Het interview over neurowetenschap als basis voor succesvol ondernemen

Eddie, welkom. Vandaag een heel bijzonder gesprek voor mij eigenlijk. Met ons bedrijf Gewoon Lekker Leven begeleiden we al jarenlang MQB ondernemers. En ergens starten we met die ondernemers en we maken eigenlijk een nulmeting in beeld. En we gaan eigenlijk op zoek van waar willen we eigenlijk naartoe. Wat is Gewoon Lekker Leven? En de klanten zijn eigenlijk altijd wel tevreden geweest, maar we hebben jarenlang een stukje frustratie gehad. We zeiden van, we krijgen ze eigenlijk wel in beeld waar ze het naar willen, maar hoe brengen ze het nou echt in beeld? En hoe veranderen ze nou eigenlijk? Nou, dat lukte ons niet zo goed. Een jaartje geleden ondertussen, denk ik, via een goede vriend van me, John Kruithof, Met jullie in aanraking gekomen, tipte me een boek te lezen. Why of everything. Nou dat ben ik natuurlijk gelijk gedaan. Ronde tafel gesprek met jouw kompioen, Marcel Bos, gehad. En vervolgens is de training ingegaan. Waar ging het dan over? Bruin kennen is neurowetenschap. Gaaf is het om vandaag hier te zitten en met jou een interview te mogen doen. Over het puzzelstukje wat ons bedrijf net die ene stap gebracht heeft waardoor wij in de flow zijn gekomen. Waardoor wij onze klanten echt verder kunnen brengen. Jij kan het zoveel beter uitleggen dan ik het zelf kan. Dus vandaar dat we dit interview doen. De rode draad eigenlijk voor mezelf is eigenlijk geweest van... De frustratie voor mij is dat heel veel mensen tegen mij zeggen, wat gaan we doen? En uiteindelijk een kwartaal later gingen we elkaar spreken en dan was het uiteindelijk... Wat is er nou eigenlijk helemaal niks?

Nee, dat is niet gebeurd.

Misschien is dat een mooi starten om ons uit te leggen van ja, waar zit dat dan dan in?

Nou, het is misschien wel goed om te zeggen waar ik ooit begonnen ben. In 1999 schreef ik een boek en dat heette Ik hou van jou bestaat niet. Dat heb ik nooit uitgegeven omdat ik de wetenschappelijke onderbouwing niet precies kon vinden. Er was niet voldoende informatie over bekend. En het ging eigenlijk over de volprogrammatie van de mens. En kijk, je pakt een glas, dat is een werkwoord, maar hoe doe je dan ik hou van jou? En dat is dus eigenlijk ook een werkwoord, maar niemand heeft er ooit antwoord op kunnen geven. En met die gedachte ben ik eigenlijk uiteindelijk ook verder gegaan in het onderzoeken van waarom mensen ja zeggen en nee doen. Die vraag die kwam eigenlijk bij Marcel vandaan, vanuit de corporate wereld. Hij zegt, wij doen procesoptimalisatie, en dan zegt iedereen ja, en de directeur staat op de zeepkist, en dan knikt al het personeel, 3000 man knikt vriendelijk ja, we gaan het met z'n allen doen, we gaan ervoor dit jaar, 2020, en we gaan vol gas. En dan gebeurt het niet, iedereen gaat terug naar z'n bureau, en ze gaan terug naar de orde van de dag. Ik kon er niet direct antwoord op geven, en ik heb een vriend, Dash, die is eigenlijk geneticus, maar die heeft sterke affiniteit met die neurowetenschappelijke hoek. Toevallig reed ik terug van Rotterdam naar Amsterdam. Hij werkt in Den Haag, is ook gemeenteraadslid. Hij belde mij en zei hoe is het met je? Ik zei goed, ik zit toevallig bij Delft. Hij zei kom even langs voor een bakje koffie. Ik zei jij zit toch met die genetica aan de gang, inmiddels zes jaar geleden. Hij zei, ja, hoe gaat het met die transitie die je al doet in de gemeente Den Haag? Hij zei, nou, dat gaat eigenlijk wel heel goed. We zijn drie grote consultancybureaus geweest die het niet gelukt is. Vanuit de psychologische hoek. Hij zei, ik ben meer vanuit de genetica, de mens en meer vanuit die neurowetenschappelijke hoek gekomen. Hij zei, we halen hele bijzondere resultaten. Zoals je weet, sommige mensen gaven elkaar gewoon geen hand op geloofsovertuiging. Hij zegt, en dat gaat nu allemaal veel soepeler, er is veel meer begrip gekomen. Ik zeg, wat interessant. Hij zegt, kom een bakje doen. Dus ik ben uit Den Haag gereden. En dat was tien over drie smiddags. En toen ben ik uiteindelijk tien over half acht s'avonds weggegaan.

Het was een goed bakje.

Het was een goed bakje. En ik leerde daar dat we eigenlijk niks weten van ons menselijk brein. En toen heb ik ook die vraag gesteld, waarom zeggen mensen ja en doen ze uiteindelijk nee? Toen zei hij, dat is heel interessant dat je die vraag stelt, zegt iemand, ja, zit in je intelligente deel van je brein, je cortex, neokortex. Dus in het intelligente deel van ons brein willen we voldoen aan de eis van de groep. Maar in onze voorprogrammatie, die veel meer in ons onderbeurste deel van ons brein zit, dus meer het limbisch gestel, daar zitten allerlei vastgestelde patronen in, met regels. En als die regels niet stroken met wat je intelligent beslist, dan gebeurt het dus uiteindelijk gewoon niet, want dat niet intelligente deel van het brein, beslist, op basis van een volledig ander systeem dan intelligentie. En dat was voor mij eigenlijk wel een soort van openbaring. Ik was 55 en toen dacht ik bij mezelf, hoe kan het nou zijn dat ik 55 jaar lang niet heb geweten hoe dat menselijk brein werkt, terwijl het het orgaan is, het orgaantje moet ik zeggen, want het is maar 1,5% van je lichaamsgewicht, dat alles beslist. En ik weet er helemaal niets van in de basis. En dat was eigenlijk de start van het onderzoek, wat uiteindelijk een boek geworden is. En ik belde Marcel in de auto toen ik terugreed vanuit Den Haag. En heb ik veertig minuten lang met hem aan de telefoon gezegd. Ik zeg, nou ik weet eindelijk waarom mensen ja zeggen en nee doen. En toen zijn we dat verder gaan uitwerken met methodieke systemen. Toen dachten we nog heel opportunistisch dat we daar ongeveer acht maanden voor nodig hadden. Maar toen gingen we met al die verschillende wetenschappers in gesprek die allemaal in kolommen denken en academici zijn. En toen kwamen we erachter dat ze heel vaak het gewoon niet eens waren met elkaar, op basis van visie en achtergrond en opleiding. En dat kostte ons anderhalf jaar meer. En die anderhalf jaar meer is eigenlijk ook wel weer goed geweest, want toen konden we werken met de hele wereld. We hebben met zo'n 63 wetenschappers gewerkt, van neurowetenschappers tot neurobiologen, neuropsychologen, endocrinologen, dus op het gebied van hormonen, epigenetica-specialisten en DNA-specialisten, om te zoeken Van wat gebeurt er nou precies biochemisch in je hoofd vanaf je conceptie tot aan je geboorte? En wat gebeurt er vanaf je geboorte tot acht jaar wanneer je je eerste data binnenkrijgt waar je uiteindelijk je referentiekade van maakt? En dat referentiekade bepaalt waarom mensen ja zeggen en nee doen.

Wat bijzonder is eigenlijk van, gekscherend he, we hebben vaak in een gesprek gezeten met elkaar en dan denk je, als ik het jou zo zeg, hoe simpel is het eigenlijk? Maar waarom weten we dat nu pas? Was het niet eerder bekend?

Nou, het was wel bekend bij de neurowetenschappers. Alleen, je moet je voorstellen, de MRI-scanner vroeger bouwde in laagjes eigenlijk foto's op. We hebben nu sinds een jaar of 17 de f-MRI-scanner, de functionele MRI-scanner. En die kun je koppelen aan een EEG-kapje. En dat EEG-kapje kun je weer koppelen aan een computersysteem, wat nu zo snel is dat ze data kunnen berekenen. En we kunnen real-time in het brein kijken. Bijzondere dingen die we hebben gedaan is bijvoorbeeld dat we... We hebben bij een een eigen tweeling gekeken, twee meisjes van ongeveer 2,5 jaar, waarom het ene meisje wilde knuffelen met mama als mama het riep en het andere meisje zei nee en die blijft daar anderhalve minuut op afstand staan en dan pas kwam ze. En die moeder dacht echt dat het tweede kindje, wat een een-eigen tweelingkindje was, identiek aan haar zusje, dat het minder van haar moeder hield. Dus daar raakte ze best een beetje van over in paniek. In de stress. In de stress. Zeg, moedersstress. En wij zeiden toen van, nou het zou kunnen zijn dat ze wat minder oxytocine, zo'n knuffelhormoon, oxytocineverwerking heeft, want dat lijkt op haar gedrag. En dan doe je een EG-kapje op, kijk je in het scherm. En dan zie je dat dat inderdaad ook zo is. Dus als dat brein oxytocine spreekt, Dat geeft het een gevoel van veiligheid, als er voldoende receptoren zijn in de hersen om het te verwerken. Dus bij haar ene zusje waren er normale receptoren aanwezig, bij het andere zusje minder receptoren aanwezig, dus dat gaf een gevoel van onveiligheid. En dan gaat automatisch je zelfbeschikking omhoog, dan ga je dus in je angstsysteem bepalen dat je nog niet naar mama toe wil, maar misschien kan je wel een klap, of iets anders wat ooit gebeurd is, wat het brein heeft opgeslagen. Dus we weten nu steeds meer wat er gebeurt in het brein in real time. Dus we kunnen nu veel beter besluiten van wat hersen nou precies voor voorstelling maken van een situatie. In referentiekader tot wat je in het verleden hebt meegemaakt. Dus dat is nu herlangs en door ons voornamelijk dan naar de commerciële wereld gebracht. Dus neurowetenschappers en endocrinologen en epigenetica-specialisten zoeken naar een soort van samenwerking om die kennis steeds meer bij elkaar te delen. We zien dat de millennials daar een hele belangrijke rol in hebben gespeeld. Want die delen gewoon veel meer informatie met elkaar, wereldwijd. Er zijn nu zo'n 600 neurolabs en wetenschappers met elkaar die constant met elkaar aan het stoeien zijn over wat vind jij en hoe vind jij dat. Dat was in het verleden natuurlijk niet zo, want als een wetenschapper was gefinancierd op Pfizer of door Bayer, dat waren volledige concurrenten. Die moesten in de kelder en nondisclosures en niemand kwam wat te weten van elkaar. Dus wat wij hebben gedaan is gewoon hele menselijke vragen gesteld en die gingen uiteindelijk steeds dieper op de materie in. En dan de rode draad zoeken, want ze zijn het niet altijd helemaal met elkaar eens. Om te kijken van wat is nou precies de mens? Wat voor biologisch wezen is dat? Waarom voelen we zoals we voelen? Waarom doen we zoals we doen? En wat is gevoel nou precies in je brein? Want we roepen het wel, ik voel me niet lekker. Maar hoe registreert je brein dat dan?

Het mooie is natuurlijk eigenlijk dat de kennis die ik van jullie geleerd heb en gelezen heb in het boek, wat overigens volgens mij redelijk snel goed ging op Amazon in Amerika.

Ja, het nummer 1 in 10 dagen tijd.

In 10 dagen tijd, dus dat is uniek. Gefeliciteerd.

Dankjewel.

Wat mijn uitdaging natuurlijk is, mijn hart ligt al jaren bij het MKB, bij die ondernemer Echt met zijn voeten in de klei staat, zijn klanten kent, het beste wil voor zijn klanten, maar ook voor zijn medewerkers, verantwoordelijkheid neemt. Maar waarvan er een heel groot gedeelte ook wel moeite hebben. Als ik presentaties geef, bij startende ondernemers vind ik dat altijd zo mooi. Oké, ondernemerschap, waarom dan? Nou, het meeste anders krijg je van, ik werk nu voor de baas, dan kan ik het voor mezelf doen. Ja, je begint al te lachen. Maar de werkelijkheid is natuurlijk zoveel weerbaster. Ze voelen zich vaak geketend op een gegeven moment als ze bezig zijn voor de eisen, de baan van de dag. Kan je daar ook iets aan meegeven aan de MKB ondernemers? Kan dat anders?

Ja, het kan volledig anders. Kijk, je moet niet vergeten dat ondernemerschap een vak is. En het is een van de weinige vakgebieden in Nederland waar je niet voor opgeleid hoeft te zijn. Dus als je een goed idee hebt, begin je een onderneming. Dat is natuurlijk op zich eigenlijk best wel heel vreemd. Dus op het moment dat ondernemers echt een ondernemersopleiding zouden krijgen, gaan ze het romantische beeld van het ondernemerschap anders zien. Dan gaan ze over de brede linie kijken dat je experts moet inhuren op deelgebieden om in dat ondernemerschap maximaal succesvol te kunnen zijn. Dat is precies waar jouw vakgebied ook is. Jij vindt cijfers fantastisch en het creatief werken met die cijfers om ervan te zorgen dat het een basis legt, een fundament en uiteindelijk een mooi uitslag. Maar de meeste ondernemers vinden cijfers volledig irritant, want het is een scherprechter. Het laat opeens zien dat jouw romantische belt niet klopt en dat je opeens 14.000 euro aan de belastingdienst moet betalen waarvan je vindt dat het jouw geld is. Zo spelen er nog wel wat elementen. Dus het interessante van het brein is, we gaan ook niet preventief naar een dokter. We gaan niet nu naar een dokter om te kijken of over 6 maanden of over een jaar misschien eventueel ziek zouden kunnen worden. Dus het menselijke brein werkt niet zo. Het gaat meestal een probleem zien en dan de oplossing voorzien. Vooral mannen ook. Dat heeft met testosteron te maken. Dus ja, we kunnen de brein helpen meer kennis te krijgen over hoe het brein werkt. En dat is best wel heel generiek. Dus als je weet hoe je eigen brein werkt, dan weet je automatisch hoe de breinen van anderen werken. Het functioneel ontwerp van het brein is nagenoeg hetzelfde voor die soort homo sapiens, om het zo maar te noemen. Mannen en vrouwen, we zien niet zo heel veel verschil tussen. Hormonaal verschillen we wel, dus we kijken anders naar problematiek. We lossen problematiek ook anders op, mannen en vrouwen. Maar het functioneel ontwerp is grotendeels hetzelfde. Dus dat geeft eigenlijk het voordeel dat als je een generieke opleiding zou creëren, waar we dus over praten, om te kijken van hoe ga je met financiën om, hoe ga je met sales om, ook zo'n onderdeel waar ze vaak erg veel moeite mee hebben, hoe ga je met productcreatie om, hoe ga je met onderzoek om, hoe ga je met überhaupt ondernemerschap om. Die vrijheid die je net noemt, is vaak een keten in plaats van vrijheid en dat voelen ze dan ook zo. Maar er zijn doortesters die een heel verantwoordelijkheidsgevoeligheid hebben, die gaan dan tot het gaatje om dat maar te blijven uitvoeren. En daarin zit natuurlijk enorm veel leerwerk, wat de mensen kunnen leren. Daar zijn we dan ook heel druk mee bezig, om ondernemers te helpen, te snappen wat ondernemerschap nou precies is. Want het kan inderdaad vrijheid creëren, maar het kan ook absoluut een keten zijn waar je niet zomaar van loskomt. Als je een gezin hebt, en je voelt je verantwoordelijk voor je gezin, dan ga je echt door dat gaatje om ervoor te zorgen dat de levenssituatie in stand blijft. Maar dan zijn ze ook bereid om hun gezin daarvoor in de steek te laten en dan nog steeds die financiële vergoeding te creëren. Terwijl je ziet, er is net een heel Forbes onderzoek geweest over vrouwelijke ondernemers in Amerika. Dan zie je dat de gemiddelde ondernemende vrouw in Amerika 55.000 dollar verdient. En dan vindt dat ze het prima voor elkaar heeft. Ze kan drie keer per jaar vakantie, ze kan lekker leven, ze hoeft helemaal geen miljoen te hebben. En mannen zijn bij een miljoen nog niet tevreden, die willen een honderd miljoen. Dus er zit een verschil in van wat ondernemerschap nou precies voor je is. En wat die vrijheid die je net noemde precies voor.

Ja, en hoe je dat uiteindelijk dan ook kan bereiken.

En hoe je het uiteindelijk dan ook kan bereiken, want het is wel een heel pad wat je moet aflopen met allerlei hobbels en keuzes.

Ja, dat heb ik meegemaakt. Dat vind ik wel een mooi bruggetje, om als ondernemer de vrijheid te kunnen creëren. Ja, dat zijn de medewerkers die je dienst hebt. Waarvan we eigenlijk, er zijn heel veel ondernemers die ik ken, het gevoel hebben van ik heb de politiepet op. Als ik het niet controleer, als ik er zelf niet ben, dan gebeurt het niet. Wat voor advies zou jij vanuit jouw kennis dan eigenlijk daarin kunnen geven? Hoe zou je om moeten gaan met je team, met je medewerkers?

Kijk, intellectueel kapitaal is eigenlijk je medewerkerspool. Na de oorlog was het bekende spreekwoord ik betaal dus ik bepaal. Nou, dat is nu inmiddels anders. Tegenwoordig, wij zijn gastdocent op de TU in Delft. Dan zie je dat de professoren die al 37 jaar voor de klas staan, die vertellen dan een verhaal met een uitleg. En dan zegt een van die jonge mannen, zoals die ook hier vandaag zit, die zegt, nou dat zegt u nou wel. Ik zit net even toevallig op mijn telefoon te kijken, professor Nakamoto uit Shimoto, die zegt heel iets anders. En dan zegt hij, nou het is dus niet waar wat u zegt, het is gewoon onzin. En zo'n professor dan geneigd om in die discussie te gaan met zo'n leerling en zegt, Professor Nakamoto was toevallig een studiegenoot van mij op de Erasmus. En dat was niet onze beste leerling, dus ik ben niet helemaal eens wat Nakamoto zegt. Maar dan zegt die jongen, anders staat het hier toch niet? Dus we moeten nu iedereen toegang hebben tot dezelfde intelligentie op hetzelfde moment. ...moeten wij eigenlijk ook met medewerkers anders omgaan, want die doen exact hetzelfde. Je bent niet meer omdat je de baas bent van het bedrijf, of de eigenaar bent van het bedrijf... ...en hierarchiek denkt boven de anderen te staan omdat je ze betaalt. Dan is het niet zo dat je altijd gelijk hebt. En door mensen veel meer in hun zelfbeschikking te zetten... ...en dat is een heel interessant fenomeen van het brein, hè. Zelfbeschikking is heel interessant. Als je nu dorst hebt en ik zeg, nou Maurice, je moet nu water denken... ...nou dan denk je, ik heb wel dorst, maar ik beslis daar toevallig nog wel even zelf over. Ik ga er geen slok bij nu. Nou, nu geen slok, doe het lekker straks. Dus het fenomeen van de zelfbeschikking in het brein, daar moet je eigenlijk mee gaan werken. En wat we in het verleden altijd hebben gezien, is dat het verschil wordt gebruikt, dus de hiërarchie is het verschil, om in het individuele gelijk te gaan staan. Dus de medewerker ageert tegen wat de hogere mensen in de organisatie beslissen. Die hogere mensen in de organisatie vinden dat die anderen maar moeten luisteren, omdat ze vinden dat ze een hogere positie hebben. En dat werkt niet meer zo heel goed. Dus wij leren het verschil de overeenkomst te laten zijn. Het lijkt een nuance, maar het is een essentieel verschil, ook tussen mannen en vrouwen. Het verschil van de twee groepen is eigenlijk zo essentieel belangrijk, want dan pas kan je leren van elkaar. Maar je moet het verschil wel zien als de overeenkomst. Dus, jouw manier en jouw voorprogrammatie en opvoeding is een andere dan de mijne. Ik wil niet zeggen dat ik meer gelijk heb dan jij, omdat ik ouder ben of andersom. Maar het laat wel zien dat we twee waarheden hebben, gepercipieerde waarheden hebben, die we aan elkaar moeten gaan vergelijken. En dan kun je eigenlijk een soort van gemiddelde waarheid gaan creëren waar je alle twee mee kan leven. En dan kun je naar de volgende fase. Dus ik denk juist dat het heel erg interessant is, wat wij ook wel met hele jonge groepen doen. Jonge mensen, 14 tot 17 jaar, die hebben dus nog geen volgroeid brein. Dat maakt ze automatisch veel creatiever. Dus ze zien eigenlijk oplossingen die een volwassen brein gewoon niet meer kan vinden. Omdat het al voorgeprogrammeerd is door alle kennis en ervaring die het heeft opgedaan. En dan zie je dus dat zo'n jong brein opeens met een briljante oplossing komt, waarvan 18 man aan tafel denken van waarom zijn wij daar nou in hemelsnaam niet opgekomen. Dus ja, het is heel interessant om medewerkers te zien als volwaardig ander mens, met een andere visie, een andere voorprogrammatie. Gebruik die voorprogrammatie om ervoor te zorgen dat je feedback gaat krijgen over de situatie. Vaak zijn het specialist op een vakgebied in een deelstuk en als eigenaar moet je die helikopterview houden om te kijken of je al die deelgebieden zodanig van elkaar kan koppelen dat het de faveur van je bedrijf is.

Ja, wat ik wel mooi vind, het voorbeeld wat jullie ook weleens geven, we zijn natuurlijk wel regelmatig, nou goed, binnen alle bedrijven van de corporaties of binnen MQB bedrijven zijn er weleens conflicten. Maar dat je dan, zoiets hebben jullie zelfs geschetst, dat je zegt van ja, je bent eigenlijk in gesprek met een kind van 7.

Ja.

Kan je dat misschien even toelichten, maar voor mezelf was dat eigenlijk wel een heel mooi iets van, als ik nu weleens in conflict ben, dan begint het mij dat op te puppen, van nou ja, dat is eigenlijk een kind van 7 tegenover mij. Maar als ik dat zo zeg, dan snapt de kijker er ook misschien niks van.

Nou kijk, als je goed naar de ontwikkeling van een brein kijkt, dan heb je dus DNA van conceptie tot aan geboorte. Er zit dus nog geen opvoeding in. Maar als je een kindje wat net geboren is in het water laat bevallen, zwemt het nog steeds naar de bovenkant, terwijl het niet weet wat de oppervlakte is. Het weet ook dat het de adem moet inhouden en uiteindelijk gaat het pas ademen als het boven water is. Dus ook een net geboren kindje is reeds voorgeprogrammeerd in DNA. Er zitten allerlei codes en er stofjes in die ervoor zorgen dat we daar in een overlevingsmodus komen te staan. In die overlevingsmodus wordt een kind ook opgevoed. Dus het ene kindje, net als met die een eigen tweeling die ik net noemde van die twee meisjes, het ene meisje heeft dus in exact dezelfde opvoeding haalt het andere data eruit en dus in de voorprogrammaatie komt er andere data te staan. En het andere kindje haalt ook exact weer andere data uit exact diezelfde opvoeding vandaan. Dus het hele interessante is dat van 0 tot 8 jaar een kind wordt geboren met ongeveer 150 miljard neuronen, dat zijn hersencellen.

Slechts.

Slechts en factor 10 glialcellen, dat zijn de onderhoudsmonteurtjes per hersencel. Dus dat zijn heel veel hersencelletjes bij elkaar en in de eerste 8 levensjaren worden die teruggesnoeid met ongeveer zo'n 50 miljard. Dus we blijven als we 8 jaar zijn ongeveer over met zo'n 100 miljard hersencellen. En dat is precies ook eigenlijk onze referentiekade, onze volprogrammatie, ons archiefsysteem waar data in staat. De angsten van je ouders en andere opvoeders zoals cultuur of religie of media tegenwoordig of je iPad of tv, dat wordt allemaal volgeprogrammeerd in het kind. En het is in een later stadium, 40 jaar later in het brein, nog steeds een referentiekade. Dus daarom zeggen wij, het kinderbrein is eigenlijk een brein wat gewoon stomweg ontzettend dwars gaat liggen als het z'n zin niet krijgt. Het krijgt het koekje niet, het gaat dan janken. Nou, als we wat ouder zijn hoeven we niet echt te janken mee voor een koekje. Maar als we dan z'n zin niet krijgen, hebben we exact hetzelfde gedrag. Onze armen gaan over elkaar, de hakken gaan in het zand, we gaan een pruilip trekken, een frons op onze voorhoofd. En we zien in de mimiek dat iemand het er niet mee eens is. En die gaat dan volledig in zijn gelijk staan, zonder overigens bewijs te hebben dat hij gelijk heeft, of zij. Religie is een mooi voorbeeld. Ik heb laatst een hele discussie gehad met een fundamentalistische moslim en een fundamentalistische agnost. Die kregen ruzie in een bedrijf met elkaar. En ik vroeg uiteindelijk aan die jongens, twee mannen, die gingen bijna vechten in de gang. Ik zei, wat is nou het probleem? Nou, de ene jongen die zegt, hij heeft geen respect voor mijn geloof. En die andere zegt, ik wil helemaal niks met jouw geloof te maken hebben. Ik zit op mijn werk. Dat jij vijf keer per dag wilt buiten, moet je lekker zelf weten, maar ik wil het niet zien. En toen zei ik tegen de ene jongen, kun jij bewijzen dat Allah bestaat? Nou, daar wil ik geen antwoord op geven. Dan vind ik een impertinente vraag, daar wil ik geen antwoord op geven. Ik zeg maar, ik stel een hele normale vraag, want ik wil weten of je daar bewijs voor hebt. Hij zegt, nou, daar geef ik geen antwoord op. En toen begon die andere jonge Nederlandse jongen al te gniffelen over die advies. is geregeld. Toen zag ik dat Jan doen. Ik zeg, maar kan jij bewijzen dat God niet bestaat? Ja, zegt hij, wat is dat nou voor vraag? Hij zegt, dat doe ik ze nemen. Maar wat is het antwoord? Kan je het bewijzen? Nou, uiteindelijk na vijf minuten pruttelen en heen en weer, zegt hij, nee, ik kan het uiteindelijk niet. Maar je voelt toch wel dat het niet kan, want 400 miljard sterren. En toen zat die Marokkanse jongen enigszins te griffelen. Ik zeg, weet je wat nu zo grappig is? Jullie zijn exact hetzelfde. Wat nog interessanter is, hij en die jongen noem ik even Peter, zonder de echte naam, maar met een ander Mohamed, dan maak ik het lekker cliché. Ik zeg, Peter, als jij nou geboren was in het gezin van Mohamed, en Mohamed, jij was geboren in het gezin van Peter. Daar hadden we vandaag exact dezelfde discussie gehad. Alleen Peter, jij had verklaard dat Allah bestaat, of God. Is er een man dat juist vertelt, dat het gewoon helemaal niet kan, wetenschapwijs. Ik zeg dus, in het brein is er maar één gebiedje wat geloof creëert. Niet geloven in een God is ook geloof. Je gelooft namelijk dat God niet bestaat. Is er wel geloof in God, is ook geloof. Je gelooft namelijk dat God bestaat. En je kan niet bewijzen bijden dat het wel of niet zo is. Ik zeg, en dat is een heel interessant fenomeen van het brein. Het brein is zodra het iets dus gelooft, wat in de volprogrammatie vanuit het verleden is meegenomen, heeft dus geen enkel bewijs nodig dat het zo is. Het gelooft het gewoon en gaat daar tot aan de dood aan toe voor vechten om in het individuele gelijk te gaan staan. En dat is eigenlijk het fenomeen, in het laatst tot je vraag, die we het beste kunnen beantwoorden. Dus, als het brein eenmaal iets gelooft, dan zit het in die voorprogrammatie. En dan vanuit die voorprogrammatie haalt je brein allerlei data elke keer omhoog, om daarmee de beslissingen te nemen naar de toekomst toe. En dat deel van het brein is niet eens intelligent, dus het kan helemaal niet inschatten of het veertig jaar later is of gisteren, want je voelt en proeft precies hetzelfde als of het eergisteren gebeurt.

Maar met deze kennis kan je dus begrip creëren. Ik heb ooit zo'n mooie uitspraak volgens mij in het boek van Steven Koopmans gelezen, waarvan eerst begrijpen en dan begrepen worden. Maar dat wordt met deze kennis eigenlijk nog een stuk makkelijker volgens mij.

Ja, dat is de reden waarom we ons boek Why Everything noemen, omdat die why-vraag zit bij heel veel mensen. Waarom ben ik zoals ik ben, waarom voel ik dit, waarom beslis ik altijd zo, waarom lukt het niet, waarom kan ik niet succesvol zijn of wat dan ook. Maar het is tevens ook het antwoord, want why of everything betekent ook, dus als je brijnkennis opbouwt, en je snapt gewoon simpelweg hoe de protocollen in elkaar steken van je hersenen, dan kan je dus gewoon simpelweg ook veel beter doen. En het andere fenomeen, het gekke is, ik zei het ook net tegen de jongens die de opnames niet doen, ik zei, op het moment dat je 27 jaar lang naar school gaat, In alle opvoedingsmethodieken leren we geen seconde iets over de werking van ons brein, maar we worden helemaal klaargestoond op hoe de maatschappij wil dat wij ons gedragen. Nou, dat biochemie en maatschappij, dat wil niet altijd even goed door hun deur. En dat merken we dus ook in de maatschappij. Als mensen in hun individuele gelijk gaan staan, dan gaan ze positie innemen, dan hebben ze eigenlijk alleen maar conflicten. Dus conflicten met je medewerkers, of met je liefdespartner, of met je kinderen in de puberale tijd, of elk andere vorm, is altijd in het individuele gelijk gaan staan en positie innemen. Als je daar anders mee leert omgaan en je voldoet meer aan de eis van de ontvanger, wat communicatie precies betekent, dan kun je heel veel bijdragen in succes. En succes voor het brein is niet per definitie geld. Succes voor het brein is de balans tussen onderbewustzijn en bewustzijn. Dat die twee in balans zijn, dan voel je je lekker in je vel en kun je goed acteren. En privé en zakelijk is voor het brein geen verschil. Dus als je lekker in je vel zit privé, dan ben je zakelijk ook automatisch beter bezig. En andersom.

Als ik naar die mkb ondernemen kijk, met deze kennis, maar ik vind het conflict is er natuurlijk nog steeds wel. Los van conflicten, maar goed, ook financieën, geeft nogal regelmatig stress. En dat vind ik ook zo boeiend, iets waarvan ik ken vele ondernemers die hard werken, maar wel dagelijks thuis komen met een bepaalde druk, gewoon met stress. Wat doet stress nou uiteindelijk met de mens?

Nou kijk, stress is een soort van algemeen begrip geworden in deze maatschappij, maar er zijn twee soorten stress. Je hebt focus stress en je hebt eigenlijk een soort van stress op basis van negativiteit. Focusstress, daar ook ligt cortisol als stresshormoon aan de grondslag. Maar dat betekent dat als je focusstress hebt, dat je hele hoge mate van concentratie kan creëren. Als je een deadline moet halen en je vindt het werk prettig, dan heb je cortisol nodig om dat voor elkaar te krijgen. En dat is niet negatief voor je systeem. Het mag niet te lang duren, niet 4 dagen. Maar cortisol op dat moment is heel belangrijk. Maar in een negatieve stress situatie, waarin het brein bijvoorbeeld heel erg zich af gaat vragen of het in relatie staat met het verleden, en dan begint een negatieve stress situatie te ontstaan, dan wordt cortisol ook aangemaakt. En cortisol in de natuur moet binnen 15 tot 20 minuten ongeveer worden afgebroken. Want als wij voedsel zijn voor een roofdier, en we vluchten. Nou, na enige tijd heeft het roofdier, ziet dat hij ons niet kan pakken en gaat weg. En gaat een andere trooidier zoeken. En dan breekt onze cortisol weer af. Maar als je 8 uur moet werken elke dag met iemand die je niet prettig vindt. Die niet past bij jou als persoonlijkheid. Dan is de constante aanmaak van cortisol veel te hoog. En dan heb je het stressniveau is heel hoog. Dus stress is ook een acceptatiemodel zoals wij het zeggen. Je hoeft stress niet, negatieve stress niet te accepteren. Als je leert hoe stress, wat de biologische functie is van negatieve stress. Het is een waarschuwingsmethodiek eigenlijk als het ware. Dan kun je er heel anders mee omgaan en dan kun je, cortisol kun je heel makkelijk afbreken. 10 minuten, kwartiertje wandelen even naar buiten toe en je breekt cortisol af. Nou, als je dat niet weet en je blijft in die status staan de hele dag. Ja, dan kom je ook in die status thuis. Want de laatste ondernemer die zit ook hier ergens in de buurt van Rotterdam. Hij heeft heel veel stress met het advisement wat hij moet begeleiden. Hij zegt, ik kom thuis jongen. En dat gezin ook nog. Zijn mijn vrouw, die de hele dag wil doornemen. Allemaal problematiek. Ik zeg tegen hem, weet je wat je nou moet doen? Je moet de auto parkeren. Je gooit je tas in de kofferbak. Ze noemt dat de ramen uitgeslagen worden. Dan krijg je daar weer stress van. Dus dan loop je eventjes 10 minuten van de auto weg. En dan loop je 10 minuten terug. Heb je 20 minuten gelopen. Dus je kort je zolder even naar beneden toe. Dan ga je pas naar binnen toe. Nou dat heeft hij gedaan. Hij zegt, ik kom zo al naar binnen. zoveel meer begrip voor wat mijn vrouw heeft meegemaakt en de kinderen zijn blij dat ze me zien. Terwijl ik dat daarvoor nooit zag, want ik vond die kinderen irritant, want ik was veel te veel met mezelf bezig. Dus we kunnen heel makkelijk met hele simpele, lichte methodieken, kunnen we dat oplossen. Mensen helpen daar meer begrip voor te krijgen, opnieuw hetzelfde, dus begrip krijgen voor je hersenwerking en je endocrinesysteem, dus je hormonale systeem, wat gedrag en gevoel creëert. En op basis daarvan, als je die stappen even volgt, wat dus ook in onze cursus is, en in ons boek, dan gaan ze anders leren om te gaan met die geaccepteerde principes. Die laat je dan anders, biologisch gezien, en dan ga je dus anders met die informatie om. En dan is het niet zoveel stress meer als dat je dat vroeger voelde.

Hoe simpel kan het eigenlijk zijn?

Ja, als je het weet is dat simpel natuurlijk, maar als je het niet weet is het gewoon heel uitzoekend.

Ik ben blij dat ik het alweer begin. Een ander dingetje wat voor mezelf persoonlijk ook wel heel erg van invloed is geweest, is zelfbeeld. Hoe kijk ik naar mezelf? Ik weet dat ik voor mijn gevoel in ieder geval altijd alles gaf voor mijn klant. De team was niet genoeg, toen moest altijd nog even een team plus gemaakt worden. Toch had ik af en toe een klant die dan toch niet tevreden was. En dat voelde alsof ik het natuurlijk in mijn hart gestoken kreeg. Zelfbeeld, van van ja, hetgeen wat ik meemaak, dat er meer RKB ondernemers, kan je daar wat aan doen?

Ja kijk, zelfbeeld is essentieel voor de mens, maar zelfbeeld is niet per definitie waar. Want als we goed kijken naar hoe een brein zich opvoedt, of laat opvoeden, Dan zijn je ouders, op het moment dat ze jou opvoeden, op sommige momenten ook nog bezig met een kinderbrein jou op te voeden, want in hun voorprogrammatie nemen ze dat stuk mee wat zij uit het verleden hebben gekregen. En als ze dat nog nooit antwoord hebben gekregen, omdat er een situatie ontstaat die ze niet eerder hebben gekend, dan gaan ze met elkaar in discussie. Twee kinderbreinen gaan aan een oplossing verzinnen voor jou als mens. En dan krijg je die data mee, dat wordt weer geprogrammeerd in jouw brein, en dat uiteindelijk. is een referentiekade voor je zelfbeeld. Dus het is heel interessant wat we heel veel doen met onze klanten, deze vraag komt vaak voor, is om met ze te gaan analyseren hoe hun zelfbeeld nou precies is opgebouwd en wat voor voorliggende waarden er eigenlijk als het ware is in die voorprogrammatie van 0 tot 8 jaar. En dat die referentiekades herladen worden. Daar hebben we allerlei methodieken en technieken voor. Maar het is heel belangrijk om, ik zou een voorbeeld noemen, het woord chaos, de laatste stonden we voor een zaal met 600 man, We hadden een heel inspirerend gesprek gehouden over brijnkennis, hersenwetten. En toen zei ik tegen ze van, wat is jullie gevoel bij het woord chaos? Nou, 80% van de mensen die stak hun hand op bij negatief. En ik zei, wat voel je er dan? Nou ja, ongeorganiseerd, niet gestructureerd, puinhoop, drama, geen controle overkrijgen, noem het allemaal.

Stress.

Stress, zoals je zegt. Maar toen zei ik van, maar wisten jullie wat ik zou gaan vertellen vandaag in deze sessie? Nee. Ik zeg, wist ik wat jullie zouden gaan vragen, want het is een hele interactieve sessie geweest. Nee, dat wist jij ook niet. Ik zeg, was het leuk of hebben jullie er niets aan gehad? Nee, het was heel interessant en geïnspirerend, want dit zijn allemaal dingen die we nooit hebben geweten van ons eigen brein. Ik zeg, interessant. Ik zeg, zouden we kunnen zeggen dat dit misschien chaotisch was dan? Want er zat geen structuur in, ja. Ik zeg maar, kan je nu je brein nog steeds vertellen dat chaos alleen maar negatief is? Want ik noem het de dynamiek van de verandering. Ik zeg, als de dynamiek van de verandering niet gestructureerd is, maar er komt een positief beeld uit, is die per definitie negatief. Ik zeg, dit laat niet zozeer zien van wat chaos betekent, het woord, maar het laat zien hoe voorgeprogrammeerd jouw brein is om direct een positie in te nemen, ook emotioneel, ten opzichte van een woord. Dus wij zijn woordwezens, om het maar raar te noemen. Dus wij laden rondom een woord een bepaalde waarde, dan gaan we die emotioneel laden en op basis daarvan als referentiekaart gaan we reageren. Dus het is veel interessanter om niet in die psychologische hoek te gaan zitten waar het gaat over handeling en gedrag. Het is veel interessanter om die woorden te gaan herladen in je brein, zoals nu met de dynamiek van een verandering, met chaos. Maar geen enkel brein die dit hoort kan alleen maar zeggen het is negatief, want die heeft net ervaren dat het af en toe positief is. Nou, zo slim is je brein nou wel, dat het dan die vergelijking maakt van in welke situatie. Dus situationeel of hankelijk Is het dan positief of negatief? Dat snapt het bruin dan wel. Dat doen we met woordspelletjes en met hele groepen. Mensen gebruiken zo'n 15.000 woorden om zich te duiden in zijn eigen taal. En al die woorden hebben een soort van lading in jouw systeem. En aangezien we angstgedreven wezentje zijn, zijn de meeste woorden toch negatief geladen. Zelfs liever.

Ja, en ik ben er zelf bewust mee aan de slag gegaan en wat in het boek ook mooi staat, 2-3 maanden heeft het over nodig om nieuwe neurale netwerken aan te halen.

Ja, neuroplasticiteit, ja.

Waar ik soms, ik heb ook weleens bij een psycholoog gelopen en dat duurde dan veel langer. Dus ja, goed, ik ben nog iets jonger. Maar goed, voor mij had het ook nog 20 jaar eerder mogen komen, die kennis.

Ja, voor mij ook wel trouwens.

Wat mij ook altijd wel bezighoudt, als ondernemer heb je vrijheid om zelf te mogen kiezen wat je gaat doen, maar uiteindelijk moet die ondernemer ook heel veel dingen doen in de praktijk die hij niet leuk vindt. Eén van de dingen die wij hier op kantoor doen, zijn de cijfertjes, die boekhouding vindt hij niet leuk, maar ook die marketing, je moet elke dag wel iets met social media doen, anders doe je niet meer mee als onderneming. Dus dan heb je allerlei van die vele dingen. Waar komt het aan de maak vandaan dat de gemiddelde ondernemer eigenlijk zegt, dat hij bijna gaat zijn, meer dan de helft van de tijd vindt hij ook niet meer leuk.

Ja, kijk, het brein houdt niet van verandering. En daar heeft het best veel moeite mee, omdat dat wat voorgeprogrammeerd is in neurale netwerken, als dat geen alternatieve route heeft in diezelfde neurale netwerken of andere neurale netwerken, dan kan het niet zo heel makkelijk veranderen. Dan springt het altijd terug naar de basisversie, omdat daar de data nou helemaal in staat. Als we goed kijken naar ondernemerschap, dan lijkt het wel, ik ben natuurlijk al lang ondernemer, al bijna 40 jaar, en als ik kijk naar wat er veranderd is in die looptijd, dan zie ik nu dat het lijkt alsof het veel moeilijker geworden is, maar aan de andere kant is het eigenlijk veel makkelijker geworden. Als we vroeger een fotoshoot deden of een videoopname deden, waren we 25, 30 duizend in gulden kwijt. Tegenwoordig kan je met je gewone telefoon al bijna een kameropname doen die de kwaliteit heeft van de opnames van vroeger. En het kost je helemaal niks. Dan moet je wel social media gaan ondersteunen en dat bij gaan houden. En dat heeft gewoon weer met protocollen te maken. Dus wat wij leren aan ondernemers en ook beslissers, leidinggevers in de corporate wereld, is om veel meer experts te pakken in deelgebieden en dat goed te gaan coördineren. En de overview te houden van of die coördinatie goed loopt. Dus de voortbrengingsprocessen beter in kaart brengen. Want daar gaat het meestal op mis. Het lijkt me net alsof er een hele breie informatie op je afkomt als ondernemer. En die hele breie moet je allemaal maar zogenaamd ook nog eens zelf weten om de beste beslissingen in te kunnen nemen. En dat is eigenlijk ander ondernemerschap geworden. Ik ga het aanraden, zeker in jouw vakgebied, ga met een financiële expert praten als het over financiën gaat. Want nogmaals, financiën is een scherprechter. Dus als jij romantisch hebt bedacht dat het allemaal fantastisch gaat in je bedrijf, maar je ziet omzet als winst, dan gaat het niet per definitie fantastisch in je bedrijf. En als jij dan langskomt en je gaat laten zien dat ze nog wel een stukje in te lopen hebben, dan is dat niet prettig voor de ondernemer. Maar het grappige is dat ze daar heel erg tegen opzien als het gebeurt. Als het eenmaal is gedaan, dat ze dan zeggen, ja maar geef me nu zo'n ontspanning, want nu weet ik eindelijk waar ik naartoe ben. Het is naar een expert gegaan. Ik hoef me daar niet meer druk over te maken. En geef jij mij maar advies wat ik moet doen. Ik kan me weer bezighouden met het ondernemerschap. Want het ondernemerschap is eigenlijk gewoon delegeren en leren hoe je op de moet delegeren. En wat voor jou 100% is, mag best door iemand anders voor 70% worden uitgevoerd. Dat heeft nog steeds 70% meer gedaan dan dat jij zelf in je eentje kan doen over de hele linie. Dus het ondernemerschap heeft wat andere voorwaarden gekregen. Het spelletje is eigenlijk wel hetzelfde met iets andere voorwaarden. Dat kunnen we mensen gewoon leren, om daar optimaal in te acteren. Zodat ze niet die negatieve stress voelen, maar dus veel rustiger in hun eigen ondernemerschap komen te staan.

En daar krijg je vanzelf die vrijheid bij.

En automatisch, het gevolg is dan dat je vrijheid creëert. Nooit het doel stellen, maar wel het gevolg.

Precies, dat is een hele mooie. En als ik dat dan doorvertaal eigenlijk, de gemiddelde ondernemers die wij hier ook begeleiden, die zijn natuurlijk, wat ik in het begin ook zei, die staan met de poten er zelf in de klei, die moeten daar een beetje dus uitkomen. Die moeten daar een beetje boven het bedrijf gaan hangen. Dat zien we nu ook met een aantal gebeuren. En dan zie je in een relatief korte termijn wat er eigenlijk, wat voor ruimte erom staat. En opeens komen er opnieuw klanten. Alles gebeurt opeens. Wel een mooi brugje vind ik ook een stukje sales, marketing sales. Op het moment dat je natuurlijk snapt hoe het brein werkt, dan wordt sales misschien ook nog veel makkelijker en interessanter om te gaan doen. Want we zitten met z'n allen toch een beetje, hoe haal ik dan nieuwe klanten binnen? Hoe groei je ambities? Hoe doe je dat dan precies? Hoe kan brijnkennis daar nog een... Ja.

Brijnkennis heeft een enorme rol in sales. Wat voor mensen sales is, marketing, communicatie en sales, is dat de meeste bedrijven zijn erop gericht om een product, dienst of service te verkopen. Nou, als jij iets wil verkopen, er zit niemand op te wachten dat iets verkocht wordt. Dus wat wij mensen leren is dat er twee systemen zijn in het brein om te kopen. Het brein wil altijd kopen, als het maar interessant genoeg is. En de ruilhandel tot geld in relatie tot de productiviteit of de service goed is. Dus als je een omgeving weet te creëren waarin mensen willen kopen, binnen dat vakgebied waar je dan in manoeuvreert, dan zie je dus dat er hele potentiële klanten ontstaan. Alleen het brein koopt in twee stappen. Het brein koopt eerst emotioneel. Dus het moet eerst een goed gevoel hebben bij de transactie, voordat het transactioneel gaat kopen. Dus echt geld gaat betalen voor het desbetreffende product, dienst of service. Die geldtransactie, transactioneel de deel, dat delen wij vaak ook nog op in verschillende delen. Sommige is het pay after pay, dus dat je het daarna betaalt als je het product al geleverd hebt gekregen, want dan heb je het al in je handen. B&O had vroeger die experience centers en dan gaven ze iemand de afstandsbediening. En dan mocht hij lekker in de kamer zitten, geluidsdicht de kamer, mocht zo hard die B&O spelen als hij wilde. En dan wist de verkoper dat op het moment dat die man, die camera kwam er een half uur in en hij had dan naar B&O geluid geluisterd. Toen was het fantastisch was. En hij gaf de afstandsbediening niet terug, dan wist hij dat het ding voor 3000 euro is verkocht. Dan zei hij, nou dankjewel, het was fantastisch. Dan wist hij dat deze deal ook niet doorgaat, wat er ook al gezegd is. Dus de emotionele aankoop, zowel bij auto's, producten, diensten of servers, of in dit geval zo'n BNO installatie, dat is altijd de eerste stap die het brein maakt. Dus je moet je sales traject met lead funnels zodanig inrichten dat het brein eerst die emotionele aankoop kan doen. Nou wat is emotionele aankoop? Nou voor het brein in een kort woord is vertrouwen. Zodra het vertrouwen heeft in jouw kennis of product, dienst of service die een oplossing biedt voor het zogenaamde probleem wat je zelf hebt, wil je het hebben. Hoe je het gaat betalen is transactioneel en dan kan je zeggen ik betaal het in één keer, ik krijg 2% korting, ontdek hem in één keer, kom dan betaal het of wil je het in zes maanden betalen in zes tegelijke delen en dan is het ook toegankelijk voor je. Dus transactie wordt pas gedaan, achteraf, op basis van de eerste emotionele aankoop. En dan kan je je marketingkanaal op inrichting bijbouwen voor bedrijven, volledige leadfunnels, om eerst het vertrouwen te krijgen. Dat heet dan bij ons KDR, Knowledge Awareness Interest and Trust. Dus als die vier stappen gemaakt zijn, dan pas krijg je decision en dan pas krijg je een relatie. Tot die tijd gebeurt dat gewoon tegenwoordig niet, want ze hebben overal vergelijkingsmateriaal, maar ze hebben toegang tot de digitale snelheid.

Is dat niet bijzonder dat er eigenlijk, zover ik het hoor, weinig marketingbedrijven daar.

Nog mee bezig zijn? Ja, maar kijk, nogmaals, wij zijn een van de eerste partijen die neurowetenschap, endocrinologie, DNA en epigenetica hebben gekoppeld. Om daarmee naar de commerciële wereld te gaan. Het was volbehouden aan de medische wereld. Dus alles wat medisch bekend is, hebben we eigenlijk verdaald. Waarvan, hé, maar waarom weten wij dit niet? Waarom gaan we, zoals al gezegd, 27 jaar naar school in alle opleidingen en leren we alles over onze maatschappelijke positie. Maar geen seconde iets over de werking van ons brein. Terwijl het het orgaan is wat alles beslist. Nou, dan wil je op zijn minst weten hoe het werkt. Als je eenmaal weet hoe het werkt, je kan het dan inzetten om beter succes te bouwen. En dan zie je dat succes voor het brein hetzelfde is in privé of zakelijk. Want je bent nog steeds Maurice. Dat brein zit in Maurice en dat beslist. Of dat nou zakelijk of privé is, dat maakt dus eigenlijk helemaal niet uit. Dus marketingbedrijven hebben deze kennis nog niet. Die zitten meer in de psychologische hoek en neuropsychologische hoek dan in de neurowetenschappelijke hoek. Dus helemaal de voorkant, de oorzakelijke kant. Gewoon puur DNA. Onze 23 paardjes chromosomen die in de totipotente psychode, dat is dan de mastercel die uiteindelijk uit de baarmoeder komt, en die zich gaat delen in 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, die draagt al die data in zich. En als het kindje helemaal geboren is, dan wordt het volgeprogrammeerd door alle informatie die we op z'n af vuren. En dan gaat het dan mee de wereld in. En heeft het 20, 30 jaar nodig om te leren hoe het brein werkt. Dus dan leer je dat ook niet meer zomaar af. Dat is echt de pure voorprogrammatie. En wij leren de systemen aan de mensen hoe dat dan voorgeprogrammeerd is en welk deel je zou willen veranderen. Je had het net over die neuroplasticiteit. We hebben daar maar 30 tot 60 dagen voor nodig. Ons hele leven. Dus het maakt niet uit op welk moment je daarmee begint. Als je 63 bent en je vindt dat je leven niet voldoende biedt, dan hebben we ook 30 tot 60 dagen nodig.

Ja, wat ik ook wel mooi vond. We stonden in het boek, maar je hebt het ook al meerdere keer verteld. Uiteindelijk wil ieder mens ook de beste versie van zichzelf zijn.

Ja, dat is het mooie van het principe wat wij hanteren. Wij hebben heel weinig mensen die niet met ons in zee willen. Waarom niet? Omdat in jouw DNA hard gecodeerd staat dat je altijd de betere versie van jezelf wil zijn. En dat heeft een faciliteit voor. Dat heet hersenen, want die kunnen het uitvoeren. Nou, als die twee gebieden beide in staat te staan om de betere versie van zichzelf te creëren, dat heet leren. Maar dan moet de relevantie gewoon heel hoog zijn. Dus dat zie je ook met hele intelligente kinderen op school. Als de generieke informatie naar de kinderen wordt gestuurd, maar het brein vindt het niet relevant, dan haakt het gewoon af. Vindt de school niet leuk, vindt de mensen niet leuk, vindt alles niet leuk. Gaat was liggen, saboteren, gaat aan de drugs, self-mutilation, we maken alles mee, tattoos, piercings en noem het maar op, paars haar. Om aan te tonen en te saboteren dat ze het niet eens zijn met het systeem dat op ze afgevuurd wordt. En dat is maatschappelijk nog steeds wel een probleem. Dus er zou echt veel meer breinkennis ook naar de scholenpleiding moeten gaan en naar de human resource afdelingen van grote bedrijven en naar ondernemers die beter met hun personeel omgaan om de maximale output uit de mensen te krijgen. Maar dan moeten ze het wel relevant vinden en het leuk vinden wat ze doen. Dat is essentieel voor het brein om goed te presteren.

Is dat dan misschien nog een gekke vraag van... Er zijn ook veel mensen die volgens mij maar doen omdat ze gewend zijn om het te doen. Maar echt doen wat je leuk vindt, wat je goed kan. wat vinden we echt leuk en wat kan je al goed? Dan zou je eigenlijk verwachten van, ja, iedereen weet toch wat hij leuk vindt en wat hij goed kan. Maar dan zit je er een maand te grapen voor, ja, ho, hm, hm. Nou, dan komt er niet echt direct een antwoord. Sterker nog, als we daar ook bij stilstaan, dan komt er nog steeds geen antwoord. Hoe komt dat dan?

Ja, kijk, we zijn intelligente wezens en intelligentie kan ons af en toe in de weg zitten. Maar intelligentie wil voldoen aan de groepsijs. Dat heet dan in de sociologie een diet. En een diet bestaat al uit twee personen. Dan begint dat systeem al te werken. Dus als wij intelligent zeggen, ik neem de verantwoordelijkheid voor mijn baan, of ik heb een hypotheek en ik neem de verantwoordelijkheid om die hypotheek op tijd te betalen, dan gaan we dus tegen ons gevoel in, gaan we intelligent beslissen dat we een baan moeten nemen om uiteindelijk zoveel geld te hebben dat we die hypotheek kunnen betalen.

Daarmee rechtvaardigen we eigenlijk iets.

Juist. Daarmee rechtvaardigen we eigenlijk wat in ons onderbuikgevoel, ons onderbewustzijn, Maar wij stellen de vraag ook wel eens, als we 10 miljoen op je rekening storten, wat zou je dan vanaf nu gaan doen? Nou, dan komen er hele andere dingen uit. En dan gaan ze dus het meeste op terug naar de creativiteit. Want ik vond schilderen heel leuk, of ik vond gitaarspelen heel leuk, of piano spelen, of dansen, of zingen, of weet ik veel, macrameeën, of breien. Het gaat erom dat als je brein niet die verplichting intelligent meer heeft om te voldoen aan de maatschappelijke eisen, dat het gaat kiezen weer voor hele andere zaken. En dat is eigenlijk altijd op je vraag. Dus te veel mensen... Kijk, als we het vergelijken met een kunstschilder of een gitarist... Dan hoef je je gitarist niet te vertellen dat hij een nummer moet gaan componeren, want dat noemen ze inspiratie, dat komt er vanzelf uit. En die kunstschilder die kan ook niet stoppen, want die heeft een expositie over drie maanden, die staat 18 uur per dag te schilderen, omdat dat de passie is die hij of zij kan creëren. En die komt vanuit binnenuit, vanuit het gevoelsysteem, niet vanuit de intelligentie, maar wel vanuit het gevoelsysteem. Als ik nou de vraag aan je stel hoe m'n mensen gaan zo naar hun werk, Heel weinig mensen. Want de meeste mensen hebben niet die passie. Hun zelfbeschikking wordt al weggehaald. Dat is een baas die beslist wat er moet gebeuren. Dan gaan ze een deeltje doen. Ze kunnen het totaal niet overzien.

Volgens mij een mooi onderzoek van Gallup. Wereldwijd gaan 80% van de mensen dus niet zo gemotiveerd, intrinsiek gemotiveerd naar hun werk.

En dat is best wel een hoog aantal. En dus blijkt dat maatschappelijke verplichting niet heel erg succesvol is voor het biochemische systeem van je hersenen. Wat wij wel doen in grote corpus, dan gaan we posities uitruilen. Stel, jij bent de marketingmedewerker en ik ben van de boekhouding. En in marketing ga je langzaam naar zin.

Ik kan me voorstellen dat jij van de boekhouding bent.

Ja, laat het omdraaien. Jij bent van de boekhouding, ik ben van de marketing. En ik krijg van mijn baas te horen dat ik voortaan mijn prognoses en mijn berekeningen en mijn calculaties en mijn forecasts, die moet ik aanleveren. Nou, ik vind cijfers helemaal niks. Ik vind het waardeloos en het laat zien dat ik niet zo goed acteer als ik werkelijk wil zijn. En jij krijgt van de baas te horen in het boek aan dat je voortaan de klanten moet bellen als ze niet betalen. Je vindt bellen helemaal niets, want je vindt het eigenlijk een beetje eng en dan krijg je die conflicten met die mensen zit ik ook niet op te wachten. Als we dat horen dan rijden we de posities uit. Dus de marketingman gaat het belletje doen van ik heb gehoord dat die factuur niet lukt, wat is er aan de hand, dat kun je me uitleggen. En jij doet voortermijn prognoses. Nou, dat is interessant, want dat prognosefact, dat beheerst je al. En dat vind je hartstikke leuk, want je houdt van cijfers. Ik vind het helemaal niet erg om mensen te bellen, want het zit in de marketing en de saleshoek. Dus op die manier creëren we evenredigheid. En die evenredigheid zorgt ervoor dat er minder stress is op de werkvloer. Negatieve stress is op de werkvloer, moet ik zeggen. En dat ze ook naar elkaar toe empathischer worden, want ze doen iets voor elkaar, waar ze alle twee baat bij hebben. En dan zien we dus dat het bedrijf op de werkvloer eigenlijk veel beter acteert dan dat een baas zegt je moet dat doen want het hoort bij je functie vanaf nu.

Zo simpel ook weer.

Zo simpel kan het ook weer zijn.

En dat kan in wezen, kijk bij de grote EU, die zitten ook veel bij de grote corporates. De uitdaging vind ik nu voor mezelf om dit ook met name bij het NKB naar binnen te brengen. Maar die zijn natuurlijk een stuk kleiner, daar kan het een stuk sneller aan gaan denk ik ook.

Ja kijk, de MKB heeft natuurlijk, middenkleinbedrijven zijn een lastig fenomeen. In Amerika heb je small, medium en enterprise. Dat is in Nederland samengevoegd, MKB, middenkleinbedrijf. Maar het kunnen ook bedrijven zijn met 25.000 man, niet beursgenoteerd. Het is best wel een dingetje, maar kijk naar de kleine bedrijven met 50 FTE ongeveer. Dan zie je dat er een soort omslagpunt komt waarin de ondernemer vaak de namen niet meer kent van zijn personeel. Omdat er een doorstroom is of omdat mensen ontslag nemen, weggaan of overlijden en dat er niet een persoon voor in de plaats komt. Dus omdat de lijnen veel korter zijn, ligt er veel hogere mate van emotie. En je ziet dus dat er in het MKB exact dezelfde problemen spelen als in de hiërarchische lagen van de corporates, waarin het van top down door de organisatie heen moet geduwd, om dan in de eufore door een bepaald beeld te creëren, wat uiteindelijk op de werkvloer moet gebeuren, waar niemand het mee eens is. Maar toch moet het gebeuren, want de top heeft het beslist. Dat zie je ook in het NMKB. De zoon van de baas denkt zeker nu dat hij het bedrijf over moet nemen en even alle regels gaat veranderen. Die kennen we ook allemaal. Dus het menselijke gedrag is wat dat betreft exact hetzelfde. Het verandert niet.

Ja, richting de afronding. Wat ik zelf ook een stukje conclusie gehaald heb. Wij gaan met die ondernemers in gesprek. Wij krijgen altijd wel van elkaar dat ze hier in deze stoelen gaan dromen. Ook met de gedachte, stel ik heb dit 10 miljoen euro en uiteindelijk krijgen we dat op papier. brengt de kennis aan, nu dat we ze daar ook toe kunnen brengen. Wat mijn droom uiteindelijk is geworden, dit realiserende, die MKB ondernemer kunnen we echt in zijn kracht zetten. Die kunnen nu echt heen, de samenwerking die we nu met jullie gestart zijn, in de beste versie van hun zelfcarrière. Het gevolg is de beste versie van je bedrijf, van je organisatie. Maar die MKB ondernemer die gaat ook naar huis. Paffin heeft dat op zijn partner, op zijn kinderen, op zijn leveranciers. De MKB is de motor van de Nederlandse economie. Het hapert op dit moment nog een beetje. Maar vanuit deze kennis toe te voegen aan hetgeen wat wij al doen, denk ik dat we daar een gesmeerde motor van kunnen maken.

Ja, kijk, het is leuk wat je zegt. Want als we zeg maar brijnkennis in het centrum zetten van wat jullie al doen. Je hebt verschillende pijlers die je hebt gecreëerd. Financieel zicht krijgen op hoe je financiële situatie is, geeft uiteindelijk een ondernemer heel veel rust. In die ruststatus is hij veel opener om data tot zich te nemen om hem te leren. Wat wij doen, normaal gesproken, omdat zodra wij zeggen wij zitten in een neurowetenschap, dan beginnen alle breinen zich af te vragen, maar waarom weet ik eigenlijk niet zoveel van mijn brein? Want jij weet meer over mijn brein dan dat ik het zelf weet. Dus dat is een beetje één. En als we dat eenmaal gaan vertellen, dan zien ze dat het helemaal niet bedreigend is en dat het brein eigenlijk in de basisstatus staat om die data zodanig op te slangen, omdat het altijd de betere versie van zichzelf wil creëren, of het nou privé is of zaken, maakt niet uit. En als je alle negatieve stress actoren en factoren eigenlijk weghaalt, is een mens een heel prettig wezen. Want het is heel empathisch, het is vriendelijk, het is blij, het zit lekker in het vel. Om het zo maar te noemen. Of je nou heel jong bent, 18 jaar, of dat je 70 bent, het maakt in de basis helemaal niets uit. Als je maar begrijpt hoe dat brein beweegt en wat voor biochemische processen er gebeuren en wat gevoel precies is. Eigenlijk gewoon hormonen. Dat je hormonen kan aansturen. Ik kan jou boos maken door iets raars tegen je te zeggen en dan stuur ik op je hormonen. En dan reageer je vanuit je voorprogrammatie dat jij vindt dat je volledig in je recht staat om boos te zijn. Nou, wat gaan we dan doen? Normaal in de psychologie gaan we praten over waarom word je altijd zo boos. Gaan we over handelingen en gedrag praten. Wij praten over biochemie. Je brein vindt het logisch dat het boos moet zijn. Als je die logica weghaalt om boos te worden, wordt het ook uiteindelijk niet boos. Want die hormonen worden simpelweg niet aangemaakt. Dat kun je doortrekken over de hele linie. Dus ja, we kunnen ondernemers enorm helpen, en daar zijn we ook een programma voor aan het maken, samen om na te denken van hoe zou je die MKB'en kunnen helpen om de basiskennis zodanig op te bouwen dat het ook nog betaalbaar is, dus niet tegen de corporate tarieven, maar gewoon betaalbaar. En dat ze met die kennis zowel in hun privéleven een prettiger mens zijn, als dat ze dat op hun werk zijn, omdat ze makkelijker met hun personeel lopen kunnen. Medewerkers moet ik eigenlijk zeggen.

Laten we even aan onze drie kernwaarden denken. De eerste is kennis. De tweede is passie. Als ondernemer start je niet voor niks een bedrijf, dus gewoon passie. En de derde, als je dit gaat toepassen, is het plezier. Hoeveel plezieriger wordt het ondernemen? Hoeveel plezieriger wordt het thuis? Het heeft natuurlijk zo'n gaaf effect.

Alleen passie wordt weggehaald op het moment dat je te veel factoren krijgt die het ondernemerschap niet meer leuk maken. Dan gaat de passie als eerste weg. Dan begin je je af te vragen of je wel goed bezig bent en dan kom je in het frustratiemodel terecht. Dus ja, brijnkennis moet echt in het centrum staan van die informatie. En op het moment dat die brijnkennis heel hoog is, dat merken we in alle partijen die wij helpen, dan zie je dus dat het over de hele linie het beter gaat. Want het werkt visa versa. Als we groepen doen, ieder mens die leert hoe het brein werkt, gaat anders om met het andere mens. Want het is een generiek systeem. Dat verschilt met het verschillen van dolfijnen, paarden en honden. We hebben een ander bewegingssysteem. Maar de diersoort homo sapiens heeft een generiek hersensysteem en dat werkt doorgaans op dezelfde manier. Dus als je helemaal weet hoe je eigen brein werkt, weet je het automatisch van de anderen. Kun je anders moeten komen.

Laatste dingetje, als de ondernemer die kennis nog heeft, is hij dan ook degene die dat over kan brengen op zijn team?

Niet in eerste instantie. Daar is onze hulp doorgaans bij nodig. We zijn wel bezig om vanuit het boek een online cursus te maken die over 24 maanden loopt. En daarin geven we elke maand video-presentaties of video-opnames als het ware, met daarin onderleunders, allerlei quizzes en vragen, zodat mensen zich rustiger aan op kunnen leiden in meer kennis over het brein. Wat een ondernemer wel kan doen is ook aan zijn medewerkers laten zien wat je allemaal niet weet over de werking van je brein. Want dat is eigenlijk het meest interessante. Zodra je door hebt dat je helemaal niks weet over de werking van je hersenen, sta je veel opener om te leren hoe die hersenen dan precies werken. Want je gaat leren dat het jouw schuld dus niet is. Je bent gewoon voorgeprogrammeerd op basis van die maatschappelijke verlichtingen. Het is niet meer persoonlijk, je hoeft je ook niet te verdedigen, je komt niet in je angstsysteem, cortisol wordt niet aangemaakt. Er beginnen allerlei processen te werken om ervoor te zorgen dat er zoveel openen staan. Mannen vooral, als wij tegen de mannen zeggen, het is je schuld niet dat je zo bent, een heel arrogant, nors, rood mannetje, om maar even de archetypes aan te halen. Maar het heeft te maken met je volprogrammatie, dan is de hele verdedigingsmethodiek geen zin meer. En dat is heel erg prettig en heel interessant om te zien, want daarmee openen mensen zich veel makkelijker. Ze zijn makkelijker bereid om die data te gaan gebruiken en kunnen het meteen in praktijk brengen. En ze merken een dag later al dat ze anders omgaan met dezelfde informatie als vroeger.

En dit is natuurlijk een prachtig vertrekpunt. Ik ben erg blij dat ik jullie heb ontmoet. Nog blijer ben ik eigenlijk dat we samen hebben gezegd, jullie doen veel in de corpus, maar we gaan het NKB deze keer zoeken. Dus we gaan starten met ronde tafelsessies. Zo eentje heb ik in WCB Rukus meegemaakt. Maar nu echt specifiek voor de MKB. Daar gaan we ook mensen voor uitnodigen. Zijn mensen geïnteresseerd in de aanhaling van ons gesprek? Laat het alsjeblieft weten. Doe ons een bericht. We gaan met regelmatig sessies houden. Hier gaat het beginnen. Ik dank je ontzettend dat ik je heb mogen ontmoeten. Voor jouw pad, voor de inspanningen die jij hebt gedaan. Want ik denk dat het een hele mooie invloed gaat hebben op zeer vele mensen.

Nou, prutig om aanwezig te zijn.