Ranh giới thực quyền của CEO mới

xin chào tôi là David Vũ bạn đang nghe dấu ấn lãnh đạo podcast hai dòng dẫn trong tập này do AI dựng từ bài viết của tôi và tôi đã duyệt nội dung trước khi phát hành hôm nay chúng ta sẽ cùng đào sâu vào một tập tài liệu khá là đặc biệt tài liệu này thì bao gồm các nghị quyết hội đồng quản trị này rồi quy chế hoạt động và cả một vài case study cực kỳ kinh điển về những cuộc chuyển giao quyền lực cấp cao và cái mục tiêu của cuộc trò chuyện hôm nay là đi tìm câu trả lời cho một nghịch lý, một cái nghịch lý thực sự rất là phổ biến trong giới điều hành.

chính xác, đó là cái việc bổ nhiệm một CEO chữ ký thì có thể giáo mực chỉ trong vòn vẹn một ngày đúng rồi, một tờ nghị quyết, một buổi lễ ra mắt hào nhoáng là xong nhưng mà quyền lực thực sự thì mất bao lâu mới nằm gọn trong tay họ thì lại là chuyện khác.

Nhìn lên sơ đồ tổ chức thì mũi tên báo cáo đổi hướng ngay lập tức đấy. Nhưng mà chị biết không, bước vào cái chiến trường điều hành thực tế thì cái mũi tên trên sơ đồ đó đôi khi chỉ là vết mực in thôi.

Chuẩn luôn. Một CEO mới dọn vào phòng làm việc thì đâu có tự nhiên biết mình thực sự được quyết định những cái gì.

Ừ, làm gì có một cuốn cẩm nang nào để trên bàn ghi rành mạch là anh được toàn quyền chốt cái này nhưng nhớ né cái kia ra không hề có.

Chắc chắn là không rồi. họ chỉ thực sự định vị được cái ranh giới quyền lực của mình qua những lần bầm dập thôi, kiểu va vấp vào các bức tường vô hình trong suốt nhiều tháng sau đó.

Ồ, cái sự va vấp đó dẫn chúng ta đến một khái niệm rất là nền tảng trong tập tài liệu này, đó là vốn niềm tin.

À đúng, trust capital.

Khi một người tiếp quản chiếc ghế CEO ấy, thứ họ nhận được từ hội đồng quản trị hay là từ đội ngũ không phải là một chiếc thẻ bài miễn tử, họ nhận được một khoản tài đúng vậy khoản vốn niềm tin này nó có cơ chế hoạt động rất là nhạy cảm nó sẽ sinh lời nếu CEO mang về những kết quả kinh doanh đột phá nhưng mà nó lại rất dễ bốc hơi đúng không chính xác chính xác nó dò dỉ cực kỳ nhanh nếu cái quyền hạn được hứa hẹn trên nghị quyết nó không ăn khớp với thực tế vận hành khoản đã chỗ này tôi phải lật lại vấn đề một chút nhá khi mà nói đến sụp đổ niềm tin hay là bốc hơi quyền lực ấy tôi cá là bất kỳ ai cũng sẽ nghĩ ngay đến những thảm họa vĩ mô kiểu như một dự án thâu tóm thất bại đốt mất vài ngàn tỷ chẳng hạn.

Ồ, nhưng mà thực ra thì những quyết định mang tính sinh tử đó một cách chớ treo lại chính là nơi an toàn nhất đấy.

An toàn nhất á? Nghe hơi ngược đời nhỉ? Sự dò gì không nằm ở mấy cái rủi ro khổng lồ đó sao?

Hoàn toàn không. Đơn giản vì chúng được rào rậu quá kỹ lưỡng rồi. Anh thử nghĩ xem, một thương vụ ngàn tỷ thì kiểu gì cũng phải đi qua ba lớp thẩm định, rồi nhiều vòng phản biện của hội đồng quản trị nữa. Tức là mọi thành viên đều coi đó là một phép thử công khai nên ai cũng chú ý chuẩn sự do gì quyền lực thực sự nó lại âm thầm diễn ra ở cái tầng vi mô cơ tầng vi mô tức là những việc rất là nhỏ lặt vặt hàng ngày à đúng thế nó bào mòn khoản vốn niềm tin qua hàng chục quyết định tượng trưng cực kỳ tâm thương thay một quản lý cấp trung này hay là ký hợp đồng chuyển văn phòng hoặc là duyệt một khoản chi vượt ngân sách vài phần trăm thôi Ý chị là những sự vụ mà một giám đốc bình thường cũng có thể tự giải quyết xong trong một buổi chiều. Để tôi bóc tách một cái hồ sơ thực tế trong tài liệu của chúng ta nhé. Đó là về một công ty phân phối ô tô.

À, tôi nhớ case này. Vị tổng giám đốc mới sau một tháng giả soát thực địa thì quyết định là phải thay ngay một giám đốc vùng.

Đúng rồi, vì cái người này đang làm trì trệ doanh số. Theo cái quy chế phân quyền ấy thì việc này hoàn toàn nằm trong giới hạn thẩm quyền của CEO.

Nhưng mà thay vì ký quyết định ngay lập tức thì quy trình này đột nhiên bị treo lơ lửng mất ba tuần chính xác là ba tuần vị CEO phát hiện ra một cái luật bất thành văn đó là từ trước đến nay bất kỳ vị trí quản lý nào ở cấp độ này cũng đều phải có cái gật đầu ngầm của chủ tịch thì bộ phận nhân sự mới dám đánh máy quyết định đúng không hậu quả ở đây chắc chắn lớn hơn rất nhiều so với ba tuần bị lãng phí rất lớn là đảng khác đặt mình vào vị trí của người trực tiếp điều hành nhá thử tưởng tượng cảnh CEO phải kẹp bộ hồ sơ đó, lóc cọc đi qua phòng chủ tịch để trình bày lại một việc vốn dĩ là quyền hợp pháp của mình.

Toàn bộ tổ chức bên dưới họ không hề bị mù đâu, họ đứng xem và nhận ra ngay một tín hiệu.

Đúng, họ sẽ thấy quyền lực của xếp mới này đang đi kèm với những sợi dây giật ngầm. Nhân viên sẽ tự nhủ là ờ ghế của xếp chưa vững đâu.

Trong khi đó ở trên phòng chủ tịch thì hội đồng quản trị lại bắt đầu xì sầm, họ đánh giá sự rụt rè.

Hoặc thậm chí là sự vội vàng của vị CEO. Thế là lỗ hỏng niềm tin bắt đầu toát ra được cả hai phía luôn.

Ồ, một khoảng trống rất nhỏ trong phân quyền thôi nhưng nó tạo ra hiệu ứng domino lên toàn bộ cấu trúc tâm lý của tổ chức. Cái dữ liệu từ các cuộc chuyển giao thực tế cho thấy sự khắc nghiệt lắm.

Dữ liệu đó nói gì vậy chị?

Nhìn vào bề mặt của hàng ngàn cuộc thay thế CEO tại các doanh nghiệp niêm yết ấy, hồ sơ công bố thường chỉ ghi nhận khoảng mười ba đến hai mươi một phần trăm CEO bị buộc thôi việc. Nghe cũng không quá cao nhở? Nhưng mà khi các nhà nghiên cứu đào sâu vào hiệu suất thực tế và những xung đột hậu trường ấy, cái tỷ lệ bị ép rời ghế thực tế cao gấp đôi cơ, rơi vào khoảng ba mươi tám đến năm mươi lăm phần trăm. Wow!

Tức là vô số cuộc chia tay đẫm nước mắt đã được khoác lên chiếc áo tự nguyện từ chức. Đúng rồi.

Và hạt mầm của sự đứt gãy đó luôn nảy mầm từ những lần va vấp ranh giới ở cái tầng vi mô này.

Có lẽ đó là lý do mà giới quản trị thường mang mốc thời gian mười tám tháng đầu tiên ra làm lăng kính quan sát kiểu không phải là một cái ngưỡng khoa học cứng nhắc đâu nhưng nó là thước đo sự kiên nhẫn.

Ừ, mười tám tháng là đủ để khoản vốn niềm tin trải qua đợt hao hụt tự nhiên do hai bên đang làm quen với văn hóa mới rồi.

Nhưng mà nếu ranh giới không được dọn dẹp sạch sẽ thì cái khoản vốn này nó không giảm từ từ đâu mà nó rơi tự do không phanh luôn vậy để chặn đứng cái đà rơi đó thì tổ chức phải bắt đầu đại tu từ đâu?

Điểm khởi đầu mang tính nền tảng nhất là hội đồng quản trị phải trải ra bàn một tấm bản đồ quyền lực và định vị chính xác tọa độ của mình.

Tài liệu có chia sự can dự này thành ba mức độ cực kỳ rõ ràng đúng không?

Chính xác. Mức đầu tiên là cẩm lái. Đây là vùng cấm địa mà hội đồng quản trị tuyệt đối không được nhượng quyền cho CEO. Bao gồm những việc gì nhỉ? Nó bao gồm việc chọn lựa hoặc là sa thải chính cái người ngồi vào ghế CEO đó. Rồi định hình cấu trúc của hội đồng và thiết lập các làn danh đỏ về mặt đạo đức kinh doanh.

chắc chắn rồi, nếu để CEO tự viết ra bản mô tả công việc của mình rồi tự đề xuất điều kiện bổ nhiệm và tự chấm điểm hiệu suất thì toàn bộ chuỗi mắt xích kiểm soát rủi ro đứt gãy ngay lập tức.

mức thứ hai là vùng giao thoa gọi là đồng hành. ở đây thì cả hai bên đều không thể làm việc độc lập được.

kiểu như các chiến lược dài hạn này, những quyết định phân bổ nguồn vốn khổng lồ hay là M&A đúng không?

Đúng rồi người điều hành mang đến hơi thở của thị trường và khả năng thực thi còn hội đồng quản trị thì đóng góp lăng kính dài hạn bộ lọc rủi ro và sự phán xét độc lập vậy còn mức cuối cùng thì sao cuối cùng là mức độ đứng ngoài tức là giao phó toàn bộ không gian thực thi tác nghiệp hàng ngày cho người trực tiếp cầm quân đứng ngoài nhưng mà không đồng nghĩa với việc bịt mắt hay là phó mặc đúng không chuẩn nó là nghệ thuật kiềm chế sự can thiệp vào các phương án chi tiết Vấn đề cốt lõi không phải là chọn ở mãi một mức đâu, mà là bất cứ khi nào đổi số từ mức này sang mức khác thì mọi thứ phải minh bạch.

Ồ, hình dung đơn giản như việc chúng ta đang chia nhau vận hành một chiếc xe trên cao tốc. Hội đồng quản trị nắm giữ chìa khóa ban đầu, quyết định điểm đến. Đúng kiểu người giữ bản đồ. Đúng, họ có thể ngồi ghế phụ cảnh báo ổ gà, nhưng họ tuyệt đối không thể vươn người sang giành giật cái vô lăng vào đúng khoảnh khắc CEO đang bẻ lái vào khúc cua được.

Hành động giật cục đó lật xe ngay và anh biết không trong khoang lái đó chúng ta phải soi chiếu thật kỹ vai trò của cá nhân người chủ tịch à cái này thú vị này giao tiếp giữa hội đồng và ceo vận hành qua ba nhịp điệu nhịp họp toàn thể này nhịp ủy ban chuyên môn này và cái nhịp liên tục nhất chính là trao đổi một một giữa chủ tịch và ceo khúc mắc dễ gây nhầm lẫn nhất ở đây chính là quyền của chủ tịch chủ tịch có quyền chất vấn gay gắt, có quyền đưa ra lời khuyên sâu sắc.

Nhưng cá nhân chủ tịch không bao giờ là một hội đồng quản trị thu nhỏ.

Tức là không được tự ý đổi làn danh ủy quyền mà tập thể đã bỏ phiếu thông qua, đúng không?

Chính xác là không được tự ý đổi mandate. Chỗ này mới là lúc mọi thứ bắt đầu rối rắm này. Ngay cả khi tổ chức phân định dạch dòi ba mức độ nhé, ngay cả khi chủ tịch cực kỳ ý thức được giới hạn của mình, thì sự do gì vẫn ngang nhiên xuất hiện. Ngay trên những tờ A4 hợp pháp.

Oh, anh đang nói đến lỗ dò dỉ thứ nhất đấy. Những ranh giới quyền lực đang ẩn nấp bên dưới câu chữ ủy quyền.

Đứng từ góc độ của một người sắn tay áo lên chạy số như CEO đi, tôi nhận ra quyền lực thực sự luôn bị trói buộc bởi các động từ trọng lượng hoàn toàn khác biệt giữa việc nghị quyết ghi là được quyết định hay là phê duyệt hay chỉ là đề xuất lên người khác kiểu tôi chỉ được đề xuất. Thì tôi làm gì có thực quyền.

Hãy đưa hai bản thiết kế phân quyền từ tập tài liệu lên bàn mổ nhé, để thấy rõ các động từ này nó bóp méo hay là mở rộng quyền lực ra sao.

Chúng ta không đánh giá mô hình nào ưu việt hơn đâu nhé, vì mỗi thiết kế phục vụ một triết lý kiểm soát rủi ro khác nhau thôi.

Đúng rồi. Lấy ví dụ đầu tiên từ thiết kế phân quyền của Hòa Phát trong nghị quyết đầu năm 2026, Hội đồng quản trị chỉ duyệt một chủ trương tổng thể. Bao trùm các nhóm giao dịch cho cả một năm tài chính. Xong rồi họ làm gì tiếp? Ngày sau đó họ gói gọn toàn bộ quyền quyết định, ký kết và tổ chức thực hiện giao thẳng cho tổng giám đốc luôn, thậm chí cho phép ủy quyền lại.

Oh, thiết kế này tạo ra một không gian hành động vô cùng rộng rãi nhở? Đặt cược vào năng lực và tính chính trực của người cầm lái, một sự ủy quyền trao tay dựa trên nền tảng niềm tin cá nhân sâu sắc.

Trái ngược với triết lý đó là cách thiết kế của VinGroup qua nghị quyết cuối năm 2025. Họ thiết lập một ma trận quyền lực với các ranh giới kiểm soát cực kỳ sắc cạnh.

Ma trận đó cụ thể như thế nào chị?

Mọi giao dịch được chia lô với các ngưỡng đo lường chính xác, ví dụ không được vượt quá năm phần trăm tổng tài sản hoặc là giới hạn dưới một ngàn năm trăm tỷ đối với hợp đồng vận hành.

Nó tạo ra các tầng lọc đúng không? Quyền lực đi từ hội đồng qua chủ tịch rồi chủ tịch mới phân rã tiếp xuống cho CEO. Đúng vậy.

Nó chuyển sự tin cậy từ việc nhìn mặt gửi vàng sang một hệ thống cấu trúc phòng thủ rất là ranh mạch.

Hoan đã, đặt hai mô hình này cạnh nhau tự nhiên tôi nảy ra một cái này, cái này mới là điểm cốt lõi nhỉ?

Anh nhận ra gì à?

Khủng hoảng của một công ty thực ra không nằm ở việc chọn thiết kế nào đâu, mà câu hỏi từ huyệt phải là cái ma trận phân quyền đang nằm chậm chệ trên bàn kia kìa, nó đang được viết ra cho ai? Một phát hiện rất là sắc sảo. Đúng không? Nếu hội đồng quản trị lấy nguyên một bộ khung ủy quyền vốn được nhào nặn từ chục năm gắn bó, thấu hiểu CEO cũ rồi đắp thẳng lên vai người mới toanh. Họ đang ngộ nhận rằng niềm tin mười năm tự động truyền sang người mới trong một ngày.

Sự ngộ nhận này nó bào mòn quyền lực một cách tàn nhẫn lắm. Chức danh thì bàn giao trong hai mươi bốn giờ được, nhưng mà mức độ tín nhiệm thì phải xây lại từ đầu chứ.

Vậy hội đồng quản trị phải làm gì trước ngày nhậm chức của CEO mới?

Họ buộc phải có một bước đệm, tức là giả soát lại toàn bộ bộ máy phân quyền, phải bóc tách xem quyền nào gắn cứng với chức danh. Quyền nào phải tạm thời đóng băng và lộ trình mở dần ra sao?

Ổ nhân nói về các điểm mù trên văn bản ấy, hồ sơ của chúng ta có đánh dấu một rủi ro hiện hữu rất lớn nữa. Nó khoét sâu thêm lỗ giò gì này?

Anh đang nhắc đến việc lạm dụng kênh lấy ý kiến bằng văn bản đúng không? Đúng rồi. Việc các thành viên thay vì ngồi vào bàn tròn tranh luận lại chọn cách đánh dấu tích và ký tên vào các tờ trình gửi qua đường bưu điện ấy.

Cái đó nó đã vượt xa khỏi vai trò của một công cụ phụ trợ rồi. Anh xem cái báo cáo năm hai nghìn không trăm hai mươi năm của BIDV đi, họ thông qua hơn chín trăm nghị quyết bằng hình thức văn bản đấy. Chín trăm á? Trời ơi, nhẩm tính nhanh thì trung bình mỗi ngày làm việc có đến ba nghị quyết được ký duyệt. Với tốc độ đó thì bộ máy điều hành lấy đâu ra không gian để mà HD quản trị thực sự soi chiếu và phản biện nữa?

Cơ chế triệt tiêu sự phản biện nó nằm ở chính sự ma sát tâm lý đấy anh. Nghĩa là sao chị? Khi mà một tập tài liệu dày cộp đóng gói hoàn chỉnh phương án được đặt lên bàn. Nó được thiết kế sẵn để người đọc lướt qua và nói có. À, hiểu rồi. Để nói không thì một thành viên phải chủ động nhấc máy gọi cho chủ tịch, soạn một email phản biện dài dòng. Nói chung là khơi mào xung đột nội bộ.

Lục cản tâm lý quá lớn đúng không? đa số sẽ chọn con đường ít trông gai nhất là nhấc bút lên và ký. Và khi kênh văn bản dùng để chốt các vấn đề chiến lược ấy, linh hồn của sự giám sát coi như bị bức tử hoàn toàn.

Dành giấy ẩn trên giấy tờ. Quá thực rất khó lường. Nhưng mà danh giới trên giấy dù sao cũng có thể triệu tập cuộc họp để gạch xóa, sửa đổi được.

Anh đang dẫn đến cái lỗ dò dỉ thứ hai đúng không? Chuyện gì sẽ xảy ra khi sự dò dỉ không đến từ văn bản mà đến từ chính cái người vừa trao quyền cho CEO thực chất vẫn đang ngồi lù lù ở phòng bên cạnh? Đó là lỗ dò dỉ thứ hai, người tiền nhiệm vẫn còn trong phòng.

Đây là kịch bản cực kỳ kinh điển ở các công ty gia đình hoặc là công nghệ. Nhà sáng lập trao ghế điều hành nhưng lùi lại làm chủ tịch.

Nhưng mà khi mổ sẻ kịch bản này chúng ta cần phân tích rất là khách quan nhé, không thể biến founder hay người tiền nhiệm thành kẻ phản diện được.

Tất nhiên rồi, họ giữ ký ức thể chế quan trọng này, quan hệ cổ đông sâu sắc và uy tín vô giá. Do gì chỉ xuất hiện khi mà chức danh đã chuyển nhưng chuỗi mệnh lệnh thì chưa chuyển thôi.

Đúng, trên sơ đồ có một CEO nhưng thực tế nhân viên có hai nơi để hỏi. Đặt mình vào vị trí nhân viên mới thấy cái bẫy thói quen này dễ sâu lắm suốt bao năm gặp khó là gõ cửa xếp cũ xin ý kiến người cũ luôn quen thuộc và nhanh hơn và cái hố đèn quyền lực mở ra vào đúng cái khoảnh khắc ông chủ tịch tốt bụng lỡ miệng giải quyết thay CEO mới một công việc vận hành chỉ một email trả lời thay thôi toàn bộ tổ chức sẽ ngầm hiểu đường vòng đi qua đầu CEO vẫn đang mở cửa chúng ta có cái ví dụ về khủng hoảng chuyển giao năm hai nghìn lẻ mười bảy tại tập đoàn Infosys đấy.

À, vụ của ông N.R.

Narayana Murthy. Đúng.

Vị nhà sáng lập này thậm chí không có ghế trong hội đồng quản trị nhé. Cấu trúc lúc đó cực kỳ chặt chẽ, chủ tịch và tân CEO Vishal Sikka phân định rất rạch ròi.

Tưởng là một tấm khiên hoàn hảo nhở?

Nhưng quyền lực lịch sử đâu cần mượn chức danh. Murthy liên tục công khai quan ngại về các quyết định chiến lược của ban điều hành.

Nó tạo ra áp lực vô hình cực kỳ lớn.

Xung đột vắt kiệt sức CEO Sika buộc ông đệ đơn từ chức và gọi đó là một chuỗi sao nhãn rồn rập không dứt. Bài học là quyền lực lịch sử có thể chi phối hệ thống nếu không có luồng thông tin rành mạch. Chúng ta không kết luận ai đúng ai sai ở đây nhé.

đã bắt chúng mạch hay lỗ giò gì rồi vậy giải pháp là gì? Tài liệu đưa ra ba cụm việc để quyền đi cùng chức danh.

Cụm việc đầu tiên là công khai chuyển quyền nghĩa là chủ tịch phải đứng ra giới thiệu và tuyên bố rõ CEO được quyết việc gì trước toàn công ty, biến việc trao quyền thành một cam kết để tổ chức kiểm chứng. Chọn.

Cụm việc thứ hai, cá nhân tôi cực kỳ tâm đắc cái điểm này, đó là đóng đường vòng.

Đóng đường vòng cụ thể là chủ tịch phải chủ động chuyển hướng các câu hỏi vận hành về lại cho CEO đúng không?

Đúng và phải rút khỏi các nhóm chat điều hành hàng ngày. Nếu chủ tịch vẫn đọc báo cáo real time ấy. Thực sự thì phản xạ sinh lý của bất kỳ ai từng cầm trịch cũng là muốn nhảy vào can thiệp chắc chắn là một cơn nghiện khó cưỡng rồi.

Cụm việc thứ ba là xác lập vai trò hậu chuyển giao và phiên già danh giới định kỳ cái phiên già danh giới này thú vị lắm chủ tịch và CEO ngồi riêng tuyệt đối không bàn chuyện kinh doanh chỉ hỏi bốn câu thôi việc nào CEO tưởng của mình nhưng chủ tịch nghĩ khác này ai đang đi vòng này chủ tịch có lỡ trả lời thay không này và hdqt có ngầm đổi kỳ vọng không này một cuộc tiểu phẫu thường kỳ để dọn dẹp sạch sẽ tóm lại triết lý cân bằng là chủ tịch và ceo phải đủ gần để không có bất ngờ nhưng cũng phải đủ tách biệt để hdqt duy trì được sự phản biện và giám sát độc lập tóm lại thì qua cuộc hội thoại hôm nay chúng ta thấy không có một công thức ủy quyền hoàn hảo nào cả nhưng mỗi tổ chức cần tự hỏi ba điều thứ nhất là quyền nào của CEO có trên giấy nhưng chưa từng tồn tại trong thực tế thứ hai mà trận phân quyền đang được viết cho chức danh hay viết cho mức tín nhiệm của người tiền nhiệm và thứ ba ngày mai khi có một nhân viên đi vòng qua CEO xin ý kiến chủ tịch sẽ trả lời thay hay đưa họ về đúng người đều là những câu hỏi cực kỳ sắc sảo và để chốt lại thì trao ghế hoàn tất khi nghị quyết được ký trao quyền chỉ hoàn tất khi cả tổ chức hiểu rằng chiếc chìa khóa cũ không còn mở được cánh cửa điều hành.