“De CANCELCULTUUR Brak Mijn Carrière” Met Marcel van Silfhout

Hoe kan het dat ik als gerenommeerde onderzoeksjournalist en expert... ...nooit meer door jullie, door Nieuwe door Radio 1... Ik was kind aan huis op Radio 1. En bij het Nieuwsuur en weet ik veel waar. Hoe kan het dat ik nooit meer word geraadpleegd of gebeld? Hoe kan ik ben gecanceld? Hoe kan het, en het belangrijkste, dat ik LinkedIn-account kan verliezen? dat er dus die censuur plaatsvindt en dat jullie daar geen woord over hebben geschreven. Hoeveel mensen die gerenommeerd, een wetenschap, een expert... Ik heb veel vrienden, want ik kan zo'n aantal heleboel namen noemen. Echt namenfame en degelijke experts die hun account zijn verloren op dat LinkedIn. Hoe kan het dat je daar geen woord over hebt geschreven? Jullie hebben het over onze collega's van de mainstream media. Die is feitelijk gewoon een filter gemaakt op het nieuws, op de werkelijkheid, maar zaken wel en zaken niet. doorheen komt. Het lijkt wel gewoon een hypnotische, psychotische machine, waar mensen gewoon helemaal in mee worden gezogen, in meegaan, onnadenkend, zonder bewustzijn. Die Russen, die hebben altijd rare regimes boven zich gehad met het communisme. Ja, die weten wel wat propaganda is en dus die, ja, die nemen dat niet serieus, die luisteren nou niet naar je, weet je, die weten dat het propaganda is. Maar hij zegt ze, hier in de Westen is heel veel propaganda, maar mensen geloven ook in die propaganda. Zo slikken die propaganda als zijnde de realiteit en het nieuws. Ja, het is hallucinerend om in deze tijd te leven. maar ik ga wel proberen de componenten van de liefde en de verbinding voor dit jaar eraan te koppelen. Dat geldt ook in mijn persoonlijk leven, de mensen die ik misschien tekort heb gedaan door al mijn monomanie met gaargeluk. Ik heb ook familie, gezin en vrienden tekort gedaan denk ik voor een deel misschien. Dus ik wil kijken of ik toch meer met liefde en verbinding in het leven kan staan, hoe zwart en moeilijk de tijd om ons heen is.

Welkom bij Hete Hanghuis' Maatschappij, kritische gesprekken zonder censuur. Ik ben Philippe Van Houten. Geef even een like, share en comment. Zo zorg je dat deze aflevering meer bekeken wordt. Misschien een aantal nieuwe mensen zaadjes planten, lichtjes laten branden. Zo heb je het ook lekker warm in deze wintertijd. En wil je mij ook verwarmen, mijn hart verwarmen met wat steun te geven aan mijn missie, kan je altijd gaan naar hetehanghuis.com. Ik ga een maandelijkse of eenmalige donatie doen. Word lid van mijn fantastische bewuste bondgenotengemeenschap. Die hebben een speciaal plekje in mijn hart, want ik ga er ook met deze gast over spreken. Dat zijn niet mensen die enkel online lullen en klagen, maar mensen die effectief ook zelf willen veranderen en verantwoordelijkheid nemen. Misschien ken je wel die bekende meme van mensen zeggen van... Wie vindt dat het systeem moet veranderen? En iedereen steekt zijn hand omhoog en dan is er van... Wie wil er zelf veranderen? En dan is het stil. Wel, wil jij omringd zijn door mensen die ook zelf willen veranderen? Neem dan een kijkje op bewustebondgenoten.com en word omringd door andere gelijke stemden met workshops van topexperts en cursussen ook van mij om je beter in je veld te voelen. Of bestel een leuke... Vandaag heb ik een andere hout alleszins in de achternaam in mijn podcast. Marcel van Silfhout, oud-onderzoeksjournalist, onder andere bekend van Zembla, auteur van meerdere boeken. Hij stopte in 2016 en startte zijn graangeluk. Daar zullen we zeker nog dieper op ingaan. Dat heb ik ook zelf persoonlijk mogen bezoeken. Dan was het even stil en toen had Flavio van Blackboxx, nu Lighthouse, even aan zijn mouw getrokken en gezegd van je hebt toch een expertise, je bent dus een kritisch denker, hoe zit het met jou Marcel? Dus hebben misschien een aantal kijkersluisteraars Marcel ook zien passeren bij Blackboxx en soms bij Lighthouse nu ook. En ja, nu in het alternatieve milieu is hij niet weg te slaan en hij heeft nu zelf twee bakkeristas. Hij houdt ook van goeie of flauwe woordspelingen. Ik vind het goeie, anderen vinden het misschien minder. Dus hij noemt zich niet een hoornalist, maar... Een boerenalist. Een boerenalist! Superwelkom op de podcast, Marcel. Ik heb altijd een aantal begeleidende vragen en ik vond het ook wel pakkend dat jij zegt, weet je wat mensen moeten doen? Sta op en doe iets in plaats van op je socials te scrollen. En dat doe jij ook wel, met graag geluk. Ik merk dat heel veel mensen klagen, zagen, maar jij bent effectief iets aan het ontwikkelen ondertussen in je negende jaar. Hoe is dat voor jou momenteel eigenlijk persoonlijk en zakelijk om zelf iets uit de grond te stampen? Hoe is die evolutie geweest van onderzoeksjournalist naar boernalist?

Ja, het is echt een levensweg, een pad geweest natuurlijk. Dat ging niet van de een op de andere dag. Zoals ook de dom in Keulen en Haken niet op één dag is gebouwd. Ik ben gewoon letterlijk begonnen. Eigenlijk door toeval met één akker aan gaargeluk. En dat vond ik zo leuk. Toen dacht ik, ja, nu heb ik geoogst. Maar ja, dan wil je met die oogst weer verder zaaien. En toen dacht ik, nou, ik heb nog meer akkers nodig. Dus zo ben ik eigenlijk gegroeid van 1 hectare naar, ik meen, 4,5, 7, 15, 25, toen 43, toen 93 en nu 120 hectares. In samenwerking inmiddels met heel erg veel... collega-loonwerkers, boeren, akkerbouwers, maar ook bakkers, brouwers. Ja, met de missie om eigenlijk onze voedselgronden in ons eigen gebied te herstellen en inclusief de natuur. Dus gewoon agro-ecologisch, opbespoten, geen gesodemieten met chemie of kunstmest tegen te werken. En dan blijkt dat allemaal te werken. Ik had de prijzen gewoon, ik heb ze hier naast me staan, dat is wel leuk. Nou, toch op m'n kantoor zit. Je weet, de beste speciaalbier ter wereld werd gewonnen. Nog een keer een zilverplek in Brussel. Dus dat was de mondiale wedstrijd. De broden... Ik hoor het van iedereen die de zaak inkomt. Ja, zo'n lekker brood hebben ze nog nooit gegeten. De logica daarachter is, is deze brood... Echt geen enkele mix er meer erin. Het is puur natuur wat je eet. Het is van de onbespoten akkers uit eigen regio. waar de natuur heel erg mooi aanwezig is, inclusief veldleeuwerikken. Dus ja, we hebben echt wel een model, een concept neergezet.

Maar ik weet ook, ik heb jou persoonlijk ontmoet, sorry dat ik even onderbreek, omdat ik ook mensen daarop wil duiden. Het is ook niet makkelijk voor jou geweest, hè? Want sommige mensen zeggen van, kijk, daar is Marcel weer met zijn promotie. Maar je hebt het ook nodig, hè? Jij bent effectief nu iets zelf, onafhankelijk. aan het opzetten en mensen denken nog van ja hij heeft grote akkers en kijk het gaat super makkelijk maar misschien kan je ook iets delen hoe dat proces geweest is want ik denk dat mensen soms een misvatting hebben hoe hoe hoe makkelijk het is om zoiets op te zetten en draaiende te houden.

Totaal niet makkelijk. Het is alleen maar uphill battle. Het is alleen maar heel veel tegenslagen. Twee jaren van misoogst. Nou ja daar kan geen enkele boer wat aan doen. Dat is gewoon de kraan die open stond. in de zomer van 24 en 25. Er was trouwens 23 en 24. Misschien kun je je nog herinneren. Afgelopen zomer is God zijn dank goed. Dus daar hebben we een goede oogst van. Maar ja, je komt dan wel in een pionierfase, ben je aan het groeien en in feite 70% misoogst in 2024. Dat soort tegenslagen, dat zien we allemaal niet. Dat zien we alleen inderdaad verschijnen met mooie producten voor de camera en denken dan heb je hem weer met zijn webshop. Nee, nee, nee, nee. Het is, wat ze niet snappen in zo'n geval, is dat ik dit echt in een samenwerkingsverband met molenaars, bakkers, brouwers doe. En dat iedereen daar een boodschap van moet verdienen. En dat we dat dus ook doen met eigen producten, de reële waarden. Dus geen Starfucks, geen Nieuwe Lever, geen Friesland Campina, geen Amazon of nog erger Blackrock. Als wij onze eigen leven weer willen heropbouwen, met z'n allen, dan zullen we de reële waarden van ons leven, de reële waarden van onze productiemiddelen, weer naar onszelf toe moeten gaan trekken. Dan moeten we weer zelf aan de slag. In plaats van overal je digitale abonnementjes opnemen en achteroverleunen en denken dat je daar dan gelukkig geen gezond van wordt. Niets. Het is de matrix. Mensen hangen allemaal in dat systeem en om daaruit te stappen en dat heb ik gemerkt. Helaas heb ik ook echt veel te maken met sabotage ook letterlijk en tegenwerking en afgunst, noem het, whatever. Wat heel erg vreemd is, want je doet echt letterlijk het goede. Jij hebt gelukkig de Baccarista gezien. Maar ja, je weet hoe moeilijk het ondernemers te hebben, hoeveel regelgeving er niet is en wat er moet voldoen. En MKB'ers krijgen 0,0 steun en alleen maar ellende van steeds... Nu weer zijn ze verpland dat ze de parkeerterrieven verder verhogen in mijn straat. Ik ben blij dat er überhaupt nog auto's in mijn straat komen, in de steenstraat. Dat maakt die straat zo levendig. Als er een gemeente ligt, sluiten ze de hele stad af voor alle autoverkeer. En dan, als ondernemer. Dat soort gekte die gewoon gaande is, daar heb ik echt ontzettend veel last van. Je hebt het gezien, de akkers. Het klinkt allemaal zo makkelijk gaan verbouwen zonder pesticides. Maar het betekent natuurlijk wel dat ik meer onkruiddruk heb. Dus ik heb gewoon veel meer arbeid te doen om überhaupt productie van die akkers te halen. Dus het is ook minder opbrengst dan die reguliere, intensieve boer. Maar mijn bodem wordt er wel gezonder van en de natuur die profiteert er ook van. En het eten, het brood, het bier, de pasta is smaakvoller en lekkerder. Het is gewoon het begin, wat mij betreft, van de heropbouw van onze maatschappij. En ik doe het dan met broodgeluk. Maar ik heb ook door mijn name vastgelegd, op verzoek onder meer van KNA Maken Zondag, van Marcel, dit moet de viswereld ook doen. Dus ook visgeluk heb ik me vastgelegd. Dat wil ik best meedelen met de wereld van de vissers. Fruitgeluk. De hele Betuwe is helaas volgezijd met sierboomteelt inmiddels. De fruitbomen zijn nog niet helemaal verdwenen, maar flink eind verdwenen. Hoogstandbomen waren al verdwenen, maar nu verdwijnen alle fruit, want er komt dan lelieteelt, achterlijke gladiolen, de inzij van zonnepanelen misschien wel. Dus je ziet gewoon dat Nederlanders helemaal niet beseffen hoe belangrijk onze eigen voedselgronden zijn. Ik denk, dat halen we wel uit de Oekraïne, al dat graan.

Ja, maar ik bedoel, ik zie daar ook de link algemeen en soms denken mensen van, ja, kijk, weer een betelkanaal. Maar ja, kijk, als ondernemer, ik kan zeggen, ik ben al bijna 10 jaar ondernemer, dat het niet makkelijk is en je wordt tegengewerkt door de overheid. Dus wat heb je nodig of dat je nu wil of niet? Financiën geven wel een soort van zekerheid. Dus langs de ene kant heb je mensen die klagen van, we willen een andere wereld en we willen een alternatief opzetten. Sommige dingen zijn iets duurder of kosten moeite. Maar je kan niet moeiteloos de wereld veranderen en denken van... Ik steun je. Maar steunen is echt...

Koop iets.

Steun iemand. Geef ook donaties. Maar mensen verwarren. Dat vind ik ook goed. Sta iets op in plaats van op je socials te scrollen. Er is een vals activisme. Ik heb je post geliked, Marcel. Ik heb je post gedeeld, Marcel. Maar wat jij eigenlijk wil is, jij wil donateurs, je wil investeers, je wil dat mensen een regelmatig klant bij je zijn, want daar ben je iets mee. Want het is een soort van valse opluchting van ik heb even een post gemaakt van Marcel op LinkedIn. Ik steun hem wel, maar er is een verschil tussen die elektronische social media steun en effectief je inzetten in het initiatief.

Dat is de verandering die ik dit jaar heb ingezet en toen jij er was, was ik daar nog niet helemaal mee klaar volgens mij. Nu wel. Het loopt geweldig, moet ik zeggen. We zijn heel trots daarop. We hadden al de graandelen. Jij zegt de woordgrapjes. In plaats van aandeel, een graandeel. Dit is een donatie. En het leuke is, ik heb hem verlaagd in de zin dat ook mensen van 25 euro op ons website kunnen inleggen. Hartstikke leuk. Dus dat maakt het gewoon heel toegankelijk. Kun je een cadeau geven, een graandeel. De 100 euro is in principe, daar krijg je dan een pakket nog voor terug, één keer per jaar. Op een oogstfeest en dat was events. En er zitten dan drie biertjes in, brood, pasta en dat soort zaken. Maar uiteindelijk nu, klaar. We hebben ook een aantal BV's. We hebben dus voor de stichting graag gelukt. Daarmee steun je de stichting en het immateriële doel. Een mooi, gezond boerencultuurlandschap met graanhakkers, voorlokaal brood en bier. Maar inmiddels zijn we zo ver. Er zijn liefst vier bv's, een holding en daaronder twee bakaristas nu. Want het nieuws is inderdaad dat ik in volgende maand, februari, een bakarista in Wageningen erbij ga openen. Die ligt bij het busstation. Wordt een bakarista to go. En hier in Arnhem draait het gewoon goed op het moment. Het is fantastisch om te zien. Steeds meer mensen weten het te vinden. De groei die zit er gewoon als vanzelf in. En we hebben ons graag een productenbv waar, nou ja, meel, pasta's en met name de bieren. Heel veel succesvolle bieren, zoals je weet, prijs winnen. En mensen kunnen nu meebouwen. Ik noem het communityfunding. Het heette eerst sharefunding. Ik denk, ja sharefunding, vind ik mijn naam veel leuker. Gaandelen. En we hebben dus nu het groot gaandeel. Dat zijn certificaten. Dus we hebben eigenlijk op de holding, hebben we bij een notaris, nou ja, dat is het groot gaandeel. Ik denk ja, met groot gaandeel klinkt toch wel duidelijk dat mensen echt iets doen. Vanaf 1000 euro met certificaten meedoen met het bouwen, mee investeren. En ja, dit heeft ook gewoon echt z'n waarde. Dat zit ook in het bedrijf. En dat hopen we met de groei worden misschien uiteindelijk zelfs ook nog wel meer waard dan die 1000 euro. Daar zijn we wel natuurlijk op gefocust om die kant op te gaan. Ik hoop eerlijk gezegd dat we op een gegeven moment in Nederland Want er komen letterlijk mensen uit het noorden van Nederland, uit de Randstad, uit Haarlem, uit Leiden, uit Rotterdam, naar de bakkerista. Dat zijn zelfs mensen die een diepvries hebben aangeschaft. Dan komen ze één keer in de maand brood halen, een diepvries. Omdat, ja, hebben we bij ons in de buurt niet dit brood zoals jij het hebt. En dan denk ik, nou, ik moet gewoon met de laatste nog bestaande ambachtelijke bakkers, want er zijn nog maar 9% ambachtelijke bakkers over in Nederland. Dat is in Duitsland en België is dat nog 50%. Daar is het nog gezond. Daar is nog de helft industrieel en de andere helft de warme ambachtelijke bakker. Zoals wij ze ook zijn. Dus ja, dat moet gewoon weer terug. Dat bedoel ik met terug naar onze toekomst. Met eigen producten van eigen land en eigen streek. Met eigen mensen. En dat is de waarheid. Ik bedoel, ik heb al die mensen in dienst. Ik vind het toch wel knap. Een klein voorbeeld. De Steenstraat, waar jij ook geweest bent, die heeft een hele hoge organisatie gehad van ondernemers ten opzichte van de binnenstad van Arnhem. Terwijl de binnenstad die is dertig keer zo groot als dat ene straatje. Maar hoe kan het dan dat wij relatief veel meer leden bijdragen aan de stad Arnhem? Ja, helemaal niet zo raar. Die binnenstad zit natuurlijk vol met filialen. En zo'n filiaal, of het nou helemaal de VND of nog erger de Action is, Daar zit niet een ondernemer van bij ons in de ondernemersvereniging. Daarmee realiseer ik me. Eigenlijk zijn wij ondernemers gewoon het weefsel van zo'n stad. Wij praten met een gemeente van wat er niet goed is. Wij wijzen ze op de problemen die wij als ondernemers in onze stad zien. Dat doet zo'n filiaalchef van BlackRock niet natuurlijk.

Als je al negen jaar hiermee bezig bent... Vroeger was jij een bekende onderzoeksjournalist. Misschien kan je een klein inzage geven over hoe dat werkt. Stel je voor dat jij nog steeds... Stel je voor dat jij Peter Pannekoek was en jij startte een bakkerista. Dat had waarschijnlijk compleet anders verlopen. Want ja, negen jaar is al lang dat zelfs voor dat covid plaatsvond. Merkte jij in je persoonlijke leven bepaalde deuren die dichtgingen of verhoudingen die veranderd werden, puur omdat je vanaf 2020 begint uitspreken bent? Want normaal zie je mensen die wat bekender zijn, bekendere Nederlanders zijn, die moeten toch van, ik ken wel iemand, we gaan samenwerken, je kan je bekendheid gebruiken. Hoe veranderen die verhoudingen? Of heb je persoonlijke verhalen, wat er bij jou gebeurd is en dat het toch niet zo succesvol is als andere bekendere mensen die iets starten en dan meteen de golf van bekendheid kunnen rijden.

Ja, wat heet het? Ja, golf van bekendheid. Die heb ik volgens mij ook niet echt gereden of zo. Ik ben wel bekend, maar ik ben niet een beroemdheid of zo in Nederland. Ik ga geen namen noemen. Dat je inderdaad mensen ziet die je helemaal niet kent en dan ineens in de nieuwe media ben je opgeteeld. Nee, ik heb hier gewoon echt veel meer. Ik heb echt wel voor de zoveelste keer toch wel een opoffering gedaan door mij openlijk te uiten. En dan met name aanvankelijk alleen overigens op LinkedIn. De breuk voor mij met de reguliere en de mainstream media, die zit al meteen bij aanvang van corona eigenlijk. Want ik heb het verhaal vaker verteld, ik heb er nooit gesponsord op gehad van meneer Smit, Erik Smit. Ik zal het echt nooit vergeten. Ik was ziek, behoorlijk. Ik had een vriend van mij die kwam net uit Amerika over. Had allerlei redacties, zat hij daar les te geven in hoe je echt goed zoekt op internet. En die was waarschijnlijk ziek of zijn zoon, vermoed ik. Ik had flink te pakken in april 20. Corona, dat was ook een moment dat je niet wist. Wat is het nou echt? Waar komt het vandaan? En hoe erger is het dat ik ziek ben? Confronterend. En ik wist al dat het uit China, hoogstwaarschijnlijk uit China kwam. Maar goed. had ik meneer Erik Smit van Follow the Money aan de lijn, die mij opbelde. Ja, Marcel, jij bent een van de weinigen in Nederland. Ik had een boek uitgebeten geschreven over zoonooses, pandemieën, noem maar op. Dus inderdaad, ik was te zakenkundig en nog steeds. Dus hij vroeg of ik voor Follow the Money toch de man wilde zijn van de corona, journalist zou ik maar zeggen. En ik zei, sorry Erik, je kent me. De laatste publicaties waren notabene van mij met Follow the Money in 2016. Er ging over krekenmeel, kweekvlees, 3D-printing, food, al die shit. En dat is één van de aanleidingen voor mij geweest om te zeggen, joh, ik zag al die shit gewoon op ons afkomen en ik denk, ja, ik kan er wel over blijven schrijven. Dat verandert niks. Ik ga zelf bouwen, ik ga het zelf doen. Ik laat die journalistiek los, want ja, weet je, ik zag telkens dezelfde schandalen terugkomen. Dus ik had een hele goede werkverhouding tot dan, tot 2016. Maar het was een ongelooflijk stevig en goed verhaal wat wij hadden gemaakt. Ik samen met een Duits-Franse journalist had ik het overigens gedaan. Een mondiaal verhaal, een van mijn beste onderzoeksjournalistieke verhalen. Maar goed, was gestopt, was gaan boeren. Dus ik zeg tegen Erik, sorry Erik, ik heb een keuze gemaakt, ik ben aan het boeren. Punt. Het is niet anders. Ik zeg, maar waarom bel je niet met Daan de Wit? En dan zegt hij, ja, dat is een complotdenker. Een complotdenker? Wat slaat dat nou weer op, weet je wel? Nou ja, goed, Jos van Dongelen van Zemla was ook gestopt. Die was met pensioen, geloof ik, overwezen. Nee, die was toen top, maar niet met pensioen. Maar goed, er zijn maar drie journalisten in Nederland die eigenlijk voldoende te zakenkundig waren op dat moment met de uitbreking van corona. En voor de rest niemand. Nou, hier kom ik zo terug, want wat er dan gebeurt is dat... Ik zeg gewoon nee dus tegen Eric Smit. Wat ik wel zeg tegen hem is, joh, waarom duik je niet eens in Bill Gates? Dat kun je gewoon zelf doen. Ga eens gang en na. Ik zeg, kijk eens naar die... Die Corbett-report dingen. Ben jij ook al zo'n wappie? Nou, bam! Meneer Erik Smit, hij daar te plekken. Een wappie, omdat ik zeg van joh, zou je niet eens gaan kijken hoe het zit met de rol van deze meneer Gates in de hele vaccinindustrie? Die zat overal hè. Die zat toen bij Gavi, bij de WHO. Maar aan alle kanten zat hij helemaal als een spin in het web. Bizar. Als hooggenaamde filantroon. Nou, we hebben geweten hoeveel miljard we er aan verdiend zijn.

Een hele goede aflevering van jou vind ik trouwens, van wintergasten. Je kan over zoveel dingen praten. Je hebt ook verslag gedaan van de oorlog in Joegoslaven. Je haalt er een van dateurs aan die mij geïnspireerd hebben. Ik ben afgestudeerd in sociologie. Searight Mills, de power elite, hij schreef er al over. Over de verweving tussen de verschillende dingen en de invloed van de macht. Ik vind het wel raar als een onderzoeksjournalist met jouw reputatie dan vragen stelt bij een situatie dat er ineens het label complotdenker opgeplakt wordt. Was dit ook al in begin 2000 bijvoorbeeld, dat als je vragen zou stellen van 9-11, ik vind het toch een beetje raar, Saudische mensen van Afghanistan binnen, Was het dan ook al dat ze zeiden, jij bent ook een plotdenker, Marcel? Of is het stelselmatig gewoon opgevoerd gedurende corona en dat dat een beperkte kijk werd dat je bepaalde vragen niet meer mocht stellen? Of was dat ook al een beetje aan het spelen vroeger?

Het was wel aan het spelen, maar toen had ik het zelf niet zo scherp in de gaten. en wat er eigenlijk gebeurde in 2020. Overigens, ik maak dit verhaal even af en dan kom ik weer terug op wat jij nu zegt. Ik maak af omdat wat er eigenlijk bij mij gebeurde, ik vermoed dat meneer Smit in de hele journalistieke gremia heeft lopen tetteren van Lieven Silver, het is gek en het is een wappie. Ik merkte gewoon echt dat ik eruit lag, zou je kunnen zeggen. Terwijl ik heel kritisch bleef op LinkedIn die twee jaar tijd. Dat moet je me straks maar even terugvragen, waarom ik dan uiteindelijk terugkom op het tableau. Dat zal nog tot eind 2022 duren, dit. Maar goed, ik uitte m'n welblink met twee keer m'n account. Verloren overigens. Pijnlijk, zeker als je m'n acht weken kwijt bent en je m'n voor je graag geluk nodig hebt, omdat je met je campagnes wil je geld naar mensen halen. Ik voelde me echt als een dissident. Ik zal dat nooit vergeten. Garta 77, Pacheco-Havel, weet je wel. Ik voelde me net niet zoals in Chili dat ik een zee werd gegooid. Maar je voelt gewoon de luiken gaan dicht. Je bent gedemoniseerd, geframed en noem maar op. Ja, het is extreem pijnlijk eigenlijk geweest. En ik was hartstikke woest, want uiteindelijk was ik dus gewoon door die ziekte genezen en dan gaan we daarna nog vaccineren. En dan zou ik me nog in de rij met aansluiting om te vaccineren. Met, nou we weten allemaal hoe kritisch ik al was naar deze, ja toch, gentherapeutische bullshit. Gewoon niet uitgeteste, het waren niet eens vaccins, niet eens uitgeteste middelen die op mensen worden losgelaten. Dus ja, ik wist er echt veel van. Ja, dan kom ik terug op jouw vraag. Goeie vraag. Had je het niet al eerder in je leven? Dan moet ik zeggen, ja, ik ben altijd al wel een dwarskijker geweest. En ik heb gisteren toevallig nog even met Marie-Therese Ter Haar ook gesproken. Fantastische podcastvraag. Kijk hem alsjeblieft. 3,5 uur. Het is lang. Dat geef ik toe. Voor mij was het ook lang. 2,5 uur. Nou, 3,5 uur. Hij is het waard. Die vrouw, wat heet ze? veel meegemaakt. Wat is het erg voor haar? Hoe kapot zij is gemaakt en hoe moeilijk ze het nu heeft. Ze heeft heel lang in Rusland gewoond.

Ja, je kan ook je podcast op mijn kanaal kijken en daar ga ik ook dieper op in. Hoeveel ze heeft moeten opofferen.

Ik denk dat je haar ook maar goed moet meenemen in je verhaal, in je podcast. Want zij is heel indringend tegen mij in dat gesprek. Ik belde haar een dag later op om gewoon te complimenteren. Want ze noemde mij trouwens ook in de uitzending En toen ze, ze was helemaal ondaan eigenlijk dat ik belde, heel erg dankbaar daarvoor. Toen zei ze, Marcel, besef je wel dat jij eigenlijk de enige Nederlander die je kent, niet echt snapt wat er gaande is. En omdat, wat heeft zij nou in de gaten van mij dan? Dat had ze ook zelf de laatste jaren in de gaten gekregen. Kijk, we kijken met z'n allen aan tegen iets wat ik voor het eerst al begin jaren 90 ontdekte. En nog meer ontdekte in Kosovo. En nog meer ontdekte in 2003 toen ik bij Zembla zat. en de Irak-oorlog gaande was. 9-11 was er ook al geweest trouwens. En de Eindtrekster me vroeg, Marcel, kun jij mij eens die achtergronden van de Irak-oorlog onderzoeken? Dat heb ik gedaan. En inderdaad, en nu ga ik uitleggen wat dat is wat ik zag wat niemand in Nederland zag. Eigenlijk nog steeds niet heel erg scherp, tot de dag van vandaag niet zo scherp als ik het door mijn ervaringen in Joegoslavië wel kon zien. Geopolitiek. Het is hele vieze grote geopolitiek, maar die is al heel lang gaande. Wat er in Joegoslavië gebeurde, is in eerste aanleg die burgeroorlog, zou je kunnen zeggen. Joegoslavië valt uit een. Dat is precies het moment dat ik vanuit de school journalistiek geïnteresseerd raak in die balkan, daar ook heen ga. Heel jong, ik was 24, stond al aan het front. Nou, niet op het front en niet aan het front, maar ik was al in Kroatië en daarom op. Laat ook een serfje bij de verkiezingen geweest. Daar was een in Milan Panic, die Amerikaanse schoenen verkopen met een serfjes paspoort, niet een nees. Als puppet werd gedropt om het van Miloševic te winnen. Dat zou dus niet gelukt doen. Maar dat was wel raar. En we kennen natuurlijk de burgeroorlog. Toen waren er blauwe helmen, weet je nog? De VN troepen, blauwe helmen. Nou, Srebrenica kennen al die verhalen. Maar in 1999... Ik ben dan op dat moment natuurlijk al lang van de school bij Justiek. Ik ben... Ik heb in 1997 een crisisverslag hebben gedaan in Albanië. Er was toen totale anergie uitgebroken. Dus ik had gelukkig... Het was wel een zwaar geen oorlog in Albanië, maar wel een hele heftige situatie. Totale anarchie. Er was geen staat meer, geen politie, geen leger. Het burgerbevolking had een heel raar, heel fascinerend ervaring in mijn leven. En in 1999, Kosovo. De vluchtelingen op dat moment. En ik maakte berichtgeving vanuit het Utrechtse nieuwsblad en de GPD. Nou ja, ik had mazzel, want de ervaren oorlogsverslaggever van de GPD die had even verlof. En ik mocht als oorlogsverslaggever, althans om de vluchtelingen te verslaan naar Macedonië. Maar ik had nog meer mazzel, want toen ik eenmaal in Macedonië was, toen bleek dat er onderhandeld was met de serven en de NATO troepen, de KFOR, en KFOR ging naar binnen. De grootste invasie na D-Day. De grootste militaire invasie na D-Day. Nou, had daar plaats. En ik was ineens... Nou, ik heb me laten accrediteren. Dus, mijn kogelvrije vest aan, zou ik maar zeggen. Satellietelefoon mee. En dan ging ik, bam, mee naar Pristina in. Tussen die tanks doorritsen. Was nog eerder dan die tanks met andere collega's, journalisten. Ja, dat mocht niet. Dat hebben we wel gedaan. We gingen sneller door die tanks dan als auto. Dus we stonden met onze neus voor servicetroepen in Pristina met de lopen in onze buik. We hebben geluk gehad dat ze ons niet overhoop hebben geschoten. We hebben drie collega's over hetzelfde weekend omgekomen. Het was ook echt wel gevaarlijk. Geluk gehad. Maar wat ontdek ik dan? En dat wordt van belang ook in 2003. Ik ontdek van, ja, hoezo zit ik tussen NATO troepen? En hoezo wordt Servië en Kosovo ingevallen en gebombardeerd? En ik merkte, dat klopt hier eens niet. We zijn de vijand blauwe helmen. Dit is partijdag. En wat zag ik? Ik zag voor mijn neus een Serviër doodgeschoten worden. Ik zat 10 meter gewoon voor mijn neus. Boem! Een wraak waarschijnlijk van een Albanees op een Serviër. Die omkering van... ineens werden Serfische dorpen geplunderd en dan sloegen die mensen op de vlucht. Gingen we ze ook niet tussenstaan van kevertroepen. De Albanese paramilitairen, Ucheca, werden niet ontwapend. Die stonden gewoon doodleuk met een oezie langs de kant van de weg. En daar bleef ze staan. Ik heb die vraag ook gesteld aan Amerika, aan die Britse generaal Mike Jackson, van waarom ontwapent u die Albanezen niet? Nou goed, 2003. De golfoorlog, Irak. Daar krijg ik de vraag van mijn einddirecteur dan, Kees Driehuis op dat moment, van Marcel, kun jij voor mij het oliemandetje zijn? Kun jij eens kijken wat nou de echte oorzaak, achtergronden van die oorlog in Irak zijn? En daar heb ik drie maanden ongeveer aan mogen besteden. Ik heb heel veel boeken gelezen, heel veel, Amerikaanse hoogleraar en alles gesproken, olieoorlog noem maar op. Daar ontdekte ik ineens het project van New American Century. Pnak. De neocons, wat trouwens Cold Warriors zijn. De Russen-foe. En daar ontdekte ik dus dat ze het programma... Er stond doodlijk op papier. Er is geen enkele conspiratie. Kan iedereen uw Wikipedia vinden. Stik even P-N-A-C in. Je kunt het zelf lezen. Daar staat echte Brzezinski-doctrines. Het Grand Chessboard. Ja, ze zeggen het open en bloot, als wij willen. En dat willen wij, dat Amerika nog honderd jaar de politieman, de unipolaire wereldmacht, de hegemoon, heel imperialistisch, wil blijven. Dan moeten we het Midden-Oosten beheersen, dan moeten we over de oliekeulen kunnen beschikken. En toen kwam ik er eigenlijk achter dat dat Kosovo, Servië, is de eerste akte geweest van iets dat vanaf 1997, minstens, en misschien ouder, maar zeker vanaf 1997 wordt uitgerold. Met als bedoeling, en dat zegt Clark ook, Clark is trouwens de veldmaarschalk ten tijde van mijn intochting van KFOR in Kosovo. Dus de Britten deden het uitvoerende werk op de grond, moet je je voorstellen, en de Amerikanen Die werden ingevlogen om de bombardementen. En dat is eigenlijk nooit veranderd. Dat is tot de dag van vandaag nog zo. Die Brithausen, wat dat betreft, stil op de achtergrond, daar zijn wel de uitvoerders. Ik vrees dat er de Koeken in hetzelfde geval is. Maar goed, hij zegt, Clark, in een latere sessie heeft hij dat gewoon toegegeven, dat hij in die periode, 2001, 2003 daar ergens, met Irak, dat het te horen kreeg dat het de bedoeling was dat er zeven landen aan de beurt zouden zijn. Nou, ik kan ze nog wel een keer noemen. Dat is dus Irak, Afghanistan, Syrië, Libië. Nou, Gaddafi, ook overhoop geschoten en gelegd. Saddam is verwijderd. Gaddafi is verwijderd. En Iran moet natuurlijk aan de beurt. En als Iran alleen aan de beurt is, dan Rusland. En dan hebben we China ingedampt en dan kunnen we China aan. Het is een rotte manier van kijken.

En diegene die vergeten is, ik heb het ook twee weken geleden in de podcast gevraagd aan Willem trouwens, Soudan staat er ook tussendachtig.

Ja, zou kunnen, ja. Ja, geloof het ook, ja. Ja, ze is nog Somalië geweest. Er is nog iets van belang waardoor ik het waarschijnlijk herkende en dat besef ik pas vrij recent. Ik moet even dat verhaal afmaken op de Gemre-redactie. Ik zeg gewoon tegen jongens van, ik ben erachter, die Amerikanen zijn bezig met een heel programma en dit is het. Nou jongens, ze zaten aan me aan te kijken van, die is gek, weet je wel. Ik zou dan net het woord wappie niet gebruiken, maar ja, ze konden er gewoon geen show klaar vormen. Het landde niet. En nou nog even, toch nog terugschakelen aan 1995. Toen heb ik Peter Sloterdijk geïnterviewd van de Groene Amsterdammer. Was piepjonger, net van schooljournalistiek. En Peter Sloterdijk had een boekje geschreven, Falsch Europa erwaart, 1995. Nou, wat is dat boekje nou helemaal precies? Wat hij eigenlijk, de stelling die hij had is, na de val van de muur, in de jaren negentig waren we inderdaad, ja, heel prosperous voor Europa. We waren blij dat die muur weg was, dat we naar Tsjechië konden, naar Hongarije konden. Ik ben er met Interrail aan geweest toen. Dan gewoon weer naar Moskou konden, noem maar wat. Perekorpershof, Perestrojka. Een euforie ging in het einde van de geschiedenis. We zijn weer allemaal vrienden. Ja, en dan zegt Sloterdijk, Europa moet eens een keer uit zijn geopolitieke vakantie. Wij moeten wakker worden, want dat mag toch continent zijn feitelijk? En dat de geopolitiek, dat die er ook is. Want vanaf 1945 zijn het de Amerikanen die natuurlijk Europa hebben bezet. Zo zou je het eigenlijk kunnen zien. Hij schrijft er niet deze woorden op. Maar je kan het er wel in. We hebben eigenlijk de geopolitiek uit handen gegeven aan Amerika. Die beschermt ons wel. En voor de rest hoeven we niet na te denken. En we vieren hier vakantie en feest. En het gaat ons allemaal lekker. Dus het fenomeen geopolitiek. is een totale blind spot voor Nederlanders in de open jaren. Zeker voor onze huidige politieke kasten, die zijn bezig met de koopkrachtplaatjes. Met windmolens en zonnepanelen en klimaat. Helemaal niet bezig met geopolitiek.

En het andere, maar dat is dan mijn kijkje, waar ik ook in mijn boek over praat, is cultuur. We zijn compleet ver-Americaniseerd in onze cultuur, zeker na WO-II. De cultuur, de films, de muziek die we luisteren, vroeger was dat vooral Europa of nationaal, maar nu is dat vooral grotendeels Amerikaans. Een Amerikaanse versie van de geschiedenis, de films ook, hebben altijd een Amerikaanse tintje. Dus die geopolitiek zeker, maar ook de cultuurdominantie van Amerika, waarbij... Ja, Hollywood heeft ons helemaal...

Ik had het zelf ook niet in de gaten. Ik vond het wel leuk dat er weer een nieuwe James Bond uit was. Ik hoef ze niet meer te zien. Wat zijn we in de maling genomen? Het is een en al een Truman Show. Wat dat betreft is de Matrix, dat zeg ik ook bij Wintergast, eigenlijk een soort documentaire. Hallo, word eens even wakker. Realiseert u in welke wereld u zich denkt te leven, wat het niet is. Dat zijn andere dingen die spelen. Dus even terug naar Sloterdijk.

De Nederlandse, voor de Belgische kijkers trouwens, bekende Nederlandse filosoof.

een Duits filosoof, Hoho, met een Nederlandse naam.

Dus is het station Sloterdijk in Amsterdam vernoemd naar een Duitser? Ik dacht dat het een Nederlander was.

Nee, Sloterdijk heet nog eenmaal gewoon Sloterdijk en waarschijnlijk komt daar zo'n familienaam vandaan. De vader van Peter Sloterdijk was een Nederlander. Maar overigens, die is al op zijn derde jaar ongeveer uit zijn leven gebandjed en verdwenen. Dus daar praat hij ook niet over. Het had, geloof ik, ook een MSB-achtergrond van zijn vader. Dus een no-go. Ik heb in dat interview even over zijn vader willen hebben. Het was een no-go. Maar het is absoluut een van de grootste denkers van onze tijd. Die helaas ook in de richting van de cancelling terecht is gekomen in coronatijd, met mijn weten. het ook van van alles en nog wat betekent. En hij houdt zich... Hij heeft weer een boek gemaakt. Ik heb het hier, geloof ik, echt net niet liggen. Als een soort antwoord op zijn eigen werk uit 1995, waar hij natuurlijk totaal naast heeft gezeten. Want Europa weet niet wakker. Ze blijven slapen. En hoe? Dus goed, hij maakt een nieuw boek nu en dat heet Das Kontinent ohne Eigenschaften. Nou, dat is vrij naar de man zonder eigenschappen. Het continent zonder eigenschappen. Inderdaad. Ze zijn nihilistisch. Waardenloos. Ik heb het woord amatier erin gegooid. Amatier is zelfs erger. Amatier is de tegenovergestelde van wijsheid. Het woord was echt heel recent ontdekt. Het opent zoveel inzicht bij mij dat dat ene woord amatier is. Eigenlijk dat mensen er bewust van kiezen om niet informatie te toepassen.

Een van mijn bedenkens die ik Mij heel geïnspireerd te hebben door Jordan Peterson van zijn tijd was Rollo May. En Rollo May zegt ook van het tegenovergestelde van moed is niet lafheid, het is onverschilligheid. En die toenemende soort van onwetendheid of onverschilligheid is ook zo van, ja, Jezus zei, vergeef ze wat ze doen, want ze weten niet wat ze doen. Maar nu heb ik meer van, ze kiezen ervoor om iets niet te weten.

Dat is heftig, als je daar maar stilstaat. Dus zowel Socrates of Plato, één van die twee, ze verwerpen het allebei. En één noemt het ook echt zegt kwaadwillig, begrijp ik, in de overlevering. Omdat als je informatie en kennis bewust niet tot je wil nemen, wat ben je dan aan het doen? Is erger nog dan nihilisme? Zonder mich nihilistisch, maar dan ja... Maar nou komt het. Ik ben eerst vrij fel geweest op de burger die zich laaft aan dat Amathia. Maar ik moet die burger ook niet al te kwalijk nemen. Want ik heb er nog een week verder over naast te denken. Ik heb het wat aangescherpt nu. Wat er eigenlijk aan de hand is. En dat is eigenlijk wel ernstiger. We hebben te maken met systemisch geïnstitutionaliseerd Amathia. En dan weet jij waarschijnlijk wel waar ik het over heb. heb het over onze collega's van de mainstream media die in feite gewoon dat zijn. Zij hebben een filter gemaakt op het nieuws, op de werkelijkheid, waar zaken wel en zaken niet doorheen komen.

Ja, ik ben ook afgestudeerd journalistiek, hè. Ik ook. Ik denk dat jij van... Ik bedoel, niet links en rechts, maar van de linksere strekking kwam. Kees van der Peil ook, denk ik. Abgietelink ook. Maar ik was gewoon een nieuwsgierig jongen dat ook wel het onrecht ziet van kapitalistische dingen, de overheid allebei. Maar als ik dan zie hoeveel mensen hun kritische kijk verloren gegaan is of bewust zo heel nauw afschermen wat je wel en niet kan bespreken, daar raad ik echt om, want... Bij mij mag een bepaald iets niet onbesproken blijven, je moet het kunnen onderzoeken, maar je hebt zoveel linksere journalisten, de oldschool linksere journalisten in de jaren 90, die vragen stellen bij 9-11, bij andere conflicten, Rwanda, maar dan is er weer een conflict en dan die kritische kijk, die geopolitieke bril, die contextuele kijk is ineens weg. En dan denk ik eens, waarom heb ik die behouden? Ik ben ook deels zwakker geworden door sorgen over kaat. En heel veel van die traditioneel iets linksere mensen zijn om een duur meer conservatief of kritisch geworden en minder links geworden, omdat die vragen hebben van waarom kan ik bepaalde dingen niet meer onderzoeken en in vraag stellen? En daar zijn heel veel mensen die een gezond linkse kijk hebben, laten we zeggen, voor een stuk toch. Ik ben compleet terreurgesteld geweest in die linkse kant die dan politiek correct geworden is en steeds nauwer bepaalde wat wel en niet besproken kon worden. Terwijl ik vroeger vond die linkse mensen, dat daar net gewoon vrijheid en open discussies en systeemkritiek, daar vond je dat vooral. En nu vind je die systeemkritiek vooral aan de rechter- of conservatieve kant.

Ik ben een lange tijd, mag ik weleens weten? Ik ben een lange tijd. Niet alleen teleurgesteld, boos of verdrietig over geweest, maar echt ook verwart. Met Ab Gietling heb ik daar vaak over gehad, Martijntje Smits is daarover, Ewald Engelen. Er zijn gelukkig wel meer die zeggen, wij voelen ons gewoon verweest. Dat is eigenlijk het term die Fortuin in het verleden wel eens gebruikte. De verweegste maatschappij. Dat was dan ook al profetisch. Ik heb die as ook helemaal... Ik ben jeenzijds. Jeenzijds. Jeenzijds, links en rechts inmiddels. Het is absoluut iets wat volslagen achterhaalt is. Kijk maar naar het programma van Forum voor Democratie. Dat is het oude programma van D66. Dat ligt niet te geloven. Ja, directe democratie, de gozer burgemeester, referendum, noem het allemaal op. Dat waren de parels, hoe noem je het, de kroonjuwelen van D66 die die partij allemaal het raam uit geflikkerd heeft. En die partij is nu geïnstitutionaliseerd, antidemocratie, want tegen de referendum, tegen die directe inspraak, kijk wat ze aan het doen zijn. Er zijn gewoon... Een nieuwe as, zoals ik hem zie. is eigenlijk lokaal-globaal. Local versus global. Lokaal-regionaal versus die globalistische grote krachten van de Black Rocks en noem maar op.

Een beetje wat ik wel merk, dat is heel recent gebeurd, dus dat ik straks misschien nog wat dieper op ingaan. Ja, links bepaalt dan, vooral dan, als we van links mogen spreken, politiek correct laten we zeggen, of vooral de correcte term repressief tolerant, die bewaakt eigenlijk wat besproken kan worden, maar binnen links eigenlijk zijn er weinig tegenstellingen. Zij vallen elkaar weinig aan. Maar als ik kijk aan de rechtser of conservatieve of alternatieve stemmen, als je een beetje op Twitter zit, Het constant elkaar aanvallen op een meningsverschil en dan valt het uit elkaar. Dus links is wel... O, links.

Ja, dat klopt. Links hoort altijd, ja.

Ik weet niet wat jij ervan denkt, maar ik bedoel, ik ga me niet inhouden, ik vind Wiertöck gewoon een rat. Ik vind een rat die heel bewust gewoon bepaalt van wat wel en niet besproken kan worden en probeert toch met één been in de mainstream media te staan. En als ik kijk waar hij voor staat, zijn er toch veel overeenkomsten met Forum voor Democratie. En dan komt het eindelijk in de mainstream media en dan zit ze aan de tafel, Liedewijde Vos, en van alle thema's dat je inhoudelijk kan bespreken, waar je veel overeenkomsten hebt, kies je om eigenlijk vooral Thierry Baudet en een bepaalde framing van antisemiet, wat trouwens bijzonder raar is, een antisemiet die getrouwd is met een Joodse vrouw, dus de kinderen zijn dan zelf Joods, maar is een antisemiet. Dus dat hele framen en dat cherrypicken dan, vind ik gewoon heel raar. Het is nu heel actueel gebeurd, maar dat ik denk van, is dat nu als journalist en iemand die toch bepaalde idealen en denkbeelden gelijk heeft, met ja, 21 BBB, FVD, en dan kies je bewust dat eruit om eigenlijk een medestander te framen? Vind ik heel bizar.

Ja, laat ik daar iets persoonlijks over zeggen op dit geval ook, of hier te dukken in dit geval ook. Ik ken hem. Heb je? Prima. Ik had een heel vervredend gevoel. Twee weken terug was ik bij de Nieuwe Wereld. Fantastisch, altijd de Nieuwe Wereld. Ik vind het wel een van de beste platforms die we hebben in Nederland. Absoluut. Het voelde me helemaal thuis. Het was echt thuiskomen. Maar op een gegeven moment, oké, ik was even backstage. Nou, dan kom ik dan tegen. Onder meer Mona Keijzer, Maurice de Ronds, Dirk Duk, Arno Wellers, Rob, en wat Engelen. Maar even nu naar Dirk Duk. Hij denkt echt totaal op een andere manier over Israël-Gaza dan ik. Maar die hele zaal is ongeveer niet aanwezig geweest. Dus ik had echt zoiets van, zal ik dat onderwerp dan toch maar even een beetje laten rusten om hier gewoon op het vriendschappelijke te blijven. En ik ervaar als ik me via de menslinie een biertje pak, gelukkig heb ik daar niet een anonimiteit in. En dat wil ik ook niet. Maar ik zou graag het debat met hem een keer aan willen garanteren van de meneer. Ik moet dat denk ik toch maar eens een keer op gaan zoeken ook. Want ik snap hem daar ook echt niet in. Dat je dat je zo gemakkelijk weer meegaat in precies dat, in die idiote cancel culture, die framing culture, die toch heel erg links is eigenlijk van de regime. Dat je daarmee, inmiddels lieden wij gewoon inderdaad, ik heb het niet gezien, ik heb het gehoord, ik heb wat vlaarder van gehoord en gezien. En het gebeurt regelmatig met Thierry en blijkbaar nu ook met Liedewijschool. Nieuwe aan het firmament. Geef die meid gewoon...

Ik zal je een voorbeeld geven wat er gebeurd is, ook voor de kijkers. Wat er gebeurd is, is dat we hier Tuk aanhaalden van Thierry, er zijn toch bepaalde elementen in je partij. Bijvoorbeeld Thierry Baudet met antisemitische kenmerken, want hij heeft conversaties of hij liked sommige posts van Nick Fuentes. Maar ik denk dat van hoe ver ben je een gedachtesprong aan het maken en hoe een specifiek iets ben je nu aan het uitlichten. Je bent nu de associatie van iemand van je partijleden dan laten besmetten over jou als persoon en je hele partij. Ja, dan ben je toch aan het vremen. Ik weet ook dat ik nooit op Israël overeen ga komen met Wiert, als ik een podcast heb kunnen overpraten. Maar ik weet al andere dingen van Rusland, geopolitiek, islam. en ik wel drie goeie punten heb. Dus ik kan er dan voor kiezen, ik wil in verbinding blijven, laten we dat onderwerp ontwijken. Maar hij kiest dan wel het ene onderwerp uit dat je het meest op verschilt en conflict creëert. En dat vind ik dan wel eigenaardig.

Nou ja, dat terecht dat je dat aanstipt en opmaakt. Als ik hem de eerste keer tegenkom, zal ik hem dit persoonlijk ook wel in meegeven. Ik zal trouwens ook terugkijken dan, in dit geval nu. Dit had ik dus wel moeten zien ook, blijkbaar. Nee, voor mij dit jaar mag je ook best weten. Het is geworden moeilijker, maar ik heb wel toegestoten. Ik weet zeker dat 26 jaar heel gruwelijke dingen meemaak, vrees ik. Het voelt heel onbehaaglijk op het moment. Ik merk dat overal mensen kortere loontjes hebben. Information overload. Toch? Ik heb een beetje geplagiëerd van K.N. Hamaker, ook wel de term aan zich. Waar liefde verdwijnt, macht verdwijnt. Het is ook andersom trouwens zo, mind you. Waar macht verschijnt, liefde verdwijnt. Kijk naar dat Midden-Oosten, naar Gaza, naar Iran. Gaza, waar verleden, heden en toekomst van Palestijn is weggevraagd. Dat is onbevattelijk. Er is heel veel liefde nodig om dat goed te krijgen. Mijn motto voor dit jaar is liefde en herverbinding. Liefde en verbinding, maar er zit stiekem het woordje herverbinding tussen. En die zou moeilijk zijn. Want met een aantal mensen zou het ergens makkelijk verbinden worden. Iemand die gewoon prima vindt wat er in Gaza is gebeurd. Daar ga ik geen vriendschap mee aan. Maar ik wil wel het gesprek aan blijven gaan. En ik denk dat we dat weer met elkaar moeten gaan leren. En het debat ook wel degelijk weer moeten opentrekken. Want dat is wat ik mis. Ik heb één keer met Kees van der Pijl, Ab Flipse, en ik dus, bij Black Box, achter de balie gestaan. Ik zal het nooit vergeten. Ab Flipse, nou, Zionisten, christelijk, pro-Israël, Hamas, terroristen, heel extreem ook eerlijk gezegd. Ik vind hem daar echt gewoon doorgeslagen. Goed, ik sta dus met Kees van der Pijl, en wij denken allebei natuurlijk op dezelfde manier over Israël en Gaza, dat vreselijke, doorgeschoten Zionisme. een rough state op dit moment. Gewoon een rough state. Met Trump nu ook een rough state. Nou, lekker dan. En Engeland is net zo'n rough state. Althans, het bevindt daar. Wat ik zo mooi vond aan die desk is dat wij respectvol met elkaar om bleef gaan. En dat was apart, want in de zaal zaten... Nou, je kent de redactie van Lighthouse inmiddels en Blackbox dan. Dus we hebben de jonge mensen van Blackbox. En ik kreeg echt opmerkingen. Goh, wat gebeurde hier? Dat hadden ze nog niet eerder gezien. Jullie bleven gewoon aardig naar elkaar. Helemaal oneens, maar je bleef wel heel respectvol aardig naar elkaar. Dus ja, zo was het in de jaren tachtig en negentig ook. En dat was gewoon normaal. Het is... Wat is er gebeurd?

Wij weten dat we daarin verschillen, maar ik heb echt interessante gesprekken gehad met Ap. Wij verschillen op dit thema. Ik bedoel, wij verschillen op een bepaald thema. Moesten we hier terug op de podcast. Wij verschillen op verschillende thema. Ik heb geen probleem dat hij een standpunt heeft dat ik totaal niet achtersta. Ik vind alleen het framen van een bepaalde partij en een bepaald persoon die er dan niet aanwezig is, en dat dan gebruiken om iets te framen, dat vind ik laag bij de gronds. Maar ik vind, je moet van mening kunnen verschillen. En ik zou dolgraag meer mensen op mijn podcast hebben die van linksorigine zijn, ook Left Laser, je bent meer dan welkom, maar het is echt zoeken. bij mensen aan de linkerkant dat ik voel van, we kunnen toch nog gemeenschappelijke thema's bespreken, want ze zitten zo in de fuik van de voorgeschreven mening, en echt te hard, dat ik het moeilijk vind om met hen in dialoog te gaan, want veel fundamentele aannames kan ik niet eens spreken, of het wordt een scheldpartij of je loopt zo erg uit elkaar, dat ik weinig mensen aan de linkerkant vind, dat ik denk van, oké, dan kunnen we eens een zinvol gesprek hebben. Maar, zoals je zegt van, Ik zou meer constructieve gesprekken willen zien, online of offline. Mensen die van mening verschillen, argumenten uitwisselen en proberen beheersen. Want het is gewoon een schreeuwwedstrijd, een hysterische manier om zoveel mogelijk aandacht te krijgen en dan kleine bits te hebben zonder context. Maar dat is niet hoe je een diepgaande conversatie voert.

Overigens, ik moet echt zeggen, eer weer de toekomst en ook complimenten. Bij de Nieuwe Wereld zie je het wel gebeuren. De Nieuwe Wereld zit links en rechts, als je dan toch nog in het oude frame zou zitten, nog wel degelijk aan tafel en met elkaar in gesprek gaan. Dus dat moet ik ze echt meegeven. Dat ze heel knap ook aan dat platform en aan het team van Afferbrugge, Marlies Dekkers-Jelle en Hoogheer, dat ze toch heel duidelijk op hebben gelet dat ze een breed palet van mensen aan tafel hebben. Mooi, zeg mooi.

Weet je wat ik voel? Ik heb ook 2026. Ik voel ook intuitief dat het een heel gek jaar zal zijn. Ik denk dat er ook voor een deel, de laatste met die cancelcultuur en ook zeker vanuit links, wortels geplant zijn voor een heel rechts, autoritair, soms fascistische soort trekje, sausje, dat er een populaire politicus of persoon beetgenomen kan worden. Want ja, je kan heel lang mensen het zwijgen opleggen, maar om een duur borrelt wel iets op of maakt de macht via tegenstelling een gebruiker van. Het zou wel kunnen dat een autoritaire of iets rechtsere toekomst, dat sommige mensen zeggen van... Nu hebben we rechts de toekomst, maar dat is gewoon weer in die fuck met tegenstellingen. Nu kunnen ze dat weer uitspelen. Ik denk wel dat dat eraan komt binnen dit en vijf jaar ofzo. Er is een woedingsverboden voor autoritair rechtsconservatief regime of politiek. Denk ik. Het is maar een ballonnetje dat ik oplaad.

Nee, maar dat is ook iedere keer, dus dat zeg ik ook weleens hardop tegen mensen die nog wel aan a la Extinction Rebellion op de A12 staan, waarbij ze spreken van, jongens, wat ben je aan het zaaien? Ook als je ziet hoe er nu in Nederland met boeren worden geframed en kapot. En ik ben zelf boer, ik voel het me persoonlijk ook. Zo naar die polarisatie vind ik me opeens ook op het vlak met de boerplaats die het allemaal verkeerd zou doen. Het voelt bijna aan als die periode van de heksenverbranding, wijspreken. Dus dat continue groepsgewijs demoniseren van dit, van die, van zus, van zo. en dat dat doorgeslagen framen, ja, dat is één van de belangrijkste matrixdingen waar we echt voor snel overnacht moeten. Het is... Wel, als we het hadden

van de nieuwe wereld, goed boekje ook van Ad Verbrugge, de gezagscrisis, maar hij haalt het ook voor een stuk aan. Mijn boek zal noemen de conversatiecrisis, en er zijn wel linken tussen de twee. Ja, de democratie sterft als je niet meer in gesprek met elkaar kan voeren, als je niet meer in dialoog gaat. En als je niet meer in dialoog gaat, één kamp kan dan het dominante narratief bepalen, Maar als de andere kant dan weer wint, is het van nu gaan we wraak nemen of nu gaan we jou cancelen. Maar zo blijft die gekte maar gaande. Je hebt enkel gewoon een goeie verhouding als je dingen kan zeggen, je kan in gesprek gaan, je wil luisteren, je wil spreken en je voelt je gehoord. Maar in deze laatste tien jaar is het gewoon echokamers, mensen worden gecanceld, geghost, et cetera. Er is niet manier om in conversatie, wat ook staat voor in verbinding blijven, dat dat zorgt voor slechte verhoudingen. En slechte verhoudingen in een toxische grond, dat zorgt voor hele slechte uitgelusten.

Ja, goed. Zou het allemaal met Mind Control en MK Ultra te maken hebben? Het zijn vraagstukken die we serieus moeten bevragen. Ook daar vind ik het een heel raar idee dat we daar met z'n allen te maken zouden hebben met dat soort van programma's. Maar ik heb ook aardig wat hele relevante, gedegen Amerikaanse... In Amerika zit de podcastcultuur interessant, open aan Nederland. Ook links en rechts, beide kanten. Ik kijk ook naar Max Bloemendaal. Dus naartoe de Telano, Jeffrey Sachs, noem maar op. Nou, dat zal toch eigenlijk, als je dan toch weer dat oude frame links-rechts zou bezorgen, zou je het veel meer aan de linkerkant kunnen plaatsen. Ik probeer zoveel mogelijk aan die algoritmes te ontworstelen door Aan beide kanten van het gremia de informatie totblad komen. Maar ja, dat is toch ook een rare situatie. Je moet vandaag de dag echt je best doen om jezelf een weg te banen in de informatievoorziening. Ja, ik kijk allang geen tv, geen NCTV, zeg ik tegenwoordig in Nederland, en NATO-kranten. Ik kijk ook allemaal niet meer, dat is echt extreem. Ik snap ook niet dat mensen nog dat journaal überhaupt aanzetten.

Ik had al een presentatie gemaakt van 3 uur of 2,5 uur in het begin van corona. Wat speelt er? Wat speelt er achter de schermen? En ik zeg van mindcontrol, wat heb je daarvoor nodig? Controle van gedrag en controle van perceptie. Ja, we zijn er toch steeds dichterbij. Als mensen enkel maar die ideologische kijk zien op sociale media, waarvan je nog meer ziet van wat je wil of wat je triggert en vooral emotioneel beroert. En als je gedrag dan meer gestuurd, gecontroleerd, opgevoerd wordt door mensen die dat heel... erg kunnen sturen, dan heb je toch meer en meer mechanismen om je perceptie en om je gedrag te bepalen. Vroeger moest je het via een afstand doen, of MKUltra, of het Ebbenstok-instituut, of met trauma werken. Maar nu, als een groot deel van de realiteit van mensen elektronisch is en gestuurd wordt, dan kan je toch met de knoppen draaien. En dat verdeel- en heerspolarisatie is zo effectief. Dat is een van de basismechanismen voor mensen om ze... Ja, dat groepbehavior van ik behoor tot die groep, dat is de vijand. Je speelt ze uit tegen elkaar. Als je het kijkt als een schaakbord, je zet de pione, je zet de vijand en je stuurt het. Dat is wat... Als jij zegt van Grand Chessboard, geopolitieke kijk, dat is wel een van de goeie manieren om mensen hun perceptie en wereldbeeld... En ook een wij zijn de goeie, zij zijn de slechte in een veranderende wereld geeft dat wel een beetje stabiliteit in een simpele werkelijkheid. Want als je zoals ons probeert de werkelijkheid te ontcijferen, ja, dat is soms wel moeilijk, want er verandert zoveel en je staat zoveel op lossen.

Laten we eerlijk mogen zijn, ik vind het extreem verwarrend wat er in Iran aan de hand is. schuwelijk gezien dat dat islamitische orthodoxe regime zijn we vrienden niet. Maar ja, dan zie ik aan de andere kant dat die kleinzoon van de Shah staat te trappelen om als puppet te worden ingevlogen. De man waar we beelden van hebben dat hij gewoon met een keppeltje voor de klaagmuur staat in Jeruzalem. Ja, moet er dan ineens een Amerikaans-Israelische puppet worden neergezet die dan weer voor Shah gaat spelen? Daarom heb ik bij Wintergasten het boekje open gedaan over die gruwelijke reeks van politieke moorden, assassinations, liquidaties van de Amerikanen in de afgelopen tachtig jaar. Als je toch ziet hoeveel mensen op gruwelijke wijze gekozen op democratische lijstjes. Dat begon trouwens aan Iran in 1953. En dan wordt er een auditie op de stoel gezet in Congo. Daar moet je voor naar wintergasten. Een hele rustige opbouw van allerlei politieke leiders die eruit worden gehaald, die democratisch waren verkozen. En dat zien we nu open.

Die selectieve verontwaardiging. Dan sterven er mensen in een World Trade Center of sterven er mensen op een bepaald iets dat de camera opgericht is. Misschien dat jij het beter weet dan ik, maar ik denk dat er 200.000, 300.000 mensen gestorven zijn in de Rwandese genocide of zo. In een periode van zes maand tijd. En dan niet alleen doodgeschoten, maar met hakmessen of zo. En als het lichtje van de camera niet ingezoomd staat op dat iets, of geopolitiek, heeft het niet veel rol, dan is het maar gewoon zoals Stalin zei, als één iemand sterft is het een moord, als miljoenen mensen sterven is het een statistiek. En dat toont hoe erg dat je kan tonen van dit is hetgene dat belangrijk is en dit is hetgene dat we gaan negeren.

Even over dit thema, ineens kom ik er misschien bij te bidden. Dat ik nooit zal vergeten, dat was mijn eerste ervaring in Joegoslavië aan het front. Nou, niet zozeer, ja, wel het front. Het was de grens, zou ik maar zeggen, boven Kroatië. Daar zaten dus inderdaad blauwe helmen. Ik zal nooit vergeten, een heel lieflijk gezichtje. Een parasolletje. En een Afrikaanse VN-soldaat zat eronder. Een donkere vent met een heel grappig gezicht ergens. Maar ik was met een groepje. En er zat een jonge Kroatische jongen bij, een Amerikaan eigenlijk, die was op bezoek in Kroatië. En op een gegeven moment komt er vanuit die kant daar, komt er een serfje aanlopen, een serfje soldaat. Die gozer ging helemaal door het lint. Die ging echt zo... Oh, een Chetnik! Ik dacht net zoiets van, doe jij eens even de malen hier. Hij was echt gewoon blind van paniek en hij voelde, daar loopt een echte jetnik. Ik dacht wow, yes of course, dat is hier natuurlijk gewoon gaande geweest. Wat mij opviel in die hotelkamers, toen ik in Kroatië was tijdens de verkiezingen met Dutchman, en dat heb ik trouwens 20.000 mensen in Hitler goed zien brengen, dat de Oestasjas, even over de geschiedenis van Kroatië gesproken trouwens. En dan is echt die burgeroorlog gaande in Bosnië. Drie facties tegen elkaar vechtend. Kroaten, Bosnische moslims en de Servische nationalisten. En dan heb je nog het Servische leger op de achtergrond dat ze daar dan hoegenaam niet mee bemoeiden. Maar dat was natuurlijk op de achtergrond wel. En dat, nou, Foucault varg was een enorme frontlinie. Carlafage. En ik ben, dit speelt zich dan bij Carlafage af. Ja, en dan weer even terug naar die hotelkamer. Want ik was verkiezingswaarnemer. Ik was trouwens nog niet eens journalist. Ik zat op school journalistiek, maar ik was verkiezingswaarnemer. voor D66 was ik uitgevaardigd, de jonge democraten, om dat te volgen. En dat heb ik dus datzelfde jaar, een half jaar later, waren de verkiezingen in Belgedoe en die heb ik dus op dezelfde manier als verkiezingswaarnemer ook gevolgd. En toen viel mij op beide hotelkamers iets op. Als ik in Kroatië keek, dan zag ik allerlei Kroatische oorlogshelden. Van Dammel de Tweede Wereldoorlog, Dammel uit het jaar weet ik veel waar. In Serfische hotelkamers zag ik de slag op Mereveld uit 1389, meen ik. Tegen de Ottomanen, die overigens verloren. En dan zie je ook dan de Servische helden uit die periode enzovoort. Ik had echt zoiets van, wow! Dat gebeurt hier dus! Mensen worden helemaal geïndoctrineerd met dat... puur nationaal, toch wel giftige in dit geval, nationalisme ben ik niet aan zich tegen, alle vormen van nationalisme, maar nationalisme kan een hele bruine, donkere, extreme, gevaarlijke kant hebben. Nou, dat had hij daar dus. Maar dan zie je dus dat die identiteiten, dat de identitairheid in elkaar op wordt gebocht en gewerkt. Dat dat groepthink, en ik beschrijf je net hoe mensen naar elkaar keken, elkaar hadden gedemoniseerd. Ja, en dat zit dus nog wel op m'n Netflix. En als ik dan nu in het heden kijk, dan denk ik, wat zijn we in Nederland met elkaar aan het doen? Dat scheelt niet veel. We hebben straks de Amsterdammers tegen de boeren op het platteland, met de hooivorkers, versus, ja, met de regenboogvlag. En ook dat vlagvertoon, hè. In Nederland, boeren rijden het platteland op, daar hangt een Nederlandse vlag op z'n kop. En dan rijden ze de stad in, daar hangt een regenboogvlag. Dat vlagvertoon. Ook zo tribaal. Zo'n tribalisme. Oh, ik heb er een broertje dood aan. Ik ben een harmonieus mens. Een mens van balans en vrede, noem maar op. Dat is bij me. En dat moet ik leven in deze tijd.

Heb jij je ook afgevraagd hoe dat moet zijn als je in de loopgrave zit en gewoon een andere medemens moet neerschieten die toevallig in een ander grondgebied geboren is? Ik vraag me echt af. Dan moet ik toch echt cognitieve dissonantie hebben. Zeker als ik iemand gedood heb dat het juist was. Maar er moet vreselijk schuldgevoel zijn om dat te beseffen. Dus ik kan het wel begrijpen, stel, ik begrijp het niet akkoord gaan, maar we begrijpen, we gaan dan mainstream media uitgaan, als Rusland Nederland zou binnenvallen en ze staan echt in je grondgebied, we moeten ons land verdedigen. Niet dat ik zo denk, maar is wat. Maar kan je je nu voorstellen dat jij een Nederlander bent en dan zit je in een loopgrave in Oekraïne en dan moet je op de Rus gaan schieten, want dat is de vijand, en dan ga je daarin mee en geen vragen stellen, wat doe ik hier, voor welke belanging vecht ik, en dat je denkt, dit is de moeite waard om nu voorop te staan. Ik kan dat voor mezelf gewoon niet voorstellen.

Jij zult het ook zien bij Wintergasten, dat ik begin met de Eerste Wereldoorlog nota bene. Die idiote loopgrave. Een paar observaties daarover, wist je dat de aantallen doden, Die enorme aantallen doden. Denk jij dat dat in diezelfde periode gemeld werd ergens? Denk je dat de Engelsen wisten hoeveel Engelsen de Stephen Front in België, in Frankrijk, en denk je dat de Duitsers wisten? Nee. Er zat een censor op. Een tutor, een censor. Er kwam niks door de censuur. Die Spaanse griep, daar heb ik het over bij Wintergasten, die brak niet uit als eerst in Spanje. Die sprak uit achter de frontlinies, waar die Amerikaanse soldaten, die kruisgevangen waren genomen, daar droegen die griep bij zich. Dus Ludendorff zei al, We hebben een onzichtbare vijand, want ineens werden ook de Duitse soldaten ziek. En dit heeft overigens meer slachtoffers gekost nog, 18 miljoen, meen ik. Die Spaanse griep in totaal in Europa, dan de oorlog. Maar die oorlog, bij mij weten... Oh, deze doe ik even uit mijn hoofd, dat is slordig. Zou ik er eigenlijk op moeten zoeken. Ik meen 8 miljoen doden in de frontlinies. En dat cijfer, dat is pas ergens eind jaren 20, begin jaren 30 naar buiten gekomen.

Ja, maar ik bedoel... Ah, ik heb er ook met Kees van der Peijl over gepraat trouwens. Ik heb met Kees van der Peijl ook al over gepraat. Volgens mij is daar gemanipuleerd of een financiënstroom langs de ene kant de kraan aangezet of langs de andere kant de kraan uitgedraaid. Want je kan kijken naar Wereldoorlog 1. De eerste twee jaar waren de Duitsers aan het winnen eigenlijk.

En die Duitse keizer, daar ga ik een film over maken dit jaar, samen met een hele ploeg met Jaap Olverda, een historicus, die heeft uitgevogeld dat die Duitse keizer was niet de foutdruk waarvoor hij werd gehouden. Ze waren allemaal fout, het was geen heilige. Maar die man had die oorlog echt niet uitgeprobeerd te voorkomen. En toen hij er eenmaal was, heeft hij pogingen gedaan om het te beëindigen. En ineens komt ook die Amerikaan nog het toneel op. En dan ontstaat die begrip en dan verliest hij het. En dan hebben we het hier over de Oktoberrevolutie, die Bolshevisten in Rusland.

Ja, Rusland trekt eruit de weg. Ja, dus de grote troepenmacht dat eigenlijk niet meer actief is.

Nee, het was een neef notabene van mijn familie ook, die Keizers. Iemand zei mij uit die familie, die zei het was eigenlijk een ordinaire familieruzie in Europa. Tussen de koningshuizen van dezelfde familie. Maar goed, speelt ook mee. Heel raar. Maar goed, wat je gewoon ziet, het imploderen van Europa, het verdwijnen van het Duitse, het Oostenrijkse en het Russische keizerrijken. En wat hebben we toen in de plaats gekregen? Een hele hoop ellende, die eigenlijk meteen ook al de oorzaken vormen voor die Tweede Wereldoorlog.

Ik denk ook, de Wereldoorlog II trouwens, als ik dat analyseer, dat is een andere kijk, ik denk. Niet dat Hitler Europa wou veroveren. Integendeel, ik heb daar verschillende argumenten voor. Eén groot argument is ook Duinkerke. Als men Duinkerke bekijkt, Hij had een groot deel van de troepenmarkt daar kunnen vernietigen, maar waarom deed hij dat niet? Omdat hij van plan was om vrede te sluiten met Verenigd Koninkrijk. Alleen de bankiers wilden natuurlijk oorlog, eerst Verenigd Koninkrijk steunende en dan ook Amerika in de oorlog trekkende. Maar dat is ook een hele kijk dat je denkt, hoe kan je dat nu zeggen? Maar dat is ook, net zoals je aanhaalt, de meeste films over Wereldoorlog 2 zijn ook jaren 60, 70, 80. via Hollywood, met de mensen gepusht, in de boeken. Dus dat lijkt de dominante kijk te zijn, maar als men dat wat opentrekt en echt naar omstandigheden kijkt, heb je soms een veel bredere kijk, maar het voelt zo onwennig, omdat het zo absurd klinkt, omdat je zoveel een eenzijdige kijk gehad hebt, duren de laatste 60 jaar, dat je gewoon een gek lijkt.

Nou, het is wel belangrijk om hier wat over te zeggen, want ik ga niet helemaal mee met jou in dit geval. Ik vind Hitler wel een gruwelijke figuur in het begin is. Maar er is vrij recent, ook de andere krant heeft daar wat over geschreven trouwens. Ze hebben hier namelijk de plek even kwijt van een paar historici die hebben ontdekt dat Hitler al in 1923, toen hij met mijn kant bezig was, een Britse geheim agent naast zich had zonder te weten dat dat een Brits geheim agent was. Die eigenlijk heeft gecoacht, gepusht en mede gemodelleerd. Wat je eigenlijk ziet is dat hij de Zelensky van zijn tijd waarschijnlijk is geweest. Kijk, waar ik wel in mee ga, ik denk dat dat een thema is dat ik graag op tafel leg. Jongens, we moeten opnieuw naar onze eigen geschiedenis gaan kijken. En dat is best lastig, want ja, heel veel ooggetuigen zijn inmiddels toch wel dood. In ieder geval van die Eerste Wereldoorlog en ook steeds nu van die Tweede Wereldoorlog. Maar daaraan mogelijk moeten we opnieuw gaan kijken van, wait a minute, what the fuck happened real? Want wat een aantal dingen die me nu wel duidelijk zijn, is dat die hele bisbank, zo fout als het maar zijn kan, de Tower of Basel, de Bank of International Settlements in Basel, die was opgericht door Verzeyen om die herstelbetaling van die Duitsers te regelen. 1919 geweest. Pas in 1929 wordt die bank dat werk opgericht. Heel raar, naast het station in Basel, in een hotel, met een klein deurtje en een geheime kamer. Bizar. En vervolgens zie je dat die bank is heel erg gebruikt bij contrabanden, bij eigenlijk de militarisering van Duitsland. Het is een these die ik zeer serieus neem, waar ik heel erg van geschrokken ben. Aanvankelijk dacht Hitler, dat die Engelse achter zich had staan met het aanpakken van de Bolshevisten van Rusland. Dus de idee om Rusland binnen te banjeren, maar eigenlijk daarvan was het idee dat die Engeland daar in mee zou krijgen zelfs. Dat het, nou vage, het klinkt vage, je moet het dan wat beter uitzoeken, maar helemaal onnederlijks.

Maar je had op dat moment een fascistische stroming ook in WK. Ik krijg die namen ontsnappen nu van die persoon daar, maar ja.

Boent, Boent in Amerika. En die Edward in Engeland was op de hand van Hitler, weet je nog? En ineens komt Churchill en die Edward wordt aan de kant gezet en we krijgen die andere koning. Dus er lijkt heel erg op een enorm dubbelspel te zijn gespeeld. En uiteindelijk is het ook wel inderdaad gebeurd. Die Duitsers hebben Rusland aangevallen. Er zijn, wat is het, 23 miljoen, 26 miljoen Russische doden gevallen. Dat beseffen wij niet eens, hè. Wat een offer die Russen hebben. Die hebben eerst Napoleon aangevallen geweest. Dan in de Eerste Wereldoorlog een oorlog gehad. En dan komt er nog een Tweede Wereldoorlog. Drie keer minstens, als het niet vaker is, de Europeanen op bezoek gehad om daar... Om wat? Wat hebben we tegen die Russen?

Om even te corrigeren, ik ga niet akkoord met wat je zegt, want ik vind Hitler geen fantastische persoon. Dat heb ik ook niet gezegd en dat zou ik ook nooit zeggen. Ik weet gewoon niet of Hitler per se buiten groot Duitsland territorium wou innemen. Ik weet wel dat de grootste tegenstander voor mij, volgens mij Hitler, waren de bolchevisten. Ook binnen Duitsland zelf, de strijd daar tussen... Als je het extreemrechts wil noemen en communisten was groot, want qua stemmen hadden de communisten veel stemmen. Waarschijnlijk zou hij wel een oorlog gestart hebben tegen Rusland, want hij vond die communisme wel een grote vijand. Alleen de kanttekening die ik nu inneem... En wat jij ook aanhaalt met Zelensky, is dat het conflict in Rusland en in Oekraïne ineens ontstond. Ze vielen binnen vanuit niets. En dan het conflict daar in Duitsland, als je kijkt naar herstelbetalingen, als je ziet van Oost-Pruisen daar, en Danzig, en dan die historiek, of Jugosla, en altijd op de Balkanoorlog voor Wereldoorlog I, dat je daar ziet dat daar zaadjes zijn geplant. En dat historisch contextueel denken, Dat vind ik wel vaak belangrijk, maar we leven nu in een maatschappij dat alles gewoon zo simplistisch is van zij zijn de slechte, zij zijn de goede en dan is dat ineens gebeurd. De meeste dingen gebeuren niet ineens.

Nee, 100% met jou eens. Het is zeer verontrustend om dan op dit moment te zien hoe ernstig mensen door de propaganda zijn gehypnotiseerd. Anti-Russische, anti-Putin, dan weet ik wat er geweest is. Ik ben geen Putin-lover, maar dat versta je misschien nog wel. Ik denk wel dat ik iets van die man begrijp, ja, intussen. Maar wat zo extreem is, dan zegt Marie-Therese de Haar iets heel scherps over. Echt iets heel scherps. Scherpe observatie. Aan het einde van het gesprek helemaal. Zegt ze van ja, het gekke is, die Russen, die hebben altijd rare regimes boven zich gehad met het communisme. Ja, die weten wel wat propaganda is. En dus die nemen dat niet serieus. Die luisteren nou niet naar je. Weet je, die weten dat het propaganda is. Maar hij zegt ze, hier in de Westen is heel veel propaganda. Maar mensen geloven ook in die propaganda. Ze slikken die propaganda als zijnde de realiteit en het nieuws. Al meteen bij die inval van die speciale militaire operatie, hoor je hem, van Koetin, dat zijn dezelfde woorden als in Kosovo werden gebruikt door de NATO, om bij Kosovo er binnen te banjeren om de Albenezen te bevrijden van die Servische militairen die de Albenezen aan het uitmoorden waren. Daar kun je voor of tegen zijn, maar er is daar wel in Kosovo Servisch gebombardeerd. Er zijn meer explosief materiaal neergekomen dan op Hiroshima in 79 dagen tijd. Dat is gigantisch gebombardeerd geweest. Wat hebben we gedaan? Dat is een soeverein land, dat is door de NATO gebombardeerd en binnengevallen. En Kosovo, als provincie van Serbië, is daarvan losgegevormd. En nou komt het. Daar is dus een NATO geplaatst. Bonstil, heet die. De eerste Amerikaanse generaal blijkbaar die dat gedaan heeft. Die operatie was er eigenlijk gewoon. Want dat heb ik ook ontdekt bij die intocht van die KFOR. De Russen waren eerder, net als Berlijn, dan die Engelse en Amerikanen in Argentina. Want die Russen die hadden troepen geplaatst op het vliegveld bij Pristina. Waarmee ze de pas af hadden gesneden om die intocht van die NATO troepen... Ja, die hadden daar wel een handicap mee natuurlijk. Die hadden dat vliegveld wel weer gebruikt. Maar die was... Ik ben er overheen gereden met een Serfse fikser. Dat was wel slim. En die had een vriend die daar werkte op dat vliegveld. Ik ben misschien wel de enige journalist geweest toen die een ritje heeft gemaakt over dat vliegveld. Het is... Bizar dat je gewoon beseft dat die geopolitieke lijnen van vandaag de dag, dat de mensen dat dus niet zien. Wat werd mij gezegd door een Rus? In de avond in Pristina zaten we allemaal in dat hotel. Spannend, oorlogsjournalistiek. Na een avondloop kun je je voorstellen dat het drank gaat in de man, zou ik maar zeggen. Een hele fles van wodka bij die Russen erin. Maar één ding, zei een Rus, dat ik nooit ben vergeten. Hij zei, wat hebben jullie hier gedaan als Westerse machten om zo met dit land in te vallen? Dat is wel een president. President, hoor je hem? En Poetin kwam dat jaar aan de machten, eind 99. Daar begon Poetin en die heeft het ook allemaal meegemaakt. Dus Poetin gebruikt eigenlijk hetzelfde narratief om te zeggen, ja, er wonen Russen. En dat is ook zo. Er wonen inderdaad Russen. 14.000 doden zijn er gevallen vanaf 2014 in die Ja, die burgeroorlog die ook daar, à la Joegoslavië, aan ontstaan was. Dus wat zegt Poetin? Eigenlijk hetzelfde als de NATO.

Weet je wat ik ook... Ik bedoel, historisch weet je het trouwens. Ik heb niet opgezocht wanneer is Oekraïne ontstaan en hoelang bestaat het al. Eigenlijk bestaat Oekraïne als land eigenlijk niet lang. Eigenlijk is dat een soort van samenhangsel van Oud-Polen en Rusland.

Het is een grensland, Oekraïne. Het betekent, ik geloof, letterlijk zo ongeveer zoiets als grensland. Waarbij het oostelijke gedeelte van het land, voorbij de Dnieper, Ja, meerderheid 60, 70, 80 procent zo niet meer Russisch is, was en nog steeds. En het Westen is inderdaad een soort ammogaan van Paul von Gage, zegt het al. en heel veel, dat is ook zo frappant, dat in de oorlog heeft Stalingrad vreselijk huis gehouden natuurlijk, de Holle Mordor. Heel veel doden gevallen, dus er was een enorme haat in het westen van Oekraïne met name tegen de Russen. En die gingen mee vichten met de naties. En dat dat nazi en die militie's, die togen zich nog steeds.

Maar ja, begrijpelijk. Gezien de context zou jij waarschijnlijk, als jij in dat gebied bent zo afgezien uit van Stalin en dan komt iemand je bevrijden, dan zou jij waarschijnlijk ook een nazi-sympathisant geweest zijn. Om dat context te willen... Je bent blij dat zij komen... Ik praat het niet goed. Ik probeer dingen contextueel te kaderen. Daar komt die Bandera-Nazi-beweging vandaan, omdat Oekraïne veel geleden heeft onder Stalin. Maar daar heb ik zo'n frustratie mee. Waarschijnlijk is het hetzelfde in Nederland. Als ik bekijk hoeveel journalisten of debat dat je echt ook, laten we zeggen, de Russische kijk besproken wordt. Dat is 1 op 50, 1 op... Hoe kan dat nu? Ik bedoel, het is perfect als mensen komen van... Oekraïne is soeverein, je mag niet invallen. En hun argumenten... Ik kan er misschien niet mee akkoord gaan, maar goed. Jij hebt je argumenten. Maar er is zo'n eenzijdige kijk op het hele debat. En dan had ik toch het gevoel dat je vroeger toch meer argumenten kon uitwisselen. Maar die kant wordt gewoon niet getoond en niet besproken.

Ik heb denk ik zo'n vijftien columns erover geschreven op Indypen. Ook een prachtig medium natuurlijk, Indypen, als je dat platform kent. Een geweldige kritische ondervangcursus, journalistiek wordt daar bedreven. Echt goeie, hele goeie duidingen en analyses. Dat is ook een heel mooi deel van de nieuwe media, de nieuwe upstream alternatieve media Nederland. Ik heb twee series gemaakt over slaapwandelend de derde wereldoorlog in, onder de titel kun je het vinden. Daarna dacht ik, weet je wat, ik vind een rot titel. Ik maakte op weg naar gerechtigheid en vrede. Had ik niet moeten doen, had ik bij die oude titel moeten blijven. En wat is dat slaapwandelen in de wereldoorlog in? En die angst had ik eigenlijk al twee jaar geleden. Het zou toch niet zo zijn dat mensen allemaal in deze psychose en hypnose en die NATO-propaganda gaan trappen? Want dan resulteert dat dat onze kinderen en kleinkinderen straks naar het oosten gaan en dan niet door een Russisch soldaat met een geweer, maar door een drone die loopgraven uitgebombardeerd worden. Daar sterven. Mogelijk zijn er al een miljoen Oekraïners dood. Dat is waar gewoond. Je hoort er allerlei getallen. 1,7 heb ik voorbij horen komen. Dat is de Eerste Wereldoorlog. Er komt een dag en dan gaan we het horen hoeveel Oekraïners er inmiddels op zijn. Waarschijnlijk zijn ze op. Je hebt het gehoord, Mertz. We kennen al die idiote uitspraken over de oorlog met Rusland, de dienstplichten invoeren. Het lijkt wel gewoon een hypnotische, psychotische machine. waar mensen gewoon helemaal in mee worden gezogen, in meegaan, onnadenkend, zonder bewustzijn. Ik pleit altijd in mijn leven lang al voor bewust ZIJN, twee woorden, bij hoop let dus. Let nou op. Ja, het is hallucinerend om in deze tijd te leven.

Ja, stel je voor dat je... Het zou twee kanten kunnen uitgaan. Stel je voor dat je in plaats van coronacijfers de cijfers van het aantal doden in Oekraïne toont. En dan getuigenissen van ik heb mijn zoon verloren, mijn man is gestorven, ik ben alleenstaande moeder. Of dan een getuigenis van iemand met een geamputeerd been. Net zoals dat we de ergste gevallen zagen van covid. Zou je dan ook niet de perceptie had kunnen kapen van oké, dit moet stoppen. Er is zoveel menselijk leed. We moeten gewoon rond de tafel zitten en eens vrede bemiddelen.

Zie je de verbinding met de Eerste Wereldoorlog? Zie je wat ik bedoelde te zeggen met dat de censuur in die tijd totaal was en dat we nu, met alle moderne middelen die we hebben, het internet en social media, dat we nog steeds net zo in een totale censuur leven. Als in de periode 1914, 1918. Die parallellen zijn zo heftig en bizar. Het is... Ik moet zeggen, vroeger begrijp ik de Eerste Wereldoorlog nooit. Ja, nu dus wel.

Ik heb een voorliefde voor mensen zoals Huntress Thompson en C-Ride Mills, met z'n leren jekker, althans ook links, met z'n moto, hoe hij door Latijns-Amerika aan het rijden is. Ik vraag me soms af, stel je voor dat ik dat mannetje pak met die kritische kijkter opste van het systeem. Zou hij zijn kijk nu aanpassen en zeggen van ja, dit is gek? Of zou hij gewoon denken van nee, ik ga mee met wat de propaganda voorschrijft? Dat vraag ik mij soms af. Want ik dacht dat die mensen het systeem in vraag stellen, maar heel veel van die mensen die ik dacht, die stellen het systeem in vraag. Die gaan gewoon mee met die eenzijdige kijk. En ik vraag me af, is dat dan plapout opportunisme? Onderschat ik die brainwashing? Of wat is daar aan de hand van die helden van vroeger, die vechten tegen het systeem, die zitten gewoon in die fuik? Stel ik je in vragen bij die...

Eigenlijk zijn wij het de helden van deze tijd, denk ik. Wij zijn wel degene die die vragen stellen. Je zult jezelf niet zo snel een held noemen, ik ook, maar toch vind ik het van ons wel moedig dat we gewoon tegen dit algemene narratief aan het ingaan zijn, met kennis van zaken. We hebben echt wel ons huiswerk gedaan om ons te verdiepen in die spookgeschiedenis van dat verleden, die een hoop, niet alles, een hoop verklaart. Je weet het, de proxy oorlog is het niet meer door die neocons, de coldwarriors, Engelsen en ik vrees op Mossad, Israël, ook bij betrokken is wat er in Oekraïne gebeurt. We hebben ons meelaten sleuren, meelaten zuigen die kant op. Wat leuk om je op te melden, vanochtend kwam ik op de x-account van Ewald Engelen, in het Nederlands overigens, een vertaalde petitie, pleidooi, van Jeffrey Sachs tegen over een nieuw echt Europees buitenlands beleid, waarbij Europa moet leren op zijn eigen benen te staan, los moet weken, absoluut los moet weken van Amerika en nog mooier, zich moet beseffen dat Rusland en het Euro-Aziatisch continent, dat hoort bij Europa, sterker nog, als we als economische wereld opstaan, dan zullen we grondstof technisch het daar vandaan moeten halen.

Je hebt een kaartje daarachteraf. Hoe ik het soms bekijk, is van... Ja, risk. En daar is Amerika en je moet de grondstoffen hebben. Maar je wil geen troepen op je eigen bodem. Dus wat doe je? Je zorgt ervoor dat je vijand onder elkaar zit te vechten en dat daar de grondstoffenlevering bemoeilijkt wordt. Midden-Oosten moeilijk en dan vanuit Rusland moeilijk. En jij bent gewoon dat continent aan het domineren met rode pinnetjes zoals RISK. Je hebt een hele goede defensie en je voert een afstandsoorlog. En je vijand putt zich onderling uit, verenigt niet zodat ze een sterker blok zijn en jij blijft onantastbaar vanop afstand dingen besturen. Zo zie ik het eigenlijk, voor een stuk.

Een truc die het kolonialisme altijd heeft gedaan, in Indonesië, in Afrika, en nu zijn we zelf Afrika hier in Europa, ten opzichte van de Amerikanen.

Als de wereldoorlog twee is, en ik denk wel dat het tanend is, maar het is een stuiptrekking van een tanend systeem, is Amerika zo dominant geweest in de politiek bepalen. Je hebt zoveel voorbeelden, je hebt Korea, je hebt Vietnam, Je hebt Chili, je hebt Irak, je hebt Afghanistan, je hebt Libië, je hebt Syrië. Je moet niet alleen kijken naar de conflicten dat ze ingestapt zijn, je moet ook kijken naar die landen en het gevolg ervan. Zijn die landen beter geworden in het algemeen? In de hoofdzaak niet. die hebben illegaal internationaal recht overtreden en gewoon via machtspolitiek een gang gegaan. Hoe lang gaan we dat nog tolereren als ze zijn misschien 2% van de wereldbevolking, of minder, of 3%, max 5%, die domineren wat er met de wereld kan gebeuren en waar ze ingrijpen? Er zijn toch talloze voorbeelden dat dat gewoon een bullypolitiek is, dat dat toch niet kan?

Ja, het maakt geen zakken of je links of rechts bent. Dat hebben we allemaal in Europa dus gewoon ook last van. Dus ik heb exact hetzelfde wat jij hebt, van hoe lang laten we deze ellende over ons heen komen. Mind you, Oekraïne, het is eigenlijk geografisch het hart van het Europese continent. Het ligt precies tussen Rusland, Euro-Aziatisch continent, en onze westelijke Europa in. Het is onze broodmat. Het is de meeste vruchtbare grond van heel Europa. Ook motorbenen daar. En inderdaad nog een hoop grondstoffen. En wat hebben we gedaan? We hebben de proxyoorlog door Amerikanen laten vechten. Met al onze militaire middelen en ons eigen geld. We hebben onze eigen gaspijpleidingen in Orsling op laten blazen. Zie absoluut naar de film cover-up over mijn collega Simon Hirsch. Echt iedereen aanbevelen. Kijk vanavond. Fascinerende film. Die man was als kritisch onderzoeksjournalist eigenlijk in de jaren de Vietnamoorlog al achter hoe rot die Vietnamoorlog was. Dus, leersamen filmen ook trouwens, misschien. Een podcast op zichzelf waard, misschien niet bij mij. Simon Hirsch, helaas, die laat zich niet meer interviewen. Dit is eenmalig iets dat hij zich op zijn 88ste, één van de allerbeste onderzoeksjournalisten ter wereld. Die legde gewoon bloot dat de North Sea werd opgeblazen door de CIA. Hij is zelf Amerikaan. Als iemand contact heeft met de CIA, is hij het. En wat hebben we het beste gedaan? Hier heb je hem weer. Amartia. Dat is kennis, informatie, van de allerbeste onderzoeklisten ter wereld, op z'n 88e, blootgelegd, right in your face. Hebben we het ook? Nee, dat is ongeval.

Heb je ooit al risico's gespeeld, Marcel?

Amartia. Nee, eigenlijk niet.

Als je risico's hebt, heb je dus wereldwijd. Je hebt Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Afrika, Europa, Azië en dan heb je Australië. En wat doe je als je een continent wil hebben? Dan zet je genoeg troepen op dat grensgebied. Als je een dobbelsteen wil laten rollen, is het te moeilijk om het in te pakken. Wat zien we nu met Venezuela? Wat zien we met het Midden-Oosten? Wat zien we daar met Oekraïne? Wat zien we met Taiwan? Daar zitten onze troepen, in het grensgebied. Ze moeten moeite hebben om Afrika in te nemen. Ze moeten moeite hebben om Latijns-Amerika in te nemen. Ze moeten moeite hebben om Rusland te veroveren. Daarom heb je dat grenscomplect en die grensgebieden en dat die samenwerking minder wordt. Maar, daar denk ik dat het Westen en zeker Europa zich overschat, Afrika is zich ook aan het ontwikkelen. Indonesië is zich ook aan het ontwikkelen. Brazilië is zich ook aan het ontwikkelen. De wereld staat niet stil. Ik denk dat de westerse bevolking misschien 7%, max 10% van de wereldbevolking is. Dus hoe de komende jaren eruit gaan zien... Ik vrees dat de vlam van Europa in het westen steeds meer gaat tanen en dat de demografische ontwikkeling, allianties, Afrika, Azië, dat het veel meer die richting uitgaat.

We hebben helaas te maken met een elite die Europa tot zelfmoord heeft aangezet. Helaas zijn we al een flink eind in die zelfmoordsubstitute beland. Kijk naar de ingestorte industrie in Duitsland. En dan kijk je überhaupt om je heen. De sfeer die er bij alles en iedereen is. We hebben gewoon helaas met een fazaal elite te maken. En het idioot is, terwijl datzelfde Amerika van Trump zich nu deels op tegen datzelfde Europa richt. Ik denk ook een verwardheid. Maar nogmaals, kom ik terug waar we dit gesprek begonnen. We hebben helaas ook gewoon een politieke bestuurdersklasse die het intellectuele vermogen van geopolitiek blijkbaar überhaupt nooit op de radar heeft gehad en gewoon is meegezogen in een domme politiek waar ze uiteindelijk ook helemaal niet meer van terugkeren. En ik vrees dat er ook veel voor wordt betaald. Het is als je kijkt naar Syrië, wat er ook hoeveel miljard er is geïnvesteerd door Turkije ook trouwens, en Israël, Amerika, om maar mensen te briben om Assad heen. Zodat je het hele systeem van binnenuit uitholt. door mensen gewoon te betalen. En dat is Venezuela blijkbaar dus ook weer gebeurd. Het hele ring rond van de elite van Venezuela en in dat leger, haar generaals, die zijn gewoon bam, gebribed, gekocht door de Amerikanen. Dat is eigenlijk heel veel geld. Ja, het is heel naar om Ik wist altijd wel dat die wereld zo rot was. Maar ja, misschien is het ook wel wat niet naar dat het zich zo nu openlijk aandient. Want ja, dat is wel ook weer hoop, zou je kunnen zeggen. Nou zouden toch heel veel mensen dit een keer moeten kunnen zien. Als je het nou nog niet ziet, dan ben je toch al ziende blind. Maar ja, Amartya, ik hoop toch dat dat bewustzijn er doorheen breekt. En dat we met z'n allen zeggen, Europa is opnieuw gaan opbouwen. Sloterdijk in 1995 zei, als Europa er waakt, als we nou nog niet de moment pakken om wakker te worden van, hé, waar zijn we beland? Het is allemaal met z'n allen anders gaan doen. Dan zullen we onze eigen politiek weer moeten gaan vormen en onze maatschappijen hier in Europa weer opnieuw moeten opbouwen. Ik ben met gagelijk letterlijk al begonnen. Ik vervoelde in 2016, 17 deze shit op de ene of andere manier. Ik las veel. Tuurlijk heb ik niet voorspeld exact wat er nu aan het gebeuren is, maar ik vervoelde Klopt niet. En ik kan wel journalist blijven, maar die journalistiek was al uitgehold. De onderzoeksjournalistiek was al non-existent en dood. Dus ik ben gewoon gaan boeren en gaan nadenken. Oké, wat kan ik persoonlijk als Marcel wel doen? Nou, ik ben het gaan doen. Gaan we kijken. Twee bakkeristas. 120 hectare met 20 soorten graan. Waar je allerlei extra brood en bier van maakt. En dit moeten de vissers ook gaan doen. En dan moeten de fruittelers ook gaan doen. Dus visgeluk, fruitgeluk. Doen we het. En dat voedseldomein is wel de basis. Want als je je voedsel al kwijt bent, dan kun je de rest sowieso al vergeten. Het is de basis van je soevereiniteit en je autonomie, je eigen eten. Dat is wat er in 2013 door mij heen ging. Daar komt het allemaal toch al vandaan waarschijnlijk wat ik aan het doen ben. Ik zat in de auto en ik reed ter hoogte van de Albert Heijn in Hoostenburg, waar ik normaal voor regeerde, zou ik maar zeggen. En ik sta bij het stoplicht en ineens Ik was bezig met uitgebeent dat boek over onze voedselproblematiek en zo. En ineens zag ik leegschappen. Dat was een soort beeld. Ik was aan het helder denken als het ware. Een beetje de connecting dots. Wacht even, Nederland is heel kwetsbaar, omdat we heel veel voedsel in Nederland, juist in Nederland, 80% van het voedsel komt niet uit Nederland. We hebben gedaan. Dus ineens realiseerde ik me van wow, lege schappen. En die heb ik nog echt gezien ook. Op een gegeven moment was er een keer een stroomstoring en waren die schappen van drie kwart allemaal leeg. Fantastisch, bizar. Dus nou ja, kijk naar die sneeuw en de schippel die dicht zit. In no time kan zo'n systeem allemaal worden geblokkeerd. Daar kwam bij mij al vandaan van, hé, wat kan ik doen? O ja, wacht, ik woon hier op de Veluwe. We hebben hier nog akkers, niet veel meer. Allemaal naar de natuurmankementen zijn de stadsboswamberen gegaan. Die hebben alles lopen versralen. Nu hebben ze de stikstofgekte uitgevonden om de boeren, de laatste boeren, het leven meezuren en omhoog te maken. Al die gektes moeten af van de gektes. Maar nogmaals, ik heb daar al dat inzicht eigenlijk gehad van, ja, wat kan ik wel? En verrek, wat ben ik tien jaar later gaan doen? Precies dit. Het is gewoon weer, denk ik, hé, hier heb ik gip op. Want ik ken die blauwe hier in de buurt en die molen, die ken ik niet, maar nu wel. Die kun je zo naartoe lopen. En dat is ook een manier van denken. Daar waar je woont, dat is het enige plek waar je eigenlijk echt gip op hebt. Dus daarom pleit ik voor een lokaal regenaar. De orde, ik ben eigenlijk een lokalist. En iemand had me laten, oh ja, Jaap Holberda, die zei nog dat Duitse Rijk, of nee, sorry, Heilige Romeinse Rijk, klinkt groot, Maar het was een best wel mooi systeempje. Dat heeft duizend jaar bestaan. Zo niet langer. Allemaal regio's, allemaal landen. Allemaal kleine stadjes, stadsstadjes, deelstaten, noem maar op. Maar ook in Nederland. Ook in België. En wat was er nou zo'n Heilige Rooms aan? Het enige wat daar gebeurde is, als er eens een keer een keizer of een prins of we ergens in een regio werd gekozen, moest je even langs de paus om toestemming dreigen. Dan was daar het hele Heilige Rooms aan. Maar dat waren geen nazistaat die met elkaar gevecht gingen. Dus ja, dat hele nazistaat, ik vind dat al een uitvinding. Weet je, oké, het is gebeurd vanaf Napoleon zien we dat die nazi-vorming zich tot nationale staten gaat ontwikkelen en nu hebben we dat op continentaal niveau. Absurd. Ik ben niet tegen Europa als Europa in de zin van een bestuurlijke eenheid die massine gezamenlijkheid dingen zou kunnen doen, maar mijn gewensteuropa zou eigenlijk zijn dat je lokaal regionale regio's van pakweg 35 kilometer in de ronde dat je daar juist de beste mensen kiest voor je lokale, regionale gemeenteraad. En dat trapsgewijs de beste mensen daar wel weer naar de nationale staat, naar het parlement gaan, districten, allemaal referenda, verkiezingen. Zwitsers moeten eigenlijk ook trouwens hè, Zwitserland voldoet al, is eigenlijk zo gebleven. En dan zou je ook weer de beste mensen in dat opzicht in Brussel of Straatsburg of liefst op één plek, misschien een nieuw plek, neer moeten zetten voor datgene. Vroeger had je daar een hele lelijk woord voor moeten nieuw woord maken. Subsidiariteit. Rotwoord. Wegwezen. Maar wat het betekent is wel interessant. Ik noem het nabijheid. Nu eventjes. Ik hoop dat ik een goede term vind. We moeten weer onze politiek-bestuurlijke ordening, sociaal, ecologisch, economisch, plaats laten vinden op de niveaus waar ze horen.

Je moet de politici ter verantwoording kunnen roepen, antwoord, dat je letterlijk in gesprek met hen kan gaan, in dialoog, en dat je impact hebt op de gevolgen van hun beleid. En dat zij ook weten van de burgers hebben inspraak in de gevolgen van mijn beleid en kunnen kiezen, wat nu totaal niet het geval is. Want nu kunnen ze de vlucht naar voren kiezen en naar hun torentje op de VN, United Nations, WEF, Shell gaan.

Ongelooflijk, voetloos. Allemaal weg van, hoor je? Weg van la Tierra, de rond waar we op staan. Geen rekenschap. Dat is wat ik als onderzoeksjournalist bij Zembla al ontdekte eigenlijk. Die schoof, die zat een keer bij mij voor de camera, en die erkende dat hij aan alle kanten had gefaald. Ik denk, nou, die arme man, 2003 ofzo, die zal zijn baantje al kwijt zijn, maar die raakt zijn baantje niet kwijt. Die promoveerde, en promoveerde, en promoveerde. En ik, Wat is hier aan de hand? Nou, dan krijgen we die bouwfraude. Wat gebeurt er met de klokkenluiders? Die gaan allemaal ziek, zwak, misselijk, hard te vallen en worden vervolgd. Wat gebeurt er met de daders? Gouden handdrukken, promoties, niks aan de hand. In ieder geval ben ik aan het doen.

Marcel, ik heb dat uitgelegd. Ze zeggen dat het begrotingsrecord van België 10 miljard is. Dat is eigenlijk 30 miljard. En dan lees je van het torentje en de gebouwen hoeveel de renovatie gaat kosten in Nederland. België, neem jullie vast aan jullie bretellen of onderbroek of gelijk wat. Het origineel ging het ongeveer 500 miljoen zijn. Dat is nu begroot op 2,7 miljard euro. 2,7 miljard, dat denk ik echt aan Versailles of een soort van, ja, de Pazen dat in Firenzee zaten en met gouden banden en dat Michelangelo kwam schilderen. Dan denk ik van, jezus, dat de bevolking dit pikt en dat die elitaire klasse denkt van, wij spenderen die weelde gewoon zoals we willen. Dat is toch absuurd, gewoon. 2,7 miljard. Om het binnenhoofd te renoveren.

Buiten bevattingsvermogen op een gegeven moment. Je hoort mensen er ook niet over. Waarom niet?

Dat snap ik niet, dat de bevolking niet zegt van ja, we zijn aan het besparen en tegelijkertijd zijn hier de uitgaven al vijf keer, meer dan vijf keer zo groot als ze begroot zijn. Dat kan toch niet?

We zijn dus, je ziet het, we hebben gewoon, ik heb ook een boek in voorbereiding. Ik kom er maar niet aan toe omdat met graagluk al mijn aandacht blijft opslurpen. Ik hoop toch dat ik hem af kan krijgen. Het is memoir eigenlijk vanaf de lopende vijf jaar. Uitgehold, van haven tot gord. Even over waarom Van Haaft gaat gorten is een heel mooi verhaal erachter. Het komt eigenlijk van een oude Nederlandse uitdrukking, Germaans misschien nog wel, Averre, Averre. Van vader tot zoon, spreken dan in mijn geval vader tot zoon en dochter als het ware, tot onze kinderen. En overdrachtelijk, dus niet vermanend toesprekend, nee, kennisoverdracht eigenlijk geven. De ambitie die ik met het boek heb is eigenlijk, uitgehold, we zijn uitgehold met z'n allen. En daar is van alles ingekopen, klauswaapjes en andere gespuis, weet je wel, dat soort black rocks en dingen. We hebben geen grip meer op ons eigen leven, we zijn uitgehold. Dus wat ik eigenlijk wil doen, is dat onze kinderen en kleinkinderen kunnen zeggen, Die zullen de vraag hebben, wat voor wereld leef ik? Waar ben ik waar ik ben? Dat is een hoge ambitie. Ik hoop dat het me lukt. Dat als mijn kinderen het boek hebben gelezen, ze zeggen, oké, is het daardoor gekomen waar we nu zijn? Waarom we hier nu zijn? Oké, dat is een hoge ambitie. Maar waarom zou ik het alleen doen? Het is eigenlijk aan ons allemaal om dat te analyseren. Van, how the fuck did we get here? En twee, hoe komen we hier vandaan? Hoe komen we weer tot een rijk, wat is rijk? Rijk in een immateriële zin, vooral leven dat waar we in weer zelfbeschikking, soevereiniteit hebben. En dat heb ik nu met die arme Iranese, of Persius, whatever. Daar wordt die Persië zijn nationale kaart gespeeld. En straks zetten ze daar de kleinzoon van de Shah op zijn troon. En dan gaan ze die kant weer op. Wat is daar de zelfbeschikking achter? Waarom laten wij mensen ons zo manipuleren door die grote krachten? Ik vind het eerder de enige manier...

Het laatste nog waarbij ik in wil gaan, trouwens uitgehold, vind ik ook wel een goede naam, uitgehold, kan ook staan voor stoppen met rennen. Er zijn bepaalde mensen die van plan zijn om naar het buitenland te gaan. Sommige mensen besproken dat ook in mijn community. Ik heb steeds beslis. Ga fel naar het buitenland. Wijd je toe en ga ervoor. Of blijf lokaal. Kijk naar initiatieven zoals dat van Marcel en probeer lokaal te verbinderen. Maar zo blijven, hollen en schipperen, dan blijf je eeuwig nergens zijn. Dat was één opmerking die we wilden maken. Een ding dat ik wel benieuwd ben voor jou als historicus, Iran gaat niet zomaar opgegeven worden. Dat is de grootste kans voor mij op wereldoorlog drie, omdat daar Chinese, Russische, Westerse belangen zitten. Als daar te veel mee gemorreld wordt, dat gaat niet zomaar voorbijgaan. Dat is echt een dominosteen die te ver gevallen is. Dat gaat echt niet zomaar gebeuren in Iran. En ik vrees, ik heb dat ook al gezegd in een podcast, aangezien je misschien het grootste Zionistische kabinet hebt van Trump, Vrees ik dat er wel iets kan of staat te gebeuren, want de grootste obstakelblok voor Israël is eigenlijk nog steeds Iran. Dus ik hoop het niet, maar ik vrees dat er ooit wel iets daar gaat gebeuren. Het staat ook op die lijst van Wesley Clark. Ik weet niet hoe jij ernaar kijkt, maar ik denk...

Jij zint deze podcast waarschijnlijk veel later uit dan deze week of zo. Dat is natuurlijk wel heel jammer. Maar op dit moment, ik vind het, dat moet ik heel eerlijk over zeggen, ik vind het echt een dode heng. Ik sluit ook niet uit dat... Dat dat bewind in Iran zo in de verdrukking zit dat ze denken, nou we gaan ons leven verliezen, weet je wat, we drukken op al die knoppen en we vernietigen Israël met alle wapens die we nog hebben. En dat Israël vervolgens zegt, oké, dan hebben wij nog een carriagate. Hop, die gaat die kant op. I don't know. Maar dat we dat alleen al nu kunnen bedenken, dat dat een scenario is dat zich voor kan doen. Waar zijn we geland? Wat is dit? Het is... Ja, ik mag toch hopen dat het dan met deze kant niet opgaat en dat we durven te analyseren met elkaar. En daar moeten we hier in Europa, nota bene Europa, oud continent, mee beginnen. What the fuck happened?

Weet je wat ik ook aan de bedenking heb? Kun je waar jij er soms bij stilstaat? Ik zie wat problemen met moslims sowieso, en ze zijn heel assertief in West-Europa. Maar ze zijn niet zo assertief in het midden-Oosten. Ze zijn 3 miljard van de wereldbevolking, Indonesië is het derde grootste bevolkte land van de wereld. Soms stel ik met scenario voor dat ze een oorlog beginnen. Ik weet dat ze verschillende strekkingen hebben, maar laten we gewoon kijken als moslims. Een moslim-influencer die veel invloed heeft, moest zeggen dat hij zo sterk was en dat hij zoveel mensen had. Nu gaan we eerst naar Israël trekken of mee met dat conflict gaan. Ja, we spreken echt over 3 miljard van de wereldbevolking. We spreken over gigantisch veel landen qua mankracht, maar dat gebeurt niet. Dus we kunnen soms spreken van zwakheid van de Europeanen, maar als je kijkt geopolitiek, wat al die moslims laten gebeuren met een moslimland, dat wij misschien overschatten dat ze zien als hun broeders, vind ik het ook wel ontzagwekkend hoeveel moslimlanden dat die moslims gewoon door Amerika laten doen wat zij willen.

Nee, je hebt gelijk. Als je ziet wat Kaddafi allemaal wel niet heeft gezegd. Zijn er trouwens ook weleens een aantal dingen waarvan je denkt, zo, je had het in de gaten. Ik heb vrienden in Oman. Daar ben ik een aantal keer geweest. Dat is een bijzonder landhoogst. Ja, ik herken wat je zegt. Niet dat ik het kwalijk neem of verwijt, maar ik wrijf het er soms wel eens in hoor. Precies wat jij nu zegt. Jongens, je zit daar in Oman, dan bekom je niet wat meer om dat Midden-Oosten van dat het gewoon niet de goede kant op gaat. Wat heb je gedaan met Gaza vanuit Oman? Weet je wel? Voor de Palestijnen. Een keer had een Arabische vriend van mij daar, die was de nieuwslezer van het land van Oman. Die heeft alles iedereen in dat Midden-Oosten ontmoet. Vanaf de jaren zeventig was hij de Fred Eymar van Oman, zeg maar. Dus die kende Yasser Arafat en Sadat en al die grote namen uit die periode. Die zei wel iets heel confronterends, zeg maar. Hij zei, de ramp van Israël is dat ze allebei, nou had ik het over Joods-Israelitisch-Zionistisch-Israëls waren, als de Palestijnen, is dat ze allebei eigenlijk niet echt, echt hele goede vrienden hebben, die ze gewoon de waarheid in het gezicht zetten. Dat vond ik wel een hele lucide opmerking, die is bij me gebleven. Ik heb een uitzending gemaakt, Verzemmla destijds, Zwijgen over Israël. Ook profetisch. Kijk hem eens na. Wat een kwaliteit hadden we. We hadden van Milo, van de Broek, een Israëlische ambassadeur. En één vraag. Zijn wij antisemitisch als we kritiek hebben op Israël? Het mooie is, die vraag kon natuurlijk niemand met ja beantwoorden. En dat was de eerste uitzending in Nederland, naar mijn gevoel, dat we helemaal open hadden gelegd van... Oké, dus we moeten gewoon kritiek kunnen hebben op Israël. Het heeft lang gewerkt. Op een of andere manier was het na 7 oktober ineens uitgewerkt. En ineens schoot Aldi... Pavlov reacties van, oh nee, we moeten achter Israël staan, want de holocaust enzovoort. En dan vind je jezelf vriend van Israël, dat je dat zegt. Dat je Israël nu zestig, zeventigduizend, met name kinderen, moeders, onschuldig en misschien wel veel meer. Het zijn ook getallen van zeshonderdduizend doden genoemd in Gaza. I may really hope not. Er is gewoon een genocide klaar. Sterker nog, Simon Hirsch noemt het een holocaust. Er zit geen genocidus. Holocaust, zegt hij. Nou, en er zit iemand in die film, in die documentaire, met wie hij contact heeft over Gaza. Ik hoop dat jij nog mee naar buiten komt met dat onderzoek daarachter. En hij zegt, ja, heden, verleden en toekomst van deze Palestijn is vernietigd. Kun je je voorstellen dat je verleden, je heden en je hoop is weg? Foto's van het verleden, je huis is weg, je betaald is weg. En de perspectief van de toekomst? Dit vind ik overuitgehold gesproken. Dit is toch eng? Dit is gewoon dat er geen sprake is meer van ziel en geest als je tot deze misdaad in staat bent. Ja, devilish.

Ik vind het zo spijtig, ik ben sowieso voor de conversatie te houden, dat is één ding, maar één ding dat jij ook aanhaalde was dat hele tribalen. Ze zijn zo tribal, ze zijn zo goed in verschillen tussen ons op te delen en dan worden we tegen elkaar opgezet. Dat is ook bij de moslims overzocht. Sommige mensen van Turkije komen dan uit een andere bergstreek en dat zijn dan vijanden, want die komen van daar. Terwijl als je de wereld bekijkt als een schaakboord, Moslems worden misbruikt, Europeanen worden misbruikt, Taiwanezen worden misbruikt. Zoveel mensen worden misbruikt voor machtsbelangen en we zouden samen kunnen opkomen. Misschien ben ik een naïeve jaren-60-achtige denker, maar we hebben veel meer dat ons verbindt en we hebben veel meer een gemeenschappelijke vijand dan die kleine tribale verschillen waarover we blijven kibbelen. Dat vind ik wel erg spijtig.

Daarom hoor je dus vaak mijn motto. Voor 26, ondanks alles, liefde en verbinding. En dat zal een herverbinding kunnen zijn, als het mogelijk is. Maar ik wil maar proberen. Mijn motto overigens, mag je ook weten, voor 23, en die heb ik gehandhaafd in 24 en 25, was Pahasia. Ik weet niet of je de term kent. Het is het durven uitspreken van de gevaarlijke waarde. De ongewenste en gevaarlijke waarde, maar wel waarde. En natuurlijk kan ik niet zeggen dat ik de waarde altijd in pacht heb, maar ik doe echt m'n best met al mijn studie en m'n kennis en m'n bevaardigheden om te zien wat is nou eigenlijk waard hier en ik durf het uitspreken. Dat bedoel ik dus, dat is het moeilijke geweest voor gagelijk, waardoor ik ook gewoon mensen nodig heb die mij gaan steunen. En dat kan alleen maar uit die wakkere groep komen. Want die 80% mainstream, ja, die denkt, die versilfhoudt, die voldoet niet aan ons narratief. Die ligt daar buiten.

Vind je dat je te veel geofferd hebt? Of dat je soms te...

Nee, ik sta 100% achter... Het is dat Vlaafjochem inderdaad ooit belde. Die zag mij optreden bij de Bali. Ik wist niet dat het opgenomen werd wat ik daar zei. En mijn vraag was trouwens naar de hoofdredacteur van de NSC. En de NWS-journaal, dat was trouwens het eerste, maar ook meteen het allerlaatste kritische coronadebat in de Bali. En heel fascineerd om dit te vertellen. Wat was er nou gebeurd? Waardoor waren Gisela van Kaan van de NWS-journaal en René Moerland van NRC daar aan het zitten? Die dachten, oh, de Bali, dat is van ons, veilig debat. Die hadden niet in de gaten dat dat debat door de vierde golf was georganiseerd. En dat is een... Een beetje links ook nog, hè? Zou je kunnen zeggen. Links-interacteur. Martijntje Smits. Even wat engelen. Ik vind het ook leuk daar. Zoals vanavond, noem maar op. Dus die... Die mensen zitten... Die waren corona... De coronacritische gedeelte op links, zou je haast kunnen zeggen. Die zaten in die zaal. Maar dat wist ik... Dat wist ik niet zelf. Dus die... Dat was een hele kritische avond. En ik mocht de laatste vraag stellen. Want ja, ik wilde de vraag stellen. Toen werd ik geïnterrupeerd. Nou, dan mag u de laatste vraag stellen. Als u me bijna vergeet, zeg ik... Ho, ho. Zeg ik... O ja. Nee, u had nog een laatste vraag. Die laatste vraag was heerlijk. Wat deed ik? Ik ben opgestaan. Ik zei, hoe kan het dat ik als een expert in dit land... Die beelden kun je terugvinden, ze zijn bewaard. Dat heeft Blackbox vaak terug laten zien. Hoe kan het dat ik als gerenommeerde onderzoeksjournalist en expert... nooit meer door jullie, door Nieuwe door Radio 1... Ik was kind aan huis op Radio 1. En bij het nieuws, en weet ik veel waar. Hoe kan het dat ik nooit meer wordt geraadpleegd of gebeld? Hoe kan ik ben gecanceld? Hoe kan het, en het belangrijkste, dat ik LinkedIn-account kan verliezen? Dat er dus die censuur plaatsvindt en dat jullie daar geen woord over hebben geschreven. Hoeveel mensen die gerenommeerd, een wetenschap, een expert, ik heb veel vrienden, want ik kan zo'n aantal heleboel namen noemen. Echt namenfame en degelijke experts die hun account zijn verloren op dat LinkedIn. Hoe kan het dat je daar geen woord over hebt geschreven in jullie, hè? Nou ja, er kwamen natuurlijk flauwe antwoorden van, maar die zaal die was helemaal opgetogen en... Nou ja, goed. Nou, afloop. Ik heb toch even met René Moerland gesproken en met Giselle van K. Die zei, ja, het kwam heel raar. Ineens was corona nog niet eens voorbij en toen was er alweer die oorlog. Dus we hebben het inderdaad nooit goed geëvolueerd. Nee, maar nog steeds niet. Toen vroeg ik aan haar, waarom ben je hier? Toen legde zij mij uit. Ja, ik wist niet eens waar ik eigenlijk was. Ik dacht dat het gewoon een debat van de balie was. Dus er zat ineens een rol van de leeuw. Maar vind je het niet bizar dat dat het enige debat in heel Nederland geweest überhaupt ooit heeft plaats gehad? En dat is waar Flavio mij op belde, van wie ben jij godsnaam? Wil je hier bij Black Box je verhaal komen vertellen? En toen dacht ik, nou oké, all the way. En daar komt dat Pahatia vandaan. Toen ik besefte dat ik dat had gedaan, dat ik was opgestaan, achter de desk met Senna, die het interviewde. Ik vlandde. Ik voelde me ineens als vis in het water. En ik dacht, hé! Dit is mijn oude habitat natuurlijk, mijn oude medium, mijn oude zijn. Dus vandaar boernalist. Dus alleen, Parijs ja blijft. Ga echt niet weg. Maar ik ga wel proberen de componenten van de elite en de verbinding voor dit jaar eraan te koppelen. Dat geldt ook in mijn persoonlijke leven. De mensen die ik misschien tekort heb gedaan door al mijn monomanie met gaargeluk. Ik heb ook familie, gezin en vrienden. Kort gedaan denk ik voor een deel misschien. Dus ik wil kijken of ik toch meer met liefde en verbinding in het leven kan staan. Hoe zwart en moeilijk de tijd om ons heen is. En ik probeer het niet onder mijn huid te laten kruipen. Nog zo'n boodschap van KNH maken zondag. Hoe erg het ook is wat er allemaal gebeurt om je heen. Laat het niet onder je huid kruipen. Dat is wel een belangrijke boodschap.

Het is een superbelangrijke boodschap dat ik ook in mijn community over praat. Ik heb ook mijn gezondheid voor een nachtsaand, een aantal kilo's bijgekomen. Zeker in het begin te hard geschreven. Oprecht spreken is niet oprecht schreven tot je stemschor wordt en je compleet verzuurd overkomt. Dus je wil wel wakker zijn, maar je wil kijken waar, wanneer en op welke manier je een gesprek wil voeren. En dat je nog altijd die liefde en energie in je hart voelt, dat je bij jezelf kan blijven. en spaarzaam kan omspringen met je energie. Ik zeg dit als waarschuwing, want ik heb ook gevoeld dat mijn tank leeg is of dat ik me te veel heb laten meeslepen in alles. Het is goed bewust of wakker te zijn, maar als je te lang wakker bent, wat gebeurt er? Dan word je ook een zombie. Dan ben je ook aan het slaapwandelen in de sluimer in de toekomst. Dus aan alle kijkers en luisteraars wil ik dat ook wel weegeven. En ik vind het ook wel mooi dat je dit ook zegt en persoonlijk wilt delen. Want ik denk dat dat bij vele mensen die heet hangijzers kijken of luisteren ook wel speelt. Voor mensen die een graantje willen meepikken, zodat je je brood kan verdienen. Zie je, ik ben ook nog goed in woordgrapjes. Waar kunnen ze nog meer vinden over boeken, graangeluk, je winkels bezoeken, de Bakarista's?

De Bakarista is in Arnhem en vanaf februari ook in Wageningen te vinden, bakarista.nl. Dat is ook een website, daar kun je in ieder geval ook een broodje bestellen. Wel ophalen, want we gaan het niet toesturen nog. Komt misschien een keer. Maar het belangrijkste is eigenlijk ook dat mensen mee investeren in de grootgaandelen. En die vind je onder het knopje investeren op de website www.gaangeluk.nl. Zo simpel is het leven. Mensen kunnen ook donaties doen. Dus het hoeft niet meteen een investering te zijn, maar ik ben echt gebaat bij mede-investeerders om mee te bouwen. Want daarmee hebben we die tweede bak kriest ook kunnen doen, hè? We kunnen 2,5 miljoen euro ophalen. En we hebben dat ook nodig, want die overheden... Ja, ik blijf het meemaken met z'n allen van die overheid. Helaas moeten we het blijkbaar niet hebben. We zullen zelf moeten bouwen. Dat is dus de oproep die ik bij jou, dus overal dit jaar ook zal blijven doen. Van mensen, bouw nou gewoon mee. Je krijgt korting op de producten. Het grote gehandel is eigenlijk wel een certificaat ingeschreven. Gewoon netjes bij een stichting administratiekantoor. Dus ja, je bouwt letterlijk en figuurlijk mee, mee te investeren.

Met de stichting zorg je ook voor de gisting. Maar sowieso iemand die zich uitspreekt zoals Marcel, iemand dat ook zorgt dat we zelfvoorzienend kunnen zijn en dingen onderneemt. Vergeet die mensen ook niet te steunen. We hebben het hard nodig. En als er ooit iets uitbreekt, zal je blij zijn dat je een lekkere desembrood of een lekkere biertje Ik kan proeven of ik het genoegen heb gehad om eens een tour te mogen bezoeken. Ik zal je misschien wel nog eens komen bezoeken in de buurt van Arnhem. Alle kijkers en luisteraars die deze aflevering leuk vonden, vergeet zeker niet te delen, te sharen, te commenten. Wil je mij steunen, kan dat ook via hetenhangehuis.com. Wil je jezelf ook dichter bij jezelf zijn, jezelf niet verliezen en spaar zo'n omspringen met je energie, word dan lid van mijn bewuste bondgenotencommunity waar we in de diepte gaan en zorgen dat we ondanks alle gekte die ons misschien te komen staat in 2026, toch nog altijd iets positiefs kunnen creëren en iets hebben om naar uit te kijken. Bedankt sowieso om een gast te zijn, Marcel. Eindelijk is een podcast, eindelijk een... een kraantje kunnen meepikken van jou en geluk te delen, het graangeluk. Ik hoop dat jullie het ook een leuke aflevering vonden. Ik kijk al uit om de volgende aflevering op te nemen volgende week vrijdag. Ik hoop dat jullie ook die aflevering checken. Vergeet zeker niet op de nieuwsbrief in te schrijven. Dan krijg je sowieso elke aflevering een weekje vroeger in je mailbox zonder advertenties. Ik wens iedereen een prachtige week en ik spreek jullie volgende week vrijdag. Tot dan, iedereen. Vind je het leuk wat ik doe

en wil je mij steunen?

Ga dan naar hetehangijzers.com en doneer of

bestel iets uit de shop zodat ik onafhankelijk het vrije woord kan blijven verspreiden.

En wil je zelf gaan voor persoonlijke groei omringd door wakkere gelijkgestemden?

Ontdek dan meer over mijn bewuste bondgenotengemeenschap

door te gaan naar hetehangijzers.com slash start.