Het hoeft geen pijn te doen met Uwe Porters en Colette Peeters

Welkom bij het Cyclus Kompas. De podcast waarin we alles te weten komen over de menstruatiecyclus. Ik ben Liene, jullie host voor de komende zes afleveringen. En samen met Morgan, auteur van het Cyclus Kompas en bezielster van Good Woman, laat ik mij onderdompelen in de wereld van onze vrouwelijke hormonen. Wil je graag intuitiever in het leven staan en beter beslissingen nemen? Ontdek dan samen met ons de kracht van je cyclus. Dit alles uit de overtuiging dat iedereen het verdient om zich elke dag van de maand goed te voelen. Veel luisterplezier! Welkom bij aflevering 5 van het Cyclus Compass, de podcast. Pijn tijdens menstruatie, tijdens het vrijen, tijdens plassen, tijdens een grote boodschap doen, het is voor heel veel vrouwen herkenbaar. Maar liefst 90% van de vrouwen ervaart klachten rond menstruatie. En het zorgwekkende daaraan is, is dat we er vooral mee blijven rondlopen. Dat is dan weer niet helemaal abnormaal, want 31 procent van de vrouwen krijgt van hun arts te horen dat klachten erbij horen, dat je er nu maar gewoon mee moet leren leven. Maar hoort pijn nu echt wel bij vrouw zijn? Ik vraag het mij af en ik klop vandaag aan bij uw reporters, vroedvrouw en postpartum-expert, en Colette Peters, osteopaat en expert op het gebied van endometriose, onvruchtbaarheid en ginecologische en obstetrische klachten. Welkom bij aflevering vijf en welkom, lieve dames. Hallo, fijn dat jullie hier zijn. Dank u om de tijd te nemen. Zijn jullie al een beetje geland?

Ja hoor, zeker.

Misschien kort even duiden, want dat lijkt me niet onbelangrijk. In deze aflevering spreken wij heel vaak over vrouwen, maar deze klachten kunnen ook van toepassing zijn op transmannen, op non-binaire personen. Zijn er nog personen die ik eventjes moet duiden?

Wel, we proberen zoveel mogelijk te praten over personen en patiënten, inderdaad, om heel inclusief te zijn, zeer genderinclusief. Maar soms vergeten we het wel in ons gesprek en benoemen we het inderdaad als vrouwelijk, maar het is heel genderinclusief.

Super.

We willen absoluut niemand uitsluiten of niemand hiermee kwetsen. Uwe, laten we beginnen bij jou. Jij bent vroedvrouw en je focust u vooral op seksualiteit na de bevalling. Waar starten eigenlijk uw interesse in dit vakgebied?

Het vroedvrouw of de vroedvrouwerij heeft eigenlijk altijd wel in mij gezeten. En waar het dan in die seksualiteit over gaat, denk ik dat het eigen moederschap mij enorm daarin gesterkt heeft als zorgverlener. Ik heb zelf heel veel pijn gehad na mijn bevalling, vaginaal, bij het vrije, en dat heeft een stukje wakker gemaakt in mij. Omdat ik heel hard heb gemerkt dat er heel veel enerzijds taboe nog rondheerste en dat er eigenlijk heel weinig over gesproken werd toe koer. Ook vrouwen onderling, patiënten, ik merkte dat wanneer ik als zorgverlener in de eerste lijn bij mijn mama's thuis kwam, dat dat iets was waar ik heel makkelijk over sprak, maar waar daar heel slecht antwoord of heel onduidelijk antwoord op kwam, terwijl ik eigenlijk heel goed kon aanvoelen dat er wel klachten waren, of dat er toch zeker iets veranderd was, wat daarom niet altijd abnormaal hoefde te zijn. Het is wel heel belangrijk dat we dat gesprek open houden. En ja, het is mij de afgelopen twee jaar enorm opgevallen dat we zelden in een maatschappij geleefd hebben die zo open spreekt over seksualiteit, maar dat er ook zelden eigenlijk zo weinig tot in de kern over seksualiteit gepraat is en over wat we eigenlijk ons echt zouden moeten bezighouden, wat we echt graag willen, waar we pijn over hebben, waar we vragen over hebben. Er is heel veel seks in de media, maar er is eigenlijk weinig inhoudelijk enerzijds correct en relevant.

En verbinding.

Ja, wow. En die communicatie is daar superbelangrijk in. Ik besef ook heel goed dat het niet is omdat ik daar zo makkelijk over praat als zorgverlener, wat wel een hele krachtige kan zijn, maar dat dat daarom ook evident is voor veel andere mensen. En dat is echt niet zo. Ja, en ik denk dat ik als fruitvrouw in een heel belangrijk kantelmoment altijd bij de mensen thuiskom. Dus dat ik daar eigenlijk ook wel een zorgverlener bij uitstek voor kan zijn, dat ik daar een belangrijke rol in kan opnemen. En die rol paste mij wel. Dus ja, ik vond dat heel fijn.

Daar gaan we straks verder op in. Colette, jij doet al jaren onderzoek naar het effect van interne osteopathische technieken.

Al die moeilijke woorden altijd.

Nee, bij seksueel actieve endometriose patiënten met chronische pijn en dysparunie. Amai, veel moeilijke woorden in één zin. Ik ben blij dat ik ze zomaar heb kunnen zeggen. Maar wat is dysparunie?

Wel, dysparunie is eigenlijk de naam die gebruikt wordt voor pijn bij het vrije. En pijn bij het vrije... Dat heeft verschillende componenten. Je hebt personen die pijn hebben bij het indringen, vaginaal indringen, en je hebt pijn bij het stoten bijvoorbeeld. Dit kan zijn door penetratieseks met een mannelijke partner of een penis, maar dat kan je ook ervaren bij het gebruik van een dildo of bij hutvingeren, zowel bij de ingang vaginaal als dieper stoten. Wat we ook wel merken is dat er patiënten pijn hebben bij een orgasme of naseksualiteit pijn hebben in de onderbuik of in de rug door het mechanische aspect van het stoten op structuren die eigenlijk niet goed beweeglijk zijn in het lichaam en dus niet elastisch en veerkrachtig meebewegen bij seks. Dat verstaat men onder dysparenia.

En jij als osteopathen, want eigenlijk zou ik eerst kunnen vragen, hoe kom je in godsnaam bij die onderwerpen terecht als osteopathen?

Wel eigenlijk is dat allemaal heel organisch gegroeid. Als ik zeven jaar was, dan kende ik heel het kleine bekken van man en vrouw, reproductie, seksualiteit. Ik kende dat eigenlijk allemaal al. Van thuis uit werd ik daarin voorgelicht met boeken en zo. En dat had enorm veel interesse. Als ik zelf zwanger was en bevallen ben, had ik ook nadien heel veel klachten. Dus ik spreek over 26 jaar geleden en niemand begreep mijn klachten. En zo ben ik daar stilletjes aan ingerold om inwendige vaginaal en anale technieken ook toe te passen, naast externe technieken. En zo heb ik gemerkt dat we bij zwangere en bij moeilijk postnataal herstel, wat enorm geminimaliseerd wordt in onze maatschappij, dat we daar een heel groot verschil in kunnen maken. En zo ben ik dan terechtgekomen, heel organisch, bij vrouwen of personen bij pijnwijdvrijen, dyspareunia, en waar dat dan blijkbaar dikwijls een andere patologie achter zit, zoals endometriose of chlamydia-infectie die daar gebeurd is, of grote vleesbomen, of na bevallingen. En zo is het heel organisch gegroeid.

Grote vleesbomen?

Ja, myomen. Dat is een weefsel dat groeit in de baarmoeder, waardoor een baarmoeder veel zwaarder en stugger wordt, veel meer bloedingen geeft. En zo heb je eigenlijk tal van aandoeningen, genekologisch. Maar ook darmproblemen, want dat zit ook in de buik en in dat kleine bekje. Zoals diverticulitis, colitis ulcerosa, kroonpatiënten. Dus het is helemaal niet alleen een gynaecologische problematiek, maar het kan gaan over alle structuren die in onze buik, kleine bekken, zitten. Waar ik dan heel specifiek naar op zoek ga. Waarom hebben jullie bepaalde klachten?

Wow, amai. En heb je misschien de afgelopen jaren ook gemerkt dat er veel meer vrouwen met chronische pijn bij jou terechtkomen?

Ja, absoluut. Wij zien heel veel chronische pijn bij personen en dit is eigenlijk ook, denk ik, gegroeid omdat we daar gekender in zijn geworden in onze praktijk, omdat we daar zoveel positieve resultaten hadden door inwendige behandelingen te doen. En chronische pijn is zeer complex. en is vaak ook nog niet zo gekend en wordt heel erg geminimaliseerd bij bepaalde klachten, meestal vrouwenlichamen met klachten die gelinkt zijn aan seksualiteit, bevallingen en bepaalde patologieën.

Ja, want Uwe, in deze aflevering pleit we natuurlijk voor het feit dat de vrouwen of personen niet moeten blijven rondlopen met pijn en pijnlijden, maar is het dan zo dat menstruatie of menstrueren geen pijn mag doen?

Je hebt pijn en pijn natuurlijk. Ik denk dat wanneer we aanvoelen van mijn menstruatie komt eraan, zo'n licht zeurend iets, dat kan perfect normaal zijn. Het wordt problematisch wanneer we echt vrouwen, en die zijn er zoveel, meisjes die van school thuis moeten blijven, twee dagen moeten plat liggen. Ik heb op een bepaald moment mijn allereerste menstruaties. Ik viel elke maand één keer flauw op school. Dat waren bloedingen, dat was niet een tampon per vijf uur, maar dat was een tampon per twintig minuten die gevuld werd. Dat is keiveel, dat is niet oké. Natuurlijk, elke vrouw mag daarin anders zijn, maar het is heel belangrijk om aan te voelen dat wanneer uw buikgevoel en ook uw gezondsverstand zegt van dit is echt wel veel, dat dat ook mag gevolgd worden. Ik kom eigenlijk een beetje uit een generatie waarin, wanneer wij die klachten formuleerden en ook mijn moeder zo'n beetje wel ongerust werd, de huisarts zei, oh ja, het hoort er een beetje bij, weet je wat, ik zal een pil voorschrijven. Maar ik was veertien. Dus wanneer we zo'n dingen gaan gebruiken en inzetten om eigenlijk klachten voor een menstruele cyclus die totaal niet normaal verloopt, dan zit er al iets haaks, dan zijn we eigenlijk al pleistertjes aan het gebruiken voor een wonde die gaat blijven bloeden. Dat is ook zo mooi wat Colette in de praktijk brengt. Ze gaat altijd uit van, goed, ik ga hier gewoon kijken wat hier met jou aan de hand is. En daar gaan wij iets proberen aan te doen.

Dat is ook de reden waarom wij ons heel erg proberen te richten naar adolescenten. Adolescenten worden nog veel meer geminimaliseerd. En heel veel problematieken, zoals Ube eigenlijk zegt, beginnen bij de eerste menarche, de eerste maand stonden dus, en de hormonale veranderingen. En dan wordt er gezegd van ja, je hebt geen zin in sport of je wilt thuis blijven. En dat wordt denk ik nog meer geminimaliseerd dan bij volwassen personen. En daarom dat we ons ook willen richten om veel vroeger tot bepaalde diagnoses te komen. Dat we veel vroeger kunnen ingrijpen en dat die personen, die jonge mensen, ook veel meer worden begrepen.

En gehoord.

En gehoord. En herkend in een problematiek.

Ja, want het zal snel zijn dat je moet naar school of je kunt niet thuis blijven.

Absoluut, absoluut.

Ja, en ik herinner mij ook nog heel goed in mijn opleiding tot fruitvrouw. We kregen les van een endometriose specialist uit Leuven, professor Poppen heette die. Ik herinner mij nog heel goed dat die toen de symptomen van endometriose opzonden en die pleitte toen voor een preventieve laparoscopie, gynaecologisch dan, voor alle vrouwen die met meer dan twee van die klachten tot bij hem kwamen. Dat zijn die typische klachten van een heel overmatig bloedverlies, pijn bij stoelgang maken, pijn bij het vrije, dat lijstje dat we straks vast nog overlopen. En die zei dat eigenlijk per definitie iedereen een keer een kijkoperatie moest krijgen. Het zou ons op de lange termijn veel meer kosten als maatschappij naar fertiliteit en dat soort dingen allemaal opleveren. En ik weet dat ik toen daar superhard van schrok, want ik dacht, ga je nu iedereen gewoon een kijkoperatie geven? Maar ondertussen weet je wel zoveel en eigenlijk denk ik, misschien is dat niet eens een slecht idee.

Ja, maar omdat we dus meer en meer inzichten krijgen in bepaalde problematieken zoals endometriose, dat is zo'n danige complexe patologie en we krijgen dus inderdaad meer en meer inzichten elke dag en de beeldvorming en de onderzoeken zijn ook veel verbeterd. Dus we kunnen eigenlijk al heel wat dingen zien op echo of een abdominale MRI en in sommige gevallen is een operatie dan ook helemaal niet nodig, afhankelijk van hoe ernstig zijn de klachten, hoeveel beïnvloedt uw kwaliteit of leven en is er ook nog eens een fertiliteitsproblematiek. Dus bij iedereen dof is een laparoscopie gaan doen, daar zijn we ondertussen al wel wat van afgestapt. En dat is juist het interessante bij mij in de praktijk, door die interne vaginaal en analen technieken te gebruiken en abdominaal, dat je structuren kan gaan onderzoeken die niet beweeglijk zijn, die je bij technieken ook niet vrij krijgt, die niet goed reageren op hormonale of op pijnstilling. En dan kan je samen met beeldvorming gaan concluderen dat dit een persoon is die een laparoscopie nodig heeft, want het is toch nog altijd de anatoompatholoog die histologisch onderzoek doet en kan vaststellen welke problematiek er aanwezig is, zijnde bijvoorbeeld endometriose.

Ja, professor Poppen zei dat ook vijftien jaar geleden natuurlijk. In tussentijd is er gelukkig inderdaad al veel meer om die diagnose te kunnen stellen.

Ja, we zijn hier ook maar met drie personen. Wij zijn geen allesweters. We gaan op onderzoek uit, want dat is eigenlijk het volgende dat ik wil vragen ook. Hoe komt het dat we daar nog zo weinig over weten, over die vrouwelijke gezondheid?

Ja, het begint dan met één, dat heel veel personen zelf eigenlijk niet goed beseffen dat er een probleem aanwezig is. omdat wij in een maatschappij leven waar dingen ook worden geminimaliseerd. Als je thuis zegt, mama, ik heb heel veel pijn bij mijn maandstonde, en mama zegt, ja, ik heb dat ook, dat is normaal, dan ga je niet direct denken dat er een probleem is. Dus personenpatiënten zelf gaan vaak ook vrij laattijdig aan de bel trekken van hier klopt iets niet. Als dan degene naar wie zij zich toerichten niet luistert, het minimaliseert of geen inzicht heeft in die problemen of in die klachten, dan kunnen zij ook geen diagnose krijgen. En geen diagnose is geen juiste behandeling.

En in de opleidingen dan bijvoorbeeld, Uwe? Jullie hebben dan opleidingen gevolgd. Komt er nog te weinig aan bod?

Oh ja, absoluut. Ja, en ook bovendien is dat heel veel afhankelijk van wie uw opleider is en welke... welke belangen uw opleidingshoofden hechten aan dat soort dingen. Dat gaat dan echt over de vroedvrouwerij. Ik zeg ook altijd, ik ben echt opgeleid om een ziekenhuis vroedvrouw te worden. Als ik niet zelf bijvoorbeeld op buitenlandse stage was geweest naar Amsterdam, waar de eerste lijn op een heel andere manier is uitgebouwd rond verloskunde, had ik nooit de vroedvrouw geworden met de visie die ik vandaag nu heb. Dus, allee, het wetenschap staat niet stil en we moeten er ook een beetje vrede mee nemen. Ik denk dat we altijd een klein beetje achter de feiten aan het aanlopen zijn. Dat wil daarom niet zeggen dat we niet beter worden en niet meer gaan weten. Dus ik denk dat endometriose en subfertiliteit of infertiliteit to core, is iets waar daar inderdaad wel wat meer aandacht naar mag gaan. Omdat we, ja, de cijfers die we nu hebben, gaat er maar vanuit dat dat ook een onderschatting is. Dat gaat nooit echt representatief zijn voor hoeveel mensen daar inderdaad gebukt ondergaan.

Ja, nog meer waarschijnlijk dan.

Sowieso, ja. Ja, absoluut. Ook om wat Colette net zegt, het hangt er heel hard van af tegen wie is de eerste die je gaat inlichten over je problemen en hoe reageert die persoon. En dat zal heel veel maken voor de rest van je verloop. Als dat dan je moeder is, die dan inderdaad tot een generatie komt van doorploeteren en we moeten en het zal wel en het hoort erbij, dan ben je al een beetje aan het wachten om effectief een stap te zetten aan een huisarts. Zo gaat iets sneeuwballen ook heel snel. waardoor op het moment dat je bij zorgverleners terechtkomt dat vaak al dweilen met een kraan open is en nog meer patologieën daarin verstrengeld zijn geraakt.

Het grote probleem denk ik ook dat veel van die aandoeningen zich presenteren in functionele klachten. Bijvoorbeeld staarbeenpijn bij het zitten, bekkenpijn, een opgeblazen buik. Als de zorgverlener die symptomen niet herkent als een waaier van bijvoorbeeld een endometriose patiënt, dan loopt het daar al mis. En omdat je heel veel van die klachten... Pijn is subjectief. En veel van die klachten kan je ook niet objectiveren met beeldvorming. En dan loopt het mis. Ik denk dat dat ook een heel belangrijke component is in de moeilijkheid van het te vinden van klachten bij personen met eigenlijk van geboorte vrouwelijke geslacht.

Ja, want je zegt zelf pijn is subjectief, maar je hebt natuurlijk ook mentale pijnen.

Absoluut.

Die daar waarschijnlijk ook bij horen.

Ja, dus we merken ook bij deze patiënten dat er heel veel patiënten zijn met angsten, met vermoeidheid, met depressie, met brain fog. En het is normaal als je heel lang geminimaliseerd wordt of pijn hebt die zelfs jouw omgeving niet begrijpt, jouw partner niet begrijpt, je eigenlijk amper zelf begrijpt, dat je daar effect op hebt op je mentale gezondheid.

Laten we even inzoomen op uwe. Je hebt zelf de diagnose gekregen van endometriose. Hoe kwam dat voor u binnen?

Dat was eigenlijk gewoon een groot aha-moment en eindelijk. At that point ik ben beginnen me instrueren op mijn twaalf, in een vakantie van twaalf naar dertien jaar. En dat was direct heel stevig op. Ik was ook direct heel erg regelmatig en zoals ik juist al zei, dat was mijn flauwvallen, pijn, bloedverlies, echt waanzin. En dan ben ik eigenlijk rond mijn 15, 16 in een straatje beland van heel veel darmklachten. Dat bloeden bleef trouwens nog altijd goed duren. Ondertussen was ik al twee keer veranderd van hormonale anticonceptie. Dat verhaal heeft eigenlijk een hoogtepunt bereikt op het moment dat ik dacht van, ik ben vroedvrouw, ik wil eigenlijk gewoon stoppen met al die hormonale rommel. En dat ging goed totdat dat heel slecht ging. Doorbraak, bloedingen kreeg. Ik werkte toen in een ziekenhuis. Ik had een heel goed contact met een vrouwelijke radiologe en op een bepaald moment begon ik door te bloeden in zo'n wit pakje, heerlijk. En ik dacht, dat klopt niet, ik moet helemaal mijn regels nog niet krijgen.

Schaamte.

Ja, en ik ben u niet zo heel makkelijk van de wijs gebracht, maar ik dacht vooral, dit klopt hier gewoon helemaal niet. Mijn collega's zeiden heel vriendelijk... Uwe, ga op uw gemak een ander pakje halen. Frist u even op. Hier zijn tampons, neemt u mee. Oké, ik ga naar beneden. Tampon, terug naar boven. Voordat ik boven was, hang mijn broek.

Alweer terug vol bloed.

Dan ben ik naar de liefde gegaan en zeiden ze... Uwe, ga op uw gemak naar huis. Dit heeft geen zin. Dan ben ik flauw gevallen voor de liefde. U heeft er gelukkig net een collega van spoed die met een brancard uit de liefde kwam. What are the odds? Ik ben echt opgeschept, letterlijk. Goed, jij gaat mee naar spoed. dan zijn er diagnoses gevolgd. Eerst dachten ze dat ik een buitenbaar moederlijke zwangerschap had. Dan had ik een PID, dus een pelvic inflammatory disease. Dat wouden ze er dan graag op labelen. Dat is een vage term voor er zal wel iets ontstoken zijn. We gaan je antibiotica geven. En dat bleef duren. Ik bleef pijn hebben. Ik bleef krom lopen. Ik kwam op een bepaald moment op mijn dienst om een briefje te geven en die vrouwelijke radiologe wandelde voorbij en zei... Jij gaat nu op mijn echobed liggen en ik ga duwen met mijn sonde tot ik iets gevonden heb. Die heeft mij dan veel pijn gedaan, maar die heeft uiteindelijk heel veel weefsel, dat er niet hoorde te zijn, zien zitten rond mijn blaas. Toen heeft een gynaecoloog van Wacht gebeld, want ik herinner me dat nog heel goed. Het was 16 augustus, want 15 augustus is in Antwerpen een feestdag.

Moederdag.

Ja, en het was 16 augustus, dat was een vrijdag, dus het OK ging eigenlijk alleen maar op wachtdiensten. Hij heeft toen de gynecoloog van wacht gebeld en gezegd dat hij hier een laparoscopie wilde doen, want hier is het weefsel dat niet normaal is. Een uur later lag ik op de operatietafel en de volgende dag wist ik dat het endometrioseweefsel was. Dus ja, maar we moeten nagaan, ik heb verschillende diagnoses gekregen. Ik heb prikkelbare darmsyndroom gekregen in verschillende ontstekingen, dan prikkelbare darm en lactose intolerantie die ik diagnosticeerd is geweest. Die PID, buitenbaar moederlijke zwangerschap, het is van alles geweest. Het was pas op het moment dat endometriose viel, dat ik echt dacht... Ja, natuurlijk.

Je kende dat wel al.

Ja, ik was vroeg trouw altijd al, dus ik wist dat wel. Ik wist ook technisch gezien wel, toen professor Poffe in de opleiding tegen ons zei dat dit alle symptomen waren, waar ik het meeste last had altijd, was pijn bij het stoelgang maken en pijn bij het vrije. En dan dat geweldig hard bloeden. Dat is nog altijd redelijk stevig. Maar dat waren eigenlijk... Zat ik toen al in die les van... Het zal wel niet, het zal wel niet. Omdat je natuurlijk al heel je leven, elke menstruatie lang... Nee, nee, het hoort erbij. Pak maar een pil. Dus dat was wel een soort van... Dat gaat zich ook zetten in je. Maar toen effectief wel dat woord viel, dacht ik wel... Ja, natuurlijk. En waarom heb ik niet harder? Maar goed, nu weten wij keiveel en kunnen wij keiveel betekenen voor vrouwen die met die klachten naar ons komen.

Maar ja... Ja, want het is opvallend, de meeste endopatiënten, dus veel patiënten die bij mij komen hebben inderdaad nog geen diagnose, hebben in hun leven een andere diagnose gekregen en de grootste voorbeelden zijn fibromyalgie, chronisch vermoeidheidssyndroom en spastice darm, IBS. Maar eigenlijk zijn dat juist de typische klachten voor een endopatiënt, want men zegt, ah, endopatiënten, dat zijn vage symptomen. Nee, absoluut niet. Dat zijn juist hele typische symptomen. Die waaier aan symptomatologie is juist zo herkenbaar voor een endopatiënt. Maar omdat men dat gaat opsplitsen en omdat de medische wereld, de gespecialiseerde medische wereld, zeer opgesplitst is, wat ook te begrijpen is, want alles is zeer complex, worden erin veel te weinig linken gelegd. Als je met staartbeenklachten verwezen wordt, en je gaat bijvoorbeeld naar een orthopedist, dan gaat die in geen link leggen, die persoon of die arts met. Dat is een problematiek van organen die aan dat staartbeentje vasthangen. En zo loopt dat echt heel vaak mis. En heel veel van mijn endopatiënten zijn al minstens twee of drie keer op de spoed beland en worden met een pijnstiller terug naar huis gestuurd.

Ah ja, ik ben, denk ik, vijf keer tijdens mijn studentenjaren op de spoed beland en elke keer dachten ze dat mijn appendix ging springen, maar mijn appendix was nooit ontstoken natuurlijk. En effectief, ga maar met een daffel gaan naar huis en we zien het wel.

Want een definitie van endometriose, kunnen we dat geven dan?

Wel, dat is heel moeilijk. We merken dus ook wel, ons voor het schrijdend inzicht, wat we twee jaar geleden zeiden, dat endometriose omhelst, dat we daar toch al wel wat nuanceringen in hebben ingebracht. Dus we zijn ervan afgegaan om te stellen dat het een genekologische ziekte is. We noemen het een systeemziekte. We noemen het absoluut geen paarmoederziekte. Dat is een van de grootste fouten die hier gemaakt worden, want het is niet omdat je endometriose hebt dat je dof is, pijnlijke menstruaties hebt. Je kan perfect andere klachten hebben, afhankelijk ook van waar zit de endometriose. welke graad van endometriose dat je hebt. Als je endometriose hebt op je buikvlies, bijvoorbeeld echte miljaren glaspareltjes, hele vele glaspareltjes, dan zegt men dit is type 1, maar die hebben bijvoorbeeld veel klachten omdat ze heel veel inflammatieontsteking hebben van het buikvlies enzo.

Dus het vormt zich niet alleen maar in baarmoeder?

Nee, helemaal niet. Als het in de baarmoeder zich vormt noemen we het adenomiosis, dat is endometriose interna. Het komt in de buikholte voor, het komt in de borstholte voor. Wij hebben mensen gevonden in de literatuur waar het in de sinusen zit. Dus het is een systeemaandoening waarbij er een hormonale component zit, een humiditeitsproblematiek zit met veel inflammatie en dat zorgt voor litic weefselverklevingen waardoor die organen aan elkaar gaan kleven en eigenlijk in een koek vormen. En dat geeft pijn.

Omdat ze minder beweeglijk worden dan.

Absoluut.

Stel jij het heel veel en snel vast nu, en hoe doe je dat dan?

Het is zo dat men tegenwoordig schrijft, de literatuur zegt, diagnose tijd 7 jaar. Ik ben daar helemaal niet mee akkoord. Dat zou eigenlijk al beter zijn, maar heel veel patiënten die bij mij komen, zijn in de 50. Met gigantisch veel klachten. Als je 20 jaar niet meer op je staarbeentje kan zitten, dan klopt er iets niet. En daar zit dus bijvoorbeeld oude, gefibroseerde endometriose die niet meer actief is. Maar het is niet omdat je niet meer hormonaal actief bent, dat de schade die in dat kleine bekken zit, dat dat weg is.

En is het altijd chronisch? Is het voor heel je leven, Uwe?

Ik ga even voor mezelf spreken. Ik ben uiteindelijk twee keer natuurlijk zwanger geworden. Vlak na de ingreep, vlak nadat ik in mijn bar moeder proper was. Wij zijn eerst gestart met allemaal hormonen rommel, omdat onze kinderwens toch... Wij hadden een kinderwens, maar dat was niet voor nu. Uiteindelijk ging ik heel slecht op al die hormonen. Ik werd daar heel neerslachtig van, dus we hebben dat allemaal buitengegooid. We zien wel. Na zes maanden was ik zwanger van onze dochter. Ik heb daarvoor gekozen, heel bewust, om heel lang borstvoeding te geven. Ik ben dan gestopt met borstvoeding geven en nog voor eigenlijk mijn eerste menstruatie daar was, dus alweer al een eerste ijsprong, dat was eigenlijk al raak van ons tweede kindje. En dan heb ik ook meer dan 2,5 jaar borstvoeding gegeven. Ik ben dan op gynecologische controle geweest, omdat ik geen hormonen meer wilde nemen. Mijn gynecologen hebben gekeken waar de vorige keer veel ondermetriose weefselen zat. Alles was helemaal oké. Mijn Douglas-holte blijft megagevoelig. Dat gaat wel echt een ding zijn en blijven.

Wat is een Douglas-holte?

Sorry, doe alsjeblieft. Nee, want zij gaat dat ook manipuleren.

Dat is inderdaad, als er in de Douglas-ruimte, dat is een plooi, dat is eigenlijk het buikvlies dat tussen de achterzijde van de baarmoeder en de voorzijde van de indeldarm en die zorgt ervoor dat die organen mooi kunnen glijden als de stoelgang passeert moet die baarmoeder mooi naar voren bewegen Dat is een voorkeursplaats om endometriose te ontwikkelen en dan kan men spreken van geoblitereerde doeklasruimte, dus die plooi die gaat helemaal samenplakken, waardoor je klachten krijgt bij het stoelgang maken, bij het diepstoten, bij het vrije, als je gaat zitten, waardoor je staarbeenklachten krijgt. Dus die doeklasruimte geeft heel veel klachten en dat is juist dat dat we kunnen gaan rekken en stretchen en vooral dan met anale technieken, dat je heel hoog in dat kleine bekken kan gaan.

En dat is wat jij doet?

Dat is onder andere wat ik doe.

Dus daar zal ik vast nog wel eens along the way bij Colitz moeten passeren. Maar for now ben ik super oké. Ik ga nog altijd wel ruim bloedverlies hebben en ik zal iets meer klachten hebben dan we misschien graag zouden hebben, maar het is leefbaar en ik hoef geen hormonale anticonceptie te nemen. En ik heb ook wel de afspraak met de gynaecoloog die nu weet natuurlijk waar mijn grenzen daarin liggen en dat wanneer het erger wordt, dat we onmiddellijk gaan kijken van oké, moeten we hier iets anders doen? Moeten we toch overstappen op andere therapieën? Maar ik ben oké nu. Wil dat zeggen dat ik genezen ben? Nee.

Metriose kan je niet genezen. Er is een verschil en dat kan men ook tijdens laparoscopie en histologisch onderzoek vaststellen. Je hebt actieve vormen, maar je hebt ook gefibroseerde vormen. En als je een actieve vorm hebt, dan is het waarschijnlijker dat je terug opnieuw kan gaan ontwikkelen. En daarom dat men probeert met hormonale anticonceptie of met pijnstelling daarop in te werken. Maar omdat endometriose ook een hormonaal disbalans heeft, gaan veel patiënten daar heel moeilijk op reageren en voelen ze zich dan eigenlijk nog slechter. Dus eigenlijk is dat kiezen tussen pest en cholera. Maar het is niet te genezen. We kunnen het voorlopig nog altijd niet voorkomen en we kunnen het nog altijd niet genezen. Maar dat wil niet zeggen dat we onze patiënten niet kunnen helpen om pijn aan te pakken, om hun kwaliteit van leven. En het feit dat je alleen al maar luistert en probeert advies te geven en heel veel uitleg geeft, waarom heb jij pijn, en dat zij dat ook kunnen delen met hun geliefde en uitleg geven, dat maakt dan een groot verschil.

Dat helpt waanzinnig veel. Erkenning ervan en informeren. En dan kunnen die mensen nog altijd zelf kiezen. Hoe ga ik hier nu mee aan de slag? Ik heb hier alles op tafel liggen, alle tools. Waar voel ik mij nu heel fijn bij? Of wat gaat mij hier nu, op dit moment in mijn leven, want dat is soms ook een heel belangrijke, helpen?

Dat is ook een van de redenen waarom we een paar maanden geleden uitgenodigd waren in de Belgische Kamer om de resolutieteksten te bespreken om endometriose en adenomiosis veel beter te leren kennen, herkennen en om te begrijpen en omdat we op die manier de zorgverlening maar ook patiënten zelf en geliefde veel meer kunnen gaan educeren van wat is dat nu juist, wat zijn die hiëten, hoe komt het dat er zo weinig nazorg is, wat kunnen we doen als nazorg? Dat is een heel grote stap geweest en die resolutie is deze week dan ook unaniem goedgekeurd in de Kamer, waarvoor we heel heel blij zijn. Wat dat nu de uitkomsten allemaal zal brengen, dat gaan we nog eventjes moeten afwachten, maar het is een belangrijk begin.

Het tipje van de ijsberg en het water is aan het dalen.

Absoluut.

Dat is fantastisch. Wil jij je leven leiden volgens je eigen cyclus? Ga snel naar goodwoman.com. Het platform dat jou helpt om je elke dag van de maand goed te voelen. Ze combineren kennis, support en supplementen om je menstruele cyclus te ondersteunen. Gebruik de code HETCYCLUSKOMPAS en ontvang 5 euro korting op je eerste bestelling. Want elke vrouw verdient het om zich good te voelen. Colette, jij doet onderzoek naar het effect van interne osteopathische technieken bij seksueel actief endometriose patiënten. Ik wil graag de nadruk leggen op seksueel actief zijn, want ja, seks blijft gewoon superbelangrijk in een relatie als mens. Maar als je pijn ervaart, kan ik mij inbeelden dat dat gewoon iets wordt waar je geen zin meer in hebt?

Ja, ik heb heel specifiek bij seksueel actieve mensen genomen, omdat we dan natuurlijk maar dysparenia, wat een heel belangrijke klacht is, bij endometriozen kunnen onderzoeken. Nu, seksueel actief wil niet enkel zeggen penetratieseks. Je bent ook seksueel actief als je masturbeert of als je een dildo gebruikt. De vraag is, waarom hebben zij pijn? En om dat te evalueren hebben we natuurlijk mensen gekozen die seksueel actief zijn en bijvoorbeeld niet iemand van 13 jaar, om door bewijzen, daardoor technieken inwendig en in de buik enzo, door daar terug beweeglijkheid en veerkracht in te brengen en niet gewoon een betonnen baksteen die daar zit, dat je dus een invloed kan hebben bij pijn bij het vrij dat vermindert. door stretch van de bekkenbodem, niet opspannen maar stretchen, en door diepe technieken om die organen terug beweeglijk te maken. Onze embryologie is zeer complex. Moesten die organen niet beweeglijk moeten zijn, dan was dat gemakkelijk, een paar bakstenen in de buik en klaar. dat buikvlies heeft een reden dat alles glijdt. En dat wordt net aangetast bij endo, maar ook door ontstekingsziekten, PHD, chlamydia's enzovoort, darmpathologie. Dus er zitten wel meer oorzaken achter pijn bij het vrije.

Ja, want we horen nu heel vaak in de media endometriose, wat superbelangrijk is. Maar er zijn natuurlijk andere hormonale aandoeningen die misschien dezelfde klachten hebben.

Dat hoeft daarom niet een hormonale aandoening. Niet elke patologie is een hormonale aandoening. Er zit het ertussen uiteraard.

En Uwe, ben jij daar ook mee bezig met pijn bij de patiënten en hoe doe jij dat dan?

Mijn job zit er vooral in, vind ik, om dat te herkennen, dat open te trekken en dat te bespreken en dat niet te gaan bagatelliseren, wat we heel vaak doen. Dus wat we nu weten is, een vrouw bevalt, die hoort zich zes weken braaf te houden en dan mag die terug beginnen vrijen. We weten intussen dat maar 11 tot 16% van de medische zorgverleners, waar die mensen op zes-weken-controle dan bij terechtkomen, effectief gaan spreken over mogelijke klachten, veranderingen in hun seksualiteit. Dat is kei-weinig. En nog maar 13% van de mensen, dus van de patiënten, de vrouwen die bevallen zijn, gaan dat bespreken met je zorgverlener. Dat zijn cijfers om te huilen, letterlijk.

Kaka, pipi en seksissues, bloed.

Dat blijft een taboe.

Terwijl dat gewoon een deel is van ons lichaam.

En we doen het allemaal. Iedereen, elke dag, meerdere keren.

It's what got the baby in the first place. Dus ik denk dat dat wel echt superbelangrijk is. Absurd. Ja, echt absurd eigenlijk. En dus die cijfers bevestigden wat ik wel aanvoelde als ik kwam bij mijn koppels en mijn teams en die pasgeboren kindjes. En absoluut, we gaan daar niet onnozel over doen, in heel veel van de gevallen passeert er natuurlijk vaginaal een kind. Dus dat maakt dat er een fysieke component, een heel belangrijke, en er kan along the way wel wat schade zijn, die wel of niet goed geneest, maar dat moet altijd een stem krijgen en dan natuurlijk ook dat mentaal stuk. dat heel belangrijk is. Jij gaat dat er juist ook aan lenen, van ja, mentale pijn is ook iets heel groots. En vanaf het moment dat we daar niet over gaan spreken en we gaan dat binnen nemen en binnen fretten, wordt dat een soort van cirkel waar je heel moeilijk uit geraakt. Zeker in een life-event zoals ouders worden, waar er al heel veel beweegt. Mentaal ook keihard. Onze verstandhouding is ten opzichte van elkaar een dynamiek dat verandert allemaal. En dan moeten we ook nog seksuele wezen zijn, toch? Ja, we vonden dat leuk eigenlijk ooit eens, of niet? Vinden we dat nog leuk? Is dat anders voor mij? Is dat anders voor u? Dat is superbelangrijk. Dus ja, dat is één van mijn grootste stokpaardjes. En ik denk ook, het feit dat je moederschap en seksualiteit in één zin wilt plaatsen, dat vinden we heel lastig nog vandaag in de maatschappij. Zeker als dat gaat over jonge kinderen in die tropenjaren bijvoorbeeld. Ik heb het daar gewoon mee gehad en ik wil heel graag aan dat taboe rammelen. Omdat we trouwens zien ook uit onderzoek dat wanneer een vrouw zich sensueel en seksueel optimaal kan voelen, dat dat onmiddellijk ten goede komt in het ouderschap.

En ook omdat die onderwerpen zo taboe zijn, is het denk ik heel belangrijk dat de zorgverlener, wie dat op dat moment ook is, heel bewust die vragen stelt. Want anders wordt daar niet over gesproken.

Bewust aan de patiënt vragen of alles oké is, of iets pijn doet.

Ja. Benoemen.

Dat is iets heel persoonlijks. Wie weet moeten we het eruit knippen. Maar ik ben bevallen van een zoontje.

Profiet, Jad.

Dankuwel. En de verandering in orgasme is gigantisch. Echt heel groot. Maar voor mij is dat echt... Ik rouw daar ook wel echt een beetje om.

Dat snap ik.

Meestal ligt daar toch één of andere oorzaak achter. Dat kan zijn omdat je je mentaal minder kan ontspannen, omdat er een heel lief babytje een beetje verder ligt en begint te huilen. Maar heel vaak is het ook omdat er tijdens de bevalling of tijdens de zwangerschap bepaalde structuren, beweeglijkheid, mobiliteit, littekenweefsel, verzakkingen en dat het ervoor zorgt dat jij je minder kan ontspannen of dat er wat meer pijn is. Dus ik denk dat dat heel veel componenten heeft en meestal, als daar geen echte patologie achter zit, evolueert dat ook wel terug met de tijd.

En raden we aan om het te gaan onderzoeken wel?

Het kan ook hormonaal zijn hé?

Absoluut, ja.

Ja, wauw, maar interessant. Nu zijn we natuurlijk over mij bezig. Maar dat komt een beetje wel, omdat we het over orgasmen hebben, de mythe van de vaginale orgasmen. Wil ik het nog eens over hebben?

Let's take it away.

Bestaat het?

Nee.

Een vaginaal orgasme bestaat niet.

Fysiologisch, anatomisch klopt het niet. Dit is een uitvinding van Freud, om ons allemaal nog eens wat meer te frustreren. Freud heeft gesproken over het vaginale orgasme. En de G-spot? De G-spot bestaat anatomisch niet. Dat is eigenlijk tegen de urinelijder waar dat mijn prikkelt. En bij elke persoon is dat anders waar je het meest door getriggerd wordt en seksueel opgewonden door wordt. Er is maar één orgasme en dat is het klitoriale orgasme. En gelukkig, want ik doseer dat eigenlijk al 25 jaar, ik val dus altijd op die taboe-onderwerpen, gelukkig zien we nu meer en meer dat er toch een duidelijke kennis wordt weergegeven wat het clitoris is. Dat is een groot zwelorgaan. Embryologisch ontstaan wij uit hetzelfde systeem, meisje en jongen. Het is maar de aanwezigheid van een testikel bij een embryo die testosteron aanmaakt, die ervoor zorgt dat je verder ontwikkelt naar het mannelijke geslacht, waar er dan ook al wel wat fouten op kunnen gebeuren. Ja, dus eigenlijk het clitoriaal orgasme en de kennis van de clitoris, hoe dat dan nu juist anatomisch werkt, is zo belangrijk. Er is niks zo frustrerends als personen moeten denken dat ze een orgasme moeten krijgen van een lautere penetratie zonder stimulatie van de clitoris. En daardoor zijn er zoveel frustraties. Er is ook heel veel gefake in seksualiteit. Dus we moeten beginnen met anatomisch. Hoe ziet de clitoris eruit? Wat is het juist naam en ontstaan van een orgasme? Niet vaginaal Freud, geen genespot, enkel klitoriale orgasmes bestaan. Hoe je een orgasme mentaal beleeft, dat is iets heel anders. En hoe je dat wil benoemen, dat staat er helemaal los van. Maar het moet wel eerst juist benoemd worden.

Oké, mooi. Wil je nog iets toevoegen, omdat je aan het knikken waart, Uwe?

Nee, nee, nee. Ik krijg daar keiveel vragen over. Ik doe op Instagram elke week een online spreekuur op zaterdag. En sinds Break the Week, dat is het andere concept dat ik ook heb op Instagram, zitten er heel veel mannen die meevolgen. Die hebben natuurlijk heel erg veel vragen over dat vaginaal orgasme en eigenlijk vooral heel veel vragen over het squirten bij vrouwen. Dus dat is iets dat wel heel populair is en heel vaak terugkomt, omdat dat zo wat een heilige graal bij de mannen lijkt te zijn. Ja, maar die willen dat allemaal bereiken, terwijl ik zeg, laat het los. Wat je ziet in porno, die hele... Dat is niet hoe seks werkt, sowieso is porno niet hoe seks werkt. Dat blijft wel zo'n idéfix. Dus dat blijft zoiets dat zich wel in stand blijft houden, waardoor dat heel veel vrouwen zeggen, dat lukt niet bij mij, hoe komt dat? En ze zeggen, goeieke ja, uw lijf, uw hoofd, dat is iets helemaal anders dan dat dat bij mij is bijvoorbeeld. En als jij aangeeft dat jij vaginaal tot een soort druktehoogtepunt kunt komen, noem het dan zo, maar laat ons inderdaad wel heel duidelijk een klitoraal orgasme differentiëren van wat er gebeurt als je vaginaal gepenetreerd wordt. Ik denk dat dat heel belangrijk is.

Ik wil nog eens terugkomen op dat squirten. Squirten is eigenlijk bij prostatetissue, dat bij vrouwen ook vaginaal aanwezig kan zijn, bij de ene vrouw vrouwelijk lichaam meer uitgebreid dan bij het andere. En het is eigenlijk dat prostatissue dat bij de mannelen in het mannelijk lichaam vocht produceert. Dat zou de reden zijn dat sommige vrouwen, sommige, kunnen squirten. Heel vaak is het gewoon door het triggeren tegen een blaas die gevuld is dat dat urineverlies is. Maar vind je partner dat nu heel geweldig en doe dat dan maar. Maar een orgasme hoeft er totaal niet gelinkt te zijn aan het squirten aan zich. En als je squirt is dat ook geen klitoriaal orgasme.

Het is vooral geen must, we moeten er niet naar op zoek gaan.

Dat is echt door de porno over.

Veel gekomen, want vroeger, als wij jong waren, squirten, we hebben daar nooit over... Natuurlijk, ik kom vanuit de tijd van het boekje op het bovenste schap in de winkel met de zwarte virkantjes boven de borsten en whatever, dus ik kom al van een hele andere tijd.

Dan mocht je daar niet in kijken of zo.

Dan mochten we niet in kijken en squirten, my god, dat ik daar ooit van gehoord had, was ik al een pakje ouder.

Maar je gaf mooi de link, dank je wel daarvoor, Uwe. Partners en mannen, het is ook heel belangrijk om hun mee te nemen in dit verhaal, want ik kan mij ook wel inbeelden dat partners niet graag of willen voorkomen dat de persoon waarmee zij betrekking hebben, dat zij pijn heeft. Dus hoe kunnen we koppels eigenlijk, hoe kunnen die daar samen aan werken?

De communicatie blijft echt de allerbelangrijkste schakel daarin.

Tussen hun tweeën.

En ook in die zorgverlener, als ik zo'n gesprek opentrek, dat begint meestal alleen, want ik ga die vrouw nakijken, of alle hechtingen, eender wat het probleem is, bloedverlies, maar daarna gaan we dat gesprek, waar iedereen bij is, verder zetten. Ik denk dat dan een hele... Allee, dat is gewoon kijkcruciaal, om samen dat verhaal aan te gaan, want anders gaat dat ook, zeg het, dat vicieuze cirkeltje blijven. want die mentale component die erbij zit, van ik heb pijn en ik heb eigenlijk geen goesting, want mijn libido is nog ver zoeken, ik geef nog borstvoeding, mijn borsten gaan lekken, maar ik zal wel, want hij zit te wachten en het is zo sneu voor hem, ik moet het hem gunnen, dat hoort je. En daar ligt dan een partner naast, we zullen het in dit geval een man nemen, een partner naast die zoiets heeft van ik wil daar echt geen pijn door, ik ben er al wel klaar voor, ik weet het niet, het hoeft voor mij niet, ik kan toch wel, maar ze wilt precies wel. En waar zijn we eigenlijk dan nog mee bezig? En dat is vooral heel erg spijtig. Terwijl seks zoveel meer is dan alleen die penetratieseks. Ik zeg ook altijd van, ja, maar vul thuis gewoon opnieuw in voor elkaar. Zeg gewoon van, oké, we gaan nu samen in bed liggen naaktesnood en we zien wel. Als ik het fijn vind, als ik het niet fijn vind. En dan, alsjeblieft, mannekes. glijmiddel, glijmiddel, glijmiddel...

Het juiste glijmiddel.

Het juiste glijmiddel, vraag dat aan mij.

Zijn er fouten?

Maar ja, voor elke toepassing of elke problematiek moet je gewoon iets anders hebben. Mijn lievelings in pospartum is keihard siliconen glijmiddel. Glijmiddel op waterbasis gaat in een pospartum, zeker bij een borstvoedende moeder, heel weinig doen. Dat gaat uiteindelijk hydrateren, indringen, na twee stoten en je hebt er niks meer aan. Dus je zit te kullen met constant heel veel waterbasis glijmiddel. Silicone glijmiddel, het juiste silicone glijmiddel. Je hebt er veel minder van nodig. Daar ligt een mooi filmpje en dat gaat blijven glijden.

Bij het vrije probeer ik in de praktijk heel goed uit te leggen waarom dat komt. Daarvoor nodig ik partners uit. Met corona is dat een beetje moeilijker verlopen. om samen uit te leggen waarom heeft iemand pijn in die casus dan uw partner. En door die uitleg, en dat heb ik geprobeerd in de kamer ook heel duidelijk uit te leggen, waarom is er pijn? En als je dat goed begrijpt, dan pas kan je ook gaan zoeken naar alternatieven in die seksbeleving. En zoals u zegt, onze seksualiteit in onze westerse wereld dan, of in heel de wereld, is enorm gericht op mannelijke seks, op penetratieseks, terwijl dat wij eigenlijk penetratie niet nodig hebben om dus tot een klitoriaal orgasme te komen, maar dat wil niet zeggen dat wij dat zelf niet fijn vinden, een penetratieseks te hebben, omdat dat ook een extra binding geeft, maar het uitleggen, en ik gebruik daar het anatomische 3D-model om te tonen, kijk, als je daar tegen stoot, of als je daar geknipt of gescheurd bent en je hebt daar zware litekenweefselvorming, dat zijn allemaal dingen die kunnen zorgen voor pijn bij het vrij.

Fantastisch. Echt, ik leer hier elke dag bij. Echt fantastisch. Maar als er nu personen aan het luisteren zijn die momenteel te maken hebben met extreme klachten, wat zouden jullie nog aan hen willen vertellen of kwijt willen?

Echt vooral, pijn is nooit iets om genoegen mee te nemen. Dus wanneer je pijn hebt, moet je gewoon ervoor zorgen. Ik zei ook altijd van, kijk, jij zit aan het stuur van je reis, je lichamelijke reis, je emotionele reis, eender welke reis je aangaat. Er staat een klakson in het midden van een stuur. Je mocht die echt wel veel meer gebruiken dan wij meestal doen. En gewoon, probeer je een zorgverlener te zoeken die je verhaal minstens even belangrijk vindt als jij dat van je eigen vindt. Je hoeft nooit genoegen te nemen met iemand die het wegwuift en zegt, het zal wel overgaan.

Daarom is het ook belangrijk dat we zorgverleners kunnen educeren waarom pijn aanwezig is. Pijn heeft als functie dat je iets doet dat je lichaam zegt, als je dat blijft doen, dan ga je weefselschade krijgen. Dus pijn negeren is eigenlijk niet oké. maar dan kunnen uitleggen waarom dat er pijn is en dan proberen daar iets aan te doen. Als we dan verwijzen naar een seksuoloog, dat kan heel goed zijn, maar dan is het ook wel belangrijk dat die seksuoloog begrijpt dat er anatomische oorzaken zijn waardoor dat er pijn aanwezig is en niet omdat je je meer moet ontspannen en dat is niet tof. Want iemand die effectief pijn heeft, bijvoorbeeld bij het stoten, is dat niet tof dat hij moet denken van nu moeten we een kaarsje aansteken en een muziekje, we moeten duidelijk Ik moet gewoon ontspannen.

Ik moet gewoon ontspannen.

Hoe kan dat? En je kan alternatieven bieden als je patiënt heel veel pijn heeft bij het vrije vaginaal, bij het indringen. Dan kan ik mijn patiënten, als zij daarvoor openstaan, ook leren hoe je analeseks kan hebben. Je kan analeseks hebben met de juiste geleimiddel en de juiste interventies eigenlijk, maar je moet hen dat wel leren, dat moet bespreekbaar zijn. Zij hoeven dat uiteraard niet te doen, maar die mogelijkheid is er wel. Bij sommige patiënten is zowel anaal als vaginale penetratie pijnlijk uiteraard. Maar er zijn wel heel wat mogelijkheden, maar we moeten er eerst over durven praten. En je kan er maar over praten als je zelf de inzicht en die kennis hebt, anders gaat dat niet.

In mijn tweede boek haal ik dat op een bepaald moment ook aan. Mijn zoontje is met pijn gemaakt. Ik had een perenniaal lietteken. Ja, ik had een perenniaal lietteken na mijn dochter. En dat bleef pijn doen. Dat bleef ook elke keer een beetje open scheuren. Dat liettekenweefsel was gewoon veel te stug. Maar op een bepaald moment... Zijn er momenten in je cyclus, bijvoorbeeld, dat je echt, dat is biologisch gewoon zo geprogrammeerd, nood hebt aan penetratieseks? De natuur heeft dat goed begrepen, want het is ideaal om zwangers te worden, dus wij willen die penetratie.

Dat is echt mentaal.

Maar ja, ik had pijn. Mijn man had ook zoiets van... Ik ga echt niet vrij met een vrouw. Wij kunnen andere dingen doen. Het is prima voor mij. Hij was superbegripvol, maar ik had zoiets van... Ik voel dat eigenlijk wel. Wij zijn echt louter om die reden begonnen aan anale seks. Gewoon, omdat dat veel te veel pijn deed. En ik zei... Dat was voor mij eentje, omdat ik had darmproblemen en zo vroeger gehad, en ik zei... Nee, dat is alleen een uitgang, dat is echt een veto, hard no. Nooit aan alle seks, ga dat maar op een ander doen. En ineens kwam dat toch echt van mij dat ik zei... We gaan dat gewoon proberen, want ik wil echt gewoon... Dus om maar te zeggen, inderdaad, je kunt op een heel zorgzame en andere manier dan wel voor oplossingen zorgen, maar wat was er bij ons? Wel, ons mantra in onze relatie is wel altijd geweest, alles is bespreekbaar. Ook al eindigt dat gesprek daarna met, niet voor mij.

Maar dat is juist het probleem dat dat in vele relaties niet kan.

Ik ben daar heel erg van bewust ook.

En daarom moet het belangrijk dat we de mannelijke partners ook eens heel goed educeren. En dat zij dat ook niet opzettelijk doen, uiteraard. Maar er zijn wel wat hulpmiddelen. We hebben het over de gel gehad, over anale seks. Je hebt bijvoorbeeld ook penisringen. Penisringen in verschillende diameters waarbij we kunnen bepalen van die penis kan zo ver indringen in de vagina zonder pijn te geven bij het stoten. Dan zijn beide partners veel geruster dat ze geen pijn hebben of er pijn doen.

Ja, dat is een soort controlemiddeltje.

Tot daar en niet verder. Ja, dat is iets heel gemakkelijk en goedkoop.

Mooie grens.

Maar moet wel iemand jou dat eens vertellen, want anders ken je dat niet.

Exact. Amai, fantastisch. Laten we concluderen dat pijn er eigenlijk niet, of toch, extreme pijn er niet bij hoort. En dat je erover praat en dat je vragen stelt. Dus als jullie aan het luisteren zijn en jullie vonden het een interessante aflevering, maar jullie hebben nog heel veel vragen, ga alsjeblieft met al jullie vragen kunnen jullie terecht bij Uwe Porters, Colette Peters of Morgane Leeten. En zij staan absoluut klaar om jullie verder te helpen. Volgende week zal de laatste aflevering van het podcast, het cycluskompas, uitkomen. En het wordt een zeer bijzondere aflevering, want wij gaan eigenlijk in een panelgesprek met onder andere Eva Daleman, Ellen Kegels, Hilde De Baardemaker en Natasja Kastelijn. En wij gaan rond de tafel zitten, heel veel inspirerende vrouwen bij elkaar en zij delen hun persoonlijke ervaring met ons over leven volgens hun cyclus. Dank u wel, Uwe. Dank u wel, Colette.

Jullie zijn bedankt. Het was fantastisch om jullie hier te.

Hebben aan de tafel. En tot volgende week.

Dag.