Waarom Is ZIEKTE Een Verdienmodel? Met Richard de Leth

Gezonde mensen hebben duizend wensen, maar zieke mensen hebben nog maar één wens. Bijna alle ziektelasten in de ziekenhuizen bij huisartsen zijn chronische aandoeningen. Dat zijn welvaartsgerelateerde aandoeningen. Als je dat nog specifieker maakt, zijn dat gedragsziektes. En gedragsziektes moet je oplossen met het gedrag. Hoe we leven, hoe we denken, wat we iedere dag doen. En niet met een pilletje. De geneeskunde kijkt naar de foto van een klacht. Maar het is bijna nooit het probleem, want de oplossing vind je in de film van het leven. Dus, iedere klacht is het gevolg van chronische stress. Dus de kernvraag is, waar zit chronische stress in iemands leven? Wat is nou de oorzaak van de oorzaak van de oorzaak? De geneeskunde is goed in het behandelen van een oppervlakkig symptoom, maar wat is nou de diepe liggende oorzaak? Al die verbonden, als je er allemaal naar gaat kijken, dat je een klacht... gaat zien als een signaal van je geest of van je ziel. En het is feedback om je te helpen om je weer op de weg van je hart te helpen. Want bijna altijd ben je afgedwaald van de weg van je hart.

Welkom bij Hete Hangijzes, maatschappij kritische gesprekken zonder censuur. Ik ben Philippe van Houten en ik geef jullie van harte welkom op mijn podcast. Trouwe luisteraars, nieuwe luisteraars, vind je deze aflevering interessant? Vergeet dan niet te liken, te sharen, te commenten, te delen. zo zorg je dat meer mensen in contact komen met deze alternatieven of complementaire. Kijk op alle gebeurtenissen in de wereld en wil je me steunen, heb ik hard nodig als onafhankelijk podcaster, zeker in Vlaanderen, waar we soms een beetje moeten leren dat aandacht wel nuttig is, maar als mensen ook een bijdrage leveren, helpt dat mij enorm om onafhankelijk mijn ding te kunnen blijven doen. Er zijn heel weinig onafhankelijke nieuwspodcasts in Vlaanderen, dus dat helpt me enorm. Dat kan je op drie manieren doen. Je kan een eenmalige of maandelijkse donatie doen. Je kan een lid worden van mijn bewuste bondgenoten. Mijn favoriete manier, zo steun je me. maar krijg je ook workshops van gast-experts, onder andere Willem Engel over kritisch denken, Matthias de Smet oprecht spreken, zodat jij niet een bitter persoon wordt, maar een beter persoon wordt, zodat we sterker in onze schoenen staan. Of je kan ook in deze koude tijd iets bestellen in mijn shop, een sweater, een muts, om je warm te houden en mee met missie en boodschap. Verspreiden. Vandaag heb ik Richard de Let als gast. Richard is bestseller, auteur. Veel boeken al geschreven. Verwonderaar en theatermaker. Tourt momenteel door Nederland. En Richard zijn dertiende boek is net uit Onbegrensd energiek in een uitputtende wereld. Dus neem zeker eens een kijkje. Ook bekend van het merk Oersterk. Welkom in de podcast, Richard. Ik ben eigenlijk benieuwd hoe het bij jullie zit. Ik zal inspelen op de actualiteit. Hier in Vlaanderen hebben we, en ik heb er ook wel wat ervaring mee, ik ben acht jaar coördinator geweest in de Eest-Lijns Gezondheidszorg, hoofdcoördinator. Dus ik weet wel een beetje hoe de ziekenzorg werkt. Nu is er recent uitgekomen in België dat dat potje miljarden bevat van, wij noemen het mutualiteiten, of we noemen het, misschien bekend bij jullie als ziekenfondsen. Hoe zit dat systeem eigenlijk bij jullie daar in Nederland? Is dat ook een pot die door grote ziekenfondsen beheerd wordt en dat dan zo... proberen zoveel mogelijk geld af te romen en geld van de taart naar zich toe te eigenen? Of hoe zit dat een beetje met de uitbetaling in ziekenzorg? Want dat wordt in België en Vlaanderen dus niet gedaan rechtstreeks vanuit de overheid. Daar zitten ziekenfondsen dat dan terugbetalingen krijgen door verwijzingen en eigenlijk minder als een publieke actor gedragen, maar ook voor een stuk als een kapitalistische private actor.

Ja, ziekte is ook in Nederland een Een bloeiende economie, laat ik het zo zeggen, de ziektesorg. Er werken in Nederland zo'n anderhalf miljoen mensen in de ziektesorg in plaats van de gezondheidszorg. Het is voor mij een vrij complexe financiële structuur. Je hebt natuurlijk dat mensen moeten een zorgverzekering hebben. Zorgverzekeringen hebben weer contracten met ziekenhuizen, met zorgpartijen. Je ziet natuurlijk in ziekenhuizen dat de specialisten ook allemaal een eigen maatschap hebben. Er zijn eigenlijk ook allemaal eigen winkels binnen een ziekenhuis. En het doel van ook de zorgverzekering is natuurlijk ook winst maken. Dat blijft ook natuurlijk een beetje een paradox en spanningsveld om winst te maken in de zorg. Ik ben natuurlijk al jarenlang een promotor van preventie. En ook een beetje de rode draad. Daarom zou je mensen beter maken als je er ook voor kunt zorgen dat ze niet ziek worden. En normaal is het leven niet maakbaar, maar wel stuurbaar. En dat leren we nergens. Maar je hebt natuurlijk in Nederland ook wel een aantal onderzoeksjournalistische platforms die ook vaak schokkende waarheden blootleggen over als je gaat verdiepen in al die geldstromen. Er blijft enorm veel aan de kerststok hangen en er wordt enorm veel geld verdiend in de zorg. En het is een enorme jungle, dus het is zeker niet transparant en juist al die tussenlagen, want ik wil bijna zeggen, iedereen in de zorg, bijna ook in het onderwijs, die hebben een roeping, ook als je het hebt over verpleegkundigen, al het verzorgd personeel, maar je ziet juist al die tussenlagen en al die managementlagen veel meer geld verdienen en veel minder doen, vaak niets aan het bed doen. Dus qua zorg denk ik dat zowel Nederland en België qua financiële geldstromen dat het veel Simplistischer kan, alles in de natuur is eenvoud, maar ook veel zuiverder kan als je kijkt naar de moraal van geld in de gezondheidszorg.

Ik ben benieuwd naar jouw mening hierover, ik zal mijn mening delen en ik ben ook benieuwd naar de mensen die luisteren of kijken wat dat die vinden. Dit is stijgend bij mij qua buikgevoel gegroeid gedurende corona. Altijd als ik een bepaald probleem heb... Ik ben al vaak eens naar het ziekenhuis geweest en dat is dan heel vaak een scan en dan hebben we nog meer een scan nodig en dan moet ik afwachten en dat geeft ook wel stress. En op het einde van de rit, tenzij dat ik blote botbreuk heb, ik zeg maar iets of iets heel acuut heb, ben ik heel weigerachtig om zelf naar het ziekenhuis te gaan. Ik krijg er vaak niet het antwoord dat ik wil. en ik ben veel meer iets spiritueel geworden, van oké, laat mijn lichaam wat tijd en geduld geven om te herstellen. Hoe kan ik er zelf mee omgaan? Ik zeg niet dat dit een juiste houding is, maar ik ben veel weigerachtiger geworden ten opzichte van de traditionele gezondheidszorg, die toch weinig focust, net zoals jij ook vaak over praat, op levensstijl, eigen verantwoordelijkheid, eigen factoren, dat ik eigenlijk naar een ziekenhuis ga en een scan, in mijn geval niet als het eerste zie dat ik doe, maar als het laatste, dat ik doe. En dat is bij mij wel meeverschoven sinds corona, dat ik toch twijfel heb over de wetenschap, ziekenzorg, etc. Ik weet niet hoe dat bij jou zit, of de mensen die bij jou komen, maar ik heb in weinig geval het antwoord gevonden bij een ziekenhuis als ik met een probleem zat. Dat had meer te maken met mijn levensstijl, stress in mijn hoofd, mijn lichaam. iets in mezelf dat mijn lichaam zei van effe vertragen, effe stoppen. En dan met de tijd werden vaak de problemen beter of opgelost.

Ja. Nou, jij zegt een aantal rare dingen. Ik denk dat de geneeskunde kijkt naar de foto van een klacht, maar het is bijna nooit het probleem, want de oplossing vind je in de film van het leven. Dus iedere klacht is het gevolg van chronisch stress. Dus de kernvraag is, waar zit chronische stress in iemands leven. Kijk, de oude geneeskunde keek heel erg naar genetica. Ging op zoek naar, dachten we in 1953 toen Watson en Quick al het genetisch materiaal in kaart brachten. Zo'n kleine 24.000 genen zitten er in ieder lichaam zelf van de mens. Dat we daarmee eigenlijk alle ziektes opgelost hadden omdat we iedere ziekte gekoppeld moet zijn aan een gen als het veel collectes en geld ingezameld worden. Een beetje vanuit die oude genetische visie van de problemen liggen in de genen. En als we dat allemaal in kaart brengen, dan kunnen we alle ziektes oplossen. Je ziet dat dus eigenlijk niets doet. Een nieuw vakgebied is de epigenetica. Epigenetica bestekent letterlijk sturing boven de genen uit. Alles wat je eet, drinkt, denkt en doet, praat met je genen, kan genen aan- en uitzetten en kan je sterker of zwakker maken. Dus je kan zeggen, de genen vormen het geweer en je leefstijl of alles wat je ook denkt, alles wat je doet, haalt wel of niet de trekker over. En wat je ook zegt, is eigenlijk meer wijsheid. In alle kennis en informatie zijn we alle wijsheid verloren. Vroeger gingen we bijna altijd eerst de natuurgeneeskunde opzoeken. En als de natuurgeneeskunde het niet redde, dan gingen we naar de reguliere geneeskunde. En de reguliere geneeskunde is fantastisch. Is magisch in akinda-acute geneeskunde. Als je een blinde darmontsteking hebt of een open beenbreuk, een ernstige infectie. Maar bijna alle ziektelasten nu in de ziekenhuizen bij huisartsen zijn chronische aandoeningen. Zijn welvaartsgerelateerde aandoeningen. En als je dat nog specifieker maakt, zijn gedragsziektes. En gedragsziektes moet je oplossen met het gedrag. Hoe we leven, hoe we denken, wat we iedere dag doen. En niet met een pilletje. Want een gedragsziekte kan je niet met een pilletje oplossen. Dus daar liep ik ook op vast in het besef in de reguliere geneeskunde, dat je bijna iedereen medicamenteus, dus met medicijnen, afhankelijk hield. Eigenlijk een doekje voor het bloeden en dat je tegen mensen zei, tegen patiënten, dit moet u uw hele leven blijven nemen. Maar dat het uiteindelijk natuurlijk niets oploste en natuurlijk wel de farmaceutische molen ook financieel draaiende hield. Want de oorzaak van de oorzaak, dat is eigenlijk wat je zegt. Wat is nou de oorzaak van de oorzaak van de oorzaak? De geneeskunde is goed in het behandelen van een oppervlakkig symptoom. Maar wat is nou de diepe liggende oorzaak? Dan kom je bijna altijd bij mentale onbalansen, bij emotionele onbalansen, ook bij spirituele onbalansen, eventueel bij seksuele onbalansen, bij financiële onbalansen, bij sociale onbalansen. Dat is de oorzaak van de oorzaak. En het lichaam is voor een groot deel gecondenseerde geest, gecondenseerde ziel. En dat is magisch, Wat je ook zegt, als je al die verbanden, als je er allemaal naar gaat kijken, dat je een klacht gaat zien als een signaal van je geest of van je ziel. En eigenlijk is je lichaam, geest, ziel een driehoek. En het is feedback om je te helpen om je weer op de weg van je hart te helpen. Want bijna altijd ben je afgedwaald van de weg van je hart. Het ziekenhuis kan bijna altijd zeggen van, oké, we hebben niets ernstigs gevonden. Ze kunnen ook niet per se aangeven wat het dan wel is. Nou, het is heel fijn dat acute pathologie uitgesloten is. Maar wat is er dan wel aan de hand? Ja, dan moet je dus in de eigen film van je leven gaan kijken en gaan kijken op welke gebieden in mijn leven zit nu chronische stress. En dat wordt een boeiende ontdekkingsreis om als mens te groeien. En ja, dan mag je naar de oorzaak van de oorzaak doen.

Je kan een chronisch probleem niet acuut oplossen, want een chronisch probleem heeft al een hele lange geschiedenis en al een hele lange tijd. Een chronisch probleem is bijna altijd een levensstijlprobleem, want je kan niet iets chronisch hebben als het niet een manier van zijn en manier van doen wordt. Dus als je daarvan weg wil graven, is het niet van... Ja, ik heb al tien jaar een chronisch probleem, maar ik wil het nu even in een uur of een week opgelost hebben. Ja, het lichaam is magisch in haar stijlen, maar dat is... Misschien heb jij er een andere kijk op of zo, maar dat vergt wel een zijns- of gedragswijziging dan. En in deze maatschappij willen mensen snel een oplossing en niet het geduld om, oké, laat me bewust een keuze doen, dit pad bewandelen en op lange termijn heb ik een mooi uitzicht en een mooi landschap. Maar ik weet niet hoe jij ernaar kijkt.

Ja, ik denk dat het een gemiste kans is dat mensen niet geboren worden met een handleiding in hun wiefje, zodat ze weten van... Hoe is mijn lichaam en mijn brein evolutionair opgebouwd en hoe kan ik volgens de wijsheid van de natuur en de wijsheid van mijn lichaam gaan leven en gaan denken. Dat is ook bijvoorbeeld wat alles samenkomt in al mijn diensten, ook mijn nieuwe boek Onbegrensde energiekunde uitputten in de wereld is 27 principes voor meer energiebesieling en vitaliteit. Wat mij betreft is dat die handleiding die we in ons biertje hadden mogen krijgen, want ook als je naar je brein kijkt, we hebben een oerbrein, een ouddeel en een mensbrein. Een mensbrein is de prefrontale cortex, bestaat eigenlijk nog maar vijf minuten op een klok van 24 uur als je kijkt naar de evolutie en het oerbrein heeft weerstand tegen verandering. Het oerbrein zegt liever bekend, heeft eigenlijk angst voor het onbekende, liever bekend dan ongelukkig. dan springen naar het onbekende en gelukkig worden. Daarom blijven heel veel mensen hangen in een ongezonde job. Dus eigenlijk werk wat een groot energielek is. Werk hoort toch, vind ik, een energiebron te zijn. Je hoort je talent en kwaliteiten daarin kwijt te kunnen en dat je aan het einde van de dag voldaan moe bent, maar niet uitgeput. Daarom blijven heel veel mensen in een toxische relatie hangen. Bij een partner die hem continu kleineert of waar ze geen energie van krijgen. Maar ja, weggaan of scheiden of zoveel gedoe en romslompen, dat is het oerbrijn. Het zegt, blijf dan maar zitten en ongelukkig zijn, maar dit is tenminste bekend. En daar voelt het oerbrijn zich heel comfortabel bij. Alleen al dat herkennen, dus daar bewustzijn van hebben, dan vraagt het moed. Moed is in het Engels courage. En courage is van core, hart is medisch core. Moed hebben is iets spannends vinden, maar het toch doen. En ik denk dat we in het moderne leven, als kind zijn, eigenlijk al geconditioneerd worden in het onderwijs om gehoorzame fabrieksarbeiders te worden. Maar niet kritisch denken de individuen en artiesten. Ik denk, jij bent ook een artiest. Hoe je de podcasts maakt, je probeert kunstwerken te maken. Vroeger wilde iedereen schilder worden, of kunstenaar, of beeldhouder. Ja, we leren nu als kind, nee joh, doe dat maar niet, want daar valt weinig droog brood mee te verdienen. Word maar, nou ja, al die banen die we eigenlijk allemaal als één hijs worst voorgeschoteld krijgen. En ik denk dat we weer veel meer als avontuurs mogen gaan leven. Dat we mogen erkennen dat het oerbrein verandering spannend vindt, maar toch respect hebben voor het korte lijden. Want het oerbrein wil altijd een quick fix, wat ook een pilletje is. Maar we mogen weer veel meer pijn gaan opzoeken. En omdat dat uiteindelijk, net als een tunnel, we moeten donker door om bij het licht te komen, Ik denk ieder persoonlijk ontwikkelingsproces is een helderijs. Ons leven is een helderijs met pieken en dalen. Maar ik denk dat het oerwijn wel continu in het comfortabeler blijven. Maar in het comfortabeler zit weinig groei. Je moet toch continu je comfortzone oprekken of gaan stretchen. Dus niet te ver eruit dan kom je in de paniekzone. Maar wel gaan stretchen om als mens te groeien. En dat vraagt een groeimindset. Dat vraagt ook de erkenning van pijn. Pijn hoort eigenlijk bij het leven, maar lijden is een keuze.

Ja, mijn andere podcast noemt de ongemakkelijke waarheid. Door die tunnel gaan, door die donkere nacht van de ziel gaan, door die onderwereld gaan om symbolisch je moeder of je vader te redden. Dat is waar het goud ligt. Dat is waar de betekenis ligt. Maar ja, die periode is natuurlijk niet aangenaam. Maar als je dat kan gebruiken als een methode tot inzicht, als je die ziekte, je slechtvoelen, die tegenslagen, die patronen die zich herhalen, als je dat ziet van oké, dat is een bril die ik opneem en nu ga ik naar binnen kijken, zien wat er speelt. Wat heb ik geërfd misschien van mijn ouders of vorige generaties? Ja, dan is dat zo kostbaar omdat... Ik ben dankbaar voor mijn mindere momenten, mijn donkere momenten. Dat maakt me uniek, dat maakt me menselijk, en dat geeft me ook iets authentiek om te gebruiken als mest om te groeien. Moest mijn leven te makkelijk zijn, moest ik geen geduld hebben, geen discipline hebben, dan zijn de dingen die ik krijg of manifesteer minder waardevol. Ik denk dat dat een kijk is in die oppervlakkige maatschappij, onmiddellijk resultaat, ik vraag antwoorden aan AI, en niet die worsteling van het leven, dat doorvroeten, Ik zeg het, alle kijkers, luisteraars, misschien ook in jouw geval, dat is waar de betekenis ligt. Dat is waar die momenten omgezet kunnen worden. Jij praat er nu over, ik praat erover, andere gasten praten er ook over, over die moeilijke momenten, omgaan met pijn van dat is normaal en dat maakt je menselijk. Dat laat je ook meer resoneren met mensen op een hartniveau, zodat we zowel de goede kant als de slechte kant kennen en kunnen delen.

Ja, mooi. En ik denk dat... we maatschappelijk ook anders naar problemen niet mogen, maar moeten gaan kijken. Kijk, er zit enorme kracht in woorden. Als we zeggen probleem, gaan heel veel mensen daar intuitief en energetisch al vanaf, maar problemen die horen letterlijk bij het leven. En ze zijn ook de voeding van het leven. Ja, heel veel mensen dromen van dingen. Als je op een dag hebt waarvan je gedroomd hebt en het is je werkelijkheid geworden, dan presenteert het leven je altijd weer nieuwe problemen, ook als je bij een hogere trede bent. Ik zie bepaalde patronen, ik reis al twintig jaar de wereld over naar bekende expertse pioniers. En ze zeggen eigenlijk allemaal hetzelfde. Wat nou als problemen in essentie ook jouw ontwikkeling of je zielsmissie dienen. Ik heb afgelopen jaar een jaartraject gevolgd bij Cabo Maté, een Canadese arts gespecificeerd in het gebied van trauma. En die zegt eigenlijk, wat als trauma nu dient om je terug te brengen tot je essentie. Ik heb een aantal keren bij Eckhart Tolle van de Kracht van het Nu, die zei dat alles wat negatief lijkt aan de oppervlakte, lijkt op de lange termijn bijna altijd iets open te breken tot iets nieuws, tot iets positiefs te leiden. Ik ben een aantal keer bij Tony Robbins geweest, denk een van de bekende mental coaches. Die zegt letterlijk, het leven werkt niet tegen je, maar voor je. Ik heb enorm veel geleerd van John Demartini, vind ik een van de inspirerende leraren ter wereld. Maar die zegt hetzelfde, het leven... Soms moet je last hebben om Engels te vertalen naar Nederlands, maar die zegt ook, het leven, er is een verborgen orde. Heel veel mensen leven in een fantasie, zien alleen de voordelen maar zijn zich onbewust van de nadelen. En heel veel mensen leven onterecht in een nachtmerrie, zien alleen de nadelen maar zien onbewust de voordelen niet. Er is altijd een balans tussen voor- en nadelen. En het middelpunt is liefde, noemt hij dan liefde. En alles leidt tot groei, ook je problemen. Dus ik denk ook... Ik bedoel, ik bestand alleen maar... Ja, wij noemen dat in het onderwijs fouten. Eigenlijk is het ook een verkeerd woord als fout, want je zou zeggen, maak van het woord fouten nou lessen. Je ziet iedereen in het leven die groot geworden is, heeft enorm veel fouten gemaakt. Hij heeft enorm veel lessen geleerd.

Ja, daar heb je een goed woord in het Engels. Mistake. Zoals je een take hebt in een film. Take one, take two. Oké, we gaan het opnieuw eens proberen. En nu iets beter.

Ja, je kan beter een teken hebben in het Engels dan een teken in het Belgisch of in het Nederlands, want dan heb je zo'n beestje onder je oksel. Maar zo is het. Het doel van het leven is letterlijk, denk ik, goede zingeving. En daar gaat het fout, want heel veel mensen streven naar succes en geluk. En dat is als water. Soms heb je het, meestal heb je het niet. En ik denk dat succes en geluk zijn bijproducten van goede zingeving. En uiteindelijk zijn we natuurlijk heel materialistisch. En per definitie is materie niet de essentie van het leven. Dus ik denk dat we als maatschappij misleid zijn. Dat we in de maling genomen worden, nu nog steeds. Dat we een ideaalbeeld gepresenteerd krijgen, eigenlijk van het kapitalisme. En het kapitalisme floreert bij ontevreden consumenten. Want dan blijft de economie draaien. Maar je komt op een punt in je leven, zal iedereen herkennen, dat je ervaart dat je geluk alleen maar uit jezelf kunt halen. En dat je in essentie niets nodig hebt buiten jezelf. En bij heel veel mensen zijn ook door technologie, door verslaving en dopamine, Heb

jij dat ook gehad trouwens, persoonlijk? Meestal bij mannen is het van, ik wil vrouwen krijgen, dus ik ga afvallen, ik ga fit zijn, want als mijn lichaam goed genoeg is, dan kan ik indruk maken, heb ik zelfvertrouwen, en dan ga je de weg vaak van status of competentie, nu ga ik me bewijzen, nu ga ik geld verdienen, nu ga ik het mannetje zijn. En dan, dat is een van de meest deprimerende dingen, Ik heb bereikt wat ik wou, ik heb het geld wat ik wou, en toch heb ik een tekort in mezelf. Het is soms nog erger dat je krijgt wat je wil en dan het brengt niet wat je wil. Als je bereid bent bepaalde zaken te delen, is dat ook bij jou het geval geweest? Ben jij tegen een muur gelopen en heb jij die fata morgana gezien van ik dacht dat ik dit wou? En hoe voelde je je dan op het moment dat je het had en dat het je misschien niet bracht wat je dacht dat het jou zou brengen?

Ja, absoluut. Ik heb heel veel crisissen in mijn leven doorgemaakt. Ik zeg ook vaak, ik ben al bijna twintig jaar of dertig jaar chronisch in therapie. Ik doe continu allerlei stromingen om mijn innerlijke wereld schoner te krijgen of vrijer te krijgen. Maar zeker, ik heb in 2007 natuurlijk in de geneeskunde enorm ongelukkig. Al ruim een jaar, totdat ik op een dinsdagmiddag juli 2007 de keuze maakte om een witte jas aan de wilg te hangen en mijn kluis leeg te halen in het ziekenhuis. Iedereen een hand te geven in de artsenkamer in het ziekenhuis uit te lopen, dus om de weg van mijn hart te volgen. Dat leidde in 2011 tot een dieptepunt, want ik had een praktijk voor integrale geneeskunde, maar dat liep niet. Dus toen dacht ik wel Richard, dat ben je toch een sukkel, dat je de weg van je hart moest gaan, maar het is misschien wel mislukt, want In de omgeving waar ik woon in Nederland is het bewustzijn niet zo groot als je het hebt over voeding, beweging, leefstijl, spiritualiteit. Dus ik had amper patiënten in mijn praktijk, één, twee per week. Daar kon ik niet van leven. Ik werd gedwongen om zzp'er te worden in de thuiszorginstellingen. Ik ging me daar verhuren voor medische handelingen. Dat wilde ik in essentie niet, ook om medicijnboxen te vullen. Waar ik natuurlijk ook wel van wist, dat leidt op de lange termijn niet tot heling. En in 2011 leidde dat tot een soort implosie in mezelf, dat het gewoon niet lukte. En toen ben ik eigenlijk vanuit die crisis, ik kan blind typen, een volgertje gaan schrijven. Volgen liep uit de hand en dat leidde tot Oersterk, mijn eerste boek, die uitkwam in 2012. Dat pakte media op. Ik heb natuurlijk wel een uniek verhaal uit de regio Mediageneeskunde. Dat werd in een half jaar een bestseller. En daaruit ben ik op de golf gekomen van succes en ben ik ook alles nagaan streven waarvan de maatschappij zegt, dan word je gelukkig. Dus dit is nu mijn dertiende boek, maar inmiddels 600.000 boeken verkocht. Ik heb duizenden coaches opgeleid. Ik heb natuurlijk ook toen een supplementenbedrijf begonnen, Viteli. Ik heb nu ook een bedrijf met eiwitpoeder, met creatine, StrongMe. Maar op een gegeven moment had ik 20 man in dienst, een miljoenenomzet, ook veel winst. Ik was succesvol, ik bereikte 1 miljoen mensen op social media. Toen ik 40 jaar werd, dat is 3 jaar geleden, toen besloot ik wel om met mijn gezin een jaar in Spanje te gaan wonen. Om ook te reflecteren op tien jaar te hard werken en veel offers gemaakt. En toen had ik alles. Ik had veel geld, ik had veel status, ik had veel aanzien, ik had veel spullen. Nou, alles waarvan de maatschappij je voorhoudt, dan ben je gelukkig. Maar ik voelde me nog steeds continu onrustig. onzeker en eigenlijk in essentie onvervuld. Dus veel volheid op mijn bankrekening, volheid overal in mijn huis, in mijn kamers, in mijn kasten, in mijn bureaulaadje, overal, maar van binnen een onverleegde. Dus ja, dat was ook heel erg leerzaam, maar wel heel erg confronterend. Om dan ook te ervaren, dus heel veel mensen streven iets na, waarbij je de illusie hebt, dan ben ik vol of dan ben ik gelukkig. En als je dat dan bent, dan ervaar je van, ik voel me nog steeds hetzelfde. Dus toen begon weer de wederopbouw, maar meer intern, intrinsiek.

Ja, want je zou het idee kunnen hebben van, kijk, met zijn eerste wereldproblemen, ik zou me zo niet mogen voelen, want andere mensen die hebben dit niet. Maar ja, je kan proberen cognitief te labelen van, ik mag me zo niet voelen, maar je lichaam voelt je zoals je je wil voelen. Het geeft je het tekenen van, er zit hier iets en daar ga ik mee werken.

Ja, kijk als ik... Heel veel mensen die hebben continu, en ik ook, had continu drukte. Ik had afspraken, ik had deadlines. Ook als je zoveel personeel hebt, ja dan moet je gewoon iedere maand... Ik moest ongeveer 120.000 euro verdienen voor Breakin' Even. Dus dat geeft ook al onrust. Iedere maand moet je weer... Je had ook maanden dat je in de min stond. Ik hoop wel weer wat maanden dik in de plus. Maar continu had ik stress. Ik heb eigenlijk ook met mijn ambitie, een miljoen mensen bereiken, duizend oerster coaches opleiden, Heb ik ook wat roofbouw gepleegd. Vanuit de Ayurveda ben ik Vata Pitta, mijn gevoelige zenuwstelsel. Dat is eigenlijk adrenaline. Je hebt continu adrenaline. En continu gaan we, ik ook, ontspannen. Je pakt je telefoon, je gaat even op social media of je gaat wat drinken of wat eten. Je gaat een spelletje spelen, maar het is eigenlijk dopamine. Dus we leven heel erg op het niveau van adrenaline en dopamine. Maar beide is het niveau van de sympaticus. Dat is eigenlijk het systeem van het zenuwstassel, wat zorgt voor afbraak, versuring en relatieve veroudering. Echt opbouwen of herstellen of genezen is de parasympaticus, het andere deel van het zenuwstassel. En daar zitten ook niet adrenaline en dopamine, maar meer oxytocine en endorfine. De sociale verbinding, andere mensen aanraken, andere mensen aankijken, de natuur ingaan, maar ook je... Ja, je passies leven. En ik heb in mijn geneeskundige opleiding, in het tweede jaar van mijn geneeskundige opleiding, ik studeerde op de VU in Amsterdam, ben ik ook filosofie gaan studeren. Lukte maar een half jaar. Het was niet te combineren met een geneeskundige opleiding, omdat je daar continu veel werkgroepen hebt. Dus ik kon niet veel naar de colleges toe voor filosofie. Maar ik vind dat heel veel antwoorden nog steeds in de filosofen. Aristoteles, die leefde ongeveer 400 jaar voor Christus, die zei, ieder mens wordt geboren met aangeboren leegtes. En we hebben ook de aangeboren neiging om die leegtes te vullen, want als je die leegtes vult, dan leidt dat tot vervulling. Ieder mens wil vervuld zijn. En eigenlijk als je je laatste adem uitblaast, als je vol bent, ja prima, dan kan je weer door naar andere dimensies. Want je hebt eigenlijk datgene gedaan waarvoor je een evolutionaire flits op de aarde mag zijn. En je kan zeggen, je blauwdruk of je leegtes komen tot uiting in je passie en in je enthousiasme. Passie betekent in het Latijn de taal van de ziel. Enthousiasme betekent God in zich hebbend. Kan ik zeggen, volg je inspiratie. Inspiratie betekent letterlijk nieuw leven in je blazen. En als je datgene doet waar je gepassioneerd over bent, waar je enthousiast van wordt en wat je inspireert, dan vul je je leegtes. Alleen dat vragen we een kind helemaal niet. Wat vind jij enorm leuk om te doen? Waar krijg je energie van? Waar ligt jouw passie? Waar ligt jouw enthousiasme? Waar raak je geïnspireerd van? En laten we dat eens ontdekken. Mijn jongste zoon zit op de vrije school in Nederland. Daar zijn ze hier wel mee bezig. Daar zijn ze eigenlijk, als een kind op school komt, als hij vier jaar is, zeggen ze ja, we willen de pad van de ziel van het kind volgen. eigenlijk de ontplooiing, de uitrijding van het kind volgen, in plaats van dat we deze onderwijsdoelen hebben en dat in het kind gaan proppen. Het kind gaan laten aanpassen op ons onderwijssysteem, in plaats van we gaan met het onderwijs aansluiten op de unieke ontwikkeling van het kind. Dat is een heel lang antwoord, maar we hebben als mens allemaal aangeboren leeftijds. En als je die vult, met je passie en enthousiasme voor, eigenlijk is dat de essentie, als ik weer plat sta tot vandaag, Volg je excitement, volg de kriebels in je buik. Op ieder moment, zeggen ze ook in de law of attraction, dus de wet van de aantrekking. Volg ieder moment eigenlijk datgene waar je energie van krijgt.

Ja, en ik denk dat die intentie belangrijk is. Ik denk, een passie is ook iets van, ik zou het doen, zelfs als ik geen herkenning krijg van andere mensen, dan blijf ik het nog doen, want het vervult mijn hart. Ik ben door de jeugdtraumacursus aan het gaan van Jan Bonneret en er was één ding dat me echt emotioneel raakte en ik ben het aan het wenen zet, waarin hij zegt, en misschien ga jij hier ook mee resoneren, je leeft op moed. Je leeft op moed, waar er een soort van bewijsdrecht achter zit, een soort van bezigheidstherapie. Niet integratieve therapie, maar bezigheidstherapie. En veel vrouwen mannen, maar vooral mannen zijn doorzetters. Ik ben een mannetje, een discipline, ik ga ervoor gaan, ik geef niet op. Maar mijn zenuwstassen worden gewoon uitgeput. Je leeft echt op moed. Er is nog altijd iets dat die knuffel, die schouderklop wil. En als je blijvend dat wilt, dat put je uit, want je gaat het bijna nooit krijgen als er een leegte achter zit. Ik weet niet of dat bij jou resonneert, maar bij mij is dat en was dat absoluut het geval.

Ja, eens. En dat is echt de overleven energie. En wat je eigenlijk zegt, de meeste mensen in het moderne leven zijn human doings en niet human beings. Dus human doing is doen om te mogen zijn. En eigenlijk zeg je daarmee indirect, je loopt nog steeds aan het handje van papa of van mama of een andere voorbeeldfiguur of van je omgeving om je te bewijzen, om je please. Ik ben het grootste deel van mijn leven ook een chameleon geweest. Ik paste me altijd aan, omdat ik me heel onveilig voelde, En het belangrijkste vond dat iedereen me aardig vond. Dus als iemand mij vroeg, Richard, naar een stelling, wat vind jij hiervan? Zei ik altijd goede vragen en zei ik een paar stekken terug, wat vind jij? En dan gaf een ander antwoord. Zei ik, precies, dat vind ik ook. Want ik vond het belangrijkste dat een ander me aardig vond. Ik was een human doing geworden. En alleen het pijnlijk is dat als je, in mijn geval ook, de hele wereld je aardig vindt, in essentie wist ik niet wie Richard in essentie was. En ik liet nooit mijn eigen stem worden. horen en je kan dus ook nooit echt gelukkig zijn, omdat een human being is eigenlijk vanuit je zijn, vanuit je ziel, vanuit je passie en talenten, dingen gaan doen. Maar het is dus een omgekeerde voorbeeld, ook denken gaan doen vanuit voelen en zijn. Maar we worden nu in de maatschappij, door die vroeg kinderlijke trauma's, in de eerste zeven jaar waarin we geen denk hebben, zie je eigenlijk ons hele zenuwstelsel, de rijping, eigenlijk aangetast worden. Waardoor we eigenlijk met die cursus van Jan Bommeree en ook wat Kabel Mathé zegt, is dan eigenlijk worden er al lagen om je gouden kern heen gebouwd. Als kind zijnde word je met allerlei conditioneringen, kleine trauma's, ingewikkeld. wat het leven veel ingewikkelder maakt. En daarom moet je later in het leven weer ontwikkelen om weer bij je eigen gouden kern uit te komen. Want in essentie zijn we allemaal natuurlijk ook een boeddha. Is alles er al in jou? Ook vervulling, levensgeluk, liefde? En dat zei Roemie ook. Roemie is ook natuurlijk een bekende filosoof. Die zei, je hoeft niet op zoek te gaan naar liefde, maar je moet alle barrières in jezelf vinden die je er tegen hebt opgebouwd. Want je bent liefde.

Dit doet me denken aan... Ik ben sprookjes aan het schrijven en hij is bekend vooral van zijn sprookje De Kleine Prins, Saint-Exupéry. En hij zegt ook van perfectie is er niet wanneer er niets meer is om toe te voegen. Perfectie is er wanneer er niets meer is om weg te nemen.

Ja, ja. Ja, en alle kunstenaars die beeld houden, bijvoorbeeld Michelangelo, die het beeld David maakte, die zei ook, ja, dat beeld was niet moeilijk. Hij zei, het beeld zat er al in. We moesten alleen alles van die steen afhalen wat niet David was. Dus als je voor het beeld staat, daar heeft hij drie jaar aan gewerkt, van 1501 tot 1504. Hij begon eraan in 1501 toen hij 26 lentes jong was. Hij had dus geen één stuk fout gebuiteld. Dan kan je binnen anderhalf jaar weer opnieuw beginnen. Dus de vraag is ook, heeft hij dat beeld gemaakt of was hij verbonden met het grotere veld om hem heen en is dat beeld door hem heen gemaakt? Acteerde hij gewoon als het ware gewoon, David zat er al in en hij is een soort ook instrument geworden van het collectieve veld, waardoor dat beeld gewoon ontstond. Het stroomde door hem heen.

Ik denk daarom, En dat enthousiasme en verbeelding zo belangrijk is, om gewoon iets nieuws te creëren, door je te laten stromen. Ik had in mijn bewuste bondgenoten soms een groepscall en leer ik de leden beter kennen. En er had ook iemand een punt aan van, ja, wakker zijn. Wat betekent dat nu voor jullie? Betekent dat meer informatie hebben? Als je meer informatie minder gelukkig, minder krachtig, minder gezond maakt, word je dan nog altijd niet bezeten door datgene dat je tegenvecht. Dus dat raad ik mensen aan. Ja, wees wakker, wees bewust. Ik bedoel bewuste bondgenoten, wees bewust wat er speelt. Maar als je niet met enthousiasme iets kan doen, je creativiteit gebruikt, je verbeelding stimuleert, dan kan je niet iets manifesteren of iets nieuw creëren. Want het begint met controle in je hart, je passie, enthousiasme, dat je zelf iets creëert. En dat is mijn bedenking bij de staat van de wereld. Heel negatief, heel polariserend, heel erg bezeten door alle angst en negativiteit. En ik heb er ook vragen bij. Zeker gezonde sceptisch is nuttig. Maar pik terug op wat je als kind interessant vond. Doe iets nieuws, word goed in iets, creëer samen iets, spreek af, wees proactief en niet reactief. Dat wens ik iedereen toe, want anders ga je maar blijven kijken naar een gekke wereld en de waanzin van de dag. En ik denk, jouw leven op de aard is te kostbaar hier. om niet je perceptie, acties, gedrag te focussen op dingen die toch je hart vervullen of een constructieve kijk geven op de werkelijkheid.

Ja, eens. Ook als je het hebt over ultiem eigenaarschap, kan je ook zeggen dat mijn leven zoals die nu is, dat heb ik zelf gecreëerd. Je kan ook zeggen, nou je lichaam eigenlijk, die dan nu in deze stoel zit, is eigenlijk de spiegel of de eindafrekening van alle keuzes die ik tot vandaag heb gemaakt. Wat ik wel of niet heb gegeten, wat ik wel of niet heb gedaan qua sportactiviteiten of slaap of sociale verbinding of spirituele verbinding of het toelaten van gifstoffen in mijn voeding, of ik nou wel biologisch of niet biologisch eet of welke Versorgingsproducten die ik in mijn badkamer heb. Vaak is bij veel mensen de badkamer meer een giftig laboratorium dan natuurlijk iets wat het lichaam ook voedt. En ja, de moderne mensen zijn in alle kennis en in alle informatie, wat allemaal hoofd is, bijna alle wijsheid verloren. En dat is lichaamswijsheid, de verbonden zijn... Ik heb eigenlijk drie breinen. De hersenen zijn eigenlijk het derde brein. Veel mensen trouwen drie naar, maar geen goede leider. En het eerste brein is ons hart. Klopt als het eerste in onze embryonale ontwikkeling. We hebben ook 40.000 zenuwstellen. We mogen veel meer naar ons hart luisteren. Het tweede brein is ons buik. Wordt ook in de wetenschap natuurlijk het second brain genoemd. We hebben een enterisch zenuwstel, dat is het onderbuikgevoel, de intuïtie. Ik bedoel, nu nog steeds vandaag, natuurvolgen en alle dieren. Als die niet verbonden zijn met hun hart en met hun buik, dan overleef je niet. Je voelt gewoon op de savannen of in de natuur, voel je waar gevaar is, voel je als er een orkaan aankomt. Die zijn allemaal in veiligheid. Of zijn één met de web van het leven. Wij leven vooral in ons hoofd. Wij zijn ontkoppeld met ons lichaam. Het lichaam bungelt eraan vast, maar vooral ontkoppeld met de belangrijkste twee breinen. Ons hart en met ons buik. En daarom hebben we zoveel problemen. Tenminste, ik zei net een ander perspectief van problemen. Want maken we veel foute keuzes. Omdat als je alleen maar verbonden bent met je hoofd, dan maak je veel foute keuzes. Want de goede keuzes maak je vooral als je contact hebt met je hart en met je buik. En daarom praat ik in mijn nieuwe theatervoorstelling, die heet R is meer. Daar praat ik ook continu over het grote geheel. Dan maak ik eigenlijk een plan hoe je vanuit horizontaal leven, vanuit adrenaline en dopamine, vanuit de zintuigen en vooral vanuit het hoofd, vanuit het brein, weer de verbinding kan maken verticaal met je hoofd, je hart en met je buik. Want dan, mama's, ik zei net, veel mensen zijn aan het overleven. Dan een stapje hoger is weer leven. Oké, oké, gaat niet goed, niet slecht. Maar ik denk dat het ons geboorterecht is om te floreren. En wil je floreren, dan heb je het over je passie en je enthousiasme, maar dan heb je het over een human being, over een verticale uitleiding. Dan moet je verbinding hebben met je hoofd, met je hart en met je buik, want soms krijg je het juiste antwoord van je buik, soms van je hart en soms van je hoofd, maar je moet wel verbonden dan zijn met die drie breinen. En dat is... door allerlei stressoren en chronische stress, dan ga je naar je oerbrein en dat is continu horizontaal leven. De meeste mensen die ervaren eigenlijk een snufje van de essentie van het leven, want horizontaal is overleven. En heel veel mensen die leven tachtig jaar dezelfde dag. Het is alsof je dezelfde dag weer op de kopiërenplaat legt en iedere dag dezelfde gewoontes staan op, dezelfde ontbijt, dezelfde route naar m'n werk, dezelfde bureau's, dezelfde collega's. Zelfde weg terug naar huis. Zelfde avond eten. Of dan een variatie met vijf avondmaaltijden. Zelfde bank s'avonds. Zelfde afstandsbediening. Zelfde tv-programma's. En dan gaan ze weer naar bed toe. Dat is geen leven. Dat is dezelfde dag tachtig jaar herhalen. Maar weer het hebben over leven en floreren en groeien. Vanuit die verbinding met die drie breinen. Dan heb je ook steeds nieuwe dingen. Je bent nieuwe dingen aan het leren, nieuwe dingen aan het doen, nieuwe dingen aan het voelen. Dat is voor mij de essentie van het mens zijn.

Ja, ik bedoel... Ik heb soms vrienden en kennissen in mijn omgeving en... Ik heb er geen tijd voor. Nee, je maakt er geen tijd voor of je maakt het geen prioriteit. Mensen die ziek worden, denk ik ook, maar je doet niet eens sport, je doet geen beweging of je slaapt weinig, et cetera. Dat is uiteindelijk wel een keuze. Sommige mensen hebben er geen tijd voor, maar ik weet dan dat ze twee uur per dag aan het gamen zijn in de zetel. Ja, dan is het een keuze. Je hebt kleine beslissingen dat je kan doen per dag en per week, dat je dingen doet, ook al voel je je op korte termijn niet zo. Ik denk dat een goed boek voor mij Ik kan mensen inspireren om wat te kennen over persoonlijkheid. Dat was de vier neigingen van Gretchen Rubin, de four tendencies. Kijk hoe jij het beste opdaagt. Ben je iemand zoals mij, die het perfect zelf kan doen, nieuwigheid hebben of een personal trainer, doe dat dan. Ben je groepsmens, die voelt van, ik wil niet gaan, maar zeg je van, ja, maar de leerkracht verwacht mij. Ja, maar Nancy verwacht mij. Dat je daar die accountability hebt, doe dan dat. Of ben je meer iemand één op één, die dan misschien kan tennis, squash, et cetera, iets doen. dat je allebei geen goesting hebt, maar je zegt van ja, ik ga gaan tennissen, want Richard verwacht mij. En Richard heeft geen zin en zegt van ja, ik heb geen goesting, maar Philippe verwacht mij. Zet iets op dat voor jou werkt. Want ik ken bepaalde mensen die slepen zich naar de gym, en als je moet slepen naar de gym en je hebt niet die soort van gewoontevorming, speel dan één op wat voor jou helpt dat je verantwoordelijk gehouden wordt en opdaagt. Want soms is er, zeker in de productiviteitsindustrie, iets te veel van Plan de dag. Zet alles in de agenda. Gaat. En heel discipline gericht, wat voor sommige mensen werkt. Maar anderen zeg ik daarvan, oké, krijg gewoon een coach. Ga naar een groepsles. Niets erg gaan. Belangrijkst is de consistentie en niet even tijdelijke motivatie of intensiteit. En dat je dan opgeeft dat je schuld en schaamte voelt omdat je het niet kan volhouden, denk ik dan.

Ja, eens. Je zei een aantal rake dingen. Geen tijd bestaat niet. Het gaat om prioriteit. Anderzijds, ik kom ook uit de geneeskunde. Kijk, gezonde mensen die hebben duizend wensen, maar zieke mensen hebben nog maar één wens. Weer gezond worden. Alleen, gezondheid... Het is ook zo abstract dat je eigenlijk de waarden ervan niet helemaal herkent en voelt, totdat je een deel ervan bent verloren. Het zullen mensen herkennen. Als je ineens kiespijn hebt, doe je er alles aan om die pijn weg te krijgen en ga je iedere dag flossen en is het opgelost, dan hou je het nog drie dagen vol en na een week ben je weer terug in het oude gootje. Ik ben zelf natuurlijk expert geworden op het gebied van de evolutionaire geneeskunde, maar in de evolutie leef je altijd in twijfs. Dus wat je al zegt qua neigingen, ik denk dat het evolutionair ook heel erg onlogisch is om als individu op beeldskracht iets te gaan doen. We leefden altijd in twijps, in groepen, of je had een buddy of maatjes. Zo zijn we ook gehardwired. Dus ik denk dat het heel wijs is om een buddy op te zoeken of iemand naar wie je je doelen uitspreekt, om het samen te gaan doen. Want we zijn uiteindelijk ook sociale dieren.

Want dat is ook moeilijk, denk ik. Als je 40 wordt en je hebt een gezin... Algemeen vind ik het moeilijk om nieuwe vriendschappen op te bouwen en een nieuw sociaal netwerk te doen. Als je 20, 30 was, dan was je lid van een sportclub, je was student. Herhaaldelijke plekken bezoeken, je kreeg vaak makkelijke relaties. Maar als je dan omringd bent door mensen die niet aan hun gezondheid werken of mentale of fysieke, is dat soms moeilijk. Je sociale kring, dat is Anthony Robben of Jim Rohn, je bent het gemiddelde van de vijf mensen waar je het meeste tijd mee optrekt. Dan moet je even nieuwe invloed opzoeken van sociale cirkel die het potentieel in je stimuleert. Want als iedereen rondom jou een hele lage maatstaf heeft, is het moeilijk om het vol te houden of te stimuleren. Wat soms confronterend is, als je uit je huidige sociale cirkel gaat. Stel, je hebt enorm veel overgewicht of je stopt met alcohol drinken. En jij voelt je beter, je ziet er beter uit. En jij denkt van, nu ga ik mijn vrienden motiveren om hetzelfde te doen. Nee, in tegendeel. Vaak is het van, jij bent veranderd. Of mensen hebben weerstand om zelf die verandering aan te gaan. Ik weet niet hoe dat bij jou is, of dat vooral herkenbaar is. Maar dat was wel raar bij mij toen ik nieuwe sociale kring op begon te zoeken en aan mezelf werkte. Ik was te snel, 15 kilogram in twee maanden afgevallen. Dat ik dacht van nu heb ik de boeken, dit boek moet je lezen, nu moet je afvallen. En ja, overtuigen is aftuigen. Je kan enkel mensen inspireren en soms heb je enkel maar met je vriendenkring dingen van het verleden gemeen, maar als je nieuwe jij wordt aangetrokken door nieuwe mensen in een nieuwe omgeving.

Ja, eens. Nee, heel herkenbaar. Kijk, Tony Robbins zegt dan weer heel krachtig, je krijgt wat je tolereert. Ook op het niveau van je vriendengroep. Ik ben eigenlijk al mijn vriendengroep, al mijn vrienden van vroeger, is op een gegeven moment beëindigd. En dat is ook prima. Ik denk dat corona daar natuurlijk ook aan bijgedragen heeft. Ik was natuurlijk duidelijk iemand die in Nederland op de barricade stond. Ik zat ook in nationale media. Programma's waar natuurlijk meer dan een miljoen mensen naar keken. Sprak me ook uit. Ja, dan... Ja, dan ben je heel erg oncomfortabel, ook voor vrienden en familie, die op het algemeen een wat meer reguliere mainstream visie hadden. Maar ja, als ondernemer, ik bedoel, ik ben nu aan het padellen, nu weer sinds een halfjaartje. Ik ben nu op Spaanse les, ook weer in een nieuwe groep. Ik ben als ondernemer ieder jaar weer in een andere mastermind. Dus ik heb eigenlijk een hele andere vriendengroep. En ik hou ook heel erg van die variatie, want ik ben altijd nieuwe dingen aan het doen. Maar ik denk zeker dat je vriendengroep kan je omhoog duwen, maar ook omlaag trekken. En als jij verandert... Mensen hebben niet per se een weerstand tegen verandering, maar wel tegen veranderd worden. Dus ik was vroeger ook zo'n missionaris. Mensen vonden me heel irritant, want ik had allerlei inzichten geleerd en ik probeerde mijn omgeving ook te veranderen. Dus zat ik op een verjaardag, En dan had iemand een stuk slagroomtaart en een glas cola. Dan zei ik, weet je wat dat nu wel doet met je bloedzuiker en met je leefvervetting en met je insuline en met je leptine en op lange termijn met je cortisol. Op een gegeven moment kwam ik binnen op verjaardag en dachten mensen, oh shit, daar heb je hem weer zeg, irritant. Dus dat is ook irritant. Ik had ook een rol wat helemaal niet eigenlijk aan mij was. Mensen hebben hun eigen ontvouwing en hun eigen levensweg. Maar ik heb ook wel ervaren dat, ook met vriendengroepen en met co-clubs, op een gegeven moment als het niet meer voedend is, als je teveel uit elkaar groeit, dat het ook goed is om iets af te sluiten, om dankbaar te zijn voor datgene wat je al die jaren hebt gehad, en dankbaar terug te kijken, in plaats van iedere keer weer in discussies of irritatie. Dat is eigenlijk zonde. Dus je krijgt wat je tolereert. En het universum kent geen leegte. Dus dat vind ik ook magisch. Het oerbrein wil nooit iets opgeven, maar pas als je iets loslaat, en je handen zijn vrij, ontstaat er weer ruimte. om weer iets nieuws vast te houden. Dus ja, ook zo mooi. Ik kan het beste niet kiezen, het beste kiest mij. Dus het universum presenteert altijd weer groei en vaak ook betere vrienden. Dus dat heb ik ook wel geleerd, dat het altijd beter wordt. Evolutie is groei. En als je iets durft te beëindigen, dat automatisch, als je een deur sluit, weer een nieuwe sociale deur ook opengaat.

Ja, en ik heb nu iemand in mijn omgeving en die heeft een oogprobleem en dat moet herstellen. En ja, zij is een controlefriek. Ze is altijd van, dat moet in orde zijn, dan voel ik me pas gerust. Maar ja, een oog is een van de meest complexe organen in het lichaam. Sommige dingen hebben niet eenmaal tijd nodig om te herstellen, waardoor die stress het enkel erger maakt. Maar voor een controlefriek of perfectionist, alles moet in orde zijn. Zij heeft dat patroon ook van mensen die ik ken. dat loslaten, dat geduld hebben, dat oké, dat komt wel in orde, ik ga het tijd geven, dat is in deze maatschappij moeilijk, maar bepaalde mensen, en ik heb ook die controlefreak iets van, nee, het moet nu in orde zijn, want anders... Zij ook, en ik ben ook zo'n stuk van daarop gefocust, dit moet in orde zijn, dat wordt dan het centrum van de realiteit, en zolang dit niet in orde is, kan ik me niet oké voelen. Maar ja, sommige dingen komen wel in orde. Net zoals... Ik had eens een onderzoek gezien van dat 80% van de e-mails op het werk, als je het iets langer tijd geeft, vanzelf opgelost worden. Maar je denkt van, nee, mijn e-mailbox moet leeg zijn en ik moet het nu doen. Maar dat zorgt wel voor enorm veel mentale stress en druk op mensen. Laat staan ook het lichaam natuurlijk.

Ja. En het is nog steeds een vorm van zelf-aanwijzing. Natuurlijk ook als je iets wilt oplossen. Het zijn natuurlijk ook stromingen en dat vind ik heel mooi. Accepteer nou datgene wat er nu is, ook als er even pijn of onbalans is. En vanuit het aanvaarden, open je veel eerder de deur naar dat het verbeterd wordt. Want ook eigenlijk is verzet, of gewoon stress, is ook sympathicus. En daarmee blijf je behoud van iets. En de parasympathicus is ook gewoon in aanvaarding. En ik vind ook het verbinden van heel veel visies, zoals mensen bijvoorbeeld een oogprobleem hebben, ooghang samen met de lever, vanuit de Chinese geneeskunde, Leven, galblaas is meer boosheid, irritatie. Oren is natuurlijk meer nieren en blaas, angst in relaties of angst voor de toekomst. Dat zijn natuurlijk ook wat het hele prikkelen in het thema is om te bekijken, want bij iedere fysieke klacht, zegt Jan Bommeree ook, onder alles wat chronisch is, onder bijna alles wat chronisch is, zit trauma. Nou, dat is meer een emotionele onbalans, maar het is heel interessant als je als een soort liefdevolle detective die niet oordeelt of verset op zoek gaat van hé, wat is nou dit signaal? Of nou mijn oogje is of een ander, of mijn huidklacht of wat dan ook. Hoe is dat ontstaan en hoe is dat opgebouwd? En met liefde en met zachtheid, maar ook met aanvaarding in plaats van, ja, ook dat gelijk willen fixen of willen oplossen. Is ook weerrennen, is ook bijna het gevolg van ongemak en trauma.

Hier mag je wel Richard niet de let, maar Richard oplet zijn. Die waarschuwt voor een aantal dingen. Je hebt één al aangehaald. Misschien kan je iets meer vertellen. Make-up. Wat zijn bepaalde dingen die heel veel mensen, mannen en vrouwen, in hun huis hebben, keuken hebben, badkamer hebben? Dat mensen denken... Of misschien bepaalde verpakkingen. Dat mensen denken dat het geen problemen heeft of dat het gezond is. En dat jij zegt dat het heel slecht is voor je lichaam.

Nou ja, waar moet ik beginnen? Ik bedoel, als ik... Ik was van de week in de Bijenkorf. De Bijenkorf is een luxe waarhuis in Amsterdam. Meer plaatsen trouwens in Nederland, maar ik was in Amsterdam. Dan kom je in zo'n waarhuis binnenlopen en dan op die eerste etappe, als je binnenkomt, staan al die dure, maar die chemische geuren. En dan wil ik eigenlijk altijd mijn neus dicht houden. En dan wil ik zo snel mogelijk de roltrap weer hoger. Maar het is allemaal chemie. Dus bijvoorbeeld als je het hebt over de meeste geuren die mannen en vrouwen opspuiten, dan kijk eens naar de ingrediënten. Het is natuurlijk gewoon scheikunde, het is chemisch. Ook wat mensen onder hun oksel smeren of spuiten. Vroeger had ik zo'n aks, zo'n deodorant. Dat was natuurlijk heel slim in de reclame, met al die vrouwen op je komen af. komen aanrennen. Ze koppelen er altijd emoties aan, alsof je gezonder en sterker wordt, maar je huid is je grootste orgaan. Al die gifstoffen die in die chemische deodorant zitten, die wil worden opgenomen, komen in limfebanen. Ook haarshampoos, bodylotion. Ik heb zelf vrij weinig in de badkamer. Wat ik heb is van natuurlijke merken en webshops, wat uiteraard een stuk duurder is. Nou, ik ben wel heel kritisch. Nou, denk ik zeker ook als man zijnde dat we dat veel makkelijker hebben in het moderne leven dan vrouwen. Is dan niet dat vrouwen hormonaal veel gevoeliger zijn. Vrouwen hebben iedere maand een menstruatie. Vrouwen hebben zwangerschappen. Vrouwen hebben de overgang en al een aantal jaren voor de overgang beginnen er allerlei hormonale klachten al in het moderne leven, terwijl we als man veel stabieler en makkelijker hebben. En dan heb je ook nog eens nu bij vrouwen, zeker bij jonge meisjes, al die filters op social media en al die make-up. En als ze wat ouder zijn nu al die botox en die lippen en ik weet niet wat we vrouwen... Oosjempik, afvallig gewicht. Man, wat zijn we met z'n allen aan het doen? Natuurlijk, oud worden vind ik magisch mooi. Ook een man of een vrouw die een doorleefde oude rimpelkop hebt. Dat vind ik 100 keer mooier dan zo'n strak getrokken botox. Maar ik wil mensen niet tegen de schenen schoppen. Dat is persoonlijk. Ook interessant dat toen ik in 2008 mijn eerste Chineseologie cursus volgde, de spiertesten, dat toen ook al onderzoeken waren waaruit bleek dat bijvoorbeeld vrouwen met Botox, waarmee je eigenlijk als je emoties hebt, zie je dat terug en al die mimische kleine spiertjes in het gezicht. En als je die met Botox eigenlijk plat spuit of eigenlijk verlampt, bleek ook dat die vrouwen veel meer emotionele problemen hadden, want een deel van het uiten van de emotie is ook die kleine spiertjes, waardoor die emotie eruit kan, naar buiten, naar de buitenwereld eruit stroomt. Wat niet kan als je zo'n gladgetrokken botox gezicht heb, waardoor je eigenlijk intern ook veel meer die emotionele onbalans blijft houden. Dus dat vond ik ook wel magisch, hoe alles met elkaar samenhangt. Maar dan terug naar de badkamer. Ja, ga kritisch eens kijken naar etiketten, ga eens koekelen.

Zijn bepaalde ingrediënten, bijvoorbeeld cola, vroeger is aspartam besproken geweest, is er een bepaald ingrediënt dat jij zegt, let daarop, want je weet niet wat dat is, maar dit betekent het, dat mensen als ze het willen lezen, dat zeggen, let daarop, want dit betekent eigenlijk dit negatieve element of deze grondstof.

In mijn twaalfde boek was de Gouden Gezondheidsgids, dat is ook een bestzeller geworden, had ik een heel deel, deel acht, over gifstoffen. En daar heb ik dus gerefereerd naar een website. Ik ben een wandelende asje gelopen dier, maar ik heb hier alles paraat. Een Amerikaans platform, daar kunnen mensen misschien koekelen. En daar kan je eigenlijk gewoon de ingrediënten van je badkamerproducten of je deodorant of je geurtje erin typen. En dan zie je of het groen, oranje of rood is. Dus of het veilig is of toxisch. Heel inzichtgevend, want het meeste is natuurlijk gewoon toxisch op reguliere producten. En als je gewoon, nou ja, de kruidvat in Nederland, of de ethos, of eh, nou ja, je hebt de Easy Paris, of de Douglas, die bekende merken met eh, maar het zijn allemaal chemische producten. Het is meer chemie, het is toxicologie eigenlijk, als je het hebt over het onderzoeksgebied, dus het gaat meer over gifstoffen, dan dat het je lichaam voedt. En ja, ik zeg het uit smeren of spuiten, alleen maar op je lichaam wat je ook kan eten. Erg radicaal, maar in essentie wel, het wordt allemaal opgenomen.

Ik wil er sowieso wel eens iemand voor uitnodigen om meer de vrouwenperspectief te begrijpen, maar ik ben benieuwd naar wat jij ervan vindt. Wat vind jij eigenlijk van de impact ook ervan van de pil voor vrouwen?

Ja, ook een gevoelig onderwerp. Ik heb daar in het verleden ook wel een aantal reels over gemaakt op Instagram, die ook weer door de tegenstanders in Nederland helemaal afgemaakt zijn. Maar ja, kijk, als mens, zijn we subtiele energetische wezens. We leven op de aarde, maar we leven tussen de zon en de maan in. Je ziet ook dat de hormonen, zeker bij een vrouw, meedansen op die energetische ritmes van de zon en de maan. Vroeger, mijn vader is het elfde kind van twaalf kinderen, mijn oma had twaalf kinderen. Kregen ze veel te veel kinderen. En nu kunnen we eigenlijk plannen dat we geen kinderen krijgen. En nu zie je eigenlijk dat onvruchtbaarheid de meest voorkomende klacht geworden is. Ook in België, ook in Nederland bij artsen in de geneeskunde. Zo'n 15 procent van de artsenbezoeken hangt samen met onvruchtbaarheid. Dus heel veel stellen willen nu zwanger worden. Maar het lukt niet meer. Ook trouwens vooral door toxines. Dat is ook interessant. En gewoon door stress. Maar de pil haalt eigenlijk het hormonale ritme uit het systeem van de vrouw.

Ik heb ook gelezen dat dat er zorgt dat ze in die periode meer tot beta-mannen aangetrokken is en dat ze haar cyclus heeft, dat als ze dan een ijsprunk heeft, dat ze van nature wel het alpha-mannen of die mannelijke gedrag vertonen, meer aantrekkelijk vindt.

Ja, zeker. Ik denk als je hem nog subtieler maakt, een vrouw kiest een partner of hoort een partner uit te zoeken. Je denkt wel op uiterlijk, maar in essentie is het op reuk. Het is op pheromone eigenlijk. Het zweet of de lucht van een man. Daarmee ruikt een vrouw onbewust het immuunsysteem van een man. En je wil eigenlijk een man hebben die zoveel mogelijk afwijkt van je eigen immuunsysteem. Dan heb je de grootste kans op vitale kinderen als je verschillende genetische materialen hebt. Je ziet eigenlijk door de pil, dat eigenlijk de hele reuk verandert van een vrouw en dat een vrouw niet meer selecteert op pheromone op reuk. En dat je dus geneigd bent op andere criteria te selecteren, wat ook voor grotendeels vanuit je hoofd misschien is, maar als een vrouw dan stopt met de pil, dat ze ineens denkt, wat heb ik nou voor klootzak of eikel uitgekozen? En dat leidt dan weer tot een toename van scheidingen of wake-ups. Maar we hebben eigenlijk dit respect voor de natuurlijke cyclie. En een vrouw is eigenlijk... We zouden veel meer vrouwen aan de macht mogen of moeten hebben. Maar vrouwen hebben we altijd oog gehad voor collectief, voor wijsheid, voor het geheel. Ik denk, vroeger hebben we natuurlijk een aantal heksenjachten gehad. Maar vrouwen zijn in mijn optiek ook veel betere leiders dan mannen. Die vooral vanuit hun hoofd en vanuit de economie. Vrouwen meer vanuit ecologie. Maar de pil, je ziet natuurlijk ook een toename weer, of nou eens van bepaalde aandoeningen, of nou eens van borstkanker of auto-immuniteit. Je ziet dat senoeustrogene, oestrogene is vooral gas, is vooral pro-ontsteking en progesteron is meer rem- en anti-ontsteking. Dat ritme tussen progesteron en oestrogene, omdat je iedere dag de pil neemt, gaat meer de kant op hevelen van oestrogene en dus pro-ontsteking. Ja, ik denk dat dat uiteindelijk blijf ik wel vinden dat een groot wereldwijd experiment is, waarover we vijftig jaar zeggen, hoe hebben we dat kunnen doen met een generatie vrouwen en jonge meisjes? Ik vind het onverantwoord. Er zijn ook een aantal gynekologen, bijvoorbeeld ook de bekende boek de pil, Is this something for you? Ja, dan zie je heel goed ook de andere kant van pil gebruik. Laat ik zo zeggen, ik heb twee zoons, maar als ik een dochter zou hebben, dan zou ik er geen voorstander van zijn. Ik ken heel veel huisartsen, maar ik ken ook heel veel huisartsen die de pil niet aan hun dochter geven, maar wel aan hun patiënten. Ik ben er terughoudend mee.

Ja, het is goed. Het gaat soms over hete hangijzens en je mag er ander perspectief in. Het is gewoon nuttig om eens een keertje te bekijken. Een ander iets is ook... Ik heb langs een vriend bij me gehad. Die neemt nu tijdelijk, maar na een jaar afbouwen antidepressiva. En die heeft neigingen van ADHD en dat de psycholoog zegt dat je er misschien latine moet nemen. Ik heb het eerlijk gezegd, ik neem het niet om te stoefen en trots te zijn. Ik ben gewoon benieuwd naar jouw mening. Ik heb nooit antidepressiva in mijn leven genomen en ik heb nooit relatine genomen. Relatine weet ik honderd procent zeker dat als ik bij een arts zou gaan, dat ze zeggen van, jij hebt ADHD. En ik weet niet goed hoe ik dat moet vinden. Dat is ook een experiment voor een stuk, zeker bij jongens, dat er zoveel gediagnosticeerd wordt met ADHD. Dat zijn we hele generaties aan het voorschrijven. Maar aan de andere kant van mij was het ook van... Hoe zal mijn leven eruitzien als misschien die onrust of die moeilijk kunnen focussen? Dat is bij mij minder het geval. Ja, dat ik dat zou kunnen temperen, maar ik heb altijd de kant gekozen van oké, dit is mijn persoonlijkheid, dit is mijn zilsmissie, hoe kan ik verantwoordelijkheid nemen? Maar ik ben soms ambigu dat ik me afvroeg van wat zou er gebeuren als ik het neem of effe neem. Ik weet niet hoe jij ernaar kijkt, naar die evolutie. ook van sociale symptomen en pilletjes voorschrijven. Ik heb het nooit gedaan, maar ik ken sommige mensen die wel bijgebouwd zijn en zeggen van, of ik heb het veel te lang uitgesteld, ik ben nu een beter persoon, nu ik bijvoorbeeld relatine neem en beter met ADHD kan omgaan. Hoe kijk jij daarnaar?

Ja, ik denk dat in Nederland het de drietal in. Het is natuurlijk... Ik denk dat het allemaal maatschappelijke symptomen zijn, ook van een maatschappij die uit balans is. Ik denk dat er een tweepoot is als hoofdoorzaak. Enerzijds de kunstmatige voeding, dus als je al kijkt naar suiker en kleurstoffen, wat dat doet op het brein en op gedrag en op de balans van neurotransmitters. Anderzijds, ik denk nu de grootste factor, is technologie. Bijna alle kinderen, alle jongeren, alle volwassenen, bijna allemaal, zijn dopamine verslaafd. Als je kijkt dat Wat het schermpje doet met de, of het is een veelfout aan het kunstmatig, dopamine, op de dopamine-receptor in het brein, die wordt veel minder gevoelig, wordt resistent genoemd, waardoor je uit heel veel onderzoeken ziet dat mensen steeds meer prikkels nodig hebben om hetzelfde te voelen. Daarmee zeg je ook, bij dezelfde hoeveelheid prikkels voel je je steeds minder. Dan voel je uiteindelijk leegte, voel je onrust en ga je weer buiten jezelf zoeken of ga je in de toekomst zoeken. Dus ik denk dat dat een groot probleem is. Als we alle kunstmatige voeding en suikerrijke voedsel dat zouden verbieden, en alleen natuurlijk biologisch voedsel. Als we schermpjes zouden verbieden bij kinderen onder de zestien, dan zouden kaderen vanuit de overheid, ik roep even, en dat na twee uur schermtijd per dag, dat die bij iedereen op zwart gaat en dat je er niet meer op kan, Dan denk ik dat het met 99 van de gedragsproblemen dat die opgelost zijn. Ook omdat de tijd die dan over is, gaan we weer sociaal ontmoeten. Gaan we weer de natuur in. Gaan we weer al die dingen doen die we hoorden te doen. En dat is natuurlijk ook wat ontbreekt. Omdat we door kunstmatig suiken veel moe zijn op de bank blijven hangen. En dan ook continu het schermpje pakken en verbonden zijn de hele dag met het schermpje en met de buitenwereld. Maar niet meer verbonden zijn met ons lijf, met ons hart, met ons buik en met onszelf. Met de natuur en met anderen en met het grotere geheel. En dat geeft per definitie onrust.

Kunstmatige voeding. We gaan straks misschien even hebben over kunstmatige intelligentie. Een vraag die ik heb voor jou. In welke mate zijn bepaalde capsules, en dan heb ik het over het uiterlijk van de capsules, of de capsules zelf, slecht of negatief? In welke mate zijn vitamine C-pillen, vitamine D-pillen, allerlei soorten pillen, eigenlijk gezond op zich? En dat omhulsel, dat plastiek omhulsel, dat capsuletje, is dat zelf van gezonde dingen gemaakt of niet? Ik denk, ja, als je het rechtstreeks kan krijgen is het natuurlijk beter. Corrigeer me als ik fout ben. Maar zijn er ook misverstanden over, over de gezondheid van vitamines nemen of bepaalde soort vitamines nemen? En zijn die capsules dat het inzien, is dat gezond? Of zijn er ook bedenkingen bij?

Natuurlijk is er een enorme spreiding in supplementenlandschappen. Er is een enorme junko geworden qua aanbod. Ik denk als je het hebt over een capsule is vaak ook een zetmeel of van mijs, maar vaak maak ik me daar nog minder zorgen om dan de inhoudstoffen. Je ziet gewoon meer bij de inhoudstoffen, zeker de goedkopere merken, dat het inactieve vormen zijn van bijvoorbeeld vitamines, dat er veel negatieve bijstoffen in zitten. Dat er weinig actieve hoge doseringen in zitten, waardoor ze bijna niet... Dus dat je eigenlijk netto, dat het systeem het lichaam meer belast. Want ik bedoel, alles wat je inneemt oraal. wordt opgenomen, gaat eerst naar de poort ademt, naar de lever. Nou, die moet bepaalde stoffen ontgiften. Dus dat je goedkoop supplementen beter dan niet kan nemen, omdat het je lichaam bullast. En die ontgifting in de lever kost veel vitamines en mineralen, waardoor je netto eigenlijk uitgeputte raakt door iets te nemen wat slecht is, dan dat je echt iets neemt dat goed is. Dus dat is absoluut een aandachtspunt. Maar de goede supplementen, met de actieve vormen, met hoge doseringen, zonder negatieve bijstoffen, dat is in mijn optiek niet per se een luxe, maar eerder een noodzaak geworden als aanvulling op het moderne leven. Maar dat is natuurlijk dan een uitdaging, over welke supplementen praat je dan.

Ja, want dat is de bedenking die ik maak. Ikzelf pak soms vitamine D in de winter, creatine gedurende een bepaalde periode als ik wil fitnessen. Daar zijn ook blijkbaar genoeg voordelen aan. Maar je kan zoveel supplementen pakken, Richard. Je kan glucomazamine en die dingen en dan daar BCA. Je moet maar eens een fitnesswinkel binnengaan. Je hebt ook zoveel verschillende soorten thee. De welke ervan zijn nuttig en welke zijn optioneel en is er niet net in die sector ook zoals in de farmaceutische sector ook een soort van wildgroei waarbij via marketing aangepraat wordt je hebt het nodig of dit gaat voor die prestatiebevorderende effecten zorgen maar dat een heel groot percentage eigenlijk overbodig is en vooral gewoon Ik weet niet hoe jij ernaar kijkt, in die wereld voor een stuk te zitten. Ik vraag me af, wat is nu nuttig en wat niet? Want er is toch ook veel marketing achter en een noodcreer dat eigenlijk niet nodig is en dat mensen een oplossing zoeken in dat deetje of die pil of dat poedertje.

Ja, kijk, er is een enorm aanbod, wat je zegt. En theories zou je niet hoeven te ontbijten als je iedere ochtend 200 van die pillen neemt. Want de producenten zeggen, je hebt alles nodig. Ik probeer daar ook een evolutionaire visie op te hebben. We zijn volgens de antropologie, er zijn ook andere visies op, maar zo'n ruim 200.000 jaar op de aarde, de aftakking homo sapiens, En we zijn vooral een visser-verzamelaar. We zijn vanuit Oost-Afrika eigenlijk de hele wereld langs het water over getrokken. Want het water gaf zekerheid van voedsel. Altijd schaal- en schelpdieren, zeegroenten, vissen en het land gaf eigenlijk veel minder zekerheid van voedsel. Je hebt dat bekende boek van Richard Lee, Man, the Hunter, waarin hij schrijft dat zo'n 34% van die jaagpogingen slaagde. Dus het merendeel slaagde niet. Nou, wat heeft ons lichaam, ons brein, En ons lichaam en het orgaan nou nodig om goed voor ons te kunnen blijven zorgen. En je kan kijken naar micronutriënten, vitaminese mineralen, sporelementen, en kijken naar macronutriënten. Dat zijn meer vetten, koolhydraten en eiwitten. En de officiële instanties, die kijken met het adviezen vooral over minimale concentraties, het voorkomen van gebreksziektes. Maar als je het hebt over floreren en optimaal mens zijn, dan moet je het hebben over optimale concentraties. Wij leven in Nederland, België is op de 43e breedte van de evenaar. Dus ik denk zeker dat we vitamine D3 nodig hebben. Je noemde het al eerder, vitamine D3. Ik neem ook 75 microgram per dag. Dat is 3.000 internationale eenheden. Als je zulke hoge concentraties vitamine D3 binnenkrijgt of supplementeert, moet je ook vitamine K2. K2 en D3 zijn eigenlijk een team, die horen altijd samen te gaan. Met vitamine D3 zorg je voor een goede opname van mineralen vanuit het darm in het bloedbaan, onder andere het calcium. Maar je wilt het wel op de juiste plekken inparkeren. Bijvoorbeeld in het bord, maar niet in de bloedvatwand. Dus dat doet vitamine K2. Dus daarom hoort vitamine D3 en vitamine K2 altijd samen. Nou, ook als je kijkt naar omega-3 vetsuren. De omega-3, omega-6 balans is helemaal uit balans. We aten eigenlijk een pond zeevoedsel per dag. Een natuurvolkeroor, mensen. Ja, nu eten mensen in Nederland één keer per veertien dagen een bakje kibbeling. Dus gefrituurde vis met veel saus. Ja, dus veel te weinig omega-3 krijgen we binnen. Dus ik slik iedere dag ook omega-3. Haal ik zelf uit algoolie, duurzame algoolie, niet per se het visolie. En als je ook kijkt naar, nou ja, zeevoedsel is wel rijk aan selenium en jodium. Belangrijk voor het immuunsysteem, belangrijk voor de schildklier, belangrijk voor het brein. Neem ik ook iedere dag. En als je kijkt naar energiehuishouding, of eigenlijk over het land, veel bladgroentes, heb je het over magnesium en ook wel een beetje over zink. Die zeven stoffen slik ik iedere dag. Dus omega 3, vitamine D3, vitamine K2, selenium, Jodium, Zinc en Magnesium. En in concentraties om optimaal als mens te floreren en mijn schilderier en mijn immuunsysteem en mijn lever en mijn hormoonhuishouding en mijn brein eigenlijk allemaal te geven wat ze nodig hebben om optimaal voor mij te kunnen blijven zorgen. Anderzijds zie je dat Bijna iedereen spaart voor zijn pensioen of zijn oude dag. Dus je hebt een spaarrekening. Maar het belangrijkste op het niveau van ons lichaam is de spierrekening. Ik noem maar een paar woorden. Is de spierrekening het belangrijkste? Voldoende spiermassa. Dat heet in de wetenschap de muscle centered health. Want je spieren bepalen ook de gezondheid van de andere systemen. Dus ook je immuunsysteem wordt vooral beïnvloed door je spieren. Maar ook je brein hangt 1 en 1 samen met je spiergezondheid.

Spieren meer dan mobiliteit?

Je moet krachttraining doen en flexibiliteit om je spierrekening in stand te houden. Of je spierrekening te versterken. Maar je spieren maken uit je spiercellen myokines. En dat zijn eigenlijk weer interleukines, dat zijn stofjes die communiceren met je brein. Dus ook met de hypothalamus, met de hiperviese, ook met de pineal, met je epiviese. Met je lever, met je hormonen. Dus je spieren, dat is echt een boeiend onderzoeksgebied, zijn enorm belangrijk. En ik denk dat we dat enorm onderschatten. Dus vanuit de macronutriënten zouden mensen echt meer eiwitten mogen eten. Eiwitten en beweging. En dan zorg je voor meer spierrekening. En je spieren, laten we dan concreet kijken naar toen het coronavirus uitbrak. Welke mensen kwamen in problemen? De mensen met veel vetmassa en weinig spiermassa. Die immuunresponse liep fout. Mensen moesten dan naar het ziekenhuis of kwamen uiteindelijk op de IC. Maar mensen met een hoge spierrekening en automatisch weinig vetmassa, die konden het allemaal wel zelf oplossen.

Te kort aan zinken dacht ik, dat ze zinken moesten toedienen. Of het kan verkeerd zijn.

Zinken is belangrijk voor het immuunsysteem. Je ziet ook mensen die langs kusten wonen. Als je een strandwandeling doet, dan krijg je heel veel jodium al binnen. Jodium, dat adem je ook in. Die zeelucht komt in de slijmvliesen en je ziet eigenlijk dat die mensen bijna geen last kregen van het coronavirus. Want het kon al niet binnendringen, want jodium zat al in de slijmvliesen van de neus en van de mond als je bij de kus woont. Maar vooral jodium en zink zijn absoluut belangrijk. En vitamine D3 eigenlijk. En dat is interessant, want vitamine D3 is de laatste toevoeging, hoort in het bloed te zijn, maar vitamine D3 is vet oplosbaar. En je zag dat mensen die overgewicht hadden, dat vitamine D3 is ook goed oplosbaar in vetcellen. En vitamine D3 is bij mensen met overgewicht vooral in de vetcellen, maar niet in het bloed. En als het niet in het bloed is, heb je laag vitamine D3 in het bloed, heb je een slechte immuunrespons, ook al eet je of neem je vitamine D3, omdat het vooral in de vetcellen dan zit. En je wil dus je vetcellen eigenlijk, je wil afvallen, je wil die vetcellen openbreken, zodat vitamine D3 weer meer voorradig is in het bloed, waar het hoort.

Hoe kijk je eigenlijk naar, misschien als het in Nederland ook zo is, naar de voedselpyramide? Ik eet bijvoorbeeld 2-3 eieren per dag, sommige mensen eten meer. Ik stel me soms af van die melkproducten, die komen van zwangere koeien. Is dat gezond eigenlijk, de melk, de artificiële melk die we drinken en we drinken onze ontbijtgranen, dat jij misschien ook een mening over hebt? Een hele ding van een hartig ontbijt is blijkbaar ontstaan door Edward Bernays als propaganda om die ontbijtgranen sterk te verkopen. In welke mate is eigenlijk een halve liter halsvolle melk, volle melk eigenlijk gezond? Of zouden mensen enkel eieren moeten eten? In welke mate is melk eigenlijk gezond? Is melk gezond? En zuivelproducten in het algemeen? Ja, kaaskopen zeggen ze in Nederland. Dus jullie eten heel veel zuivel.

Ja, misschien dat kwark of yoghurt, zeker als je variëert, prima is. Maar Walter Willett is een bekende professor, zijn onderzoeksgebied is ook zuivel en gezondheid. Hij zegt altijd een heel mooie samenvatting van alles in onderzoek, van als je sterke botten wil, dan kan je beter met je koe een stuk gaan wandelen dan haar melk drinken. Dus dat vond ik wel een leuke samenvatting. Ik denk dat wandelen en beweging veel belangrijker is voor botten dan melk drinken. En melk is natuurlijk de verhouding uit balans tussen calcium en het fosfor en het magnesium. Waardoor het misschien ook eerder mineralen onttrekt uit botten dan dat het sterke botten geeft. Dus ja, de zuivelindustrie. Joris Driepinter hebben we natuurlijk in Nederland gehad, drinkt drie glazen melk per dag. Waarom pas het Joris Driepinter? Omdat eigenlijk om melk, melk heeft melkzuiker, lactose, moet afgebroken worden door lactase. En het blijkt dat de meeste mensen lactase aanmaken tot 3 glazen melk. Dus 3 glazen melk is nog te verteren, maar 4 glazen melk per dag leidt bij de meeste mensen tot diarree en buikpijn. Dus dat is ook weer een fantastische marketing machine. Joris, drie pinten. Want als je drie glazen melk per dag drinkt, wat de meeste mensen net aankunnen, verdien je veel meer dan als je maar één glas per dag drinkt. Want het pakt melkjes veel eerder op bij drie glazen melk per dag dan maar eentje. Dus dat zit eigenlijk ook een commerciële marketing machine achter dan een geneeskundige gezondheidsvisie, van de drie glazen melk echt beter is dan één. Dus ja, ik kan zeggen dat het allemaal propaganda is. En vanuit oersterk, ik bedoel de oermens, die hebben pas sinds 8000 jaar hebben landbouw en veeteelt. Daarvoor hadden we dat ook allemaal niet, dus ik ben echt wel een voorstander van oervoeding. Ik eet ook veel eieren, ik eet veel vlees, ik eet veel vis, ik eet veel groenten, ik eet veel fruit volgens de seizoenen, veel kruiden, veel specerijen. Hij bewerkt de voeding, waaronder granen, zuivel, aardappelen, rijst of pasta. Hij eet nog steeds heel weinig.

Ik ken er te weinig van. Misschien kan jij het laten weten. Ik heb een simpele manier om dingen te bekijken. Ik ben zelf vegan geweest, een jaar en een half. Ik heb om een uur geswitcht. Ik eet nu alles terug, omdat mijn lichaam te zwak werd. Respect voor de keuze, moreel gezien, ik snap het. Proteïne nodig, zeker ook van vissen vooral. Ik probeer groentjes te hebben, en dan vis erbij, of dan wat vlees erbij, en dan complementair, dan spreek ik over een derde ofzo. Ja, dat kan dan eens pasta zijn, dat kan rijst zijn, dat kan knooi zijn, etc. Maar ik weet niet hoe het bij jouw mama was, of bij jullie kijkerluisteraar, maar daar ligt de helft van dat bord vol met aardappelen. Of met rijst, of met pasta, minstens de helft, waarschijnlijk meer. En die verhouding is volgens mij om energie te halen niet echt nodig. En daar zit soms een disproportie in, denk ik, van het aandeel naast de groenten en het vis of vlees.

Ja, ik kan inhoudelijk natuurlijk uren praten over dingen. Dus kijk, koolhydraten, zeker als we het hebben over granen of over aardappelen of over rijst, is eigenlijk, ja, ik zou bijna willen zeggen oorlogsvoedsel. Het is noodvoedsel in nood. Het geeft calorieën, het geeft weinig voedingsstoffen. Ja, als ik het dan heel specifiek maak, dan kan je het hebben over, zijn de koolhydraten cellulair of acellulair? Dus cellulair zijn oerkoolhydraten. Als je een pastinaak pakt, of je pakt een sinaasappel, of je pakt een ui, je slijt door het midden, dan zie je ringen en dan zie je cellen. De suikers, glucose, zitten in de cellen. Dus het is een cellulaire koolhydraat. Als je dat eet, die membraan van cellulose wordt pas opgebroken in de maag of in de spijsvertering. Dan komt de glucose pas vrij. En daarom hadden oermens ook geen gaatjes of geen tandplak. Nu hebben we aardappel, hebben wij rijst, hebben we granen, hebben we vruchtensap, hebben we frisdrank, hebben we nou al die bewerkte moderne koolhydraten. Een aardappel is eigenlijk een bonksetmeel. Vruchtensap, noem het op, is allemaal uitgeperst. Dus die suikers komen al vrij in de mond. Dus we hebben nu ook hele andere bacteriën in de mond, in de slokdarm, in de maag, dan we in de oertijd konden hebben. En daarom zie je nu tandplak, zie je gaatjes ontstaan. En eigenlijk gezondheid begint al in de mond. Zie je veel meer alle insuline wat nodig is. En ook weer problemen met leptine. Maar we horen eigenlijk alleen maar cellulaire koolhydraten eten. Dus dat is de koolrapen, het is de knolselerij, het is de pastinaak, eigenlijk al die oerknollen en bollen, maar niet de moderne aardappel en rijstpasta. En dus dan als laatste, als je het wel eet, want ik denk dat heel veel luisteraars en kijkers wel zeggen ik eet brood, want ik eet rijst en aardappelen, wat natuurlijk prima kan in een gevarieerd voedingspatroon, maar eigenlijk die bewerkte koolhydraten, die moet je verdienen. Dus sport je veel, ben je veel in beweging, zoals mijn opa die in de fabriek werkt, en mijn vader ook, die werkt in de kooksfabriek van Tata Steel, de hele dag in de weer, die kan prima boterhammen eten en aardappelen eten, maar als je een kantoorbaan hebt en je zit op een stoel achter je bureau, achter je computer, of je beweegt niet veel, dan moet je juist van die koolhydraten wegblijven. Dat wordt allemaal aangelegd als visceraal buikvet, waar die pro-ontstekingsstofjes maken. Dus ben je veel in de sportschool, beweeg je veel, heb je een werk waarin je enorm actief bent, dan kan je prima die koolhydratbronnen eten. Rijd je met de auto naar je werk toe, heb je een katorbaan, beweeg je weinig, neem dan één aardappeltje maximaal of een eetlepeltje rijst, maar niet meer, want anders ben je aan het verfetten.

Ja, want DJ Podcast komt nu live ongeveer rond het begin van het nieuwe jaar en dan hebben mensen heel vaak nieuwjaarsvoornemens van goede intenties. Ik geloof niet in een dieet. Tenzij je even snel wil afvallen en minder trek hebt in je maag. Ik was vroeger ook gewoon te coachen. Het duurt vaak 2 tot 3 weken om tegen je oude patroon te vechten en dan wordt het makkelijker. Maar je wil kijken, is deze levensstijl houdbaar? Kijk dan eventueel of je één of twee cheat-dates hebt per week en maak er een levensstijl en gewoonte van en een patroon dat je denkt, dit is ook binnen zes maanden of een jaar houdbaar. Want als je nu op een soepdieet gaat of gewoon allemaal, weet ik veel, shakes gaat hebben, zie je dat zelf nog doen binnen een jaar in die niet beter kleine stapjes dat je langzaamaan dingen verliest en weet, dat is houdbaar. dan proberen te intens of te vlug meteen alles te veranderen, maar dat je om een duurjaar moet stoppen, want een dieet permanent hebben is gewoon niet houdbaar volgens mij.

Nee, een dieet is ook niet een duurzaam voedingspatroon. Denk meer op de lange termijn wat je zet in een duurzaam voedingspatroon. En hou het ook klein. Het oerbrein Ons brein is een blokkendoos. Het oudste deel is het reptielbrein. Het reptielbrein houdt van klein en simpel en ook van veilig. Dan hebben we het soortdierenbrein, het limbisch systeem, daar zitten de emoties. Het kijkt heel erg naar of ik me er beter door voel en beter in de groep ga liggen. Het mensbrein kijkt veel meer naar of het logisch en rationeel te verklaren is. En alle drie hersengebieden hebben een stoplicht. Dus het eerste deel wat ik noemde, het reptielbrein, als je zegt ik ga helemaal anders eten, ik ga iedere dag andere maaltijden, gaat het reptielbrein al gelijk op rood. Want het is veel te beangstigend, het is veel te groot. Dus begin realistisch, zeg oké, ik ga drie dagen per week anders ontbijten. Gezonder ontbijten, dat is een goede eerste stap. Of ik ga twee, het weekend, ga ik gezondere avondmaaltijden maken. Of ik ga in plaats van 3 scheppen suiker in mijn thee, ga ik nog maar 1 schep doen. Begin met 1 ding, doe dat dan inderdaad 2-3 weken en ga dan weer iets erbij doen. Begin klein. Omdat het oelbrein anders rode stoplichten geeft. Dat is denk ik goed om te beseffen. Ja, en doe het met je gezin of met je partner samen. Want dat is ook echt een uitdaging als je partner zegt, hoor ik heel veel hoor, dat vrouwen, vaak vrouwen, dat zijn vaak meer degenen, die zeggen ik ga gezonder eten. En dat de partner of de man zegt, ja bekijk het maar, ik wil gewoon mijn oude prakje hebben. Dan ga je voor jezelf maar een apart pannetje koken. Dat is echt uitdagend om het vol te houden. Is ook niet zo steunig natuurlijk als je zo'n partner naast je hebt. Hé kijk, de hond die hoort op de achtergrond, die is het ineens, heel goed. Maar ga het samen doen en maak een realistisch plan. Maar liever één klein iets, twee, drie weken en dan weer iets erbij doen, dan veel te groot starten.

Het laatste iets dat ik gewoon eens wil, van hoe kijk jij naar, want ik denk dat jij ook met heel veel dingen bezig bent. Er zijn ook mensen met transhumanisme, Brian Johnson, die probeert zo lang mogelijk te leven. Wat zijn jouw bedenkingen bij AI momenteel? En zie je daar een link met levensstijl en hoe we ons lichaam, ons mens zijn, vorm gaan geven, heb je bepaalde dingen dat jij diep over nadenkt of bedenkingen of inzichten dat jij hebt bij de AI-obsessie die we momenteel hebben.

Ja, kijk, je noemt Brian Jonssen, wat natuurlijk die enorm veel geld investeert als bio-hacker, ruim een miljoen per jaar. Nou, zo'n man neemt wel ruim 200 supplementen per dag. En die loopt met een paraplu'tje omdat hij bang is voor zonlicht. Dat is natuurlijk waanzin. Want gezondheid, daar zit het woord zon in. Zon is de belangrijkste oorzaak van het leven op aarde. Zonder licht geen leven, geen gezondheid. We mogen ook veel meer in licht gaan denken, als we het hebben over... Wij zijn zelf ook eigenlijk gecondenseerd licht. Maar AI, ja, je zorgt nu eigenlijk... Mensen worden bijna steeds meer machines. En machines worden steeds menselijker. Dat vind ik ook een grappige paradox. En ik denk dat we AI kunnen gebruiken als middel voor een hoger doel. Hetzelfde, een gezonde leefstijl is een middel voor een hoger doel, een besield leven. Ik denk dat weinig mensen op hun sterfbed liggen en zeggen, ik zou mijn leven zo overdoen. Weer een pond groente per dag eten en 7000 stappen per dag. En iedere avond zo'n blauw lit filterbril op. Ik bedoel, dat zijn middelen voor een hoge doel. En AI, ik denk als we met AI meer vrije tijd kunnen krijgen om met elkaar te verbinden, af te spreken, te kunnen sporten, te bouwen aan iets groters, fantastisch. Maar je ziet eigenlijk dat we door AI ook steeds meer ontmenselijken. En dat we door AI, dat zie je eigenlijk ook, door die technologie, ons brein steeds minder gebruiken. En hoe minder cognitieve druk we hebben, Hoe minder remming van het immuunsysteem en hoe meer laaggadere ontstekingen en welvaartsziektes. Wie kent er nog 25 telefoonnummers uit z'n hoofd? Wie kan er nog door België of Nederland navigeren zonder navigatie? Wie kan er nog heel snel uit z'n hoofd-hoofd rekenen als je boodschappen doet en dat je eerder weet hoeveel het is dan de cashier? En nu weer met AI, we gaan steeds meer dingen uitbesteden waardoor we als mens steeds meer gaan ontsteken. En ontstekingen zijn de basis van welvaartsziektes. Dus ik denk dat AI kan leiden bijna tot onze ondergang, maar ook tot ons verheffing en dat we weer als mensheid gaan floreren. Er zit een dualiteit in.

Ja, ik heb mij, er is een quote van mij, het gevaar is niet dat robots mensen worden, het gevaar is dat mensen robots worden. En het gevaar is niet kunstmatige intelligentie, het gevaar is menselijke dommigheid. En dat is echt een bedenking dat ik heb. Ik ben heel blij, ik ben ongeveer jouw leeftijd, dat ik de kennis nu kan gebruiken en stroomlijnen. Maar ik heb die ervaring, ik heb die discipline, ik heb die context. Maar ik zie ook wel de gevaren hierin van dat allemaal auto te sourcen en dat het aan jou gegeven wordt en dat je je menselijke potentie steeds minder benut. Ik heb in ieder geval die Aura-ring. Ik weet niet of je die kent, die trekt de sleep in. Maar ik had ook van experts, Patrick Stavall, onder andere, bekeken. Ja, ze zijn ook bezig met gedragsmanipulatie en gesturen. En al die trackers geven je heart rate variability, waar je bent, hoe je emotioneel reageert. Dus als die data allemaal gebruikt wordt, en je denkt, het is handig dat ik weet dan, het is handig dat ik weet wat in mijn frigo is, het is handig dat ik een signaal krijg als ik dat moet doen, Ze gaan zelfs zo ver dat technologieën je lichaam... Het is hard dat ze weten dat ik een hartinfarct krijg of dat ik daar risico op heb. Maar de andere kant is natuurlijk dat die natuurlijke intuïtie, in touch zijn met je energie, je lichaam zelf beslissingen doen, minder gebeuren, en dat er wel een gevaar is met die data die je lichamelijke zijnstoestand en emotie toont, dat in verkeerde handen die enorm veel informatie en manipulatie van je gedrag kunnen opleveren.

Ja. Ja, absoluut. Data is king. En ik heb jarenlang die ouderijring gehad, sinds een paar jaar niet meer, want het was op een gegeven moment grappig dat ik merkte dat mijn vrouw vroeg van, hé, hoe heb je geslapen vannacht? Toen hoorde ik dat ik zei, oh, wacht even, even mijn ouderij openen. En dat ik dan ging antwoorden hoeveel diepe slaap ik had gehad en wat mijn haar op was. En dat ik eigenlijk de verbinding kwijt was met mijn lichaam, want je weet, als je voelt wel of je goed geslapen hebt of niet, et cetera. Dus dat ben ik toen mee gaan ontwikkelen.

Ja, en hoeveel stappen heb je gestapt? 10.000? En dan de hele tijd kijken naar je horloge? Ik heb nu al 8.000 enzo, terwijl ik het zeg van, ja, die stappen zijn er om frisse lucht te hebben, is te verkennen, misschien rond te kijken, maar je bent meer aan het kijken naar je horloge, wat je doelbehaald hebt, in plaats van deze tijd te gebruiken om echt gewoon te stappen, een beetje te ontdekken en echt in het moment te zijn. Dus die bedenking heb ik wel.

Ja, kijk, AI, ik ben echt een creatief. Als ik een groot project heb, dan gebruik ik GPT of Cloud AI ook. Maar dan is het veel meer van, geef me feedback, waar kan het sterker? In plaats van dat ik, wat je nu bij kinderen ziet natuurlijk, dat ze AI gebruiken om gewoon hele werkstukken te maken. Waardoor je ook ziet dat kinderen eigenlijk nu steeds dommer worden. En dat het brein, als zo uit balans is, dat je nu bij jongeren in Nederland heeft één op de drie mentale klachten. Ik draai hem altijd om, heeft het brein misschien klachten over ons? Over hoe we denken, hoe we leven, maar vooral hoe we ons brein nooit meer uitdagen en prikkelen. Want het brein, neuroplasticiteit, het brein is plastisch, het lichaam is plastisch, heeft juist acute stress, uitdaging, discomfort, nieuwe dingen, doelen nodig. En ik denk dat we het leven, Dat zie je eigenlijk door 1800, door fabrieken, dus de industriële revolutie. Die hebben eigenlijk onze spieren overgenomen. En zijn we eigenlijk onze spierrekening veel zwakker geworden en gaan ontsteken. Maar toen hadden we ons brein nog, dat we ons brein veel meer gaan gebruiken. En de valkuil is wel dat we nu ons brein ook eigenlijk uitlenen aan AI. En dat we ons als mens overbodig maken. En je ziet ook letterlijk dat we nog eerder chronisch ziek worden. In Nederland wordt nu een vrouw gemiddeld op een 42e, een man op rond 48e chronisch ziek. We hebben zo'n 40 ziektejaren. En ik denk dat de generatie van mijn kinderen, Noah is 15, James is 6, het verbaast mij niets als die straks op een 35e of op een 32e gemiddeld dan chronisch ziek worden. Omdat we ons brein en ons lichaam niet meer gebruiken waarvoor het gemaakt is. Door al de comfort en de AI, al die technologie, die ervoor zorgt dat we steeds onmenselijker gaan leven. En dat is logisch, er komt terug in die feedback signalen van ziekte en chronische ziektes.

Ja, want dit is ergens een grens te bewaken van onze generatie en een oude generatie, denk ik. Ik ga er ook over schrijven in mijn komende boek, de conversatiecrisis. Ik wil geen technologie in mijn lichaam. Ik wil geen cyborg worden. Maar er zijn natuurlijk wel, en ik ben benieuwd wat jij ervan denkt als iemand die een biohacker is, misschien je persoon is, graag dingen leert. dan heb ik het niet over mensen die via een implant in één zicht kunnen krijgen, want dat is vaak hetgeen dat ze verkondigen. Maar wat als jij een bril kan hebben? Wat als jij ineens een implantaat kan hebben dat je alle talen van de wereld kan spreken? Trek jij zelf een lichamelijke grens? Hoe erg jij wilt dat technologie deelwollen op je lichaam of in je lichaam? Hoe kijk jij naar iemand die nieuwsgierig is, dingen wil leren? Waar trek jij de grens? Heb jij zoiets van, dit wil ik niet? Ik kan je dan uitleggen waarom. Want er is iets met die cyborg-evolutie, dat ze zeggen van, ja, je wordt beter, je kan je volle potentieel benutten, je kan nog efficiënter, productiever werken. Ik voel toch intuïtief in mijn hart en mijn buik dat ik een weerstand heb en iets heb van, ik moet ergens een grens trekken, want ik voel dat we te ver aan het gaan zijn. En een mensbeeld creëren dat ik niet echt achtersta, en een mens creëren die ik zelf bijvoorbeeld niet wil zijn.

Ja, het is een discussie die we eigenlijk heel breed in de maatschappij mogen en moeten blijven voeren. Bijvoorbeeld als je in 1999, zijn die documentaires, dat ze mensen gingen interviewen, wilt u een mobiele telefoon? En iedereen, ja, toch belachelijk, weet je wel. Ze kunnen me toch een fax sturen op tijd. Dan ben ik op de fiets of sta ik in de winkel en dan word ik gebeld en dan, haha, zie je het voor je? Doe even normaal, ben je gek? Toen kwam vijf jaar die marketing op gang. En binnen tien jaar had iedereen een mobiel telefoon. En nu voelt iedereen zich onrustig als je niet in de buurt is. Ja, dat is zo'n geleidelijk hellensvlak wat je nu ook een beetje ziet met AI. Ook een gevaarlijk hellensvlak. Want ik denk toch dat wij straks, ook mensen met principes van ik laat niet rommelen in mijn lichaam, toch weer de afwijking zijn dat de norm ook weer naar al die technologische mogelijkheden En dan zie je vaak ook weer dat het te ver doorschiet, waardoor je weer een herstellend vermogen krijgt in de evolutie, dat we weer de andere kant op gaan. Alles is altijd eb en vloed. Maar het is een zorgwekkelende ontwikkeling.

Ik denk dat we, in mijn boek drenk ik van een soort van hippie 2.0 dat tegen de oorlog was, dat we een soort van menselijke maatbeweging nodig hebben. Die symbolen heeft, die bepaalde clubs hebben, die zeggen van kijk, hier gebruiken we misschien technologie, maar worden mensen niet vervangen door technologie. En in plaats van hier het lelijke eentje te zijn in de uitzondering, dat je echt toont van hier zijn mensen die hiervoor bewust kiezen, En dit is onze mentaliteit, dit is onze filosofie. We hebben echt een soort van maatschappelijk draagvlak nodig om te zeggen van hier stoppen we met de technocratische, transhumane, technologische agenda, want we willen toch... het gevoel hebben dat wij in controle zijn van technologie, in plaats van niet omgekeerd, en dat die menselijke maat behouden wordt. We hebben echt nood, volgens mij, aan een beweging dat bewust toont, ik als ouder, ik als vriend, ik als iemand die ergens naartoe wil gaan, ik kies bewust voor dit, en dat er een symboolbeweging moet zijn, dat meer mensen zich aansluiten, die vinden van, Technologie is te ver aan het gaan en te veel de menselijke maat en mensen aan het vervangen. En wij willen toch een maatschappij creëren waar de menselijke maat centraal staat. Dat is een beetje een visie die ik heb en waar ik voor wil staan en denk dat we nodig hebben.

Nou zeker, ik denk dat we ook beschermd zouden moeten worden. Misschien door de politiek, maar de politiek is natuurlijk weer een bijna marionet van de lobbycratie en de bureaucratie. Maar ook als je kijkt bijvoorbeeld naar kinderen en onze jongeren nu met AI. Recent onderzoek laat zien dat die preventale cortex pas echt uitgereikt is op je 31ste. Dus kinderen hebben geen prefrontale cortex. Dus de ouderen of de volwassenen zijn eigenlijk de prefrontale cortex van een kind en van al die jongeren. Wij moeten zorgen voor een veilige maatschappij, een veilige kaders. Daar falen we nu ook natuurlijk enorm in. Ik kan zeggen pas vanaf je 31e ben je in staat om een verantwoorde, overwogen keuze te maken. Ja, en tot die tijd zou de politiek je moeten beschermen, of de ouders, of de cultuur, of het dorp, of de twijp. Het is nu gewoon vrije-macht-economie. We worden continu gezegd, ja, mensen zijn autonoom, mensen hebben een vrije wil, mensen mogen zelf, terwijl we zijn uiteindelijk emotionele, instinctieve wezens.

Ze zeggen dat je moet meegaan met de tijd, maar dit is voor een stuk ook HNB. Ik ga mee met de tijd, maar ik vind bepaalde dingen van vroeger, jaren 90, begin 2000, een betere tijd. Zeker met technologie en hoe onze perceptie overgenomen wordt door de smartphone, telefoon. Dus wat is meegaan met de tijd? Moeten we langer leven? Moeten we efficiënter leven? Of moeten we gewoon beter leven uit ons hart, uit ons potentieel? En ik denk, ik vind persoonlijk het tweede, maar daar heb je van, je bent al bollig, je moet meegaan met de tijd. Ja, het is nu zo, we kunnen niet anders. Ik denk dat we wel anders kunnen, dat veel mensen voelen dat we te ver aan het gaan zijn. Technologie is leuk, maar we willen kiezen voor bepaalde dingen die nu al te ver aan het gaan zijn. Maar die onvermijdelijkheid moet niet zo zijn. Maar het tijdgeist is wel zo dat je nu eenmaal moet meegaan en elke generatie denkt over de vorige generatie dat het te ver aan het gaan is met de technologie.

Dat klopt, maar dat blijft toch mijn expertise. Als je kijkt naar gezondheid, zowel fysieke gezondheid als mentale gezondheid, zie je dat er een grote botsing is tussen de cultuur en de natuur. En ook als je kijkt naar de afgelopen twee eeuwen, zie je dat de mens nu dikker dan ooit is. Dus dat heeft ook te maken met ontstekingen vanuit die vetcellen. Meer chronische ziektes dan ooit. Meer onvruchtbaarheid dan ooit. Meer depressiviteit en mentale klachten dan ooit. Dus dat gaat niet zo best. En dat zal blijven toenemen met nu de AI-revolutie. Dus we mogen weer veel meer terug naar vroeger. Het oorspronkelijke gedrag, omdat, kijk ook zo'n mooi badkamer tegeltje, de natuur veroordeelt niet, maar werkt wel met natuurlijke consequenties. En al die ziektes en al die toenames zijn de consequentie van dat we ons zo onnatuurlijk, bijna technologisch gedragen. En met AI wordt dat onnatuurlijke gedragen steeds erger, waardoor dat zal toeleiden tot een toename van aandoeningen, dus een afname van de fysieke en mentale gezondheid. Dus ik denk dat we de cultuur veel meer weer moeten laten aansluiten op de natuur. Maar we zien nu dat we qua cultuur nog meer vervremen van onze natuur. Dus ja, niet hoopvol, maar dat kan natuurlijk nooit goed gaan. En de wal zal het schip keren. Je ziet in België en Nederland dat de zorgkosten onhoudbaar zijn. We zullen in 2027 waarschijnlijk al in Nederland zo'n 200 euro per persoon per maand gaan betalen aan de basiszorgverzekering. En in 2040, dat is al over 14 jaar, zal het 400 euro per persoon per maand zijn. Dus dat is onhoudbaar. Mensen kunnen niet meer betalen. En dat zal er toe leiden, zoals Nederland en België, dat we dingen weer in de cultuur gaan veranderen, zodat de natuur het weer begrijpt. Ons lichaam en ons brein.

Laten we daarvoor onze vingers kruisen en hopen. Mensen kunnen ook in de comments laten weten wat ze vinden van mijn ideeën, jouw ideeën. Voor mensen die meer met hun oernatuur in contact willen komen, misschien kan je ook iets meer vertellen over de thema's van de boeken die je geschreven hebt. Of mensen die misschien, als er nog kaartjes zijn, je theatertour willen bijwonen. Waar kunnen ze meer over jou te weten komen, meer lezen of langskomen in de shows?

Ja, mijn platform, mijn leeftijdsplatform is altijd Oersterk geweest. Dus Oersterk.nu, die website is nog online. Dus mijn nieuwe theatervoorstelling heet Er is meer. Ik heb in 2026 nog 16 voorstellingen en vanaf september 2026 vindt er een reprise plaats tot en met mei 2027. Dus ik denk totaal nog wel veertig voorstellingen. Maar dat is R.S.Meer, dus oersterk.nu slash R.S.Meer. Alle informatie over mijn theatershow en alle locaties. En ja, mijn nieuwe boek is Onbegrensd energiek in een uitputtende wereld. Dit gaat meer over het fysieke, leefstijl, voeding, ook wel besieling en zingeving. Dus de belangrijkste principes. Eigenlijk over iedere leefsteladvies, of je nou meer variatie, of intermittent fasting, of koud douchen, of meer slapen. Daar kan je boeken over lezen, maar ik heb alles gewoon samengevat in één kernachtig principe in mijn nieuwste boek. Wil je meer het spirituele, zeg maar de uitwerking van het spirituele op de gezondheid, Eén van mijn boeken is Schiels Gelukkig is Kernt Gezond, met de subtitel 7 Spirituele Wetten voor Gezondheid. Dat boek is ook in alle boekhandels en online te krijgen. Maar dit boek ook, mijn nieuwste boek is oerstek.nu slash onbegrensd energiek. En dan vind je alle informatie in een uitgebreid inkijkexemplaar van dit boek.

Sowieso bedankt om een gast te zijn. Bedankt aan jullie kijkers en luisteraars om te luisteren naar deze aflevering. Deel het als je denkt dat het nuttigst kan zijn voor een aantal mensen. Wil je de komende afleveringen vroeger bekijken zonder advertenties een week vroeger? Ga dan naar heethangeis.com slash nieuwsbrief en dan krijg je dat elke week in je mailbox. En als je mijn missie een warm hart toedraagt, mijn zilsmissie van belangrijke gesprekken hebben over zaken die te weinig aandacht krijgen, kan je gaan naar heethangeis.com. Denk eens aan een donatie, iets kopen uit de shop, of lid worden van mijn bewuste bondgenoten, waar we elkaar helpen sterker, gezonder en beter in ons vel te voelen. Ik wil iedereen bedanken om te kijken en te luisteren. Ik wens jullie allemaal een fantastisch einde van 2025 en een sprankelend 2026 gewenst. Laten we er samen iets moois van maken. Ik spreek jullie allemaal in de volgende aflevering. Tot dan, iedereen. Ciao, ciao. Vind je het leuk wat ik doe en wil je mij steunen? Ga dan naar hetenhangijzers.com en doneer of bestel iets uit de shop zodat ik onafhankelijk het vrije woord kan blijven verspreiden. En wil je zelf gaan voor persoonlijke groei omringd door wakkere gelijkgestemden? Ontdek dan meer over mijn bewuste bondgenotengemeenschap door te gaan naar hetenhangijzers.com slash start.