De GIGANTISCHE Gevolgen Van De Oorlog In Iran Met Joachim Van Wing

Als je kijkt naar de redenen waarom Iran werd aangevallen, omdat ze naar verluid een atoomwapen zouden ontwikkelen. Maar ik denk dat Iran ondertussen heeft aangetoond dat ze helemaal geen nucleaire wapens nodig hebben. Als je de straat van Hormuz kan bezetten en je houdt heel de wereldeconomie onder dwang en op slot, dan heb je geen kernwapen nodig. Wat zij nu doen, is een wapen dat Tientallen, honderden keren krachtiger is dan gelijk welke atoombom. En meer nog, dit is een wapen dat je wel kan inzetten. Als de straat van Hormuz nu opengaat, vandaag of morgenochtend, dan duurt het 40 weken voordat de wereldhandel en de wereldbevoorradingsketens weer op 80% van hun oorspronkelijk niveau en activiteitsgraad zijn teruggekeerd. Komt daar een maand bij, duurt het nog een maand dat de straat van Hormuz gesloten blijft, dan gaan die 40 weken naar ruim 80 weken. vooraleer dat alles zich herstelt tot 80%, want die 100% halen we nooit meer. Rusland produceert 10 miljoen vaten, exporteert er een 7,5% en daarvan is 40% offline gehaald door Amerikaanse aanvallen uitgevoerd door Zelensky. Allemaal tegelijkertijd. De Fransen leggen op dit moment hun tweede grootste raffinaderij stil voor onderhoudswerken. In Ecuador, in Texas, in Indië, in Australië. ontploffen er aan de lopende band afgelopen 10, 20, 30 dagen raffinaderijen en terminals. Allemaal toevallig. Wij gaan verarmen. Wij gaan gewoon veel minder kunnen doen. Mensen gaan zien dat ze de zaken uit 2018, 2019, dat ze zien dat vandaag, als ze er professioneel en qua inkomen niet op zijn vooruitgegaan, dat ze dat zelfs met een geïndexeerd loon gaan ze maar vandaag en de komende jaren niet kunnen blijven doen.

Welkom iedereen bij Hete Hangijzes, maatschappij die ze spreken zonder censuur. Ik ben Philippe Van Houten. Geef even een like, geef een comment, geef een share, zodat deze aflevering nog meer mensen kan bereiken. Je weet het, we zijn een groeiend medium, maar we proberen nieuwe mensen ook een beetje bewust te maken van wat speelt. Dus op die manier zorg je dat meer mensen deze belangrijke gesprekken horen. En ik heb ook een speciale actie deze week. Zoals jullie misschien weten, heb ik een bewuste bondgenotencommunity waar ik mensen help om een betere versie van zichzelf te worden en waar we focussen op persoonlijke groei. Wel, je kan nu gaan naar bewustebondgenoten.com en je kan daar gewoon gratis onze community joinen en al eens een kijkje nemen. Je kan ook gratis met een workshop Sociale Media Minderen Bijwonen op maandag 11 mei. Dus wil je eens een keertje proeven wat de community te bieden heeft en ben je ook geïnteresseerd in deze workshop? Wel, dan kan je kostenloos gewoon even joinen en lid worden van deze groeiende gemeenschap die probeert een positieve impact te maken. Vandaag heb ik ook een van mijn vrienden als gast. Iemand die een welgekomen gast is elk jaar, namelijk Joachim van Wing, ondernemer in de plasticsindustrie en ook een substackkolumnist. Ik zou zeker mensen aanraden om eens een kijkje te nemen. Zeer scherpe geopolitieke analyses. En met alles wat momenteel afspeelt... Zet je trouwens op die substack, ook op mijn nieuwsbrief, dan krijg je steeds alle komende afleveringen een weekje vroeger. En met alle ontwikkelingen in het Midden-Oosten, in Iran, kon ik niet anders dan zijn kijk eens te horen over wat gaande is. Dus ja, de vraag is natuurlijk altijd ergens waarom moeten we beginnen? En dan denk ik dat we misschien eerst moeten beginnen met niet waarom, niet hoe, maar wat is er momenteel? Want het verandert heel snel natuurlijk, elke dag, elke week. Wat is er momenteel aan de hand eigenlijk in die regio volgens jou? Wat gebeurt daar nu?

Eerst en vooral, Philippe, goed van u te zien. Ik heb eens gecheckt. Het is inmiddels weer een jaar geleden dat we een gesprek hebben gehad. Dat werd opgenomen. We horen elkaar af en toe wel. We bellen wel regelmatig een keer. Maar ondertussen is het een jaar geleden. Ik zit zelf in de kunststofindustrie en wat er vandaag gebeurt in het Midden-Oosten, en niet alleen in het Midden-Oosten, want dat zijn tal van spelers, dus Iran en Israël en de VS, dat zijn eigenlijk maar drie spelers, Al die markten komen samen, omdat ze allemaal zo verweven zijn. Ik zit dagelijks professioneel op die kunststofindustrie-markt. Wij maken harde plastics, we doen injection molding in fabrieken in heel Europa, vooral in West-Europa. En wij hebben het afgelopen Laten we zeggen, de afgelopen vier, vijf weken hebben wij grondstofprijzen, dus 50% erbij tot tweeënhalve keer duurder voor bepaalde specifieke grades. We gaan het er straks nog zeker over hebben, want dat is helemaal gelinkt aan een verlies aan productiecapaciteit. Bijvoorbeeld in de Verenigde Arabische Emiraten is het equivalent van 1 miljoen vaten aan nafta en andere zaken offline gehaald, bestookt en beschadigd.

Ik denk dat het goed is dat je dat eerst een keertje schetst en je gaat er ook ruim de tijd voor krijgen. Dat mensen ook een beetje een idee hebben van wat is er nu eigenlijk ondertussen allemaal gebeurd, vernietigd, aangevallen. Dat mensen een idee hebben wat er gaande is. Want ik in het nieuws, ik lees dat een boot gestopt is of dat de straat van Groenlo open of dicht is. Maar concreet gezien, wat is er nu geraakt? Wat is er nu aangevallen, wat is betrokken, is misschien, voor mij alleszins, maar voor bepaalde kijkers en luisteraars ook niet duidelijk. Dat we een beetje het strijdtoneel begrijpen.

Dus wat je vraagt is eigenlijk, kunnen we de schade eens opmeten? Waar staan we vandaag? Er is één manier om dat te bekijken, dat zijn gewoon de naakte cijfers. Wat weten we dat er aan terminals, aan pijplijnen en aan productiecapaciteit, dus oliebronnen, gasvelden, aan shipping bijvoorbeeld ook, en aan raffinagecapaciteit en krakers is geraakt en offline. Dan moet je dat eigenlijk onderverdelen in drie segmenten. Laten we eerst gewoon de persische golf nemen. Irak is bijna, dus dat is een 4 miljoen vaten, voor de goede orde. De wereldeconomie verbruikt iedere dag 105 miljoen vaten. Iedere dag opnieuw. en ieder jaar 4.000 miljard kubieke meter aardgas. Dat hebben wij gewoon iedere dag ook nodig om te eten, ons te kleden, ons te transporteren, om fabrieken te laden, om onze sociale zekerheid te dekken, enzovoort. Daarvan moet je rekenen, de Persische golf is eigenlijk 20% van de mondiale capaciteit en daar is een heel groot deel van geraakt. Wat ernstig is, dat is het feit dat niet alles is vernietigd. Maar je moet bronnen stilleggen wanneer je die flow niet in een terminal en in een tanker kan wegvoeren. Want als je geen opslag hebt, dan blijft die olie zich ophopen en je kan ook een oliebron of een gasveld, dat is niet een aan-uitschakelaar die je aan- en af kan zetten wanneer je wil. Dus een groot gebrek aan transit en aan tankercapaciteit die gewoon niet kan uitvaren door de straat van Hormuz. Die heeft ervoor gezorgd dat heel veel velden die niet geraakt zijn, dat daar een shut-in is. Dus geen shut-down, maar een shut-in. Dus dat is dat die worden stilgelegd. En dan duurt dat ook weken, maanden of soms bijna een jaar dat je die terug kan opstarten. En heel veel bronnen zijn onherroepelijk beschadigd. Omdat als je een shut-in doet en je ligt hier stil, dan weet je niet welke schade dat dat onderin op 500 meter of op 1500 of op 3000 meter veroorzaakt. Heel veel van die shut-in wells, dat is een extreem complex proces om die later terug te gaan opstarten. Dus de pomp die beneden zit, bijvoorbeeld, die moet eruit gehaald worden, nagekeken, daar moet sediment verwijderd worden, daar moet water geëvacueerd worden, dan moet er een nieuwe pomp geplaatst worden, moet opgestart worden, beetje bij beetje. Dus dat is een zeer langdradig, minutieus proces om al die draaiende oliebronnen, die ons 105 miljoen vaten per dag leveren, Om bijvoorbeeld die Iraakse velden, die zijn stilgelegd en dat gaat dus, dat is niet zomaar als morgen die crisis over is, dat je die gewoon de volgende dag allemaal terug aanzet en dat er terug vier, vijf miljoen vaten uit Irak naar de wereldeconomie worden gebracht. Hetzelfde voor de Verenigde Arabische Emiraten. Hetzelfde voor Saudi-Arabië. Saudi-Arabië staat ook op het punt om letterlijk heel veel stil te leggen. Zij hebben daar die Yandu-pijplijn van oost naar west. Dus van de Persische golf die helemaal naar de Rode Zee loopt. Maar ook daar, die heeft wel een capaciteit van 7 miljoen vaten, Je kan geen 7 miljoen vaten in die terminal in de Rode Zee iedere dag op tankers leggen. Dus die terminalcapaciteit is er niet. Die pijplijn is wel groot genoeg, maar je krijgt met moeite 4 miljoen vaten per dag geëvacueerd in de Rode Zee uit die ene pijplijn. Een van de weinige golfstaten... Degene die het minst geraakt is, is Oman, omdat hij buiten de... ten oosten van de straat van Hormuz, die wordt niet geblokkeerd. Maar alles wat daar binnen ligt, ook Iran, is geïnfecteerd. En dan is er dus heel veel schade aan... Er zijn enorm veel raketinslagen geweest op oliebronnen, op raffinaderijen, op terminals. En de Iraniërs hebben ook, en dat is ook begrijpelijk, hun beste munities daarvoor ingezet en een aantal van die zaken. Dat kan je klustermunitie noemen, maar dat zijn geen echte klustermunities, omdat die niet op de grond verklusteren om lichamelijke schade op de grond te veroorzaken, maar het zijn klusters die op 1-2 kilometer van hun doelwit opsplitsen in 80 kleine bommetjes. En uiteraard, zo'n een ballistische raket die zich opsplitst in 80 springstoffen, niet alle 80 ordinances exploderen. En dat betekent dus dat er heel veel brandweer en brandbestrijding en technische ploegen voorlopig niet willen gaan blussen en geen interventies doen in al die velden, omdat zij ook niet weten hoeveel onontplofte springstoffen daar nog klaar liggen. Je kan daar iets fout raken en je blaast tien vierkante meter op en je hebt vier doden, dus die ploegen zijn heel weigerachtig om binnen te trekken.

Het was trouwens even om duidelijk te krijgen, als je hebt van de impactcapaciteit van olievelden of shut-in, langs beide kanten Amerika die Iran aangevallen heeft, en is in Iran ook het geval, en dan Iran die die golfstaten die in alliantie zijn met vooral Amerika daar geraakt heeft, langs beide kanten zijn er veel getroffen ofzo, of is het vooral omdat je nu Irak aanhaalt, koeweit, andere landen, is meer vanuit Iran dan?

Om het even te schetsen, Irak is goed voor 4-5 miljoen vaten per dag. Iran is ook een 4-tal miljoen vaten per dag. Saudi-Arabië produceert 9,5 miljoen vaten, maar exporteert er daar een 6-7 van. De Verenigde Arabische Emiraten is ook makkelijk meer dan 1,5 miljoen vaten. Qatar is voornamelijk een gasproducent en exporteur. Het is eigenlijk de grootste LNG-exporteur ter wereld. In een van mijn twee laatste substacks heb ik het ook even aangehaald, dat je daarmee 20% van het wereldwijde LNG uit de markt haalt. Qatar Energies hebben heel hun LNG-productie stilgelegd. Dat is 20% van de wereldwijde gasbehoefte. Er komen 20 miljoen vaten uit de golf. Normaal wordt dat buitengescheept aan 120 tankers, waarvan de helft toch megatankers zijn, die dat buitengaan. En nu, de laatste 40, 50 dagen, zie je dat het aantal tankers dat de golf verlaat geen 120 meer is, zoals voor 28 februari. Dat zijn er nu twee, drie... Op een goeie dag zijn dat er acht. Maar om te beginnen, die acht luttele tankers, om het zo te noemen, dat zijn geen tankers die naar Europa varen en die varen ook niet naar de VS. Dat zijn allemaal tankers onder Iraanse, Pakistanse, Malijzische, Chinese vlaggen. Dus die varen allemaal naar het oosten. En het oosten is uiteraard het meest getroffen, omdat het is voornamelijk Azië dat volledig afhankelijk is van de olie uit de golf. En daar zien we dus de grootste tekorten ontstaan in landen als Bangladesh en Burma en noem maar op, Cambodja. Daar bedraagt de prijs van een vat olie op de markt, op de spot, daar is het 280 en meer dan 300 dollar per vat. En ook een totale drooglegging. De elektriciteitscentrales zijn daar tot een kwart en de helft teruggeschroefd. Dus er is veel minder en slechts tijdelijk elektriciteit in die armste landen. Diesel is daar aan banden gelegd en zeer beperkt. Je hebt enorme wachtrijen aan tankstations. Er is gewoon geen diesel en benzine daar. En ook geen gas om een potje te koken.

Dat je in de Aziatische wereld niet echt veel gas- en olieproducerende landen hebt.

Ja, effectief. Eén van de weinige producenten. China is een vrij grote producent met een viertal miljoen vaten, maar dat is helemaal voor binnenlands verbruik. Die exporteren uiteraard niks. Wat zij wel exporteren, dan, want dat doen ze nu uiteraard ook niet meer, dat is dat zij bepaalde crude en bepaalde types gingen raffineren naar afgebrekte brandstoffen of naar nafta. NAFTA is het goedje waarmee wij polyethyleen en polypropyleen maken, bijvoorbeeld. En heel veel andere kunststoffen, zoals verven, siliconen, dichtingsmiddelen, lijmen, dat is NAFTA, eigenlijk. Maar China heeft op een of andere manier lijken die zich waanzinnig te hebben voorbereid. Want die hebben dus... strategische petroleumreserves aangelegd de afgelopen maanden en jaren. En die zitten op een voorraad van 1300 miljoen vaten. Dat is 13 dagen wereldproductie en China verbruikt zelf een 10 miljoen vaten per dag. Dus hun eigen reserves alleen, dat trekt hen bijna drie maanden. Dus zij kunnen drie maanden helemaal afgesloten worden. Er komt geen druppel binnen en dan nog kunnen zij eigenlijk drie maanden verder. Maar zij krijgen nog olie uit Iran, ze krijgen nog olie uit Kazachstan, uit Oezbekistan, ook via Pakistan en uiteraard ook via Rusland. Maar in heel dat oostelijk continent, daar heb je een aantal grote economieën. Je mag Japan en Zuid-Korea toch ook niet onderschatten. Dat zijn toch ook oliezuipers. Die hebben toch ook een groot industrieel areaal. Die verbruiken ook aanzienlijke hoeveelheden fossiele brandstoffen en steenkool.

Maar wat ik dan niet snap is waarom importeren zij gewoon niet vanuit Rusland? Rusland is toch ook een exporteur. Zijn er bepaalde deals gemaakt tussen die landen dat die vanuit die olieproducerende landen in de Midden-Oosten moeten komen? Want qua afstand lijkt me Rusland ook dichter om daar van olie en grondstoffen te krijgen.

Ja, ze zijn dus in hoog tempo heel dat oostelijk deel doorheen Mongolië en Mansurije grote pijplijnen aan het aanleggen. Ze zijn daar jaar geleden mee begonnen, maar dat duurt nog jaren voor die af zijn. Binnen een paar jaar ga je dus echt wel pijplijnen zien vanuit Rusland, dus echt uit Siberië, waar je een continue flow aan ruwe olie zal zien naar China. Maar dat is een flow die nog wordt opgestart. En dan heb je natuurlijk de Arktische route die helemaal door de Barendzee gaat. En met nucleaire ijsbrekers houden de Russen en de Chinezen samen die route, de noordelijke route, wel ijsvrij. Maar heel veel van die zaken komen ook uit de noordelijke oerol en dat is nu 10, 20 dagen geleden zwaar bestookt door Zelensky. Dus Zelensky die zelf geen materiaal heeft en geen satellieten om die te geleiden naar hun doel, die slaagt er wel in. Uiteraard met Amerikaanse intelligence is die erin geslaagd om in opdracht van Washington in Novorossiysk, in Primorsk, Ust-Luga, dat zijn echt hele grote terminals in Rusland en die liggen dus nu ook voor enige tijd plat. Hoe groot de schade is, dat is een hele moeilijke...

Ik vind het belangrijk dat je dat aanhaalt. De meeste mensen weten dat niet, dat die lamgelegd zijn, onder vuur genomen zijn. Je zegt, daarmee werkt naar schatting 40% van de Russische exportcapaciteit. Dat is gigantisch. Wist ik zelf niet. Wist ik enkel door jouw subscriptijen te lezen.

Ja. Dus ja, Rusland produceert 10 miljoen vaten, exporteert er een 7,5 en daarvan is 40% nu offline gehaald door Amerikaanse aanvallen uitgevoerd door Zelensky. allemaal tegelijkertijd. De Fransen leggen op dit moment hun tweede grootste raffinaderij stil voor onderhoudswerken. In Ecuador, in Texas, in Indië, in Australië ontploffen er aan de lopende band afgelopen 10, 20, 30 dagen raffinaderijen en terminals. Allemaal toevallig. Het doet mij denken aan het feit dat in volle covid plotsling de twee grootste fabrieken waren waar de moleculen voor ivermectine werden geproduceerd. dat daar plotseling branden ontstonden. In de zomer van 2020 of 2021 gingen ineens de twee grootste fabrieken van Ivermectin in vlammen op. Allemaal puur toeval natuurlijk. We weten dat er geen enkele wereldleider ook maar ooit iets fout doet. Dat is puur toeval. En nu ook weer. Nu zie je overal ter wereld alsof er iets mee gemoeid is. Maar nu ben ik natuurlijk aan het... aan het fantaseren van zoiets te durven denken. Maar de cijfers zijn er wel, de hoeveelheid terminals en olievelden en raffinaderijen die overal ter wereld vuurvatten of zware breuken en pannes kennen, plotsling, de afgelopen 40 dagen. Ik vind het belopvollend.

Wie zijn nu de belangrijke spelers in het conflict?

Israël.

Israël vooral?

Ja, Israël. Ja, het blijkt dat die heel de Amerikaanse agenda aansturen.

Want... Allee, ik bedoel... Als ik nu naar een tv-kijkende persoon kijk, zie ik nu een conflict van... Oké, er is oorlog met Irak, is aangevallen. Maar dan wat ik lees... Ik zie maar een heel beperkt aantal stukken van het nieuws. Eerst van straat van Hormuz, aan, of, aan, of. Dan een aantal aanvallen op olie. productiecapaciteiten, maar dat is het dan. Maar dan denk ik, welke oorlog wordt hier eigenlijk gevoerd met welk doel? Want een oorlog stel ik soms voor, troepenmacht, luchtmacht, zoals in Belgrado, bombarderen de hele tijd, maar het lijkt me heel...

Ja, we hebben een leuke vraag, een goeie opmerking trouwens. Ja, wat jij beschrijft nu, dat is 27e eeuws en dat is begin deze eeuwse oorlogsvoeringen. Als je bijvoorbeeld kijkt naar de eisen of de eisen. Als je kijkt naar de redenen waarom Iran werd aangevallen, omdat ze naar verluid een atoomwapen zouden ontwikkelen. Maar ik denk dat Iran ondertussen heeft aangetoond dat ze helemaal geen nucleaire wapens nodig hebben. Als je de straat van Hormuz kan bezetten en je houdt heel de wereldeconomie onder dwang en op slot, dan heb je geen kernwapen nodig. Wat zij nu doen, is een wapen dat tientallen, honderden keren krachtiger is dan gelijk welke atoombom. En meer nog, dit is een wapen dat je wel kan inzetten. Want atoombommen kan je niet inzetten. Dit is een wapen dat ze wel kunnen inzetten. Die hebben geen atoomwapens nodig. Maar ik heb alle begrip voor Israël en ik heb alle begrip voor Iran en dat kan raar klinken dat ik begrip heb voor Israël en wat ik daarmee bedoel is Die Israëli's moeten maar de leiders verkiezen die ze denken die ze nodig hebben, die de toekomst kan verzekeren die zij voor zichzelf verhogen hebben. Maar dat heeft allemaal consequenties. Zoals je denkt dat je ongestraft ieder buurland kan ontmantelen en herleiden tot een burgeroorlog en een onbestuurbare chaos. Want dat is wat ze met heel het Midden-Oosten en met al hun buurlanden hebben gedaan, tot in Libië toe. Als je denkt dat je dat ook met je hand kan, dan denk ik dat je je ook daarin vergist op termijn. Maar zij mogen dat perfect doen, maar ze gaan er wel op een bepaald moment de consequenties van dragen. En we merken nu al dat hun prestige en hun aanhang afkalvend is. En ik denk als Anita en Jos die... binnen een maand en een half moeten vaststellen dat ze dit jaar financieel niet op vakantie naar Benidorm kunnen. En ze moeten hun nieuwe fauteuil uitstellen. En ze moeten... Of ze kunnen geen nieuwe keuken zetten dit jaar. ik denk dat die wel pretty boos zouden kunnen worden. Zeker met hetgeen dat eigenlijk nog op ons afkomt, want ik wil hier geen al te dystopisch praatje van maken, maar als je de schade opmeet, en we kunnen de fysieke schade in de golf en in de mondiale productie- en raffinage- en terminal- en transportcapaciteit overlopen, dat is al pretty heftig. Maar als je dan de consequenties daarvan even doorloopt, als je wilt doen we dat straks, Ja, daar worden niet vrolijk van en dat kan tot voor wat onrust zorgen. Ik wil wel heel eerlijk zijn in de consequenties van wat er gebeurt, maar we moeten ook opletten dat dit niet een soort dystopisch praatje wordt waarbij als mensen klaar zijn met kijken, collectief hun polsen beginnen erover te snijden. Dat kan niet de bedoeling zijn. Maar ik denk dat mensen die goed voorbereid zijn en weten wat er op ons afkomt en wat de consequenties zijn, van wat er nu gebeurt. Ik denk dat je daardoor steviger staat, krachtiger bent en spiritueel bent voorbereid op alle schokken die nog moeten komen. Dus ik ben wel bereid om daar heel open over te praten.

Ik probeer vooral de situatie te snappen. Je hebt net twee stopstacks geschreven. Eén die de positie verdedigt van dit is de laatste wanhopige greep van de Amerikaanse hegemonie om de rest te dwingen om een dollarhegemonie en militaire slagkracht te ondergaan. En het andere is dan niet meer van nee, dit is... goed afsnijden, goed Europa en andere werelddelen nog afhankelijker maken van Amerika, zodat ze daar heel dure LNG, allemaal grondstoffen kunnen kopen. Ik wil eigenlijk een podium geven daarvoor, want ik weet dat jij de man bent van realisme, maar ook de nuance. Kan je eens een keertje verdedigen, want ik denk dat je het ook geschreven hebt omdat je misschien zelf gewoon iets hebt van ik weet niet volledig goed wat er aan de hand is, maar dat zijn de scenario's. Kan je eens een korte schets doen van die twee, dat mensen een idee hebben van hoe kan je deze situatie bekijken?

Mijn twee laatste substacks liggen twee weken uit elkaar en ik heb eerst een these geschreven waarin ik gewoon beweer, en dat is maar gewoon mijn persoonlijke bewering, dat met al hetgeen wat de VS momenteel aan het doen is, dat zij daarmee hun eigen einde tekenen en uitschrijven voor ons. En ik heb daarvoor de Suezkrisis van 1956 gebruikt, omdat Omdat wat Anthony Eden, de premier van Groot-Brittannië, toen heeft geflikt, die heeft ook gewoon zijn hand overspeeld. Die dacht dat Nasser, de Egyptische president, dat hij die gewoon in een hoekje kon zetten. dat ze het Suezkanaal onder controle zouden houden en daarmee heel de doorvaart voor de wereldhandel. En dat bleek niet te kloppen. Meer nog, Nasser begon zich daar te verzetten. Ik doe heel dat verhaal in die subset, hij is niet zo lang. Maar hij verzet zich daar tegen en het resultaat is dat Egypte, een klein landje uiteindelijk met een heel klein legertje, daar sterker is uitgekomen en dat dat het einde betekende van Iden's politieke carrière en het einde van het Britse rijk als wereldmacht. en het einde van de Pound Sterling als reservemunt en wereldmunt. Dat is omdat plotseling, toen het bleek dat Londen niet meer in staat was om een reuze landje als Egypte onder dwang te houden, dat ineens heel de wereld doorgaat met... Verdorie, die Britten. They no longer rule the waves. Zij hebben niet meer alles in handen. Wat betekent dat voor de Pound Sterling? En ineens kreeg je een guilt crisis, dus een obligatiecrisis waarbij je staatsschulden onfinancierbaar worden en dat de Pound Sterling ongelooflijk aan waarde verloor. Een kleine oliecrisis ook in het Verenigd Koninkrijk. En wat we zien, dat is dat sinds 1956 heeft Ieden en Londen zich daar lelijk aan mispakt. En die zijn daar als verliezer uitgekomen. En dat was eigenlijk de laatste stuiptrekking van het empire, dat eigenlijk daarvoor goed en definitief zijn primaire rol als hegemoon heeft verloren. En zonder dat expliciet te zeggen, leest iedere lezer ook wel, die die publicatie leest, dat je dat helemaal kan transplanteren op de VS, die eigenlijk hetzelfde aan het doen is nu in Iran met een militaire actie samen met Israël, die helemaal niet loopt zoals verhoopt en eigenlijk heel de wereldeconomie letterlijk de verdoemenis induwt. En dan heb ik een antithese geschreven een paar twee weken later en daar beweer ik helemaal het omgekeerde. dat Amerika helemaal niet aan het einde is en helemaal zijn eigen doodfondies niet heeft getekend. Maar daarin teken ik het scenario dat hetgeen wat Trump nu doet, is eigenlijk heel de wereld afhankelijk maken van Amerikaans olie en Amerikaans gas. En dat Russen daarmee buitenspel zit en de Chinezen op de roogstaat zet. En dat hij zelfs de Chinezen dwingt om Amerikaans gas te kopen in dollars. En plotseling moet ook heel Europa en heel de wereld moeten terug dollars aankopen, gewoon om olie en gas te kunnen aankopen. En dat betekent dat die dollarizing en het wegkwijnen van de dollar die we gradueel zagen gebeuren sinds de opkomst van BRICS, dat dat hiermee gestremd lijkt te zijn en bijna tot een einde komt en meer nog. dat eigenlijk de wereldhandel hierdoor meer wordt gedolariseerd. En het erge is, voor China het erge is, dat zij letterlijk nu dollars moeten gaan aankopen om terug odi te kunnen aankopen. Omdat alle landen waarmee zij in yuan handelden, buiten de petrodollar cycle, dat waren de golfstaten. Zij hadden overeenkomsten met alle landen in de golf om rechtstreeks olie en gas aan te kopen, niet in dollars, niet over de smid, maar rechtstreeks in hun eigen currency.

Die stap vond Saudi-Arabië en Amerika niet te ver gaan. Ik dacht dat ze altijd vereisten dat olie veranderd werd in dollar. Dus het feit dat ze met die landen en Yuan konden onderhandelen, dat is wel een stap die ze wel toegestaan hebben.

omdat zij ook niet meer de drukkingsmiddelen hadden om dat tegen te gaan. Als die golfstaten... Kijk, de VS koopt nauwelijks olie en gas uit de golf. Maar China en heel alle oosterse, Aziatische economieën zijn daar werkelijk op aangewezen. En als die een-op-een bilaterale akkoorden sluiten met de Verenigde Arabische Emiraten, met Oman, met Iran, met Irak en met Saudi-Arabië om in nieuwe wand te handelen, en die landen gaan daarmee akkoord, dan gebeurt dat ook gewoon. Dat hebben we ook zien gebeuren. En te meer ook omdat Amerika natuurlijk zijn dollar als een monetair wapensysteem ingezet. Als je 300 miljard divizen aan Russische divizen kunt blokkeren, dan weten die andere landen ook hoe gevaarlijk het is om in de dollar te handelen. Want dan zijn al die reserves die zijn onzeker. En dus de kracht van de dollar, namelijk de rule of law, het feit dat dat diepte had, het feit dat dat een juridisch kader schiep, het feit dat iedereen dat aanvaarde, dat was natuurlijk sinds Bretton Woods 44 en voornamelijk na de Nixon-shock in 71 de grote kracht van de dollar. Maar als je dat zelf op Biden en Trump hebben dat op 8 tot 10 jaar helemaal ondermijnd. Dan moet je niet stomstaan naar al die landen kijken hoe je zo'n hypergevaarlijke munt kunt vermijden en omzeilen om je niet bloot te stellen. Dus dat is evident dat zij dat hebben gedaan. Maar dat wordt nu... Trump heeft dat op een heel clevere, handige manier nu wel tijdelijk omgedraaid. En heel veel mensen die het einde van de dollar voorspellen, die hadden niet noodzakelijk ongelijk, want die munt en die economie en die staatsschuld, dat is zwaar problematisch. Maar met hetgeen wat nu gebeurt, kan het wel eens zijn dat... Ik denk dat ik het in de laatste zin zou schrijven dat Trump de dollar voor onbepaalde tijd heeft aan zijn eigen munt weer even aan de beademingsmachine gelegd. En de dollar kan hier heel tijdelijk, dat kan een kwestie zijn van een jaar of twee of drie jaar, weer wat sterker uitkomen. Maar dit blijft evident niet duren.

Sinds de oorlog in Oekraïne is de Amerikaanse energie-export naar Europa dramatisch toegenomen, tot voor kort nog goed voor amper 10 procent. Zijn de Verenigde Staten nu Europa's voornaamste energieleverancier? Ik ben benieuwd hoeveel procent dat dat is. En ik had ook nieuws vernomen dat een energietoevoer naar onder andere Duitsland en Berlijn zal verminderd worden of afgesloten worden. En dan heb je ook nog de Drushba-pijplijn. Zorgen we er ook nog voor dat we nog minder energie hebben in de toekomst?

Vooral Duitsland. Dus Rusland heeft nu twee pijplijnen afgesloten, omdat ze niet gediend zijn met de manier waarop Visu en Orbán... buitenspel zijn gezet en nu Orbán helemaal uit beeld is verdwenen, vindt Rusland de tijd wel gekomen om Duitsland effe te laten voelen wat het betekent als je het meest historische handels... Want Duitsland en Rusland waren gedurende 20-30 jaar elkaars belangrijkste handelspartners. Niemand exporteerde in Duitsland. Ze waren elkaars grootste import- en exportland. Die twee economieën waren totaal met elkaar verweven. En de Russen laten dat nu wel even voelen en dat betekent dat Duitsland was en is ongelooflijk afhankelijk van Russische diesel en van Russisch gas. Ja, en dat hebben de Russen nu... wellicht tijdelijk even toegeknepen. Maar dat verergert alleen maar de tekorten die we dus binnenkort in Europa gaan zien. Want er is iets dat eigenlijk van mijn hart moet. Ik zie zo... En ik krijg heel veel opmerkingen de laatste weken van mensen. En pas op, die hebben gelijk. Voor de kust van Rotterdam en Amsterdam en Antwerpen, daar ligt het vol met tankers, maar die mogen gewoon niet aanmeren omdat die speculanten en omdat die traders wachten op hogere prijzen. Er is gewoon geen schaarse. Er is olie genoeg. Het zijn gewoon die traders die ons op droogzaad zetten, die melken ons droog en er is olie genoeg. Het ligt gewoon voor de kust. Ja, nu wel. Nu liggen er tankers die wachten op iets hogere prijzen en die zullen aanmeren en die zullen hun cargo droppen aan hogere prijzen als ze nog twee dagen wachten. Maar ieder schip dat twee, drie weken geleden niet is vertrokken in de golf richting Rotterdam, Amsterdam of Antwerpen, dat schip kan eenvoudigweg binnen twee, drie weken hier niet toekomen. Dus laat u niet verblinden door de speculanten die voor onze kust nog wat capaciteit, floating storage hebben en zo verder, en speculeren op hogere prijzen. Dat staat helemaal los van De doorvoerlijnen die doorgeknipt zijn weken geleden en dat is een import en een deficit in calorieën en in molecules, dat gaan wij de komende weken wel zien en voelen. We zien het nu al. in kerosine. Europa raffineert zelf 70% van haar kerosine voor heel haar luchtverkeer en voor al haar luchtvaartmaatschappijen en moesten ze in goede dagen, toen er geen straat van Hormuz en Iran en Israël was, moesten wij al 30% importeren. Ja, nu die bedden vallen nu stelselmatig weg. Ik ben eigenlijk vergeten hoeveel storage dat er is. Ik dacht iets van 50 dagen aan kerosine. Ja, dat zijn voorraden die snel afkalven. Dat is ook de reden waarom de Lufthansa de komende maanden 20.000 vluchten heeft geschapt.

Dat is ook hetgeen dat jij zei en dat ik echt wel denk. Ik heb het al op een grappende manier gezegd bij vrienden van Kijk en zeker de Vlamingen, de archetypen van de lamme goedzak. Je mag veel van hem afpakken, maar als hij niet meer naar Marbella kan gaan, Ja, dan is het echt te ver aan het gaan. Als je merkt dat Ryanair zegt dat ze nog maar zes weken aan kerosine hebben, voorraad, et cetera, en mensen kunnen niet... Je zag het ook in corona. Een van de hoofdreden was dat ze niet op reis konden gaan. Mensen hebben echt wel nood aan het ontsnappen van alles. Als mensen dan niet meer kunnen... Ja, reizen en zo, dan gaan wel mensen toch op een bepaalde manier in opstand zeggen... Denk ik dan. Ik ben al heel vaak naïef geweest van wat mensen in gang zetten, maar ik denk dat dat wel altijd een punt is van... Als ik dat niet meer kan doen, moeten we echt iets aan doen.

O'Leary, de baas van Ryanair, die kondigde een maand geleden aan... Ik heb al mijn prijzen gehatcht tot september. Mijn prijzen liggen vast, ik hoef mijn brandstof prijzen niet aan te passen. Mijn rekening klopt. Ja, goed voor hem en knap gedaan. Hij is een van de weinigen die zich had vastgehatcht tot in september dit jaar. Maar je mag die zo vasthatchen als je wilt. Als het er niet is, is het er niet. En anderzijds, ja, er liggen ook gewoon, wat is het, 160 tankers. En dan spreken we over grote tankers. Stil aan de straat van Hormuz, he. Er liggen 120 tankers aan de oostzijde die vast liggen onder contract en zeggen, wij kunnen geen kant op, want wij hebben een contract en zolang dan een rechter of wie dan ook dat contract niet null en void verklaart, moeten die daar blijven liggen. En kunnen die ook geen kant op, die kunnen ook geen andere vaarbewegingen maken. En dan heb je 30 grote tankers die in de straat geblokkeerd liggen.

Even over die speculanten daar aan de kust, die schepen dat er liggen. Dat is een normale gang van het zaken, dat mensen proberen hun graantje mee te pikken en dat ze daar aan de kust liggen en dat ze merken van hier kunnen we op portien de hoogste prijs kunnen verkopen en even onze slag slaan. Dat is niet normaal, dat is de ederhalte.

Dat doen ze altijd al hé. Ik weet niet hoeveel procent, maar dit is een schatting, maar gemakkelijk 20, 40 procent van alle tankers die zich laten volladen en het ruime sob kiezen, die weten nog niet waar ze naartoe gaan. Die varen uit en die zeggen we gaan naar de oostkust van Amerika of we gaan richting de straat van Malacca. En onderweg vinden we wel iemand die een hoogste bot doet. en dan komt een volle tanker met 1 of 2 miljoen vaten, bevindt zich in de Indische Oceaan en dan wordt daarop gebrokerd. En dan zeg je, we hebben de hoogste prijs daar, we varen naar daar. Want een tanker moet... Het is niet omdat hij in een kargeiland wordt geladen dat hij al weet waar hij dat gaat afzetten. Sommige contracten zijn al glashelder en written in stone. En dat is gewoon van A naar B, dat staat vast. Maar een groot deel van die tankers, dat is floating storage, om het zo te noemen, die gaan de ruime zee op en die kijken dan waar ze naartoe gaan, waar ze het beste contract hebben kunnen laten tekenen. En tijdens één vaart kan zelfs die cargo meer dan eens, twee, ettelijke malen van eigenaar veranderen. Zo zit heel die mondiale treed in elkaar, natuurlijk. Dat is een commodity, dat gaat van hand naar hand. Maar je had het daarover, die Belgische gezinnen die pas echt lastig worden als ze niet meer op reis kunnen. Maar we hebben het nu altijd over olie. Maar de Perzische golf en alles wat daarmee te maken heeft, dat is veel meer dan alleen olie. Want je kan zeggen, ja, maar olie, is dat niet wat overdreven? Dat is, oh god, vier, procent van het mondiale BBP, van het GDP. Dat is maar 4%. Dus zoveel maakt dat toch niet uit. Voedselproductie is ook maar een 4-5% van het mondiale GDP. Stel nu dat we dat eruit halen. Vanaf morgen produceert heel de wereld geen voedsel meer. Dat kan geen kwaad zijn, Philippe. Ons GDP daalt gewoon met 5%. Dat is dus niet de logica. Het mag duidelijk zijn dat dat niet de logica is. Maar als we het dan over voedselproductie hebben, al die meststoffen, Er vallen gemakkelijk 20-30% van alle meststoffen weg. En het is nu net het saaiste seizoen. Dat zie je ook. Dus ureum valt weg. Maar daardoor is er dan plots veel meer vraag naar zwavel. Omdat dat ook kan verwerkt en gebruikt worden als een meststof. Maar dan kom je in concurrentie met de koperraffinaderij, want de koperverwerking heeft ik weet niet hoeveel zwavel nodig. Dus ineens door een tekort van LNG, van gas, van stikstof en zwavel, krijg je dus niet alleen een druk op je voedselproductie, namelijk een gebrek aan meststoffen, maar dat gebrek aan meststoffen haalt zolver weg uit de koperindustrie. En zoiets als helium, en mensen zullen dat ook wel gehoord hebben, helium is een bijproduct van de gasproductie. En Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten en ook Iran produceren bijzonder veel gas.

En Australië.

En het zijproduct daarvan, een bijvangst daarvan, is helium. Maar helium is een onvervangbaar element. Dat is het element met het laagste kooppunt en dat wordt gebruikt voor de koeling van serverrooms bijvoorbeeld. Daar is geen alternatief voor. Dat wordt gebruikt om cleanrooms voor de productie van chips en van medicatie en iedere productieunit die volledig partikel- en stofvrij moet zijn. Die cleanrooms worden gepurgeerd en intact en gecertificeerd door helium. Je kunt dat niet zomaar vervangen door een ander element. MRI-scans. De zware magneten die in een MRI-scanner zitten, die moeten gekoeld worden met helium. Daar is geen alternatief voor. Het maken van halfgeleiders, chips enzovoort. Ja, dat gebeurt... Stereolithiografie, dat gebeurt alleen maar met helium. Je kan... Dat is dus onvervangbaar. Dus al die markten, die ga je ook in de problemen zien komen. Het aantal chips, halfgeleiders, het onderhoud van MRE-scans, de cooling van serverrooms... Dat zijn allemaal zaken die beginnen te stokken. Ik heb nog een leuke. Wat we zien, is dat China zich nu... Ik zeg dan China, maar dat zijn ook de oosterse economieën. Dat die zich verplicht zien om... eenmaal langs de Kaap de Goede Hoop te varen, om dan door het Panama-kanaal helemaal de Stille Oceaan over te varen. Dus China is nu verplicht door de Houthis, die ook de Bab al-Mandeb bezetten en onveilig maken, om helemaal langs de Kaap de Goede Hoop naar het Panama-kanaal te varen. Maar het Panama-kanaal moet rekenen met een doorgang Die olietankers die op weg zijn, dat zijn veel duurdere cargo's. En dat betekent dat al het graan dat in bulk op grote schepen ook door het Panama-kanaal gaat, dat die gewoon worden voorbijgestoken door olietankers. Omdat die olietraders, die bieden gewoon 4 miljoen dollar voor hun doorgang. En als je een vol schip aan graan hebt, dan kun je je dat niet permitteren. Dat betekent dat al die graan en alle andere belukgoederen, die niet zo waardevol zijn als olie, die gaan gewoon achteraan in de rij. Die moeten aanschuiven en wachten. Daardoor is een transit vandaag aan het Panama-kanaal opgelopen tot veertig dagen. Dat is een verstoring. Dus dat is niet alleen een verstoring van de oogsten en van de crops die nu moeten worden ingezaaid, wat we gaan voelen. tegen het oogstseizoen, dat is dus een verstoring die we vandaag al voelen van het graan dat vandaag al onderweg is naar onze processed food industry. Of naar onze maalderijen en naar onze bakkers. Dus dat voelen we nu al. En dan een bericht van een paar dagen geleden vond ik toch ook wel echt apropos. Dat is dat ineens Trump zich begint te mengen in de Falkland Islands. Iedereen weet wel dat Trump en Milai en Israël op een zeer gelijke golflengte zitten. En ineens zijn die drie in gesprek over... Ja, zo'n beetje... IJsland, Groenland is van ons, Venezuela is van ons. Dat pakken we allemaal. En nu, horen daar zo precies, wordt er een ballonnetje opgelaten dat de Falklands ook dat het niet zeker is dat het specifiek in Britse handen moet blijven. Dat de Argentijnen daar toch ook wel aanspraak op kunnen maken. Wat betekent dat? Dat betekent dus dat je langs Vuurland ook die route begint af te snijden. En dat de Amerikanen daar met vliegdekschepen ook die vluchtroute willen gaan controleren. En dat doen zij vandaag al in de Indische Oceaan. En dat doen zij vandaag al in de Atlantische Oceaan in de engte tussen IJsland en Groenland. Waar zij al die tankers uit die uit Rusland komen uit het noorden, daar onderschot houden en onder controle houden. En wat zien we dan bijvoorbeeld in de Indische Oceaan? Dat zijn al die Iraanse en Pakistanse en Chinese tankers die een miljoen hebben betaald aan Teheran om doorgang te krijgen, dat die onmiddellijk af afvaren naar Pakistanse territoriale wateren, zodat Amerika daar die cargo's en die tankers niet kan belagen, enteren of in beslag nemen. Dus die knuffelen, heel die kustlijn, om toch maar in die territoriale wateren te blijven, om uit de gevaarzone te blijven, en de aanvalsgreep van Amerikaanse vliegdekschepen die daar op loeren en op wacht liggen. Om alles te onderscheppen wat onderweg is naar China.

Maar als het dus gaat om energievoorziening zelf, dit gaat economische gevolgen hebben op elk land natuurlijk, maar hebben Israël en Amerika, die toch de sterkste aanjagers zijn hier van dit conflict, hebben die, naast dat jij China zei, dat het genoeg reserven heeft voor zoveel dagen, zij hebben ook genoeg reserves en genoeg in opslag. Ik weet, Amerika taste fracking, zij heeft minder zuivere olie, veel minder ruwe olie. Maar dan is met Maduro tot voeren in Venezuela, hebben ze wel de grootste ruwe oliereserves daar. Dus als je het puur bekijkt op vlak van de grondstoffen, ruwe olie en olie, Amerika, maar we zijn ook benieuwd naar Israël zelf. Zij kunnen wel een tijdje hun plan trekken dan. Of niet?

Laten we even Amerika bekijken. Amerika zegt zelfsufficient te zijn en zelf bevoorraden. Dat klopt en dat klopt niet. In die zin, uiteraard, zij verbruiken 20 miljoen vaten iedere dag, maar ze produceren er geen 20. Dus dat op zich klopt al niet. Trump heeft een paar dagen geleden nog gezegd, wij produceren vandaag meer dan dan Rusland en Saudi-Arabië samen. Dat is een cijfer die ook niet klopt. Je moet rekenen, de VS produceert op dit moment 13, 14 miljoen vaten per dag aan echte olie. Maar dat is light crude. Dat is sweet light crude. Daar maak je geen diesel van. Dus ze hebben een echt dieselprobleem. Dat is de reden waarom ze stukken van die lichte olie omzetten naar NGL's en LNG. En dat ze die exporteren aan exuberante prijzen, voornamelijk naar Europa. En tegelijkertijd importeren zij dikke, vettige, stroperige, heavy crude uit zowel Canada als uit Venezuela. Dat zijn de types olie die je kan raffineren naar diesel. En zij hebben strategic petroleum reserves. Die zitten rond, ik dacht, rond de 300 miljoen vaten. En als je vandaag dus de VS ziet exporteren, en ze zijn dat al aan het doen, ze zijn de laatste 10-20 dagen, twee talen weken, zijn ze eigenlijk meer olie aan het exporteren dan ooit tevoren. Maar wat blijkt? Dat is geen surplus, dat is geen overcapaciteit. Die zijn hun eigen strategic oil reserves aan het verpatsen aan grof geld. Dat is dus ook iets dat niet blijft duren en dat hangt weer een soort waas over De echte tekorten die bij ons kunnen opduiken, wanneer Amerika op een bepaald moment zegt, nu exporteren wij niks meer. want dan valt ook die laatste toevoer weg. Samen met het Russisch gas en olie. Noorwegen heeft ook maar zoveel capaciteit. En wat je ziet, is dat heel de wereld zit te scramblen en op zoek gaat en gaat bieden op al die partities die ter beschikking zijn. Maar we kijken naar De schade die zich heeft voorgedaan op al die velden, dat is iets dat jaren gaat aanhouden. Als de straat van Hormuz nu opengaat, vandaag of morgenochtend, dan duurt het veertig weken voordat de wereldhandel en de wereldbevoorradingsketens weer op 80% van hun oorspronkelijk niveau en activiteitsgraad zijn teruggekeerd. Komt daar een maand bij, duurt het nog een maand dat de straat van Hormuz gesloten blijft, dan gaan die 40 weken naar ruim 80 weken. Vooral eer dat alles zich herstelt tot 80%, want die 100% halen we nooit meer. Het is uitgesloten dat die volledige LNG en gascapaciteit van Qatar, dat die ten volle zal worden hersteld. De schade die is aangebracht aan al die velden in de golf, die zorgt ervoor dat ook als morgen alles stopt en we proberen wereldwijd alles terug op gang te trekken, die golfstaten gaan nooit nog die 20 miljoen vaten per dag halen. Allee, nooit nog. Niet de komende drie tot vijf jaar. Dus dat is... Zelfs als we vandaag ophouden met die onzin en dat er weer flow is, dan nog gaan wij dit wellicht 40 tot 80 maanden voelen. 80 maanden, dat is bijna twee jaar. Dat alles verstoord zal blijven. En dat we niet op de capaciteit en de lichtvoetigheid terugvallen die we voor 28 februari hadden. En met iedere dag dat erbij komt, wordt het probleem exponentieel groter in de toekomst.

Oké, ik ga eens een vraag stellen, dat ik eigenlijk benieuwd ben waarom het me dat niet doet. Het is weer een naïeve vraag, omdat ik echt niet goed weet waarom het me zo niet doet. Waarom neemt men de hele vliegtuigen niet van Amerika? Je ziet daar de kustbeveiliging, kustraketten van Iran staan. Je ziet de schepen, de marine daar. Het is een smalle straat. Dus je bombardeert gewoon de hel uit die hele kust en hele luchtafweer en al die boten dat er liggen en dat verkeer blokkeren. Want je leest nu wel van een piloot is gestorven, we hebben een botsing gehad met een boot, maar dit lijkt me echt niet een conflict van, oké, we grijpen er gewoon in, we ontzetten die, we vallen die kustdefensie aan en voilà, en dat bezetten we dan en proberen we onder controle te krijgen. Waarom kan dat niet?

Ja, ik begrijp uw vraag. Maar zoals jij het voorstelt, dat is niet de realiteit. De realiteit is dat de Iraniërs in hun eigen territoriale wateren zeemijnen hebben aangelegd. Dat betekent dat de vaargeul door de straat van Hormuz nog kleiner is geworden. Dat betekent dat ze maar een hele kleine corridor moeten af afzekeren en onderschothouden met de patrolboots, met de torpedojagerbootjes die ze hebben. Dat zijn er honderden of duizenden. Die zitten allemaal in zwaar bewapende bunkers, die je niet zomaar allemaal kan uitschakelen. Heel veel raketinstallaties zitten ook diep in de rotsen, die tunneldeuren gaan openen. Een lanceerinstallatie wordt gewoon buiten gebracht. die lanceert haar projectielen en onmiddellijk daarna wordt die weer in veiligheid diep in de rotswand in diepe tunnels ondergebracht. Je kan dat allemaal zomaar niet bombarderen. En Iran, het is niet dat... Iran houdt gewoon heel die straat onder schot. Wie niet betaalt, wie geen doorgang krijgt, die wordt gekelderd. En ze hebben al getoond dat ze daartoe bereid zijn. Maar wat dat dus eigenlijk... Iran blokkeert die straat niet. Zij controleren de straat. Ze blokkeren die niet. In principe is die open. Iedereen die tegemoetkomt aan alle eisen van Iran krijgt gewoon doorgang. Maar het zijn Tel Aviv en Washington natuurlijk die dwars liggen en niet kunnen ingaan op de Iraanse eisen. Ergens ook een beetje begrijpelijk. En dan heb je een tweede. Die straat wordt niet alleen militair geblokkeerd of gecontroleerd. Die schepen die daar liggen, die zijn ook niet meer verzekerbaar. En een onverzekerd schip gaat nooit door die straat varen. De kapitein doet dat niet, op eigen risico. Met een miljoen vaten aan boord. Dat is echt een powdercake. Dat is een drijvende bom. Zo'n gastanker of een olietanker. Je neemt als kapitein dat risico niet. En je schip is niet verzekerbaar. Als je niet verzekerbaar bent, vaar je daar niet door. En de enige schepen die er wel door varen, zijn niet verzekerd. want die krijgen die schaduwvloot. Een onnozel begrip is dat ook. De schaduwvloot, Iraanse schepen, Pakistanse schepen, schepen onder Maleisische vlag, onder Chinese vlag, die zijn toch niet verzekerd bij de Lloyds of London of bij de London Club van Verzekeraars. Dus die trekken zich dat tofvis niet aan. Die krijgen toch geen verzekering. Dus die varen sowieso zonder verzekering.

Waarom zijn ze niet verzekerd? Waarom zijn ze niet verzekerd? Wat is de reden?

Omdat dat slechte... Dat zijn kwaadaardige schepen van de vijand. Daarom worden die niet verzekerd, omdat dat een manier is om Iraanse, Russische... En iedereen die niet meespeelt, om die olie-exports onder controle te houden en dat het Westen kan blijven bepalen wie wat waar aan wie verkoopt aan welke prijs. maar we hebben gezien dat Brics en nu Iran daar heel fors tegen in gaan. En we zien ook dat Trump met een aantal zeer handige, maar toch wel radicale manieren probeert heel die Brics en die ruggreep op de dollar te ontmantelen en terug controle te krijgen op de dollar als reservemunt. Maar hij kan dat alleen doen door heel Europa de vernieling en de armoede in te duwen en heel China en alle economieën die zijn aangehecht op die Belt and Road en op de zijderoute, om die allemaal te proberen te ruïneren. En de logica van Trump is ergens wel begrijpelijk. Hij zegt Als wij een krimp en een slag in ons gezicht krijgen die ons 15% kost, dan is dat de moeite waard als we daarmee de Europese economie een slag van 50% krimp... laten incasseren en dat we China ook voor 50% raken. Dan is die 15% die wij verliezen een goeie investering gebleken. Zo perfide en zo cynisch is het. En tegelijkertijd verstrekt hij de dollar. Want dat heeft hij nodig om zijn staatsschuld te financieren. Want anders tuimelt hij ook omver en dan zie je dat hij Ik had

een video gezien van David Icke en ik weet niet of het juist was of niet, maar hij zei dat Trump aankondigde dat hij 1-3-0 in defensie wou investeren. De grootste bil sinds wereldoorlog 2 of 1,2 biljoen.

Ja, het was inderdaad zoiets. Het was zoveel.

gigantische bedragen zijn. Nu vraag ik me af van, oké, tuurlijk, de machthebbers en diegenen die die Amerikaanse volgers zijn er in die golfstaten, die kunnen misschien wel akkoord gaan of genoeg geld krijgen, maar wat met die bevolking vanuit Malaysia? Wat met die bevolking vanuit Japan? Die bevolking dat er effectief leeft in die golfstaten met de dreiging van geweld, met de stijgende prijzen. Ja, hoelang gaan mensen dat pikken? Plus het hele beeld van Amerika als de bevrijder, als de trouwe bondgenoot, is compleet aan dingel. Dus de goodwill is wel grotendeels vernietigd. Als er een kans is om minder met de VS samen te werken, als je ziet hoe we het spel spelen, zal er in de wereld momenteel nog meer draagvlak zijn, gezien hoe Amerika zich gedraagt.

Ja, effectief. Dus... Ik kan niet recht op die vraag antwoorden, maar wat je aanhaalt, klopt. Dus de wereld gaat er... Wie het nog niet begrepen heeft dat Israël en Washington op hun eentje... dit allemaal hebben berokkend en dat de armoede en de hongersnood en de megasterfte die zich aankondigt, voornamelijk in Azië, maar ook elders, dat komt volledig op rekening van Netanyahu en van Trump. Volledig. Dus vergeet mensen als Idi Amin, Stalin, Mao of Hitler. We zien hier met het afgelopen twee maanden is gebeurd zijn er hier twee wereldleiders die een dode tol op hun geweten zullen hebben binnen twee, drie jaar, dat een veelvoud zal zijn van al die iconische avatars en slechteriken uit onze orthodoxe geschiedschrijvingen.

Je hebt twee scenario's, dat Amerika er beter uitkomt of dat het het einde is van de hegemonie. Maar ik ben ook geïnteresseerd, heb je ook zo'n scenario voor Iran?

Hoe Iran hier uitkomt? Eerlijk gezegd, daar heb ik nog niet over nagedacht. Hoe Iran hier uitkomt? Iran heeft net zoals Egypte in 1956 nu getoond dat het stand kan houden en Het heeft trouwens al zes, zevenduizend jaar getoond dat het een oude beschaving is die geniep kapot krijgt en die overleeft, wat er ook gebeurt. Het is een van de oudste landen, de oudste beschaving en een van de oudste talen in onze beschaving. En zij blijven een grote olieproducent. Zij blijven self-sufficient. Ze vergeten niet hoe geïndustrialiseerd dat Iran uiteindelijk is en wat voor technologie dat die op eigen bodem creëren onderhouden, ontwikkelen en produceren, omdat zij zulke goede relaties hebben met zowel China als Rusland. Ze krijgen al de grondstoffen die ze niet hebben, die krijgen ze van Rusland. En al dat technologie en technologietransfers, die krijgen ze uit China. Dus onderschatting. Trouwens, voor China is Iran niet zomaar een leverancier. Dat is een strategische partner. Heel die Chinese economie wordt ondersteund door een leverancier die dat 2, 3 miljoen vaten levert iedere dag opnieuw. De Chinezen komen hier relatief goed uit in die zin. Wat we nu zien, is dat het inbouwen van renewables in je systeem Het was dom om te denken dat dat economisch zou zijn, want dat is het niet. Die zonnepanelen en windturbines zijn niet milieuvriendelijk. Totaal niet. maar die zijn wel van strategisch belang, omdat die redundancy en autarkie garanderen. Dat betekent dat landen met een grote hoeveelheid aan hernieuwbare energie traditionele oude olieschokken beter verteren. Maak je geen illusie over hoe groot deze olieschok is. In de Tweede Wereldoorlog ging ongeveer 4% van de toenmalige oliekapaciteit offline. Tijdens de Jomkiepoer in 1973 was dat iets van een 6, 7, 8 procent. Bij Covid was dat, ik dacht, iets van een 10 procent. Maar dat was niet de destructie van de productiezijde, maar dat was een destructie van de vraag. Ineens bleven wij thuis, wij reden niet meer, wij deden niks meer. En toen zag je ook een krimp van 10 procent. Maar nu spreken wij over 20, 22 procent. aan productiecapaciteit die niet alleen nu geraakt is, maar waarvan een groot aandeel voor de komende jaren geraakt blijft en definitief finaal offline zal blijven. En maak u dan één bedenking. Herinnert u 2008? In augustus 2008 gaat de olieprijs plotseling naar 147 dollar. En wat was de onnozele aanleiding? Dat is omdat de inventories, de wereldwijde olievoorraden die iedereen had, die waren op een historisch minimum. En op dat moment zagen we dat de olieproductie eigenlijk wat aan het pieken was en dat we zagen, dat wordt verdorie bijzonder moeilijk om die hoeveelheid olie nog substantieel te laten groeien. En die twee zaken hebben voor een olieprijs van 147 dollar gezorgd in een kwestie van 1-2 weken. En dat heeft letterlijk Dat is niet de reden, maar dat heeft de grote financiële crisis getriggerd. Dat heeft al die slechte derivaten en al die ongedekte vastgoedcontracten blootgelegd. Ineens popte die zeepen. Bedenk dat we... En maak dan het verschil in vergelijking met vandaag. We zitten vandaag met historisch hoge voorraden en we zien... Die echte krimp in olie zagen we... Het was minder problematisch omdat we aan het vergroenen waren. Dus het verschil en de gelijkenis tussen beiden zijn veelzeggend. Je moet niet te veel fantasie hebben om te voelen waar dit naartoe gaat. Maar nog een leuk cijfer bijvoorbeeld over vergroening. In de periode 2014 tot vandaag, dus de afgelopen twaalf jaar, in al die tijd hebben wij aan groene energie, wat we renewable noemen, hebben wij 35 extra joule aan capaciteit toegevoegd op twaalf jaar. De hoeveelheid fossiele brandstof die we in diezelfde periode hebben toegevoegd aan heel het mondiaal systeem, is geen 35 exajoule, maar er is 72 exajoule. Zoals mensen zeggen, vergoening en renewable, dat is allemaal goed. Dat is een bepaald soort van investering. Dat blijkt vandaag meer dan ooit zijn voordelen te hebben. Maar we voegen dat allemaal toe aan capaciteit en mensen denken, we zijn goed bezig, we zijn aan het vergroenen. Maar in diezelfde periode dat we dus 35 exajoulen hebben toegevoegd, hebben we 72 exajoulen aan bijkomende fossiele bronstoffen toegevoegd. Dus maak je geen idees over decarbonisatie, milieu, klimaat. Dat zijn heel rare doelstellingen. Onze wereldeconomie draait niet op een krimpende energievoorziening. En als je kijkt naar de energiedichtheid en de EROI, de Energy Return on Energy Invested, van Renewable, dat is een fractie van fossiele brandstoffen. Onze boontjes in de winter en aardbeien in de winter en skivakanties en een zwembad en twee wagens voor de deur en iedere dag vlees eten. Dat soort levensstijl draait niet op renewables. Dat draait op fossiele brandstoffen, omdat die zo'n hoge ERO hebben. En je kan dat niet vervangen door renewables. Hoe graag we dat ook zouden willen, en ik ook trouwens, Dat is onrealistisch. Dat is puur vanuit een thermodynamische realiteit. En ik vind het raar dat onze politici dat nooit aanhalen. Want het wordt eens tijd dat een aantal mensen dat toch beginnen te snappen.

Je sprak hier over return on investment. Ja, met die opening en sluiting van de straat van de Roermoes lijkt het soms dat je gigantische winsten kan maken met speculanten, van het is dicht, kopen, en nu is het open, omgekeerd, prijs stijgt, prijs daalt, en dat men daarop inspeelt. Soms lijkt het net een soort van, ja, Beleg er iets, met een soort van inside trading, dat je op voorhand weet, we gaan openen, we gaan sluiten, dan verkoop je het enzo. Ik weet niet hoe jij het doet, maar kijk. Welke partijen maken hier eigenlijk meest de winst bij? Want dat wil ik ook wel eens weten, want we praten vooral over stijgende prijzen, tekort, etcetera. We gaan straks er nog op ingaan. Maar wat zijn de partijen die eigenlijk op dit moment veel winst maken met dit proces?

De olieproducerende landen zien nu natuurlijk hun dagprijs naar 100 dollar gaan. Die heeft lang op 50, 60 dollar voor WTI en Brent. Die zaten heel lang tussen de 50 en de 65 en die gaan nu mooi boven de 90. Dus die zijn wel blij. Er zijn twee spelers, maar dit is dus nogmaals, alles wat ik zeg is geen investeringsadvies. Ik geef geen investeringsadvies. Amerikaanse bedrijven hebben even een uptick gezien. De echte grote, Chevron, Shell, NBP en zo. En Exxon. Die hebben heel even een hele mooie uptick gekregen, maar dat is dan weer wat gecorrigeerd. Maar de kleinere spelers, die veel fragieler waren, die doen het nu veel beter. Ik ga de namen niet zeggen. Maar als mensen wat studiewerk doen, de iets minder goed beheerde oliebedrijven met lagere winsten, met grotere blootstelling, die negatieve aspecten worden nu wat meer gecamoufleerd. Die maken goede winsten, en uiteraard ook de traders. En uiteraard ook iedereen die... Ja, Amerikaanse bedrijven natuurlijk. En de shale frackers, die verdienen nu meer dan... Ooit ervoor, meer dan toen ze ooit zijn opgestart, in 2014, 2016, laten we zeggen. Maar we zien in Amerika toch ook dat shale fracking daar op zijn einde loopt. Alle cijfers wijzen dat uit. Het is voornamelijk shale dat afkalft. Alleen de Permian, dus al die shale vlaktes waar dat wordt gefracked, daar zien we dat Hooguit een zestal counties in de Permian. Dat zijn de enigen die echt goed stand houden. Maar de AI heeft twee weken geleden met een grafiek uitgekomen waarin ze laten zien hoe het investeringsniveau eruitziet en hoe dat laat zich voorspellen. Om u een idee te geven en de mensen Om onze huidige hoeveelheid olie gewoon op pijl te houden, niet te laten groeien, moet heel de olieindustrie jaarlijks 500 miljard dollar investeren. Simply. Gewoon om status quo te houden. Voor gas ligt dat rond de 200, 250 miljard per jaar. Ik kan u verzekeren, één, we waren dat niet aan het doen. En nu er nog eens een productiekrimp bij komt, gaan we dus ook een bepaalde afkalfing zien. En wat de Amerikaanse shale frackers zijn, nu gaan we weer naar Argentinië, nu zien we toch dat dat eigenlijk de nieuwe jachtvelden worden. Dus heel veel frackers pakken hun equipment en hun technologie mee en starten nu meer en meer op in Argentinië.

Groenland en Antarctica, als dingen smelten en omhoog gaan de grondstoffen, of denk je nu iets te ver?

Ja, dat is te ver. Dat is allemaal te moeilijke en te dure olie. Shale fracking in Amerika is al duur en complex en moeilijk en technisch genoeg. Om dat in een land als Argentinië te gaan doen, dan maakt het nog een tikkeltje... Maakt het niet evidenter. Maar een andere prognose is bijvoorbeeld de 1,5-2 miljoen vaten die in de Golf van Mexico, noemen ze nu de Golf van Amerika, die daar worden gewonnen. Daar wordt verwacht dat het grosser van, 70-80% van die 2 miljoen vaten, dat die binnen 20-30 zijn die weg. Omdat het gewoon te duur en te onmogelijk logistiek onhaalbaar wordt om duizenden kilometers diep in zee olie te gaan boren. op een diepte van 3.000 meter en dan nog eens 2.000 meter dieper onder de zeebodem. Dan zit je met een boorschacht van 4-5 kilometer. Dat is bijzonder technische, moeilijke en complexe olie. Die vraagt ook heel veel geld en energie. En dus die E-Roy ligt lager. Energy return on energy invested. Die olie uit de golf vraagt bijzonder veel energie in ruil voor de hoeveelheid energie die je daarmee opwekt. Hetzelfde voor een zonnepaneel. Een zonnepaneel kost 3500 kWh alleen aan steenkool om te worden geproduceerd en dat is ongeveer dezelfde energie die het opwekt als je het 5-6 jaar op je dak ligt. Dus als je zonnepaneel tien, twaalf jaar weg gaat, dan levert die alleen vanaf het vijfde, zesde jaar een netto energetisch rendement op. Hetzelfde met biofuels. Als je een vat biofuel wil maken, dat is geen probleem. Wij kunnen dat, wij doen dat. Maar daar gaat bijna evenveel energie in om dat te produceren als je er wat uit haalt. om het dan te kunnen omzetten naar gemechaniseerde arbeid. En bedenk dan dat in die thermodynamische processen, het verlies van energie, geen verlies van energie, rendementsverliezen, dat hooguit de helft van heel de calorische waarde van een vat effectief wordt omgezet in arbeid. Dat is nog los van de energie die je nodig hebt om dat vat te produceren. En een vat olie uit de golf of uit Amerika of in Venezuela of voor de kust van Nigeria moet ook geproduceerd worden. Het kost ook heel veel energie om een vat uit de grond te halen. Dat is dus de EROI. Hoeveel energie steek je erin en hoeveel vaten? produceren je in ruil. Ja, dat is dus een vergelijking die we dramatisch sinds dalen. En hoe meer renewables we daaraan toevoegen, hoe lager die verhouding wordt. Maar nogmaals, onze samenleving met gratis bibliotheken en met gratis ziekenzorg en met koelkasten en skivakanties, onze westerse levensstijl die werkt alleen bij een EROI van 1 op 18. Maar wij halen wereldwijd geen 1 op 18 meer. Dus die levensstijl is gewoon thermodynamisch, energetisch onhoudbaar. Ons hele energiesysteem werkt niet aan 1 op 18. Wij leven van legacy infrastructure. Dus als u vraagt, hoe kan dat dan? Als wij 1 op 18 nodig hebben, hoe komt het dan dat wij nog skivakanties en volle koelkasten hebben? Eén, omdat er een beetje wordt getrist. We hebben meer macht en meer purchasing power. We hebben meer grondstoffen en meer leverage in Anderlands-Westen. En anderzijds steren wij op infrastructuren die wij jaren en decennia geleden hebben gebouwd met overvloedige en goedkope energie. En die legacy infrastructure, rionlering, elektriciteit, telefonie, wegen, net, Dat moeten we nu zien te onderhouden met steeds minder en steeds duurdere energie. Dat wordt een hele mooie uitdaging voor kinderen en kleinkinderen.

Heel mooi eufemistisch uitgedrukt, Joachim. Dat was eigenlijk ook een vraag die ik had. We moeten het NATO-budget verhogen, want we moeten ons voorbereiden als we ooit aangevallen worden. Maar eigenlijk worden we voor een stuk economisch aangevallen door deze oliecrisis. En tegelijkertijd... Snijden we de olie af van Rusland? Sluiten we kerncentrales? Sluiten we een gasgeld in Groningen? Worden we nog meer aangewezen op onze eigen grondstoffen dat enorm beperkt zijn? Moeten we nog meer betalen aan een hogere prijs met diegene die we wel krijgen uit Amerika? Wat bezielt de energiepolitiek van de machthebbers in Europa?

Ja, echt waar. Filip, nu stel je mij een vraag, ik kan daar niet op antwoorden. Ik kan, ik begrijp één, ik begrijp niet waarom een Michel, een Von der Laayen, Callas en Rutte en al die Cornuuten en die Trawanten, wat en hoe en waarom dat die dat doen. En ik begrijp niet dat wij als West-Europeaanse bevolking, belastingsbetalers, burgers, dat allemaal maar laten gebeuren. En dat de mensen die iedere avond zitten te zappen naar hun kasken en geloven wat er op de VRT en op de afspraak komt, dat de dreiging uit Rusland en Iran en overal en Covid, dat dat allemaal de moeite waard is om zo'n hyperbole, zelfvernietigende maatregelen in te voeren. En dat mensen daar nog om juichen. O, opgelet achter u, een drone.

Nee, ik kan af en toe wel de anatomie van de macht snappen, om macht invloed te hebben, maar hier neem je dus bewust posities in. die de situatie van de Europeanen verzwakken. Oké, dan kan je misschien wel nog meer afhankelijk zijn van de overheid, maar de slagpositie, de slagkracht van Europa, verzwak je gewoon. Dat gebeurt nu demografisch, politiek, cultureel, militair, willen we nu een inhaalsprong doen, maar dan ook qua energieafhankelijkheid zijn we zo afhankelijk. Voor Rusland onder andere, dat snijden we dan af. Als je dan toch denkt in termen van autonomie, zelfverdediging, we moeten investeren om toch nog een speler te zijn op de wereldmarkt, is dit niet alleen een neutrale move, is het gewoon een negatieve move dat totaal niet in lijn ligt van we moeten Europa beschermen en we moeten investeren nu als we nog mee willen spelen op de markt. Integendeel, het maakt ons nog zwakker en afhankelijker.

Ja, het doet me ineens denken aan nog iets dat ik er nog bij wou vertellen. Bijvoorbeeld, wij hebben geen mijnbouw. Wij hebben geen industrieel areaal meer. Wij zijn totaal niet competitief als het gaat om de bouw van wagens of van tractoren of kraantjes, of kraantjes die je open en toe kunt, of ventielen. Al hetgeen dat we nodig hebben om onze leven te... Wij produceren dat niet meer. En als we het zouden willen produceren, dan doen de Chinezen en de Indiërs en binnenkort de Malaisiërs en de Cambodjanen in Laos en Vietnam doen ze dat letterlijk drie keer goedkoper. Maar bijvoorbeeld iets als aluminium. Wij hebben geen aluminium natuurlijk, omdat aluminium produceren ontzettend veel energie verrijst. Bauxite omzetten naar aluminium, daarvoor heb je enorme hoeveelheden goede kopen en overvloedige energie nodig. Dus met hetgeen wat er nu in de golf is gebeurd, dat is geen wonder dat 8 tot 10 procent, of eigenlijk 15 procent van de mondiale aluminiumproductie zit in de golf. Die is stilgelegd, hè. En dus die 10 à 15 procent aan aluminium, die is voor de komende vijf jaar uit de wereldcapaciteit gehaald. Omdat, net zoals een glasoven, als een aluminiumsmelterij stilvalt, dan loopt die kern vast en het enige wat je kunt doen, is die fabriek laten vastlopen, net zoals een gasoven, laten uitdoven en vastlopen. En wat je dan moet doen, is met kranen en met drilhamers heel dat gebouw slopen. En dan een nieuwe fabriek en die terug opstarten en zien dat die nooit stilvalt. Een aluminiumfabriek mag niet stilvallen. Dus alle aluminiumproductie die is stilgevallen in het Midden-Oosten en in de Golf, dat is productie die is voor drie of vijf jaar offline. En de wereld heeft meer aluminium nodig dan ooit tevoren. Dat zit in iedere auto, dat zit in alles wat aan een stikker en een pries heeft, of op het elektriciteitsnet wordt aangekoppeld, zit altijd wel wat aluminium in. Dus als je daar net vraagt van, ja maar wij in Europa, ja één, als je kijkt naar het aantal patenten dat we indienen in vergelijking met China, Als je ziet dat wij geen mijnbouw hebben in vergelijking met China en geen toegang hebben tot mijnbouw zoals China dat wel heeft. Wij hebben geen verwerking van mineralen, edelmetalen, rare earths of gewoon ertsen en legeringen. We hebben geen wolserijen meer en we hebben geen echte productiecapaciteit meer. Ja, als je dan in een soort grim komt, dan ben je niet meer zelfbedruipend. en niet meer zelfvoorzienend. Dat is dus iets dat we in Europa wel geweten hebben. We kunnen zelfs geen schoenen meer produceren.

Vooral omdat ik even wil gaan op de komende energiecrisis en de eventuele gevolgen. In je sub-stack haal je je ook aan van Nasser, maar een van de redenen is ook dat Khrouchev zei van nu stop je, anders gooi ik misschien een atoombom. Dus heel vaak de Russen, ook bij het einde van de Wereldoorlog II, het is altijd van de Amerikanen hebben ons bevrijd, maar een van de redenen dat Japan zich overgaf was dat Rusland gezegd had dat ze Manchuriën konden krijgen en op het einde dat niet gedaan hebben, want anders zouden ze nog verder gevochten hebben, dat weten de meeste mensen niet. Nu hier ook, aangezien het zo cruciaal is als verbinding tussen het Midden-Oosten en Azië, Waar gaan Rusland en China de grens trekken en hoe beïnvloeden ze dit conflict al? Want je merkt toch met Syrië en andere landen waar Rusland toch een voet aan de grond heeft, dat ze steeds meer voet aan de grond verliezen in het Midden-Oosten. Ik persoonlijk zie Rusland en China zeker niet deze strategische positie van Iran, straat van Hormuzzo, sowieso opgeven. Dus ik denk wel dat er een soort van rode vlag is, of zeggen van niet toelaten. Ik zie persoonlijk niet Iran volledig onder Amerikaanse invloedsfeer komen. Waarom? Omdat ik denk dat Rusland en China dat niet zouden toelaten, want dan hebben ze bijna geen voet aan het Midden-Oosten meer. Hoe kijk jij daarnaar?

Ze gaan dat niet toelaten, omdat dat een veel te groot veiligheidsrisico zou betekenen voor hun beide naties. Maar wat ik wel vermoed, Wie dan nu nog durft beweren wat de VS heeft gedaan, wat Israël heeft gedaan. Als er nu nog een politicus of iemand aan een toog in het café durft beweren dat Rusland of Poetin onbetrouwbaar zouden zijn... Ja, sorry, maar die heeft ieder gevoel voor nuance en verhouding en proporties totaal verloren. Je moet echt geen fan zijn van Poetin om vast te stellen dat iemand als Trump etalijke malen gevaarlijker en onbetrouwbaarder is gebleken. Dus waar gaan China en Rusland naartoe? Die zijn toch gewoon een beetje op elkaar aangewezen.

Maar gaan ze ergens de grens trekken? Is er iets van, kijk, u spreekt soms van, zou een potentiële grondinvasie zijn? Ik vind persoonlijk, waarschijnlijk achter de schermen leveren ze wel genoeg technologie in, maar ik vind dat Rusland en China zich eerder nog redelijk stilhouden, aangezien dat dit een cruciale schakel is. Is er een bepaalde escalatie van de conflict, dat jij denkt dat Rusland en China wel rechtstreeks zouden betrokken zijn? Of worden?

Ja, Rusland staat een beetje met de rug tegen de muur. Zij zijn zeer afhankelijk van olie- en gasexporten. Dus wat Trump heeft gedaan door zijn proxy en Diaselinsky het vuile werk daar te laten doen en de Russische terminals te bestoken... Ja, daarmee gaan ze in Rusland echt wel voelen. En ook de stokkende toegang tot vreemde deviezen. De Russische economie komt toch wel in... Ik zal niet in gevaar, maar die positieve flow waarop ze de afgelopen jaren zaten, die is er nu zo net even uit. Voor het eerst groeit die economie niet meer gestaag, organisch en op een goede manier. Dat is ook omdat ze de afgelopen jaren in verhouding te veel militaire uitgaven hebben moeten doen. Dat is een fout dat wij ook aan het maken zijn. Met dat verschil dat Rusland blijkbaar heeft geïnvesteerd in goede wapensystemen. En waar het zelf controle over heeft. En China heeft er de afgelopen, sinds 1980 laten we zeggen, alles in het werk gesteld om ervoor te zorgen dat ze uit die diepe kuil zijn geklouterd en dat ze nooit nog kunnen worden blootgesteld tot een eeuw. van vernedering. Dus de periode van 1850 tot 1950, de totale eeuw van vernedering voor China. China was gedurende het afgelopen 2000 jaar de grootste economie ter wereld. Technologisch stonden die helemaal vooraan, ook toen dat het hier in Bruggen en Gent en in Parijs en Amsterdam zo goed ging. Dat was klein bier in vergelijking met de omvang van de Chinese economie en ook de technologie die ze daar ontwikkelden. Daar gaan ze nu wel alles aan doen, en dat hebben ze ook sinds 1980 gedaan, om ervoor te zorgen dat hun dat nooit meer kan overkomen. Nooit meer. En dat is, als je één rode lijn zoekt in China, dat is het wel wat.

Soms begin je met de doomscenario's en probeer je dan wat te nuanceren. Zit hier de potentie in voor een open wereldconflict, volgens jou? Of gaat het vooral economisch en infrastructureel en misschien qua technologie en die dingen en posities bepalen, maar een openlijke wereldescalatie tussen bepaalde grootmachten? Houd jij die optie mogelijk?

Een echt mondiaal conflict met twee fronten en twee polen die met elkaar in de clinch gaan, zoals in een boksring? Nee, dat zie ik. Dus ex's en allies, de goeie tegen de slechte. Dat zie ik zo niet gebeuren, maar ik zie... Omdat dat niet in de

huidige manier van oorlogsvoering is? Of omdat je dat niet mogelijk houdt?

Ja, dus puur technologisch en naar wapensystemen effectief, dat is één van de redenen. En twee, omdat er is een multipolariteit opgetreden. Dat betekent dat Pakistan voor een aantal aspecten helemaal in dat Aziatische blok zit. Voor een aantal andere aspecten zit dat helemaal in het Islamitische blok. En voor een aantal andere aspecten zit dat helemaal in het Westerse blok. Hetzelfde voor Indië, hetzelfde voor China, hetzelfde voor Marokko, hetzelfde voor Mexico, hetzelfde voor Ecuador, Brazilië. Dus dat is allemaal zo multipolair geworden en dat is zo'n complexe puzzel, dat wij gedacht hadden van ja, maar wat er nu in Hormuz gaat gebeuren, dat gaat nooit gebeuren, want we zijn zo aan elkaar gebonden en tot elkaar veroordeeld, dat als die straat van Hormuz ooit op slot gaat, ja, dan geraken we daar gewoon niet meer uit, dan is die schade enorm. Ja, dat was dus zonder Trump en net aan jou gedacht. Maar de enige scenario dat ik zie op een echt mondiaal groot schrofconflict, dat is de Israëlische Samsonoptie. De Samsonoptie. Dat is alles. Dat is de enige pad naar een kataklistisch militair conflict.

Dat is voor de luisteraars en kijkers die het niet weten, de nucleaire optie van Israël.

Ja. Ja, dus om het verhaal van Samson in de Bijbel. Samson is een man met enorme krachten en met lang haar. Zijn haar wordt afgeknipt. Hij verdient al zijn krachten. Hij wordt in de boeien geslagen. Hij wordt in een tempel geketend. En ze denken dat ze Samson onder controle hebben. En naarmate hij daar gekluisterd en gekneveld in die tempel gevangen wordt gehouden, groeit zijn haar stilletjes terug. En wanneer hij terug haar krijgt, heeft hij ook terug zijn kracht. En weet hij de enige manier... Ik heb maar één optie, dat is mezelf en alles rondom mij te vernietigen. En hij trekt de zuilen van de tempel omver en alles stort in. Dat is de Israëlische doctrine, de Samsung-optie. Als er iets met ons gebeurt, dan nemen we 8 miljard mensen met ons mee.

Heb jij zelf en ben je zelf geïnformeerd? Want ik krijg er heel weinig informatie over. Jij hebt voor een stuk al een beetje uitgelegd dat we er ook weinig over horen, de slagkracht en wat Iran al aangericht heeft. Maar hoe zit het eigenlijk met die situatie in Israël? Ik bedoel, Iran bereidt zich al decennia hierop voor, heeft enorm veel raketten ingekocht. Israël heeft wel een raketenschild, maar dat kost ook veel om die raketten af te weren. Als dat maanden en maanden blijft duren, dan is het wel op, op. Heb jij enig inzicht in de situatie in Israël? Zijn er veel doelen geraakt?

Ja, de schade is daar aanzienlijk. En het hele afweerraketsysteem is ook helemaal uitgeput. En de Amerikanen hebben ook gewoon geen toegang meer tot de exotische en rare earths, de exotische materialen en rare earths. Dus Amerika heeft ook al haar munitie- en afweergeschutter doorgeschoten en zij kunnen die stukken gewoon niet vervangen, omdat ze gewoon de grondstoffen van China niet krijgen. Iran heeft helemaal geen nucleair wapen nodig. Die ontvolken Israël tegenvolgende week. Heel simpel als ze dat willen. Ze bestoken gewoon de ontsiltings- en desalinisatiefabrieken.

En de waterfiltering, wat ook de alcoholstaten zijn, afhankelijk van Iran daarvoor.

Je zet een woestijnland zonder water en dat wordt van dag op dag onbewoonbaar. Dus die hebben geen nucleairwapen nodig. Die hebben enkele ballistische raketten nodig om de drinkwatervoorziening van Israël plat te leggen op een vormiddag. Die kunnen dat. Ze hebben dat getoond. Ze hadden 30.000 raketten en er zijn aan herschatting 8.000 van afgevuurd. En hun beste wapens houden ze nog achter de hand. Dus als er iemand de waiting game speelt en afwacht, dan is het wel een teran. Trouwens, die hebben zich daar inderdaad zwaar op voorbereid. De Ayatollah is nu omgebracht. Maar mensen die denken dat alle politieke of militaire macht bij de Ayatollah ligt, Die denkt fout. Heel het Iraanse leger is opgedeeld in meer dan dertig onafhankelijke, zelf-opererende, zelf-bestuurlijke eenheden. Je moet dus dertig minilegers ontmantelen, ontwapenen en vernietigen, vooral eerdat je de Iraanse capaciteit helemaal van de kaart haalt. Dat land is twee keer zo groot als... Het is veel groter dan Texas en enkele keren groter dan Frankrijk. Vergeet dat je daar een grondoperatie... Of dat je daar naar een land wilt gaan. Dat lukt niet vandaag. Nee, dat zijn allemaal scenario's die totaal onrealistisch zijn.

Maar weet je wat hier een soort van... gemeene deel erin is. Je hebt dus eigenlijk in Amerika een beleid dat ingaat tegen wat de bevolking wil. Ik denk dat Trump zei van make America great again, ik zal geen oorlog starten, gewoon de economie goed laten gaan. En dan heb je Ursula van der Leyen die allerlei dingen stopt dat het moeilijker maakt voor de bevolking. Je hebt dat regime van Iran, daar ga ik niet moeilijk over doen, ook geen fan van ben en ook heel autoritair is. En dan zit je in Israël met een regering die ook de hele tijd maar wild om zich heen slaat. Syrië, Gaza, Libanon, nu Iran. Ik denk dat het allemaal regeringsleiders zijn die niet het beste voor hebben met hun volk. Want zelfs als je zou kunnen begrijpen dat Israël ook defensief in een enorm moeilijk gebied ligt, zou je kunnen denken van oké, laten we eerst gewoon zorgen dat we zelf onze dingen op orde hebben. En een van de dingen die ze nu blijkbaar op orde hebben, want daarmee zal ze misschien wel een goede voorziening kunnen hebben, is wat jij ook hier aanhaalt in je sub-stack, dat ze nu Leviathan gasvelden willen ontginnen in de Palestijnse en Syrische kust. Dus ik heb iets van, je hebt een staatje, het gaat goed, je hebt een goede defensie, goed leger, je hebt wat terrein veroverd, je hebt daar potentiële gasvelden, et cetera. En in plaats van die te bezegen en te zorgen van, nu gaan we stabiliseren, lijkt het niet aan jou het front nog meer uit te breiden en nog meer een leger en grondstoffen uit te putten. Dus ik probeer de strategie te snappen voor hem.

Je moet het niet aan jou ook snappen, je moet hem ook begrijpen. Het is een beetje zoals Zelinski en een beetje zoals Trump. Als die oordogen stoppen, dan worden die onmiddellijk in de boeien geslagen en gaan die achter de tralies. Dit aan jou, daar kwamen miljoenen Israëli's op straat, vooraleer dat de 6e oktober daar heeft plaatsgevonden. Daar werd geprotesteerd over het feit dat hij de scheiding der machten aan het opdoeken was en dat hij daar tegenin dat hij daar wetsgeving aan door de knesset aan het duwen was die de scheiding der machten zou opheffen. Die man die stond op het punt om letterlijk voor het leven achter de tralies te gaan voor fraude en embezzlement en verdoezeling. Dus op het moment dat hij zijn land niet meer in oorlogs situatie zit, dan komen al die dossiers naar boven. Trump heeft afgelopen anderhalf jaar ook zoveel kantjes eraf gereden, zoveel wetten ruim geïnterpreteerd, zaken naast zich neergelegd, executive orders ingediend of gewoon zijn hoest ingedaan. Als Als die hectiek op een bepaald moment zou stoppen en mensen hebben tijd om daar iets naar te kijken, ja, die wordt direct gedagvaard en die wordt impeached. Hetzelfde voor Zelenskyj. Van het moment dat de noro in Oekraïne zou stoppen, dan wordt die mens opgepakt en die gaan recht naar Den Haag. Dat is echt een persoonlijke overlevingsstrijd van die mensen ook. Je moet daar ook een beetje begrip voor hebben, vind ik. En begrijpen dat dat een stukje speelt mee. Dat speelt mee.

Ja, maar als men dan kijkt naar overlevingsstrijd, als ik probeer in te leven in... In Trump, Adver Brugge noemt hem soms de gekke koning. Net zoals in Love of the Rings, dat die koning compleet de weg kwijt is. Zelfs als je nog pragmatisch bekijkt, je hebt binnenkort de midterms. Je hebt de hele tijd Amerika first again. Je hebt ook veel meer stemmen die kritiek hebben over Israël. Te veel invloed van Israël. Dan ineens komt daar dit conflict aan. Je had daar net de Epstein-files. De hele tijd van we gaan dat niet bekijken, niet belangrijk, dan komt het daar. Nu is er afleiding. Dus er is heel veel ongenoegen bij zijn achterbaan en die midterms zijn wel belangrijk om de mederheid te kunnen behouden in de Senaat en de Kamer. Dus qua tijdstip vind ik het ook zo raar om het op dit moment te doen. Het is altijd heel onvoorspelbaar geweest en nu is dat zelfs te onvoorspelbaar voor mij. Maar ik snap Trump zijn strategie eigenlijk niet goed. Jij hebt wel uitgelegd met de economie van de dollar en dan een positieverdediging. Sommige mensen willen gaan vergroot Israël. Kan jij verschillende facetten uitleggen? Hoeveel kijk jij naar het spel? Trump nu aan het spelen is en heb jij enige reden waarom ze dat nu gedaan hebben? Want ik verwacht dat heel lang dat dat ooit zou gebeuren. Men heeft die nota van zeven en zoveel jaar, maar dat het nu gebeurt, heb jij daar een verklaring voor?

Ja, dus eerst, zoals je zei, de Epstein-files, dat speelt zeker mee. Dat speelt mee met het timing van... Hoe zit het? Gaan we een wereldwet pedofielennetwerk oproeren of doen we Wereldoorlog 3? Wereldoorlog 3. Dan zijn eigen overlevingsstrijd, puur presidentieel en ook als vrije burger, want op het moment dat die zijn Amsttermijn en die oorlog hier stopt, dan word je gewoon van de ene rechtszaak naar de andere geleid. Ik bedoel, Trump zijn leven is voorbij. Op dat moment dat hij niet meer presidentieel beschermd is, dan wordt hij voor de rest van zijn leven achterna gezeten door de rechtsstaten, door aantijgingen en door schadeclaims. En die zal in beschuldiging worden gesteld voor tal van zaken. Dus hij heeft geen enkel rustig moment nog in zijn leven. Dat speelt ook gedeeld mee. Twee. Drie. De strategie om gewoon de dollar en zijn land en zijn economie te laten overleven, ook al gaat dat ten koste van Europa en van China. Ik denk dat dat redelijk... Dat speelt zeker mee. En ook een stukje gewoon zijn legacy. Hij wil... En vergeet niet, Amerika heeft een behoorlijke machtsgreep gepleegd op tal van domeinen, industrieën en ook geografische chokepoints, wurgpunten in de wereld, waaruit haar kracht terug op de meest perfide en cynische manier heeft uitgebreid. Dus make America great again.

Dit is wat Diederik de Wacht ook zegt, een deel van de strategie, omdat jij het nu echt aanhaalt, van die strategische, hij noemt het afknijppunten. Met die positie strategisch, je bent nu Panama, straat van Malacca, straat van Hormuz, dat men daar die essentiële handelsroutes, dat men daar wat kan afknijpen zodat men heeft van oké, zo kunnen we onze macht behouden.

Ja, chokepoints. Afkneppunten, chokepoints heet dat in het Engels. Ja, dat zien we bij Vuurland is erbij gekomen, de corridor tussen IJsland en Groenland. Het is ook niet zomaar dat hij daar altijd over praat. De Oost-Chinese Zee, ja. Daar wil hij toch ook, en Taiwan dan, als vuurhaard, dat een aanleiding kan zijn om ook daar misschien wat militair maritiem materiaal naartoe te sturen.

Waarom doet China dat niet, vraag ik me af? Waarom gaan zij niet naar de afknijppunten? Hebben zij niet genoeg militaire slagkracht of spelen zij een ander spel dan Amerika? Want we zien meestal vooral Amerika dit spel spelen en die afknijppunten en dit proberen in gang te zetten, proactief. Waarom doen anderen... groot machten dit dan niet?

Omdat China nooit als ambitie, of als drijfveer, of als doctrine gehad heeft de policeman of the world te zijn. Ik denk niet dat zij ooit geneigd zouden zijn om manoeuw militair andere aan zich te binden. Wat het Amerikaanse rijk en imperium wel heeft gedaan.

Behalve Taiwan dan natuurlijk.

Taiwan is gewoon historisch een Chinese provincie. Dat is staatkundig soeverein, dat is haar Chinees grondgebied. Sinds Chiang Kai-shek en zo, mogen wij denken. The China Mirage. Dat is een keigoed boek. Er bestaat ook een interview en een filmpje van. The China Mirage. Ik ken de naam niet meer van de auteur. Dat gaat over Taiwan en hoe Chiang Kai-shek heel dat beeld in de VS heeft gevormd. Omdat Chiang Kai-shek was de goeie.

Dus voor mensen die het niet weten, Taiwan is dat de dissidenten gevlucht zijn en daar het land gestart hebben. Maar eigenlijk waren dat Chinezen die naar Taiwan gingen.

Ja, dat was Chiang Kai-shek. En dus heel de Amerikaanse politiek sinds de jaren 40 is daar ook op geënt. En dus de China Mirage. Als mensen dat interesseren, dat is zeer de moeite waard. Ja, ik zie China, zoals ik zei, China, het enige wat ze als doelstelling en als doctrine hebben, dat is om de eeuw van vernedering om dat ooit nog te moeten meemaken. Die gaan nooit nog toelaten gedomineerd te worden door een andere hegemoon of een andere hyper- of supermacht. Zij moeten zelf niet topdog zijn, maar zij kunnen niet meer van het kastje naar de muur gestuurd worden. Er kunnen geen opiumoorlogen meer gevoerd worden op hun grondgebied. En zij willen in eigen huis pas zijn. En als dat betekent dat zij vergaande mercantielen en zelfs ja, lichtmafiosische, of hoe zeg je dat, mafia-achtige handelsbetrekkingen hebben met Afrika en met iedereen die zich aansluit in Briggs en de Belt and Road en de Nieuwe Zeidenroute, ja, dan gaan die toch altijd wel de macht en het economisch gewicht van China voelen. Maar de marine die ze opbouwen, aan een snelheid ongezien met het aantal schepen en dus het aantal units dat Amerika ver overtreft, dat is voornamelijk om haar eigen handelsroutes te beveiligen en als een soort lijfwacht mee te varen met grote cargoschepen en bulkschepen die de toevoer van grondstoffen naar China en de uitvoer van afgewerkte producten waar al de toegevoegde waarde en winst op zit om die handelsgroetes militair af te zekeren. Maar dat zal nooit zijn om ergens een land te gaan binnenvallen. of op de Amerikaanse wijze, zoals Libië, zoals Irak, zoals Venezuela, of heel Latijns-Amerika, Nicaragua, Belize, Honduras, alles wat ze in de jaren 50 daar hebben gedaan, de Amerikanen. Dat zijn zaken die ik niet zie doen. Waarom? Omdat al die landen als Vietnam, Laos, Burma, Filipijnen, noem maar op, Vietnam, die hebben toch wel begrepen waar hun toekomst ligt. Dat ligt alleen in goede samenwerkingsverdragen met een veel grotere broer die veel machtiger is. Die kennen hun plaats en die weten dat ze voor een stukje moeten meedraaien. Maar die gaan op die flow en op die golf van China, zijn die zich aan hoog tempo wel aan het industrialiseren en aan het moderniseren. En dat is nog iets, het aantal zonnepanelen waar wij toegang toe gaan krijgen, die gaan nu wel afnemen. Want als er iets een groene revolutie heeft in gang gezet in Azië, dan is het wel nu de olieschaarste die zich daarvoor doet. Cambodjaan en Vietnamese en Bangladeshi en Pakistan, Indiër, heeft nu wel begrepen dat om een volgende oliecrisis en de wurggreep van Amerika en van Israël om daar niet te veel door geïmpacteerd te zijn, is om op zijn minst thuis een beetje elektriciteit zelf te kunnen produceren. Niet vanuit een klimatologisch of whatever ander angstbeeld, maar puur pragmatisch en vanuit zelfbedruipendheid. Dus die groene revolutie die we daar gaan zien ontstaan, die gaat zich ook laten voelen in de hoeveelheid green tech dat wij gaan kunnen blijven kopen aan historisch lage prijzen hier in het Westen. Want wij produceren dat allemaal zelf niet, dat komt allemaal van China. Dat wordt allemaal geproduceerd met miljarden tonnen aan steenkool per jaar. Dat is waarom de steenkoolindustrie en de hoeveelheid steenkool Ieder jaar wordt gebruikt, dat die nog altijd groeit. Dat is omdat wij zoveel zonnepanelen willen. Die zonnepanelen, die wafers, worden ingebakken aan 1500 graden celsius. Dat doe je met steenkool. Dat is waarom China, Indonesië en Indië de grootste producenten en de grootste verbruikers zijn van steenkool. En zij gaan er alles aan doen om de hoeveelheid steenkool die ze zelf verbruiken, op de markt te brengen en te exporteren, om dat te maximaliseren. Dus met de olieschaarsen die we vandaag zien, maak u geen illusies. Men gaat er de komende jaren alles aan doen om de hoeveelheid steenkool uit te breiden. Dat gaat van 8,5 miljard ton naar 9,5, 10, 11 miljard ton per jaar. Daar staat geen rem op. Er staat geen rem op de hoeveelheid energie die we steeds meer en meer en meer en meer willen verbruiken, omdat daar net de groei in zit. En ons monetair systeem, het socialistisch systeem dat we hebben opgezet, waarmee dat toekomstige schulden moeten gedekt worden, waarmee dat huidige schulden moeten gedekt worden met toekomstige groei, dat blijft alleen bestaan bij gratie van een steeds hoger energieverbruik. En dat zal niet alleen groenenergie zijn, dat zal ook fossiele brandstof zijn. Omdat we daar monetair toe verplicht zijn. Anders valt heel dat systeem, en vallen alle fiat-munten, gaan die door het ijs. En we zien dat al gradueel gebeuren. Dat is ook de reden waarom dat, zelfs vandaag, goud en zilver nog steeds in trek is.

Het laatste deeltje dat ik met jou zou willen hebben, is een thema dat al een aantal keren gevallen is. Energiecrisis. Ja, veel mensen Stel je dat al voor als een kreditsysteem en energie, et cetera, een beperking. Je mag er zelf je gedachten over laten waaien, maar hoe zit die energiecrisis eruit op korte termijn en lange termijn? Ik wil het breder zien, want jij bent energie-expert. Je kan denken van oké, energie en een koppeling, et cetera, dat is misschien al verdenken, maar ik ben wel benieuwd naar jouw gedachten erover. Maar hoe zit nu de komende concrete energiecrisis eruit op korte termijn en misschien lange termijn, volgens jou, als deze situatie in Hormuz Iran lang aansleept?

Als het lang aansleept, dan zijn we weg voor jaren. Dan gaan we een letterlijke krimp zien. Ons wereldwijds GDP is gewoon een kopie conform van de hoeveelheid energie die we verbruiken. Onze activiteitsgraad, ons GDP, is een kopie conform van de hoeveelheid energie die we omzetten in arbeidsactiviteit. en die gaat talen. Dus puur GDP-technisch gaat de wereldeconomie krimpen en een zone als Europa gaat het meest getroffen zijn, omdat wij zulke hoge standaarden hebben, omdat wij zo'n hoog verbruik hebben, we hebben zo'n hoge legacy infrastructure. Afrika en Azië hebben dat niet. Dus de drie grote verliezers zijn de arme landen in Azië, heel Afrika en Europa. Maar degene die dus de grootste shock gaat krijgen, dat zijn Jos en Anita, die dan niet naar Benidorm kunnen. Dus ik zie daar ook een stukje sociale onrust. Mensen die hun idee over welvaart gaan moeten bijstellen. Wij gaan voedselprijzen door het dak zien gaan. Zoiets als, Philippe, zoiets als constructiemateriaal. Een huis bouwen, dat is gewoon heel veel zware materiaal verplaatsen. Daarvoor heb je diesel nodig. Een huis bouwen, dat is gewoon diesel. Dat hebben we niet. We gaan de komende weken, maanden, jaren een stress zien komen op de hoeveelheid diesel die we gaan kunnen produceren. Hetzelfde met de hoeveelheid kerosine, waarmee we heel goedkoop vliegen. Dat is er ook wat uit. En dan de landbouw natuurlijk. Wat is landbouw uiteindelijk? Landbouw is gewoon een hele technische, hoogtechnologische manier om koolwaterstoffen, petroleum en koolstof om te zetten tot eetbare calorieën. Fossiele brandstof onder de vorm van diesel, voor transport, tractoren en aal en pikdorsers en dat allemaal, diesel. Dan die meststoffen, die sproei middelen, dat is allemaal gas. En dan wat je nodig hebt om al die zware tractoren en karren en fabrieken te bouwen en al dat staal, daarvoor heb je steenkool nodig. Dus Uiteindelijk, de landbouw is gewoon een reconversiemethode om van niet-eetbare energie, eetbare energie te maken. Dus ja, dat is heel simpel. Als je minder energie hebt, dan zul je zien dat agrarische producten en voeding beduidend duurder worden. En alle verpakkingsmaterialen worden duurder, want dat is allemaal plastics. en al die fabrieken die draaien op hoge temperaturen en pasteuriseren en op bewegende onderdelen en verpakkingen en dat is dus allemaal elektriciteit en dat is allemaal gas en dat is allemaal diesel. Dus we gaan dat allemaal zien duurder worden. Dus wij kijken naar een koopkrachtverlies dat zeer voelbaar zal zijn. En dat gaat het... Eigenlijk, mijn aanvoeling is dat gaat het meest voelbaar zijn in Europa. En echt voelbaar. Wij gaan op een Wij gaan verarmen, wij gaan gewoon veel minder kunnen doen. Mensen gaan zien dat ze de zaken uit 2018, 2019, dat ze zien dat vandaag, als ze er professioneel en qua inkomen niet op zijn vooruitgegaan, dat ze dat zelfs met een geïndexeerd loon gaan ze dat vandaag en de komende jaren niet kunnen blijven doen. Dus als mensen al op straat komen voor pensioenen en die vijf miljard dat niet gevonden wordt en dit en dat en dat, ja, hou je vast. Welke shock... Als mensen denken dat onze huidige begroting en ons uitgiftepatroon en dat allemaal, dat dat vandaag gegarandeerd zou moeten zijn en dat mensen staken omdat ze vinden dat, ja, bon chance met hetgeen dat er nog op je afkomt. Dit is nog maar het begin. Zeker voor een verschuld land als België.

Hoe gaat het eigenlijk met jouw energie, ben ik benieuwd, hoe ga je ermee om? Want jij bent ook ondernemer in plastics, voor jou is het ook belangrijk. Hoe zit het met jouw energie en hoe ga jij ermee om?

Laten we zeggen, 70-80% van onze omzet doen wij in Europa. Daarvoor zien wij een voelbare krimp. Een aantal van die spelers gaat het bijzonder moeilijk krijgen. Wij werken voor de voedingsindustrie, we werken voor de verpakkingsindustrie, wij maken precisieonderdelen voor de machinebouw, wij maken schroefdoppen, wij maken stukken voor de elektriciteitsindustrie en voor de pharma, gelukkig genoeg, en voor de bouw en constructie. Wat we gaan zien, dat is dat heel veel energieintensieve, de chemische bedrijven, die vluchten allemaal naar Amerika. Pharmaceutische bedrijven, producenten, die zijn ook zeer energieintensief. Die vluchten ook allemaal naar Amerika, want daar zijn zeer aantrekkelijke energieprijzen. Het is geen wonder dat je de creme à la creme van de Europese maakindustrie en high-tech, pharma en zo verder, en de chemische clusters, dat je die ofwel naar het Verre Oosten ziet vertrekken, ofwel naar de VS. Maar de VS heeft getoond dat met al die smerige tactieken die Trump heeft doorgevoerd het afgelopen jaar, dat Amerika daar wel de meeste energiezekerheid biedt voor wie daar wil ondernemen en daar veel energie wil gaan omzetten in activiteit en producten. Maar hoe kijk ik ernaar? Dat is dat toch een aantal van onze klanten. Die kunnen het toch wel moeilijk krijgen om je een voorbeeld te geven uit de bouw- en constructieindustrie. steenbakkerijen die welfsels maakten. Die betaalden een paar maanden geleden voor een volle vrachtwagen polyurethaan 100.000 euro. Dat celeb de bedrijf heeft 10 dagen geleden 250.000 euro moeten betalen voor dezelfde vrachtwagen met polyurethaan. En ze hadden niet te kiezen. Ze hebben moeten kopen wat er nog was, want er is geen polyurethaan meer. in Europa en ze hebben moeten betalen wat ervoor werd gevraagd en ze hebben cash moeten betalen. Dus zaken als bakstenen, dakpannen, alle bouwmateriaal, aluminiumprofielen, glas, noem maar alles waarmee wij bouwen, dat gaat niet alleen voelbaar duurder worden dan wordt, dramatisch duurder.

Is het ook... Ik wil nooit een conflict hebben om mensen iets te doen laten inzien, maar is het ook ergens iets dat ergens ooit is nodig was voor mensen om te tonen dat we misschien boven onze stand leven?

Ja. Nu zit ik wel in met Francesca, die voor 1700 of 1800 euro aan de kassa werkt in een supermarkt. Ja, mijn leven collectief. En voor alle mensen die niet de ziekenzorg krijgen die ze eigenlijk verdienen. Voor alle mensen die heel hun leven hebben gewerkt en vandaag moeten vaststellen dat je in België nauwelijks een leefbaar pensioen krijgt. Dat is heel hard om tegen die mensen te moeten zeggen. Ja mensen, het spijt me. Mijn leven collectief allemaal samenleven we boven onze stand. Energetisch en budgettair. Ja, uiteindelijk is het toch de kleine man, en dat zijn wij allemaal, want wij behoren, jij en ik, en al onze vrienden enzo, wij werken om een boterham te verdienen. Wij zijn niet de 0,01%. Ja, wij betalen het gelag. En hoe beter dat je daar spiritueel en mentaal op voorbereid bent, op de duw en de schuif, de wrang die gaat komen. Ja, er komt iets op ons af, maar je moet je daar spiritueel en mentaal op voorbereiden.

Je hebt ook als je boeken... Ik bedoel, ik heb ook mijn boekenlijsten. Je hebt Siddhartha van Herman Hesse. Dat gaat over de Boeddha, natuurlijk. Je hebt over pijnzingen of meditaties van Marcus Aurelius. Dat zijn toch boeken. Misschien hebben mensen mijn podcast gezien met Jan Bennink. Die tijdloze klassiekers om om te gaan met omstandigheden. Want we willen graag dat omstandigheden anders zouden zijn. Sommige dingen gebeuren nu eenmaal, maar als je boeken, filosofie, spiritualiteit kan vinden om toch om te gaan met veranderlijke omstandigheden en toch wat de kracht, de energie, de zachtheid in jezelf te vinden, denk ik dat momenteel meer dan ooit nodig is. Want anders gaat het... Ja.

Dat doet me denken aan het volgende. Ik heb een substack geschreven twee, drie jaar geleden. Dat moet een van de eerste zijn die ik heb gepubliceerd. Dat ging over koning Hammurabi. Het heet toen onze leiders nog demagogen waren. Zo had ik het genoemd. En het boek van Hammurabi daarin, dat zijn honderden versen. En dat is gebeiteld in obsidiaan. En dat zijn eigenlijk de oudste geschriften die wij hebben.

Legale wetten ook, dat hij neergeschreven heeft, Hammurabi.

sociale wetten, een eerste poging tot sociale rechtvaardigheid. Wat is de allereerste vers die in het boek van Hammurabi staat? Het is de plicht van de heerser om de zwakken en de armen te beschermen tegen de almacht van de machtigen. Dat is eigenlijk een van de alleroudste verzen die wij ooit hebben ingebijteld, zodat dat nooit verloren zou gaan. Dus aan Jessica, die aan de kassa werkt en voor een buschauffeur en voor mensen met lage en ondermediane inkomens die hun tijd verdoen acht uur per dag onder een flikkerende TL en niet al te veel koopkracht hebben. Het is de plicht van de heerser om ervoor te zorgen dat de zwakkeren worden beschermd. En eigenlijk beschermen tegen de oligarchie, de almacht van de mensen die in staat zijn om echte macht te accumuleren en in staat zijn om die af te zekeren, zodat ze die niet meer hoeven af te staan en alleen maar uitbreiden. En dus dat zou de basisbekommernis van ons politiek systeem moeten zijn. Alleen dat...

Laatste vraag die ik heb. Heb jij een kleine voorspelling hoe dit conflict gaat evolueren? Zal er een grondroepen zijn? Zal dit een conflict zijn dat nog aan, af, aan, af en maanden aansleept? Ik weet dat het een voorspelling is. Hoe zie jij dit?

Eén, nee, ik heb geen voorspelling. En nee, het zal niet met grondroepen zijn. Wat je zei, zal het ook niet zijn. Ik ben vergeten. Ik zie dit zo een beetje verder smeulen. Ik zie dit... He takes two to taco. Dus je hebt Trump. He will chicken out. En dan heeft hij nog een danspartner nodig. Ik weet niet wie dat gaat worden. Maar wat dat wil... Er zijn eigenlijk twee scenario's. Dit wordt hardvochtig aangehouden en daarmee ga je een grote armoedegolf mondiaal, globaal in gang zetten die dat binnen één, twee jaar onhoudbaar zal blijken te zijn. Waarbij dat we een enorme economische krimp en ook levenskwaliteit krimp gaan zien. Overal ter wereld. Ofwel... Ofwel... komt dit een beetje ten einde omdat er een aantal spelers voelen dat de politiek heet wordt onder hun voeten. En dat kan sneller gaan dan je denkt. In Teheran zo niet, want hun eisen liggen volledig in de lijn van wat de minimumeisen moeten zijn om Teheran en Iran te laten voortbestaan als een autonome, soevereine natie. Ongeacht het soort politiekbestel dat ze daar hebben, ik doe daar geen uitspraken over, of dat dat goed of slecht is. Ze zijn wie ze zijn, ze doen de dingen zoals ze doen. Hetzelfde, ik zie de Europese Unie, dat is toch een machtsorgaan waar heel veel mensen zich vandaag vragen bij stellen. Mijn persoonlijke mening is, ik ben totaal niet tegen de Europese Unie, maar ik ben wel fallicant gekant tegen deze Europese Unie. Dus daar zijn volgens mij wat hervormingen nodig, die is heel zacht uitgedrukt. Een ander scenario kan zo een aanhoudende, zeurende pijn zijn, die nog lang gaat aanhouden, met twee stappen, één stap vooruit, twee stappen terug, een keer drie stappen vooruit, vier terug. Dat soort Zaken waarmee onze aandacht ook wordt afgeleid van de Epstein-files en alle zaken die fundamenteel fout lopen op de allerhoogste echelons waar de bestierlijke macht niet het dagelijkse leven bepaalt van 99% van de mensen.

Maar waar is gewoon de internationale gemeenschap? Het lijkt gewoon dat Amerika dan onderhandelt met Iran en zij bepaalt wat kan en niet kan en zij slaat met de vuist op tafel. Maar ja, ik dacht dat we konden vertrouwen op de Verenigde Naties. Ik dacht dat er andere partijen en spelers zouden onderhandelen. Wat nu Turkije is, Pakistan is, Japan is, China is. We zien dat niet op vlak van Oekraïne en we zien dat nu op vlak van Iran ook niet. Of hele magere pogingen. Het zijn heel dominante spelers van Amerika. En Europa kijkt er een beetje naar en ziet van oké, hoe gaan we ermee om? Maar een proactieve rol van onderhandelaars, zowel in Oekraïne als in Iran, zie ik niet gebeuren. Alsof het irrelevant is, alsof het puur machtspolitiek is van Amerika. En die vuist op de tafel is het enigste wat telt. Dat is heel ontnuchterend om te zien.

Nou, de oud-Romeinse filosofen in de tweede helft van het Romeinse Rijk boekloegen zich ook over het feit dat demagogen en leiders en keizers om de reële problemen van het keizerrijk, om daar daarvan af te leiden dat zij onnodige oorlogen voerden. Dat is altijd al zo geweest. Je ziet dat in tal van geschriften uit het Romeinse Rijk. Dat was toen ook al gangbaar. Dat is een eenvoudig trucje om de aandacht van de mensen af te leiden. Dat is altijd een synthetische vijand die ongrijpbaar is. voor te stellen en daar de aandacht op te focussen. Of dat dan nu een virus is, of dat is een of andere dictator in het Kremlin, of dat is een ayatollah, of dat is klimaatverandering. Je vindt altijd, of aliens, of drones, of whatever, ze gaan altijd wel iets vinden. Waar we collectief schrik van moeten hebben en waar we een, hoe noemen ze dat, een groep van 11 miljoen die zich dapper en zij aan zij verzet tegen. die onbestemde dreiging. En wie daar niet al mee doet, is zelf een dreiging voor de cohesie van de groep. Dus hoe dan ook, dat is altijd gestoeld op vijandsbeelden. Dus val daar niet aan te prooien. Ga uit van je eigen kracht. Zoek de geluk in de zaken die belangrijk zijn in je eigen leven en bereid je voor op een bepaalde economische realiteit die zich wel aandient en panikeert niet. Bereid u daarop voor en als het zover is, blijf dan rustig en helder nadenken en neem de goede beslissingen op dat moment, maar laat u niet verlammen door angst. Dat is eigenlijk de oproep van vandaag. We hebben hier een half dystopisch gesprek gevoerd over alle negatieve zaken en al het negatieve dat op ons afkomt. maar ik hoop dat de mensen daarmee een beetje een voeling hebben van hetgeen dat letterlijk wel kan gaan gebeuren en dat dat de mensen ervan weerhoudt om niet verangst en verstijfd als konijn in een lichtbak mee te gaan achter foute maatregelen en fout leiderschap en de mensen dicht bij u te zien als vijanden wanneer anderen daar niet in meegaan.

Nee, we willen niet een dus utopisch beeld schetsen. We willen schetsen wat er potentieel aankomt, maar op veel realistische cijfers gebaseerd. Op die manier weet je een beetje hoe je daarmee kan verhouden. Ik zou ook alle kijkers en luisteraars van harte aanraden te subscriben op Joachim van Wing, zijn substack. Altijd heel leuk geschreven, inzichten, historische analyses, cijfers om te weten wat er speelt op de geopolitiek, zeker de link met energie. Super dankbaar voor je schrijfsels. Ook andere podcasthosts. Ik zou zeggen van nodig Joachim is uit. Echt absoluut een van de top experts op vlak van energie in de lage landen en zeker Vlaanderen. Ik wil jullie bedanken om deze aflevering eens te checken. Geef een like, geef een comment, zet je op die nieuwsbrief. Als je de komende afleveringen een weekje vroeger in je mailbox wilt krijgen zonder advertenties. En ik heb momenteel ook een speciale actie. Wil je mijn bewuste bondgenoten eens een keertje ontdekken? Dan kan je nu gratis joinen en kan je ook mijn komende workshop op 11 mei rond sociale media en vooral hoe beter omgaan met sociale media. Kan je gewoon gratis bijwonen. Dus gewoon gebruikersprofiel maken je aanmelden en dan kan je kennis maken met mij en de community. En je krijgt er ook een gratis opname bij van de workshop oprecht spreken van Matthias De Smet. Super bedankt voor jouw inzichten Joachim. Leuk dat jullie kijken en luisteren. Ik ben benieuwd naar jullie comments hierover. Hoe kijken jullie naar de crisis? Waarmee gaan jullie akkoord? Waarmee gaan jullie niet akkoord? En zoals altijd spreek ik jullie in de volgende Hete Hangijzes aflevering. Tot volgende week iedereen. Maak er een mooie dag van. Ciao, ciao.

Vind je het leuk wat ik doe en wil je mij steunen? Ga dan naar hetenhangijzers.com en doneer of bestel iets uit de shop zodat ik onafhankelijk het vrije woord kan blijven verspreiden. En wil je zelf gaan voor persoonlijke groei omringd door wakkere gelijkgestemden? Ontdek dan meer over mijn bewuste bondgenotengemeenschap door te gaan naar hetenhangijzers.com slash start.