Kan Nederland Nog Gered Worden? In Gesprek Met Bob De Wit - Pim Van Rijswijk | DSVV #16

Het is altijd zo geweest in de geschiedenis, dat mensen zijn heel vreed geweest. Mensen vermoord, gevierendeeld, verzopen, vergast. Je moet gewoon realistisch zijn over de mens. En zeker als ze teveel geld in macht krijgen, dan is dat wat erbij hoort. En dat dit leidt tot een top-down wereldregering, dat is een perspectief. Maar dat is één van de twee perspectieven. En mijn perspectief is die andere.

Als je dit niet gaat beuren.

Nee, maar in de geschiedenis is het ook nog nooit gelukt. En op enig moment, dat noemen we dan butterfly-effecten, dan kan er maar dit gebeuren of zo. En dan zegt het volk, nou is het genoeg. En dan staan ze op.

Hoe kijk je aan tegen mensen die dit ook zien en misschien niet zo goed hebben geanalyseerd of kunnen onderbouwen, maar wel aanvoelen dat er dus heel veel aan zit te komen, want je voelt natuurlijk wel wat er aan de hand is in het land. En die zeggen, ik ga het land verlaten. Hoe kijk je daar tegen aan? Denk jij er ook wel eens over na om met Nederland te vertrekken, omdat bepaalde ontwikkelingen hier niet bepaald gunstig lijken te zijn? Ben je op zoek naar een plek in de wereld waar jij jouw leven kunt blijven leven zoals jij dat zelf wilt, maar weet je niet goed waar je dan precies naartoe zou willen gaan? Mijn naam is Pim van Rijswijk en ik heet je van harte welkom ...bij een goed gesprek bij de Springplank voor Vertrek. In deze podcast zal ik verhalen ontsluiten die verteld mogen worden. Verhalen die jou zullen informeren en wellicht enthousiasmeren... ...en die kunnen dienen als jouw Springplank voor Vertrek. Welkom, dames en heren, bij deze speciale aflevering van de videopodcast... ...'Een goed gesprek bij de Springplank voor Vertrek'. Ik zeg het is een speciale aflevering. Het is een speciale dag vandaag. Het is prachtig weer. We zijn op een speciale plek, namelijk Universiteit Nijrode, want we hebben ook een speciale gast. Ik denk dat als ik het heb over Nijrode, dat jullie allemaal wel weten wie ik de gast heb, namelijk niemand minder dan professor Bob de Wit. We gaan het met Bob de Wit hebben vandaag natuurlijk over zijn Society 4.0, waar hij de grondlegger van is, de initiator. En ik ben heel benieuwd hoe hij aankijkt vanuit die beginselen van de Society 4.0 naar alles wat er in de wereld gebeurt. En ook hoe hij zelf aankijkt tegen het vertrek aspect. Dus we gaan gauw naar binnen. Ik ben heel benieuwd. Welkom Bob, bij deze bijzondere aflevering van de video podcast. Een goed gesprek bij de springplank voor vertrek.

Eigenlijk moet ik jou welkom heten, want jij zit bij ons op Nijrode en dat is onze plek.

Kan je iets vertellen over waar we nu zitten?

Ja, we zitten hier op Nijenrode. Ik ben ook leraar strategie en leiderschap op Nijenrode. En dat is een hele ondernemende universiteit. Begonnen na de oorlog. We zitten hier in het kasteel. Dus oorspronkelijk was het een groot landgoed. En dat landgoed is na de oorlog Nijenrode geworden. Later een universiteit geworden. De meeste colleges worden gegeven in nieuwe gedeeltes. Maar Nijenrode is gebouwd door ondernemers. We hebben een Plestman gebouw, een Albert Heijn gebouw en de Roy gebouw. Dus ondernemers die hebben meegeholpen aan het bouwen van Nijenrode. En dat maakt dat tot de dag van vandaag Nijenrode een heel ondernemende universiteit is. En het leuke van het kasteel is, dit is al van vele eeuwen lang.

Ja, het is duizend jaar oud geloof ik.

Ja, ik weet niet precies hoe oud, maar het is inderdaad heel oud. Het is echt een society 1.0 gebouw, zou ik kunnen zeggen.

Je noemt het zelf al, Society 1.0. Ik hoef je denk ik niet te introduceren, want iedereen kent je van jouw beweging Society 4.0. Vind je het goed om even heel kort aan te geven wat precies Society 4.0 inhoudt?

Ja, dat is goed.

En wat daar belangrijker is, zeker voor de context waar we in leven. We leven in een tijd wat reken uniek is, komen we eens in een paar honderd jaar voor. Het is ook een tijdwerk.

Wat komt één keer in een paar honderd jaar voor?

Nou, die transitie waar we in zitten naar een andere maatschappij. We zitten in een transitie van een industriële samenleving naar een digitale samenleving. Dat levert een hele andere samenleving op. Dus we gaan van, ik noem de industriële samenleving Society 3.0 en we gaan naar Society 4.0. Dus de tijd waar we in leven komt maar eens in een paar honderd jaar voor. Namelijk dat de hele samenleving verandert. En de samenleving is altijd gerelateerd aan de belangrijkste bron van geld verdienen. Economische waardecreatie heet dat in de wetenschap.

Zo zei je 1.0, 2.0, 3.0, 4.0.

Landbouw?

Ja, het was zo dat Society 1.0 was dat de belangrijkste manier om geld te verdienen was als je veel land had, want dan had je veel resources en je kon agrarische producten maken. Dat is de manier om rijk te worden, zeg maar geld te verdienen. Daarna zijn we in een transitie terechtgekomen en zeker voor Nederland is heel belangrijk geweest. Omdat we een handelsland werden. Dus we gingen steeds meer handelen. Dus in plaats van rijk te worden door dingen te bouwen en te verkopen, werden we rijk door te gaan handelen.

Dat is in de VOC-tijd.

Dat is in de VOC-tijd. Dat was zeg maar het bedrijf. En de samenleving heette de Republiek. We hadden de Republiek, de Zeven Verenigde Nederlanden. Dus daarvoor waren we een koninkrijk onderdeel van Spanje, althans op het laatst. en daarna zijn we in een transitie gegaan van zeven jaar en daarna waren we een republiek der zeven verenigde Nederlanden. Dat was een echt een fundamentele maatschappelijke revolutie door een andere manier van geld te verdienen. Daarna kregen we na 350 jaar hadden we de industriële revolutie, de naam zegt het al. En toen gingen we van handel naar industriele massaproductie. En dat gaf weer een hele andere samenleving. En dat is wat we nu gewend zijn. Dat noemen ze het huis van Thorbecke. We zijn weer de monarchie geworden. Enerzijds en anderzijds een democratie ingevoerd. En ja, dat loopt nu op zijn einde. Omdat, dat is Society 3.0, omdat de belangrijkste bron van economische waardecreatie zijn geen industriele bedrijven meer, maar zijn techbedrijven. Big Finance, Big Pharma, Big Food. En dat heb ik dus al een aantal jaren geleden gezien. Vanaf 2015 heb ik er een presentatie over gegeven. Dames en heren, we gaan naar een andere bron van economische waardecreatie toe. We hebben te maken met grote bedrijven die groter zijn dan landen. We hebben te maken met ondemocratische NGO's die op wereldschaal spelen. We zijn vergeten om de afgelopen jaren na de oorlog, zeg maar, democratie op wereldschaal te gaan ontwikkelen. Die is er niet, ook niet in Europa, althans ontzettend indirect. En dat betekent dat we hebben geen democratie, bedrijven die groter zijn dan landen, NGO's die daar een beetje als activistische ministeries gaan opereren. En je hebt allerlei technologieën die dingen gaan veranderen, zoals kunstmatige intelligentie, robotica, biotech, big data, nou nog een hele reeks andere 3D-printing. En al die dingen bij elkaar, zag ik al van 2015, daar gaat gewoon een verandering plaatsvindt in onze samenleving, dat is een autonome ontwikkeling. Dat vind ik wel belangrijk om te zeggen.

Is dat dan de oorzaak van de OECD 4.0 of is dat het gevolg?

Wat is de koppeling tussen die ontwikkeling en society 4.0 waar je dus mee bezig bent?

Nou, omdat als je in transitie gaat naar een andere samenleving, dan moet er weer ontnieuw een gezocht gaan worden naar wat nou eigenlijk de samenleving is die erbij hoort. En zo moet je het een beetje zien. Als ik even het voorbeeld geef van de industriële revolutie. In die tijd wisten ze de industriële revolutie en er waren allemaal filosofen zoals ik en die zeiden van de een zei we moeten naar kapitalisme en de andere naar socialisme, communisme, leninisme, marxisme. Dat waren mensen die waren nadenken wat voor samenleving zo'n industriële samenleving eruit zou moeten zien. Dat is nu ook zo. We zitten ook eens in overgang. We zijn uit het industriële tijdperk. Eigenlijk de hele samenleving waar we in zitten, die klopt bij het industriële massaproductie, maar niet meer bij digitale samenleving, inclusief de rol van de overheid, inclusief fiscaal systeem. Eigenlijk alle aspecten van onze samenleving moeten opnieuw vernieuwd worden.

Dat hoort allemaal bij Society 3.0 en niet meer bij een nieuwe samenleving.

Nee, dus je gaat eigenlijk helemaal opnieuw.

Wat zijn dan de pijlers van jouw idee om Trend Society 4.0?

Er zijn eigenlijk twee trends tegelijkertijd en die zijn even belangrijk voor de twee maatschappijen beelden die er op dit moment leven. Eén is zeg maar schaalvergroting naar wereldschaal. Je zou kunnen zeggen we zijn van de regio naar de provincie, naar het land, naar Europa en nu zitten we op wereldschaal. Die globalisering die ziet iedereen wel. Dus we zien ook dat er nu wereldspelers zijn, grote bedrijven, grote landen en die NGO's. Er zijn heel veel, die globalisering vindt plaats. Dat zien heel veel mensen. En een aantal mensen die willen daarvan zeg maar een nieuwe feodale staat maken, maar dan wereldschaal. Dus op die manier. En eigenlijk is er een andere trend en dat is de trend waar ik veel mee bezig ben. En dat is schaalverkleining. Want die industriele massaproductie zorgde ervoor dat we een grotere schaal nodig hadden. En door de uitvinding van de auto en de vliegtuig werd onze wereld groter. En dat maakte dat landen werden belangrijker. En zo gingen we van de regio naar land toe en naar wereldschaal toe.

Jij zegt, denk meer in de regio.

Ja, inderdaad. Wat je nu ziet is dat heel veel technologieën die er nu spelen, heel veel ontwikkelingen die spelen, hebben voor de meeste dingen dat wereldschaal helemaal niet nodig. Je kunt gewoon lokaal voedsel maken, je kunt zorgen voor je energie en water, je kunt zorgen voor decentraal internet. Je moet echt los van die techbedrijven. Het is heel belangrijk om er los van te komen. wonen en leven kunnen we zelf weer doen, gezondheid, onderwijs, je lokale cryptomunt maken, loskomen van dat monetair systeem, zorgen voor je regionale economie en zorgen dat je als volk zeg maar weer een eigen kracht krijgt, een eigen trots krijgt.

Dat zijn de pijlers.

Dat zijn de pijlers van van regio 4.0 en 80, 90 procent van wat ons gelukkig maakt, wat wij nodig hebben, vinden we in de regio. Ik noem het ook glokaal, om even die combinatie te maken. Het is globaal en lokaal. En dat zie je ook aan die jeugd bijvoorbeeld. Je ziet dat ze steeds meer lokaal bezig zijn met elkaar. Er zijn heel veel, zeg maar, sociale activiteiten die ze doen. Maar via social media, met name Instagram, als ik even mijn dochter leem, Insta, is ze verbonden met, ja, Mensen zoals zij over heel de wereld.

Think global, act local.

Ja inderdaad.

Maar jij zegt dus regio 4.0, society 4.0. Zijn dat synonymen van elkaar dan?

Nou eigenlijk wat ik zeg is van we moeten weer terug. We moeten eigenlijk de hele samenleving weer opnieuw op gaan bouwen. Want het huidige systeem dat werkt niet meer. Dat stort in elkaar. Nou je hebt het al gezien in de democratie. De democratie die we hebben met links en rechts, arm en kapitaal. Je merkt gewoon dat nu dat systeem niet meer werkt. Dat hoorde bij het initiële tijdperk. En dus moeten we gaan bouwen aan een nieuwe samenleving.

Hoe lang duurt zo'n transitie? Als je kijkt naar van society 1.0 naar 2.0. Hoe lang duurt zo'n transitie gemiddeld?

Tot nu toe altijd ongeveer zeven jaar.

Altijd ongeveer zeven jaar. En waar staan we nu? In de transitie van 3.0 naar 4.0?

Nou ik zag 2020, de intelligente lockdown zag ik als het begin van die transitie. We zijn nu vier jaar verder, dus we zijn ongeveer op de helft. Het ergste moet nog komen.

Wat bedoel je daarmee? Het ergste moet nog komen?

Nou, omdat, kijk, zo'n systeem dat gaat instorten. We merken wel dat democratie niet meer werkt, maar het is nog niet echt uit de hand gelopen. Het staat op instorten, maar het schuurt enzo. We weten niet hoe we eruit moeten komen, maar er gaat een keer een moment komen dat we echt zeggen van nou, we moeten helemaal opnieuw beginnen. Hetzelfde geldt voor de overheid.

Maar wat gaat instorten dan, denk je?

Nou, ik denk in ieder geval het monetair systeem komt in de problemen. Het financiële stelsel, de rol van de overheid, die nu als een verzorgingsstaat is ingericht. Dus alles wat wij doen... Verzorgingsstaat? Ja, inderdaad. Maar zo is het begonnen. Als je nou even teruggaat naar de Republiek. In de Republiek was het zo dat de overheid was maar 10% van de samenleving, de tiende penning. En later in het industriële tijdperk een vadertje staat.

Voor de tiende penning hebben we nogal wat opgeofferd.

Maar in de verzorgingsstaat is dus onderwijs was vroeger van werd gedaan de burgers. Dat is genationaliseerd. Gezondheidszorg is genationaliseerd. Eigenlijk alle oudere zorg, arme zorg, eigenlijk alles wat wij sociaal noemden is zeg maar genationaliseerd. Dat was in de Republiek was dat niet zo. Dat werd door de burgers gedaan. Dus je hebt nu, de overheid is een hele grote overheid die het goed bedoelde, namelijk ze wilde ons verzorgen, daarom is het ook verzorgingstaat. Alleen het is niet meer vol te houden, omdat dat systeem past niet meer bij deze tijd.

Ik zeg altijd een verzorgingstaat en een immigratieland, dat past niet samen.

Nee, dat is heel moeilijk en zeker ook niet als je zo'n ontzettend indirecte democratie hebt. Je ziet dat er allerlei dingen gaan schuren, dingen die werken niet meer zo goed. De controle van de overheid neemt af. Daar reageren ze op door nog meer controle. We hebben te veel regels, daar reageren ze op met nog meer regels. Dus je ziet dat ze in hetzelfde systeem door blijven gaan. Dus datgene wat probleem veroorzaakt, proberen ze nog een keer door het aan te jagen hetzelfde probleem op te gaan lossen. goed aflopen, dat gaat een keer instorten.

Dus een aantal pijlers van waarop onze samenleving is gebaseerd, dat staat op instorten. We zitten nu ongeveer halverwege. Het ergste moet nog komen.

Je hebt de fundamenten van society viewpoint dan ook beschreven. Nu zitten we in een podcast wat heet de springplank voor vertrek. Hoe kijk je aan tegen mensen die dit ook zien en misschien niet zo goed hebben geanalyseerd of kunnen onderbouwen of onder woorden kunnen brengen, maar wel aanvoelen dat er dus heel veel aanzitten komen, want je voelt natuurlijk wel wat er aan de hand is in het land. En die zeggen ik ga het land verlaten. Hoe kijk je daar tegen aan?

Nou, ik snap het wel. Als je echt ondernemer bent, wat je dan wil graag doen, is graag ondernemen. Je wil de vrijheid hebben om iets te gaan bouwen. En wat je wil is dat een omgeving, een overheid bijvoorbeeld, zegt van nou we vinden het fijn dat je het onderneemt. Zorg voor werkgelegenheid, zorg voor welvaart. Dat is allemaal mooi om die stap te maken. En je moet eigenlijk een overheid die eigenlijk je partner zou moeten zijn om je ermee te helpen. En die is belangrijk, want de overheid moet er zijn voor ondernemers en burgers. En dat zijn ongeveer degene die het hardste afremt. Die maken het steeds moeilijker. En als je dan zegt ja, maar het is gewoon niet leuk meer om te ondernemen. Dat ga ik ergens anders doen.

Dat snap ik heel goed. Het is niet ondernemen dankzij de overheid, maar ondanks de overheid.

En nogmaals, kijk die overheid zelf. Kijk, heel veel mensen hebben ook een soort vijandbeeld of die zeggen de overheid deugt niet of wat. Maar ik zie het heel anders. Het is een autonome ontwikkeling. We hebben een systeem opgebouwd. Een verzorging staat opgebouwd met alle goede bedoelingen, maar het werkt niet meer. En de overheid gaat niet zomaar weg. En dat betekent dat de overheid zichzelf in de weg en ze zitten ondernemers in de weg en ze zitten de burgers in de weg. En daar heb je als ondernemer alleen maar last van. Want wat je eigenlijk wil, is bijvoorbeeld... Er moeten weer woningen worden gebouwd. Nou, zegt de overheid, woningen worden gebouwd. Ondernemers, kom eens op. Heb je ideeëtjes? Laten we lekker gaan bouwen. Zo simpel moet het zijn. Nou, moet je eens kijken wat het is met die stikstofgedoe en al die vergunningen dingen en zo. Er valt niks te ondernemen. Dus je bent vastgelopen in het systeem. Goed bedoeld misschien, maar je bent gewoon helemaal vastgelopen in het systeem.

Dus die ondernemers die vertrekken. Je bent zelf ook spreker tijdens de masterclass voor ondernemers op 12 april. Je bent zelf de eerste spreker omdat je daarna naar Bonaire vliegt. Super dat je daar bent.

Overigens niet om te vertrekken maar voor een trouwfeest, maar even voor de goede orde.

Je vertrekt wel maar voor een korte periode.

Nee, dus super dat je daar bent. Met name natuurlijk ook omdat je professor bent aan een business universiteit, Nijrode, en dat je daar spreekt voor duizend ondernemers. Dus daar zit een hele mooie overlap tussen.

Ja, zeker. Wat ik al zei, Nijrode en ondernemers, dat zijn twee handen op één buik.

Ja, wat dat betreft echt vereerd dat je daar bent. Maar wat raad je nou die ondernemers aan die vertrekken? Heb jij een bepaald land waarvan je zegt van oké, vanuit alles wat ik weet zou daar, stel dat je zelf zou vertrekken, ik weet dat je zelf niet weggaat, want je bent een strijder hier en je blijft in Nederland. Waar zou jouw voorkeur naar uitgaan?

Nou, wat? Uiteraard heb ik er niks over te zeggen. Wat ze ergens naartoe willen gaan, moeten ze altijd doen. Maar als ik het even met mezelf zie. Probeer wel die band met Nederland te houden, zou ik zeggen. Er zijn een aantal dingen die een beetje instorten. Ik zal ook even verwijzen als voorbeeld naar een van de andere sprekers op dat event. Maarten Erasmus. Die is naar Spanje toe gegaan. Die zat in die regio. Die zag dat alle sinaasappels werden niet geraapt.

Prachtig verhaal.

Omdat de grote voedselbedrijven betaalden niet genoeg geld voor, ergens anders konden ze het nog goedkoper krijgen. Dus die werden gewoon echt een soort industriële slavernij, wat daar plaatsvindt. En Erasmus is daar samen met die boeren en die coöperaties heeft gezegd, we gaan het weer anders doen. Direct de boeren en de boerencoöperaties koppelen met consumenten en ondernemers in Nederland. eigenlijk die hele keten er tussen uitsnijden, dan hebben de boeren een goede prijs en de consumenten betalen een goede prijs. Op die manier kun je dus daar ondernemen en toch ervoor zorgen dat je hier goede producten hebt en voor een goede prijs.

Hoe past wat hij doet binnen jouw society 4.0 filosofie?

Nou ja, heel erg.

Want het is niet de sinaasappels binnen de regio. Het is wel dat de sinaasappels op transport gaan.

Nou ja, we hebben natuurlijk al een regionale focus en wat wij zeggen is van je wilt eigenlijk weer terug naar de regionale basis. Wat belangrijk is voor de mens met je eigen voedsel, eigen energie, eigen water. Ze willen ook proberen dat te gaan doen. En wat je heel veel ziet zijn streekmarkten. Heel veel initiatieven om toch weer producten te maken uit je eigen regio. Dat zie je een enorm opkomen. Nou, dat kan bijvoorbeeld als je hier kaas maakt, dan zorg je ervoor dat je kaas voor je eigen regio maakt, tomaten in je eigen regio maakt. Maar sinaasappels hebben we hier niet, dat lukt niet. Dus als je nou de regio in Nederland, laten we zeggen West-Friesland ofzo, of de Betuwe of Friesland of waar dan ook. Zij maken producten en je gaat direct handelen met andere regio's, bijvoorbeeld in Spanje of in Frankrijk of waar dan ook in de wereld. Dan ga je gelijk regio's horizontaal aan elkaar koppelen en dan ga je dus de boeren in Nederland ga je koppelen aan consumenten in Spanje en de boeren in Spanje koppelen aan de consumenten in Nederland.

Als je tussenstaat of er maar tussenuit haalt.

Dan haal je eigenlijk die hele grote keten daar tussenuit. Als je nou weet, bijvoorbeeld in voedsel. Ik geloof dat twee van de negen grootste bedrijven in de wereld hebben 85% van de voedselproductie in handen. En wat ze dus eigenlijk doen, dat is torens voor van industriële slavernij. Ik heb nog een ander voorbeeld. Kenia, ook zo'n voorbeeld. Daar komen de koffie vandaan. Nou, die koffieboeren daar, die moeten 16 uur werken per dag en die kunnen er nog niet van leven. Maar als je kijkt wat je moet betalen in Nederland voor die koffie, dat zit allemaal, die hele waarde zit tussen die voedselbedrijven die dat gemonopoliseerd hebben. Maar tegenwoordig kun je heel makkelijk... Eigenlijk.

Moeten we een soort van Maarten Erasmus hebben, die in Kenya zit en die de koffiebonen verscheept naar Nederland.

Nou ja, ik geef het even als voorbeeld, omdat ik daar de toekomst zie in het connecten van regio's. En die regio's, dat zijn ondernemers en boeren en burgers, consumenten. Dat is de regio. En ik zie dus de toekomst in het horizontaal verbinden met andere regio's. En dan kun je weer echt ondernemen. Want dan ben je een regionaal ondernemer. Je hebt je verantwoordelijkheid. Je hebt je initiatiefpakje. En dat doe je dan samen met de anderen. En als je dan gaat vertrekken en je bent echt een ondernemer. Dat hoeft niet alleen maar het voedsel te zijn. Ik geef het even als voorbeeld. Maar op een of andere manier een verbinding maken tussen jouw internationale avontuur. waar je veel beter kan ondernemen. En je kunt een of andere combinatie maken met de regio, met boerderijwinkels, lokale initiatieven enzo. Dan hou je wel die verbinding in stand. Dan kun je lekker ondernemen en toch hou je de band met Nederland.

Want dat vind je belangrijk. Je zegt in feite op de vraag, wat zou je mensen adviseren? Als je dan toch zou vertrekken, dan zeg je, blijf dan in een land waarin je dus je verbinding houdt met Nederland. Bijvoorbeeld Spanje.

Ja, bijvoorbeeld Spanje, maar het kan ook Kenia zijn. Dat kan ook Paraguay zijn. Er zijn natuurlijk Bonaire zijn. Dat kunnen heel veel plekken zijn. Doe iets waar je gelukkig van wordt, waar je goed in bent. Ga ondernemen en probeer altijd te kijken of er een verbinding met Nederland kan blijven.

Hoeft niet per se dat het geografisch dichtbij is.

Nee.

Als je maar die band houdt.

Ja, dat is mijn hoop, mijn advies. Maar dat is natuurlijk aan hun. Maar waarom ik het ook wel belangrijk vind, is dat, kijk, de komende jaren wordt heel onrustig. Dat is traditioneel, dat is historisch altijd zo gegaan. Zo'n tussenliggende periode in een andere samenleving.

Duurt altijd ongezeven jaren. Kun je wild schetsen van hoe je dat voor je ziet, die onrustige periode. Wat gaat er dan gebeuren in die tussentijd?

Nou ja, kijk, als ik even als voorbeeld neem de overgang van het feudale tijdperk. Toen was Nederland onderdeel van Spanje. We hadden Philips de Tweede van Spanje, die was koning van Nederland. Die had zich een beetje misdragen met Alfa, niet waar? En ze hadden er Nederlanders genoeg van. En toen hebben ze het land uitgejaagd met een plakkaat voor verlating. En wij verlaten, Philips de Tweede, dat was het. Toen wist iedereen van dit willen we niet. Dit willen we niet. Toen heeft het zeven jaar geduurd om te bepalen wat je nou wel wil. Nou en daar zitten we nu ook in. We zitten in zo'n overgangsperiode.

Wat gebeurde er in die zeven jaar voordat we naar de Republiek gingen?

Verschillende mensen die andere visies hebben hoe de samenleving eruit ging zien.

Was het chaos, was het ellende?

Ja, je had mensen die zagen, die zagen niet dat... Dat heb je altijd, mensen zien het gewoon niet. Je hebt mensen die zagen het wel, maar die waren bang voor verandering of ze waren tegen verandering. Ze wilden terug naar vroeger gaan. Anderen wilden bouwen aan het nieuwe. Je had mensen die wilden misbruik maken van de situatie. Het was een hele onrustige periode. die zeven jaar geduurd heeft totdat er op een gegeven moment een patroon ontstaat van we gaan het anders doen. En dat was de oprichting van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Dus dan duurt het zeven jaar voordat je weet van wat je niet wil naar wat je wel wil. En dat is een hele chaotische periode. En ik zie de huidige periode ook zo, waar we uitkomen...

Want er zijn natuurlijk partijen die heel goed weten waar ze met de wereld of met Nederland naartoe willen.

Ja, maar die zijn natuurlijk heel erg vanuit hun eigen belang geredeneerd. Er zijn natuurlijk een aantal partijen die zeggen van, ja weet je, landen, dat is een beetje oud denken. Dat is zo klein. Ik bedoel, Nederland is zo klein vergeleken met die grote techbedrijven. Dat doet er helemaal niet toe.

Of een WEF die zegt in 2030, you own nothing and will be happy.

Ja, nou ja, daar heb ik een artikel over geschreven, een klingend naam spectator, misschien wel gelezen. Eigenlijk heb je door de geschiedenis heen eigenlijk altijd twee verschillende maatschappij beelden gehad, zeg maar maatschappij visies. Een maatschappij visie is gebaseerd op democratie, de wil van het volk. Dat is het hele idee. En anderen hebben er nooit in geloofd. Die hebben altijd geloven in een top down samenleving. En dan gaat het heel lang terug tot Plato toe. Plato heeft nog gezegd het volk kan geen grote besluiten nemen. Denk je nou echt? Dan moet je overlaten mensen met geld en macht die geletterd zijn. Denk je nou echt dat ondernemers hun boer een land kunnen besturen? Dat had hij opgeschreven. Hij geloofde het echt niet. Dus je hebt eigenlijk altijd door alle eeuwen, heb je altijd verschillende maatschappijvisies gehad. Mensen zeiden het volk is te dom en die kan geen besluiten nemen. Dat moeten de mensen die slim zijn en rijk zijn moeten er maar doen.

Iets kern van waarheid in natuurlijk.

Nou ja, dan zit je ook aan die kant van de tafel. En je hebt mensen gezegd van nee, je hebt ook het volk. We moeten eigenlijk een vorm vinden waarin de belangen van het volk worden gediend en niet de belangen van een kleine groep worden gediend. En die strijd is eigenlijk altijd geweest door alle maatschappijen vormen is altijd die verschillende visie daarop zijn die er geweest. En dat heeft ook heel vaak te maken met belangen. En we moeten ook niet vergeten.

Ja, maar nu hebben we natuurlijk zeg maar zo'n World Economic Forum waar niet de minste partijen aan boord zijn. Die al lang hebben nagedacht over zo'n agenda 21 of 2030.

En die ergens naartoe willen met deze wereld. En dan vraag ik me af, in hoeverre matcht dat dan met zo'n society 4.0? En is het niet dan een touwtrek wedstrijd tussen de ene kracht en de andere kracht? En wie is er sterker? En hoe gaat het kwartje vallen?

Ja, dat klopt.

Want het is 180 graden anders.

Ja, en ook dit is al veel eerder voorgekomen. Toen wij uit de Republiek, aan het einde van de Republiek, met de initiële revolutie was dat. Toen waren er mensen die wilden weer terug naar een monarchie en er waren een aantal mensen die wilden naar een democratie. Het zijn ook tegengestelde krachten. En toen is er op enig moment, dat noemen we dan het huis van Thorbecke, is er een combinatie gekomen tussen die twee krachten, die top-down en bottom-up krachten. Want we zijn weer een monarchie geworden, waardoor zeg maar de top-down-denkers af van nou, dit is de goede kant. Dat klopt alweer met Plato. En er is tegelijkertijd een democratie ingevoerd. Want Torbeck was een oranjist, enerzijds. Dat is een top-down-denker. Maar hij was ook hoogleraar industriële economie in Gent. En eigenlijk is hij, dat huis van Thorbecke was top-down en bottom-up. En eigenlijk wat ik zie, is dat dit is weer aan de gang, alleen nu op wereldschaal. Dus zo'n World Economic Forum, die hebben net als vroeger, zeg maar de elite, hebben ze gewoon het gevoel, wij doen een aantal grote belangen bij elkaar en op wereldschaal willen wij een Plato-achtige top-down samenleving maken. Er is niks raars aan, dat is al voor dezelfde keer in de geschiedenis. Alleen ik zeg, Ik vind juist dat we de belangen van het volk moeten dienen en dat gaan we dan verenigen. En op enig moment moeten we weer een toorbek opstaan en die zeggen we nou gaan jullie even aan de tafel zitten want zo gaan we er niet uitkomen.

Vooropgesteld denk ik dat de ideeën die je hebt dat dat Dat sluit heel goed aan ook bij mijn visie. En ik denk bij heel veel mensen. Daarom ben ik ook veel gevraagd overal. En ik denk dat inderdaad, als we een samenleving zouden mogen uittekenen, dan kom je uit op zo'n samenleving. Daar kan bijna niemand het mee oneens zijn.

Ja, dan zijn we het daar ook eens.

Zeker.

Dan gaan we het gewoon doen.

Ja, maar dat stemmetje in mijn hoofd komt steeds naar voren. Maar hoe dan? Kijk, er worden voedselhubs gemaakt en in Wageningen is ook zo'n stad waarbij de universiteit heel erg betrokken is bij een voedselhub en allemaal gefabriceerd eten.

Allemaal tendensen die zo ver afwijken van wat er dan wordt beschreven in een regio 4.0 of een society 4.0 aanpak. Boeren die worden onteigend.

Die weg worden gejaagd.

Laat ik even op ingaan, want je noemt heel veel verschillende dingen achter elkaar. Het eerste is zo, in het industriele tijdperk hebben we te maken gehad met schaalvergroting. Het hele idee van de industriele samenleving was gebaseerd op fabrieken en machines. Want als je in een grote fabriek schoenen ging maken ofzo, of auto's, dan ging de kwaliteit van die auto of van die schoenen omhoog en de prijs naar beneden. Dus het hele idee van de industriële samenleving was dat industriële massaproductie zorgt voor betere producten en lagere prijzen. En dat is maar doorgegaan. Dus die gedachte dat we alles gaan initialiseren is iedere keer doorgegaan. Bijvoorbeeld in de voedsel. Vroeger had je een boer met 20 koeien voor de hele regio. Dat ging ook geïndustrialiseerd. Dat werden 400 koeien. Dat lukte alleen maar als je allerlei spulletjes ging gebruiken. Met het land hetzelfde, maar als je pesticiden nodig. Dus je had een enorme schaalvergroting, maar ook de druk om dat vol te gaan houden. En dat is op z'n einde. Dus je moet het zien dat het is een trend van industriele schaalvergroting die eigenlijk in alle delen van de samenleving is gekomen. En die is op z'n einde gelopen, want je merkt gewoon dat Het heeft te maken met grondwater wat vervuild is met pesticiden. Het heeft te maken met nou überhaupt ongezond voedsel. Het is gewoon te ver gegaan. Dus dus dat is zeg maar de uitwassen van het initiële tijdperk. Dat is de ene kant van de zaak. De andere is dat je kunt ook doortrekken en zeggen we nou die initiële massaproductie gaan we nu naar wereldschaal doen. En dat betekent dat we sowieso altijd naar wereldspelers toe gaan. Bijvoorbeeld alle voedselbedrijven worden wereldspelers. En de wereld wordt de markt en zij zijn de negen spelers die domineren de hele wereld. Nou, en dat is weer een stap twee, want daarvan zeg ik, aan de ene zijde is dat initiële afgelopen. We moeten terug naar de basis. We gaan weer terug naar de regio. En dat dit leidt tot een top-down wereldregering. Ja, dat is een perspectief, maar dat is één van de twee perspectieven. En mijn perspectief is die andere.

Als je dit niet gebeurde.

Nee, maar in de geschiedenis is het ook nog nooit gelukt. Zo moet je het ook zien.

Dat is hoopvol. Dat is hoopvol, vind ik, hoopvol. Heel veel mensen dat wel vrezen.

Maar als je de geschiedenis bestudeert, dan zijn er twee dingen die je van leert. Of nou, dat zijn meer dingen, maar even twee dingen. Eén daarvan is realisme over de mens. Want heel veel mensen zijn zo onrealistisch over de mens. Die hebben het over allemaal duistere groepen ofzo. Maar het is altijd zo geweest in de geschiedenis dat mensen zijn heel vreed geweest. Mensen vermoord, gevierendeeld, verzopen, vergast. Je moet gewoon realistisch zijn over de mens. En zeker als ze teveel geld in macht krijgen, dan is dat wat erbij hoort.

Je bent niet per se het beste voor met de medemens.

Nee, er zijn een aantal mensen die staan er anders tegenaan. En het is ook zo dat egoïsme, dat is niet alleen bij een zekere elite. Dat is bij heel veel andere mensen ook zo. Alleen de gevolgen van egoïsme van de elite zijn wat groter dan van een enkeling, als je begrijpt wat ik bedoel. Dus je moet even realistisch zijn. En het andere is, het volk heeft eigenlijk altijd gewonnen. Het duurt een tijdje voordat dat lukt, maar uiteindelijk een verenigd volk en de belangen van de grote bevolking zorgt ervoor dat het ene ergens een omslagpunt gaat. Want als je nou een voorbeeld neemt, de bestorming van de Bastille, dat is ook gebeurd omdat de machthebbers, de elitaire machthebbers, Die waren hun realisme kwijt. Die gingen te ver. En op enig moment, dat noemen we dan butterfly effecten, dan kan er maar dit gebeuren of zo. En dan zegt het volk en nou is het genoeg. En dan staan ze op.

Maar zou je dan niet eigenlijk zeggen, als ik eventjes de koepeling maak naar die masterclass, dat je zegt van jongens, ik sta hier wel op een masterclass voor ondernemers met als ondertitel de springplank voor vertrek. Maar ik ben helemaal geen pleitbezorger van het vertrekken. En ik zal jullie gaan vertellen waarom niet. Maar dat kan ook, dat kan ook. Dat dat de insteek is. Want ik zeg niet dat iedereen moet vertrekken. Ik zeg alleen, ik zie een tendens. Ik zie dat mensen dus onrustig zijn en het land willen verlaten. Maar als daar een ander geluid tegenover wordt gezet van jongens, doe niet zo mal met dat gekke vertrekken en blijf gewoon in Nederland en en en richt je daar en daar en daar op. En we zetten onze schouders eronder.

Ja, maar dat is eigenlijk niet mijn boodschap. Mijn boodschap is, ik snap heel goed als je ondernemer bent en je wordt helemaal gek van het land en je zegt van ik wil weg, ik wil vertrekken, dat snap ik heel goed.

Voor de time being.

Ja, omdat dat de beste manier, als je echt een ondernemer bent, ga dan iets doen waar je gelukkig van wordt en waar je echt ondernemer kan zijn. Want dat is ook later, is dan hartstikke nodig. Ondernemerschap is heel erg belangrijk. Dus doe dat dan ook en ga niet boos in Nederland tegen de regels in vechten of zo. Dat is zonde van je energie.

Of boos in het buitenland zitten brommen.

Dat heeft ook wel een zin. Dus ga ergens naartoe. Daarom geef ik het voorbeeld van die sinaasappels en de koffiebonen. Ga doen waar je gelukkig voor wordt. Ga lekker ondernemen. Probeer die band met Nederland te houden, want die transitie duurt zeven jaar. En op dat moment, voor het opnieuw opbouwen van de samenleving, zijn de ondernemers het allerbelangrijkste.

En hebben we ook sinaasappels nodig en hebben we ook nog steeds koffiebonen nodig.

En dan kunnen we een volgende stap gaan maken. Dus het is niet zozeer een springtaalplank voor vertrek. Het is meer een wipwap. Snap je? Je gaat even daar naartoe en dan ga je iets opbouwen en dan ga je op de WIP op en dan kom je weer lekker terug. En dan gaan we samen een betere maatschappij maken.

En je kunt ook vanuit jouw filosofie heel goed dienend zijn vanuit het buitenland. Het is niet zo dat je alles hoeft te verbranden. Nee, je kunt inderdaad nogmaals, net zoals Maarten Erasmus doet vanuit Spanje, die kan binnen de filosofie hele goede dingen doen om nog steeds connected te zijn met Nederland en verbonden te zijn met Nederland, goede dingen te doen.

Ja, en dan zou ik zeggen, laten we dat dan samen doen. Vanuit Societe 4.0 zijn we juist bezig om op regionale schaal op te bouwen, mensen te verzamelen.

Regionaal heel goed is niet pers, dus in Nederland.

Nee, dat hoeft helemaal niet.

Ik denk dat het even goed even duidelijk moet zijn, want dat is misschien verwarring. Wanneer je het hebt over regionaal bezig zijn, dan is dat niet in de regio in Nederland per se.

Nee, dat betekent eigenlijk dat je regio's verbindt met regio's. Dus bijvoorbeeld van de sinaasappels in Spanje.

Andalusië.

Ja, precies.

Of zeg je Spanje, wat is dan de regio? Is de regio Andalusië of is de regio Spanje?

Nee, Andalusië is een regio. Ja, dat is een regio. En daarvandaan doe je zaken met regio Friesland.

West Friesland. enzovoort. Je gaat direct, want de idee is namelijk dat je alle tussenschakels weghaalt.

En daar wordt het verder gedistribueerd.

Inderdaad. Ja, en zo ga je het direct met elkaar verbinden. Het is regio's met regio's.

Provincies misschien?

Ja, dat hangt er een beetje vanaf.

Is die onderverdeling in Nederland voor jou provincie of een streek? Is het Betuwe en Twente of is het echt Overijssel en Brabant?

Nou, je moet het zo zien. Eigenlijk is Europa altijd een Europa van regio's geweest. Dat is heel duizenden jaren zo geweest. Er is een hele logische reden voor, namelijk door de afstand die je kunt afleggen per paard en strekschuit. Zo zijn regio's gevormd. Overal in Europa overigens. Dus je hebt alle regio's, die zijn duizenden jaren gevormd. Die hebben ook hun eigen cultuur. De ene meer dan de ander. Maar bijvoorbeeld Friesland, dat hebben eigen taal, eigen cultuur. Daar zijn ze heel hartstikke trots. Dat hebben ze in heel veel regio's, jij weet het ook. Dat is heel lang zo gewoon. En eigenlijk ga je die regio bepalen, die zijn ja min en meer eigenlijk al historisch bepaald en ook vaak door de geografie zijn ze bepaald. Dus een grote stad is een iets andere regio dan het platteland bijvoorbeeld. Als je het water zit, aan de zee zit, is het weer een beetje anders dan ergens anders. Wij zeggen altijd je bepaalt gewoon zelf wat je regio is. En als ik presentaties geef en mensen zeggen wat is de regio? Dan vraag ik altijd wat vind jij dat de regio is? Ja, en dan zie je dat en dan krijg je altijd een antwoord. Dat is helemaal geen discussie meer. En als je nou heel specifiek naar Nederland kijkt, eigenlijk is de basisinfrastructuur van Nederland, dat zijn waterschappen. Want Nederland is gevormd naar waterschappen, want we hebben altijd gevochten tegen het water. En we hebben in Nederland iets van 20 of 24 waterschappen. En dat is eigenlijk traditioneel de regio, zou je kunnen zeggen. Maar eigenlijk hoef je er als ondernemer niet zo druk mee te maken. Je gaat gewoon kijken naar regionale initiatieven. Die zoeken gewoon op en daar vanaan zoeken ze wel de regio op. En daarmee kun je zeg maar regio's in binnenland en buitenland... Je hoeft het.

Niet altijd eng te zien. Het gaat meer om het idee en de filosofie. Dat je per se moet zeggen, maar ik mag nu alleen maar binnen deze omheining werken.

Nee, het gaat erom dat je ondernemer in de ene regio verbindt met de ondernemer in de andere regio. horizontaal en eigenlijk al die schakels er dus uit halen. Als je het voorbeeld neemt van die koffieën. Ik ben een beetje een gevoelsmens. Ik vind het verschrikkelijk als ik koffie koop en ik moet weet ik voor wat betalen. En ik weet dat die koffie komt uit Kenia en die mensen kunnen er niet eens van leven. Dat vind ik zo oneerlijk. En ik denk van, wij kunnen dat veel anders doen. Als wij direct kopen van hun, we gaan het hier branden en we delen de winst of zo, dan maken we het voor iedereen beter. En daar hebben we ondernemers voor nodig, om daar met ondernemerschap en met visie en met daadkracht... Ja, nu al.

Dus het is niet dat we die ondernemerschap nodig hebben na de ellende. Eigenlijk gewoon nu al. Maarten in Rasmussen is ook spreker tijdens MVO, dus echt heel leuk dat hij zijn verhaal komt delen.

Wat zou jij tijdens MVO nou kunnen meegeven vanuit deze gedachte? Beste ondernemer, of je nou blijft of dat je vertrekt, het is allemaal prima, maar vanuit deze society 4.0 gedachte.

Kijk.

Daarnaar of let daarop of?

Nou, ik zou wel willen vragen. Ik heb net uitgelegd wat ik denk dat de visie is, maar ik zou zeggen als je wilt vertrekken, je gaat ergens gaan, lekker ondernemen, doe je ding en hou verbond verband met ons, met Society 4.0, omdat wij met die regio's aan het bouwen zijn. En daarmee kun je altijd zorgen dat je ook weer een springplank hebt om terug te komen. En het geeft ons de mogelijkheid om in verbinding te komen met de ondernemers die ook in het buitenland zitten, om ons te helpen met Society 4.0 te bouwen.

Wat betekent dat dan? blijf verbonden met Society 4.0. Hoe kan je je ondernemer dan verbinden met Society 4.0?

Nou ja, je kunt bijvoorbeeld je producten bij ons aanbieden.

Wij hebben heel veel... Een webshop of een website?

Een webshop hebben we dan nog niet, maar we hebben wel verbindingen met boerderijwinkels bijvoorbeeld en andere lokale initiatieven, dat wel.

Maar goed, ik ben ondernemer. En ik denk, oké, wat een leuk verhaal. Hoe kan ik mij dan.

Aanmelden bij jullie? Wat moet ik doen?

Nou ja, kijk, het hangt er heel veel vanaf wat je daar eigenlijk doet.

Wat een bezig voor community dus.

Ja, we zijn een community. Ja, klopt ja. En we proberen zoveel mogelijk initiatieven aan elkaar te verbinden. Wij willen platform zijn voor alle innovatieve ondernemende initiatieven die er zijn.

Platform der platformen.

Ja, dat is wel digitaal, maar vooral ook fysiek, voor fysieke producten. Maar het is ook heel anders dat je in de voedsel zit of dat je bijvoorbeeld in de crypto wereld zit. dan is dan is de verbinding ziet er anders uit. Wij proberen ook zoveel mogelijk, zoals je zei, 4.0 ervoor te zorgen dat lokale producten in lokale crypto's betaald kunnen worden, bijvoorbeeld. Dus als je in de crypto-wereld zit, prima. Als je in de gezondheid zit en je bijvoorbeeld zegt van nou, we willen een gezondheidscentrum in Turkije opzetten ofzo. Want dat is hoog ontwikkeld hè, Turkije. En als je dat daar wil ontwikkelen en je zegt van nou, we maken een deal voor mensen in Nederland. Want die gezondheid hier, nou dat is niet zo best. Er zijn heel veel dingen hartstikke goed, laat ik het erbij zetten. Maar ja, het is natuurlijk ook een centraal nadeel.

Ik probeer het even concreet te maken, even praktisch.

Stel, je bent ondernemer, je begrijpt die filosofie, je onderstreept het, je denkt van ja, zo zou het moeten zijn, ik wil me daar wel aan committeren.

Hoe doe ik dat dan? Moet ik jou bellen, van Bob? Ik wil me aanmelden bij jullie?

Ja, inderdaad. Gewoon aanmelden bij ons bij Société Viperonelle.

En dan?

En als je zegt, op de een of andere manier wil ik wel verbinding houden met jullie. Dus ik ga lekker ondernemen, maar ik wil die verbinding houden. Meld je bij ons. En als we kunnen helpen met connecten met andere ondernemers of met regio's in Nederland of met waar dan ook.

Jullie faciliteren de rol.

En we zijn nu ook bezig met het bouwen van de academy voor allerlei kennis die er is. Nou als je bijvoorbeeld een programma wil aanbieden hoe je nou koffie maakt of hoe je een crypto maakt ofzo. Dan kunnen we dat aanbieden. Dan kun je ook daar een fysieke of een digitale manier met elkaar verbinden. We gaan ook markten maken, dus festivals gaan we organiseren. En dat zijn allemaal plekken waar je elkaar kan tegenkomen. En wij willen wel die verbinding maken. En u zegt van nou, wij willen graag verbinding maken met een aantal ziekenhuizen, ik noem maar even wat of zo. Nou, dan zijn wij er open voor, want wij willen nou juist Associated 4.0. Ja, je zou kunnen zeggen we zijn een hele ondernemende coöperatie, want wij willen een nieuwe samenleving bouwen. Ja, en dan heb je ondernemers nodig die vanuit die zakelijke kansen kunnen samenwerken en dan maak je er een mooie zwerm van ondernemers van.

Dus dan gaan we terug aan de republiek. Want daar was de VOC natuurlijk, de VOC mentaliteit.

Nou ja, dat is een voorbeeld.

Waar Nederland groter is geworden, met onze koopmans mentaliteit.

Als Rotterdammer zou ik zeggen, het is een beetje Rotterdams. Zoals je weet in Rotterdam kun je alleen maar overhemden met opgestookte mouwen kopen. Dus een beetje dat. Dus eigenlijk alleen maar opgestookte mouwen. Ons motto overigens van Société Fibrile is niet mouwen, maar bouwen. Als we dat nou gaan doen... En.

Het mooiste van Amsterdam is de trein terug naar Rotterdam.

Dat sowieso, ja. Ja, inderdaad. De laatste trein naar Rotterdam. Die is heel mooi, ja. Dat vind ik ook wel heel erg.

Ja. Nou Bob, ik ga je afsluiten. Heb je nog iets wat je wil meegeven aan de kijkers?

Of meld je je aan voor een van de laatste tickets? Ik weet niet of het nog tickets zijn. Volgens mij is het bijna uitverkocht.

Ja, volgens mij is er een bijna uitverkocht, als ik het goed heb begrepen. Maar voor iedereen die er is, kijk het hoogst naar wat je kon worden jezelf. Als jij ondernemer bent, daar word je gelukkig van. Ga ondernemen. Als je vindt dat het hier niet kan, doe het ergens anders. Maar we zijn ook mensen. Je hebt je familie hier, je hebt je vrienden hier, je hebt je geschiedenis hier. Dus hou dan in ieder geval die verbinding ergens met Nederland.

Het heeft bovendien het voordeel dat je ook in de toekomst dan maar ook weer kunt ondernemen en kunnen bouwen in Nederland. Dus probeer die verbinding te houden.

Of zeg je, maak van de nood een deugd. Is dat het eigenlijk?

Ja.

Dat als je dan toch denkt van oké, het klimaat staat me even niet meer aan in Nederland. Ik ben weg. Oké, prima. Ook vanuit het buitenland valt er nog zoveel te doen.

Natuurlijk.

Waar je dan de verbinding kan maken in Nederland.

Ja, we laten het niet vergeten. We komen in een glokale wereld terecht, zoals ze dat doen met mijn boeken. Dus we gaan naar wereldwijd globaliseren en we gaan naar lokaal. Nou, dat betekent dat je wereldwijd kan ondernemen en toch de verbinding met lokaal kan houden. Als je die combinatie kan gaan maken en dat voorbeeld van die sinaasappelen naar Nederland, je haalt al die partijen er tussenuit, je gaat gelijk connecten tussen lokaal en globaal. Nou, als je daar een bijdaan kan leveren, dan past dat helemaal binnen bij de filosofie van de toekomst.

Dankjewel.

Dankjewel voor de uitnodiging om te spreken, erg mooi.

Bedankt voor het mogen zijn op deze prachtige locatie.

Graag gedaan.