Beyin Yıkama Tarihi’ne Giriş: Sigara ve Margarinler

In the opening episode of the “Yeni Yaşam” series, host Gülen Gündüz Yılmaz together with guest Çiğdem examines how societal “brain‑washing” has shaped everyday choices in Turkey, focusing first on margarine and then on cigarettes. The conversation begins with a meta‑question about how unnoticed messages influence simple decisions, such as moving a glass, and then moves into a historical‑cultural analysis. They recount a Turkish folk song that was used to promote margarine over traditional butter and olive oil, describe the 1970‑80s advertising boom (brands like Vita, Bessel, and claims of heart health), and link the shift to modern, industrial foods and breads. The discussion then turns to cigarettes, highlighting how decades‑long advertising portrayed smoking as a rite of passage to adulthood, a health‑enhancing habit, and a marker of masculinity or femininity, citing examples from vintage ads and the TV series Mad Men. Throughout, the hosts stress that both industries, medical authorities, and consumers share responsibility for the perpetuation of these narratives. They invite viewers to critically examine the messages behind food, clothing, alcohol, and other products, urging personal responsibility rather than blame. The video ends with a preview of upcoming topics (alcohol, clothing) and a call to subscribe and engage.
Chapters
Sevgili dostlar merhaba. Yeni Yaşam konseptinde konsept içi konseptler var demiştik ve yaratıcılıkla ilgili bir video paylaşmıştık sizlerle. Şimdi de Yeni Yaşam konseptinin içinde beyin yıkama tarihi adında yeni bir konseptle karşınızdayız. Hayata ezberi bir yerden değil de şu bardağı acaba buradan buraya koyarken ne oluyor? Bu bardağı buradan buraya koyarken acaba bu kararı almamda neler etken oldu? Bu bardağı buradan buraya almamı bana söyleyen acaba önceden öğrendiğim içimde mesajlar mı var? Gibi bir yerden hayatı sorgulamaya başlayınca yaşam değişiyor. Yaşamınızı nasıl düzenlediğiniz değişiyor. ve hayatınız daha zenginleşiyor, büyüyor. Bu beyin yıkama tarihinde bize acaba hangi konularda neler öğretildi? Bunlara hep beraber bakalım mı diyoruz. Bu videoda da sevgili Çiğdem eşlik edecek bana. Hep beraber beyin yıkama tarihinin ilk videosunu sizinle paylaşıyoruz.
Merhaba herkese.
Bu seninle senelerdir aslında konuştuğumuz mevzular. Neyi nasıl da öğrendik de yapıyoruz konuları. O nedenle bu video konsepti de aslında bu karşılıklı konuşmalarımızdan doğdu diyebiliriz.
Baya bir acılı yollardan geçtik ya, süreçten geçtik. Onu belki izleyicilerimiz de kolaylaştırsın biraz diye de.
Bunları kolaylaştırsın. İlham olsun. Bir takım şeyleri sorgulamalarına inşallah vesile oluruz diyoruz. Bebeğin yıkama tarihine de sigarayla başlamak istedik. Çünkü sigara çok bariz bir konu. Ama sigaraya girerken önce bir margarinler, yağlar o konuyla bir giriş yapmak istedik sigara konusuna da ki daha böyle net biz neyi anlatıyoruz, neden bu videoları çekmek istedik daha bir netleşsin.
Sen böyle deyince aklıma şey geldi. Zeytinyağıyla ilgili yazılan şey geldi mesela, Zeytinyağlı Yemem Aman diye bir türkü var ya, bunun için yapılmış.
Evet, o hikayeyle başlayalım. Şimdi sevgili dostlar, bu... Zeytinyağı yiyemem aman. Basma fistan yiyemem aman. Türkümüz var ya, o türkü ısmarlama yazılmış bir türkü. Anonim bir türkü değil. Ve orada amaçlanan ne? Zeytinyağı yerine margarin satmak. Basma fistan yerine de naylon gibi, naylon türevli... Hazır giyimleri satmak ve benim çocukluğumda da senin çocukluğunda da zeytinyağı, tereyağı kötülenen yağlarıydı. Çocukluğumuz margarinlerle daire geçti.
Mesel diye geldi aklıma birden. Mesel çok yumuşak.
Evet, evet. Ama dur Bestele daha henüz girmeyelim. Çünkü yani Bestele'de aslında bir dönüşen bir hikayeyi şey yapalım.
En baştan.
En baştan anlatalım. Şimdi zeytinyağı, tereyağı herhalde çok çok uzun süredir yani binlerce yıldır diyetimizde olan ürünler ve farklı ülkelerde de farklı yağlar kullanılıyor diyetin içerisinde. İşte kuyruk yağı falan gibi, iç yağı gibi yağlar da var. Sonra herhalde 1950'lerde Türkiye'ye geliyor bu. Benim çocukluğum zaten bayağı sana yağ, margarinle geçti. Çocukluğumda tereyağı, zeytinyağı falan yediğim çok enderdir. Sen herhalde o konuda daha şanslısın.
Şimdi onu düşünüyordum, söyleyeyim diyordum. Ben biraz daha şanslıydım galiba. Daha Anadolu'da büyüdüğüm için bayağı bir sene köyden gelen tereyağı, yine köyden gelen zeytinyağı ile onlara maruz kaldık ki bu iyi bir şey.
Evet, evet, evet.
Arada sırada bir yerlere gittiğimizde şeyi görürdüm ama. Böyle sıvının içinde yüzen bir katı yağ şey var ya. Vita mı deniyordu ona?
Evet. Vitalar vardı.
Görürdük ama biz baya şanslıydık.
Evet. Şimdi halkı böyle türkülerle vesairelerle de bir etkilemişler. Yani şu anın terimiyle influence etmişler. Ve halk bayağı tereyağının damarları tıkadığına inanmış. Zeytinyağının ağır olduğuna inanmış. Ve bu doğal ürünleri, yani binlerce yıldır kullanılan ürünleri kullanmak yerine yapay, insan yapımı ve daha yeni üretilmeye başlanan bu ürünleri kullanmaya başlamış. İşte hiç bozulmayan, tamamen endüstriyel ürünleri daha sağlıklı olduğuna inanarak bir de kullanmaya başlamış annelerimiz, anneannelerimiz maalesef. Şimdi 70'lerde, 80'lerde böyle full margarinle geçti hayatımız. Daha modern olduğunu, daha sağlıklı olduğunu düşünenler Vita yerine Sana kullanmayı marifet sandılar maalesef.
Mutfağıma çok düşkünüm. Laf aramızda yemeklerimi de çok beğeniyorlar. Kullandığım yağ güzel. Vita. Evimizin değişmeyen yağı. Vita'nın güzelim lezzeti. Hangi yemeğe girse? Teşekkürler. Bizimkiler kokuyu aldılar.
Vita. Dünden bugüne damağımızda yaşayan lezzet. Önce tereyağı devri yaşandı. Sonra margarin dönemi.
Sonra da şu konuşulmaya başlandı artık daha çok. Ya bu margarinler öyle anlatıldığı gibi sağlıklı değilmişler konuşulmaya başlandı. Ve o noktada da yeni paketlemeler geldi benim deyimimle. Ne dediler? Aa mısır özü yağı çok sağlıklı ya. Mısır özü kullanalım. Kalp tostu omega 3 kaynağı Bessel ile kalbim her gün sende. Ne geldi? Bessel tarzı margarinler geldi. Gıda olsun, sigara endüstrisi olsun bayağı oldukça el ele bir tablo çözüyor.
Tükettiğiniz gıdaların türü kalp ve damar sağlığınız için çok önemli.
İşte bu yüzden Bessel en doğru seçim. Bessel'de doymuş yağ oranı düşük, doymamış yağ oranı yüksek. Kolesterol kontrolüne yardımcı oluyor.
Evet, Bessel'i unutmayın.
Bessel, kalbiniz değerlidir.
Bilmiyorum hatırlayanlarınız var mıdır? Bessel Margarine'ni Türk Kalp Vakfı öneriyordu.
Hatırlıyorum çok net bir şekilde.
Evet.
Bir de Ayçiçek Yağ girmişti o dönemde yine.
Evet, ayçiçek yağı, mısır özü yağları. Bir çocukluk böyle geçti. Ondan sonra da şu anda bağırsaklarıyla problem yaşayanlar neden bu kadar çok? İşte ona da aslında şaşırmıyoruz.
Bizim neslimizde çok bağırsak rahatsızlığı yaşayan var. Bağırsakları ve mideleriyle. Ben mesela midemle biliyorsun daha yoğun şey yaşıyorum, rahatsızlık. Sen bağırsaktan da yaşıyordun.
Evet. İşte yani tek neden yağlar mı? Değil. Ama yani zaten o etkilenmenin içerisine, o beyin yıkamanın içine girince aynı zamanda fırından çıkan modern ekmeği de yiyorsun. Eskisi gibi ekşi mayalı ekmeği değil. Daha anında üretilen endüstriyel mayalı ekmeği de yiyorsun. Yani o beyin yıkamanın içerisinde salt margarin de yemiyoruz. Yani ben sigara içmedim ama işte sigara içen bizim kuşakta da bir sürü insan var. Aynı zamanda annemlerin kuşağı zaten hamileyken sigara içen bir kuşak olduğunu da biliyoruz. Evet, sigarayı da doktorların önerdiği. Bu arada direkt bir takım hastalıkları da işte kabızlık gibi reçete yazdıklarını biliyoruz. Buradaki amacımız da bu arada modern tıbbı ya da doktorları vesaire karalamak değil. Bu işin içinde bence herkes sorumlu. Yani suçlu demeyelim. Herkes sorumlu. Yani bu ürünleri sağlıklıymış gibi düşünüp önerenler de sorumlu. Aynı zamanda kendisi araştırmayıp, sorgulamayıp, onun derinliğini araştırmayıp bu etki altında kalmaya kendini maruz bırakanlar da sorumlu. O çerçeveden de bakarsak, bu beyin yıkama tarihinde biz hani kahrolsun, işte şey, emperyalizm falan gibi bir yerden çekmiyoruz bu videoları. Kendimiz sorgulayalım ve kendi hayatımızın, kendi sağlığımızın sorumluluğunu da kendimiz alalım. Bir davet bu. Yoksa amacımız kimseyi suçlamak falan değil. Zaten suçladığında da o sorumluluğu hala başkalarına devrettiğin için yine hayatında çok da bir şey değişmiyor.
Tabii yani benim mesela sorgulamalarım 40 yaşımda. Baya hani başladı. Bu da baya şey gastritis neden bu kadar gastrit oluyorum? Baya sağlık programıyla uğraşırken sorgulamaya da başladığında sonra Bir şey tüketmeden önce bu yiyecek de olabilir, kıyafet de olabilir, herhangi bir tüketim malzemesini tüketmeden önce bir araştırma aklı bana uygun mu?
Evet, aynen. Bunu söylüyoruz sevgili arkadaşlar. Onu bunu işte küresel güçler falan onları suçlamayı bırakıp ama şunun da farkında olup yani ben hangi mesajların etkisi altında kaldım? Gıda seçimlerimi, giyim seçimlerimi, hayatta kendime zevk için seçtiğim bir takım seçimleri acaba hangi etki altında kalmalarım belirledi? Hangi beyin yıkanmalarım belirledi? Onları sorgulamaya bir davet. Şimdi zannediyorum bu videoyu seyredenlerin çoğu yani bu kanala abone olanların çoğu artık margarin kullanmıyorlardır diye umut etmek istiyorum. Oradan hareketle de margarinin foyası ortaya çıktı. Artık bu bayağı Dost Meclislerinde de konuştuğumuz bir şey. İşte ekmek yani o endüstriyel beyaz ekmeklerin üzerine çocuklukta sanayi ağ, üstüne toz şeker mesela. Bizim çok sevdiğimiz bir şeydi çocuklukta. Annem mesela hatırlamıyor. Hayır öyle bir şey size yedirmiş olamam diyor annem. Ama ben hatırlıyorum. Çocukluğumun en güzel yemeklerinden biri falan diye. Ne kadar korkunç bir yetmiş. Yani her şeyi çok korkunç. Şimdi bunları geçmişe yönelik ay o zamanlarda böyleymiş falan filan şeklinde konuşuyoruz ama bir sürü noktada şu anda da bu tarz seçimler yapıyoruz. İşte bu videolarda bunları konuşacağız efendim. Şimdi bu margarin olayıyla bizim ne anlatacağımızı aslında size göstermiş olduk. Şimdi sigarayla başlayalım. Neden sigarayla başlayalım? Çünkü sigara çok bariz bir örnek olduğu için. Beyin yıkama tarihine dair.
Evet, bu soruya göre, doktorlar başka sigara
ile daha fazla kamel içiyor.
Kamelini kendiniz deneyin. Bir sensibül sigara testini yapın. 30 günlük kamel testini T-Zone'da yapın. 30 gündür sadece kamel içmeyi yap. Kamelin zengin, dolu tadını keşfet. Kamelin ne kadar iyi olduğunu gör. Kamelin ne kadar iyi olduğunu gör. Kamelin ne kadar iyi olduğunu gör. Kamelin ne iyi olduğunu gör. Kamelin ne kadar iyi olduğunu gör.
Sigaranın aslında tarihine bakarsak baya bir süre reddediyorlar bunun sağlığa zararlı olduğunu. Ve sigaranın sağlığa yararlarını gösteren ya da hiç zararının olmadığını gösteren birçok bilimsel araştırma fonlanıyor. Baya uzun senelerce fonlanıyor. Bu arada hani bilimsel araştırmanın da çok masum bir şey olmadığını yine orada da bizim sorgulamalarımızın devreye girmesi gerektiğini de buradan belirtmiş olalım. Reklamlardan bahsettik. O reklamlara bakın. Sigara insanın nefes almasına iyi gelir, göğsü açar, nefesi açar diye reklamlar var.
Proof of no adverse effects for the nose, throat and sinuses. Şimdi... ...bu hükümet en son hükümetin... ...yaklaşık 16 ay boyunca kabul edilmiştir. Ve doktorun... ...Chesterfield Smokers'ın bir grupu... ...teklif edilmiştir. Bir programın... ...yaklaşık 4 ay boyunca... ...yaklaşık 4 ay boyunca...
...yaklaşık 4 Yani bunu İngilizce ay bir search yapın, İngilizce boyunca... bir arama yapın. Hemen karşınıza çıkan reklamlar bunlar. E peki hani böyle beyin yıkadılar. Dediler ki işte sağlığa da yararlı. Zayıf kalıyorsun. Sigara içmek baya bir hani Fit olmanı sağlıyor. Falan dediler, dediler. E peki sigaraya insanlar tam olarak bu nedenlerden mi başladı? Yani sağlık nedeniyle mi başladı? Hayır. Sigarayla birlikte anlatılan bir hikaye var. Tıpkı margarinle birlikte anlatılan bir hikaye olduğu gibi. Margarinle anlatılan hikaye ne? Modern insan margarin kullanır. Modern olmayan, daha köylüler, daha geri kalmışlar. Her nasıl onu etiketlemek istiyorsan, sen ondan olmak istemiyorsan o zaman margarin yersin. Sigaradaki hikayede özellikle yetişkin olmaya dair bir hikayeyle paketlemişler sigarayı. İnsanların gelişiminde çocukluktan yetişkin olmak belki de en önemli hikayemiz. Bu arada bu hikaye ölene kadar sürüyor da özellikle o ergenlikten yetişkinliğe geçiş döneminde o temel bir hikaye ve o temel hikaye örgüsü birçok filmin de ana örgüsüdür. Yani kahramanımız gençtir, toydur ve yetişkin olur. Yani ana drama örüntülerinden bir tanesi aslında bu hikaye. Şimdi öyle bir bütün kolektif bilinçte olan bir hikayeyi ürünle bağlayınca onu çok güzel satıyorsun. Çok güzel bir hikaye yaratıyorsun. Sigara başlama
dönemi de genelde ergenlik bitene yakın başladı. Üniversiteye çağına geldik. Baya da örtüşüyor bununla da.
Evet, evet. Şimdi Mad Men'i seyrettim ben. Mad Men baya eski bir dizi. Ben onu yeni seyrettim. Çok ödül almış bir dizi. Burada gerçekten de çok güzelmiş dizi. Çünkü bütün bu olayların da arka planını ifşa ediyor dizi. Dizide burada çılgınca sigara içiliyor. Ama onun arkasında ne olduğunu da gösterdiği için dizi benim baya bir hoşuma gidiyor. Orada da bunu açık açık diyorlar ki bu böyledir. Yetişkinliğe geçme olayıdır sigara. Yetişkin olursun artık çocuk olmazsın. Ve insanlar genelde de sigara markalarını değiştirmezler. Biz ne kadar reklam yaparsak yapalım onu da söylüyorlar. Yine bu ilk gençlikte o hikayeye bağlanan yani ben yetişkin olmaya geçiyorum hikayesine bağlanan Bir hikayeyle sen sigara içen bir birey olma seçimi yapıyorsun. Neden? Çünkü yetişkin yapıyor seni sigara. Evet. Ana hikaye bu. Şimdi buna uyanmadan eğer çok triyakiyse bir insan bu sigarayı bırakması baya bence güç. O hikayeyi görmesi gerekiyor ki orada bir aslında uyanışa doğru geçsin. Yoksa hani mesela biyo-rezalansla fiziksel olarak kolaylaştırıp sigarayı bırakıp sonra yine sigaraya dönen arkadaşlarım da oldu. O ana hikaye ne? Yani benim kafamda hangi alakasız linklerle bağlı o kullandığım ürün, yaptığım seçim?
Aidiyetle de ilgili oluyor biliyor musun o sigara içme tercihleri mesela. Şey gibi işte bütün arkadaşların o çağlarda 20'li yaşlarda içiyorsa sen
de
oraya ait olmak için içmek isteyebiliyorsun. Evet. Ya da çalıştığınız şirkette şirket dedikoduları sigara odalarında yapılıyorsa sen de içerek oraya dahil
olmak istiyorsun
gibi hikayeler de
var aslında. Evet, evet. O da var. Daha anlattığım o şirket hikayesi daha sonradan. Sigaraya mesela başlayanlar da öyle başlıyor. İşte orada da aslında bir link kuruyor, bir bağlantı kuruyor bizim zihnimiz. Diyor ki sen onlara ait olmak için onlar gibi ol ve onlar gibi sigara iç hikayesi var. Şimdi bizim çocukluğumuzda böyle uzun bir uç takılırdı sigaralara. Bilmiyorum onun ismini. Kadınlar böyle iyice uzattıkları bir şeyi böyle üfürerek sigara içerlerdi. Bilmiyorum hatırlayanlarınız var mı? Ben ne zamandır görmedim hani öyle bir sigara içmek. Ve orada ne var? Modern kadınsan, güzel kadınsan, belli bir maddi refah içinde kadınsan ve seksi bir kadınsan o zaman böyle sigaranı üfüre üfüre içersin. Yine yetişkinlikle aslında bağlanan bir hikaye. Yani yine sen genç kızlıktan daha böyle kadın kadın olmaya geçiyorsun. Orada da o hikayeyle bağlıyorlar. Bu arada Mad Men'de bunu bayağı anlatıyorlar. Çünkü Mad Men'de aslında erkekler daha çok sigara içerken, peki kadınlara nasıl sigara satacağız? Konuşuyorlar ve bunu hangi hikayelerle bağlantılayalım? Onları da konuşuyorlar. Bu
iyiymiş Gülen. Bayıldım yani bu Mad Men'e. Ben de izleyeceğim bir önce. Kadınlar dediğinde şey vardı benim o zaman, ben çocukken de. Şimdi kadınlar gün yapardı o zaman da. Şimdi hala gittiğimde yapıyorlar. Ortada böyle, orta sehpada böyle bir sigaralık gibi bir kase olurdu ve orada böyle gün gelmeden hemen oraya böyle sigaralar alıp konulurdu.
Kadınlar bir yere geldiğinde bir
şeyler yapışsın, sigara da içsin diye. Evet. Bir
de bayramlardan önce de orası iyice doldurulurdu. Doğru. O bir ikramdı çünkü. İkramdı. İşte orada da link var. Yani ikramın bir parçası oluyor artık sigara.
Ve onu ikram ediyorsan
da iyi
bir ev sahibi oluyorsun
ya. Evet, evet. Şimdi kadınları baya konuştuk. Erkekler de mesela belli sigara markaları ne yapıyor? İşte kovboylar kullanılıyor, doğal ortamda. Erkeklikle de linkliyorlar. Daha erkek olma. Şimdi bu da çok manyakçı bir şey. Yani aslında her şeyle linkleyebiliyorlar. Yani seksi kadın olmakla da linkliyorlar ve Biz yiyoruz bunu. Aynı zamanda maço olmak, daha erkeksi olmak falan. Onunla linklediklerinde de yiyoruz. Yani bu da şunu gösteriyor aslında. Ne kadar etki altında kalmayan açık zihinlerimiz. Burada ben de öyleyim. Yani burada konuşurken artık ben hiçbir etki altından kalmayan ulu bir insanım gibi bir iddiam yok. Daha o mertebelere erişmedim. Burada benim baktığım şey, bu kadar etki altında kalmaya, beni yıkamaya açıksam hayata bu gözle bakabilir miyim? Bunun üzerine derin düşünmeler yapabilir miyim? Yediğim şeyleri, içtiğim, giydiğim şeyleri, hangi mesajlar bana empoze edildi de ona göre oluşturdum diye bakmak
benim yaptığım. Bana da çok iyi geliyor. Bunun arkasında ne hikaye var da ben bunu çıkartıyorum? Bir yerden bakmak, seçimlerini ona göre yapmak. Benim için yetişkin olmak da bu demek aslında. Seçimlerim, Çok güzel
söyledin. Aslında yetişkin olmak o değil mi? Kendine ait seçimleri yapmak, tabii ki ne kadar mümkün olabiliyorsa bu. Ama işte yetişkin olmak... Şimdi bugün bayağı bir şeyi konuştuk. Sigarayı konuştuk. Diğer videolarda başka şeyleri de konuşacağız. Mesela alkolü konuşacağımız bölüm özellikle beni heyecanlandırıyor. Çünkü alkolü tamamen bırakma maceramda ben orada aman Allah'ım yani o kadar yemişim ki, o kadar beynim yıkanmış ki ve bedenime o kadar zarar vermişim ki senelerce Pişmanlığım yok. Demek ki benim yolculuğum hani öyleydi. Ama gerçekten çok çok çok beyin yıkamalar vardır diyorum. Evet, ilk videomuz margarinlerle, sigaralarla girdik. Şimdi margarinden, sigaradan, ay ben hiç artık kullanmıyorum ki öyle şeyler kullananlar mı kaldı falan diyorsanız bir sonraki videomuz giyim üzerine. Bakalım orada neleri beraberce değerlendireceğiz, sorgulayacağız, bakacağız diyorum ben. Neler ifşa olacak, evet. Görüşmek üzere. Görüşmek üzere. Eğer bu videoları kaçırmamak istiyorsanız da lütfen abone olun. Tekrar söylüyorum, abone olun. Ve aynı zamanda bu videoyu beğenmeyi unutmayın. Margarin ve sigara konuları sizde hangi anıları, hangi nostaljileri çağrıştırdı acaba? Onu da
More from Gulen

Mine Adıyaman 🖼️. #lifestyle #aesthetichome #artofexistence #regulasyon #icimdekicocuk









