsland Amazon drukt voor heel Europa dus ook voor Nederland en je kunt daar gewoon met iDeal bestellen en het is helemaal een Nederlandse website van te maken zelfs als je het op het Nederlands zet. En dan horen we graag wat ze ervan gevonden hebben. Ze kunnen berichtjes achterlaten op de website of Ons even mailen, we reageren redelijk snel, normaal binnen 24 uur. En we gaan graag met mensen in gesprekken die er anders over denken, of het juist willen gebruiken, of samenwerkingsverbanden. We staan open voor allerlei trajecten.

Geven jullie nog presentaties in Nederland?

Ja, maar allemaal in company. We doen vrijwel geen openbare presentaties. Simpelweg omdat het gewoon te druk is of omdat ze niet genoeg betalen. Dat kan ook. Ja, ja, ja.

Sparkwise.nl.

Sparkwise.nl.

Verandertrajecten. Even kort, waar kunnen mensen daarvoor terecht? Bedrijven?

Sparkwise.nl. Laat ze maar mailen wat hun vraagstelling is en dan gaan we graag met ze in gesprek. We doen voor allerlei veranderingstrajecten. Doorontwikkeling, fusies en overnames, klaarmaken voor verkoop, het is allemaal hetzelfde. De zogenaamde lijken in de kast die wel uit cijfermatigheden komen, hebben te maken met de historie van de organisatie, maar daarmee maak je niet inzichtelijk of het op de werkvloer goed gaat tussen de mensen. Dat human capital deel, dat helpen wij schoner, beter maken en dan verkopen dan is zo'n organisatie meer waard.

Kijk, Eddy, een heel leuk gesprek. We gingen echt heel snel denk ik voor de luisteraars, maar dit is wel een beetje mijn passie ook hè, dat merk je wel.

Ja, ja, leuk dat je er wat van weet ook.

Eddy, dankjewel.

Graag gedaan.

Deze aflevering wordt ook mede mogelijk gemaakt door Thrive Teams. Thrive Teams is een alles-in-een-plugin voor WordPress. Met een paar klikken maak je schitterende, hoogcomforterende websites. Je krijgt honderden professionele templates, zodat je geen duizenden euro's hoeft uit te geven aan een websiteontwikkelaar. Jij hebt de volledige controle over je website. Je bent niet meer afhankelijk van andere partijen. TV Gelderland 2021.