#1015: Hoe een burgerparticipatiesamenleving te creëren | Een gesprek met Bob de Wit en Roel Wolfert

Welkom bij de Nieuwe Wereld. Mijn naam is Marnie Stekkers. Mijn gasten vandaag zijn Bob de Wit en Roel Wolfert.

Welkom.

Heren.

Dankjewel Marlies.

Bob, we hebben al twee keer volgens mij gepraat. Jij hebt het boek geschreven Society 4.0 in het Nederlands en Engels.

Ja, hij is in het Engels geschreven, maar hij is ook in het Nederlands vertaald. Dat is een uitzondering, maar er was veel vraag naar.

En dan heb je daar ook een gids bij.

Ja, samen met Roel hebben we de vertaling gemaakt van het boek naar wat je dan in de regio doet. En dat is dan de gidsregio 4.0.

En je hebt een website, dus die hebben we ook bezocht. Dus als mensen geïnteresseerd zijn.

Even Roel introduceren. Je bent ondernemer, heg ontwikkelen van bedrijven. Een M&A traject doe jij maar dan op een nieuwe vorm, met blockchain?

Wij houden ons bezig met onder andere technische softwarebedrijven, blockchain is een beetje mijn passie ook. En we zitten in de medtech, kijken we onder andere bijvoorbeeld naar plantmedicijnen, nieuwe manieren van werken. Maar we hebben ook nog traditioneel, dus de industriële bedrijven. Geef maar even een voorbeeld, je maakt van een lampenfabriek, maak je bijvoorbeeld een elektrische motorenfabriek. Die weer klaar is voor de toekomst.

Zoals ondernemers kunnen denken.

In oplossingen, niet in problemen. Inderdaad, maar wel met heel belangrijk in oogenschouw nemen de omgeving waar die bedrijven zitten. En dan praat ik niet alleen over een gemeente waar je rekening mee houdt of provincie. Maar je gaat ook kijken naar de scholing en de bevolking en natuurlijk heel belangrijk de medewerkers. Want een van de dingen die wij als bedrijf eigenlijk vaak afspreken is wij geven een arbeidsgarantie, een arbeidsplaatsengarantie.

Wat verfrissend. In plaats van equity opbrengst.

Ja, maar die is er ook. Maar dat komt omdat we heel veel dingen goed doen. En mensen blij zijn en klanten tevreden zijn. En dan kun je toch dingen op een mooie manier, andere manier neerzetten. En dan verdienen we ook nog geld.

Nou, mooi. Bob, hoogleraar Strategic Leadership aan Nijrode Business aan de Universiteit Nijrode. Jij bent degene die Society 4.0 heeft uitgedacht toch? we hebben daar twee uitzendingen over gemaakt dus dat kunnen mensen terugkijken maar toch denk ik daar wilde ik je ook heel graag spreken dat dit nu zo leeft dus gewoon even korte samenvatting negen oplossingen om een burgerparticipatie en samenleving te creëren gewoon die zin die resoneert nu nog zoveel meer dan twee drie jaar geleden Ongeveer allemaal vrienden zijn ermee bezig. Of het nou in hun buik aan het brainstormen is. Het is in ieder geval in één keer een topic. Ook een aantal vrienden hebben het echt gedaan. Die zijn dan een soort off the grid gegaan. Ik heb gezien dat kost heel veel geld. Als je dan batterijen, je moet een put graven, nou zo helemaal zelfvoorzienend zijn. Hoe gaan de kinderen dan naar school? Het is heel ingewikkeld.

En dat is volgens mij toch een beetje waar jullie dan instappen. Mensen die dat gevoel hebben van we willen met een community zelfvoorzienend zijn. Dan hebben jullie hier het uitgedacht van hoe kan je een mini-samenleving maken?

Ja.

Die belangstelling die merken we ook. Twee jaar geleden toen ik voor het eerst kwam als we een presentatie gaven was voor twintig man ergens een kelder met je voet in het water. Ja, nu zijn het hele volle zalen met mensen die snappen dat er een dat er aan een nieuwe maatschappij gebouwd moet worden. Je hebt ook wel mensen die gaan helemaal off-grid, die stappen eruit uit het systeem. Maar wat wij proberen te doen, we hebben een visie gemaakt op hoe de toekomst eruit gaat zien van de burgermaatschappij. Wat niet alleen maar een mooie toekomst is voor een enkeling, voor een kleine groep mensen en bedrijven. Maar weer een burgermaatschappij. En inderdaad wat je zegt, als je dat doet, je moet een nieuwe maatschappij bouwen, ja dan moet je inderdaad zorgen voor je voedselvoorziening en je gezondheid en je voedsel. Voor energie, water, nieuwe democratie, anders wonen. Eigenlijk alle aspecten van de samenleving moeten opnieuw worden ontworpen. Wat wij dan doen, we hebben dan vorig jaar een coöperatieve vereniging opgericht, Societe 4.0. We zijn nu met een heel team van mensen die dat uitvoert. En dat is in feite de uitvoering van wat in een boek en in een gids is opgeschreven. Maar daar ga je niet off-grid, maar je bouwt dus iets nieuws. Je bouwt alvast de samenleving van de toekomst.

Ja, en juist samen. Dat is echt weer heel anders dan off the grid gaan.

Ja, dat is echt heel wat anders. Wat je eigenlijk doet is zeggen van waar gaan we terug naar de menselijke maat, waar mensen weer kunnen besluiten over hun eigen omgeving. Dus je moet eigenlijk zo dicht mogelijk bij de burger staan, dat aan de ene kant. En aan de andere kant, een aantal van die onderwerpen, daar heb je echt wel wat kennis voor nodig en een zekere schaal nodig. Bijvoorbeeld het ontwikkelen van eigen energie, daar heb je een zekere schaal nodig. Wil je een decentraal internet gaan bouwen, dus van die techbedrijven afkomen, daar heb je ook een hoeveelheid kennis nodig en dat heeft ook een zekere schaal nodig. En wat wij nou doen als coöperatie, Wij zeggen tegen de regio's, de toekomst van de samenleving, dat is bij jullie. Dus jullie regio, daar vandaan ga je bouwen. En alle kennis die je nodig hebt, de mensen die je nodig hebben, de technologie die je nodig hebt, daar zijn wij mee bezig. En wij zijn dus ondersteunend aan de regio's om te kunnen gaan bouwen. We hebben dus voor al die verschillende maatschappelijke domeinen expertgroepen gemaakt.

En met hoeveel regio's zijn jullie nu bezig?

We hebben op dit moment tien regio-coöperaties in Nederland. Die zijn opgericht en aangesloten. Er zit nog wat papierwerk links en rechts, maar goed. Dan hebben we er ongeveer zeventien die denken dat ze zelf, een bepaalde regio zelf, voor het einde van het jaar zichzelf opgericht zullen hebben. En daar zijn er ook een aantal van nu in het buitenland, in België. In principe hebben we op dit moment 72 regio's die zich gemeld hebben.

Die in de pijplijn zitten?

In de pijplijn, ja.

Hoe groot is een regio? 5.000 mensen?

Nou, als ik zo een beetje kijk, dan zie je bij een regio op dit moment een beetje een voedingsgebied tussen de 50 en 250.000 mensen.

Dat is best groot.

Dat is best groot, maar dat is ook meer gedreven door hun eigen culturele affiniteit. In zo'n regio ga je ook zien dat er bijvoorbeeld niet één voedselfaciliteit is, maar bijvoorbeeld vijf of zes. Ja, want die zijn natuurlijk ook weer gebonden aan wijken bijvoorbeeld.

Ja, maar om jezelf te mobiliseren. Ik bedoel, de straat mobiliseren is al ingewikkeld. Dus laat staan zo'n groot gebied en dat zo'n heel gebied zich daartoe aangetrokken voelt. Gewoon even concreet. Mensen zien dit en voelen zich aangesproken. Hoe krijgen ze dan 100.000 of 250.000 mensen mee geïnteresseerd?

In heel veel regio's blijkt dat helemaal niet zo heel moeilijk te zijn. om het uit te voeren als wat anders, maar het defineren wat een regio is. Eigenlijk zeggen wij, wij defineren het niet, definieren jullie het zelf maar. Wat vinden jullie nou, wat vinden jullie regio?

Ja, maar dan leg je het weer bij, zeg maar heel even, ik wil het, dan leg je het weer bij mij. Ik heb geen idee hoe ik het moet aanpakken. Hoe vind ik 250.000 mensen die mee geïnteresseerd zijn?

Nou ja, maar kijk, het idee is wel dat we een burgermaatschappij maken, dat die burgers zelf zeg maar weer gaan participeren. Als wij nou van bovenaf gaan zeggen, dit is een regio ofzo, dat is nou juist tegenovergesteld aan wat we willen. En dan blijkt dus dat heel veel regio's, die pakken dat heel snel op.

Die vinden elkaar toch via het netwerk aan.

In het verleden zijn we altijd regio's geweest, dat is altijd zo geweest. We hebben allerlei verschillende namen gehad, landschappen en provincies en allerlei namen voor geweest. En heerlijkheden en wat heet dat allemaal niet. En die mensen hebben een geschiedenis van een paar honderd jaar. Die hebben de geschiedenis nog, die hebben de ervaringen nog, ze hebben dingen samen meegemaakt. In sommige gebieden hebben ze hun eigen taal of hun eigen dialect. Die voelen zich echt aan de regio verbonden. Friese, hoef je echt niet uit te leggen waar Friesland ligt, dat weten ze heel goed. Als je in Zeeuws-Vlaanderen komt, nou die hebben ook een hele historie van bepaalde activiteiten. En kom je in Urk, Staphorst enzo, die mensen die snappen direct wat het is. En daar vandaan gaan ze organiseren. En er is bijvoorbeeld ook een nieuw Den Haag, dat is een van de regio's, die hebben ze er ook aangemeld. En dan heb je Nieuw Rotterdam en Nieuw Amsterdam, dus dat zijn wel iets andere regio's dan zeg maar op platteland, dat ziet er iets anders uit. En dan zeggen ze, wat vinden jullie de regio? En dan ga je het organiseren. En dan is de kwestie van, Die negen maatschappelijke domeinen ga je dan de experts leveren en daar maken ze zelf groepjes van en een groep om besluiten te nemen. Ja, en zo bouw je als het ware een hele nieuwe samenleving op op regionaal niveau.

Wat ook heel belangrijk is, kijk, ze spreken een groot voedingsgebied aan om mensen naar zich toe te halen. Maar het kan best zijn dat over een paar jaar zo'n regio van 250.000 man vier of vijf coöperaties zijn. die dan weer allemaal een kleiner deelgebied bestrijken.

Wat is voeding een centraal punt? Want jij noemt het steentjes.

Op dit moment zien we bij onze mensen die daar mee bezig zijn twee hele hete hangijzers en dat is voedsel regionaal beschikbaar en energie. Logisch ook als je ziet wat er natuurlijk in de markt gebeurt met de inflatie. De prijzen gaan gewoon omhoog. Mensen maken zich zorgen over voedselbeschikbaarheid of de prijzen überhaupt de energierekening te kunnen betalen. Mensen willen niet meer in een afwachtende modus zitten en zeggen van hoe ga ik dat nou regelen. Dan krijg je bijvoorbeeld in de regio waar ik woon, we hebben een corporatie in oprichting.

En jij woont?

In de regio van Oss. Dat heet nu Oss en Omgeving.

Vind ik toch gelijk gezellig.

Ja, is ook gezellig, hartstikke brabant. Nee, maar dat gaat gewoon op een hele leuke manier en dan komt er een idee en dan zeggen we jongens, waar maken we ons zorgen over? Een paar honderd mensen zijn daarbij betrokken, dus eigenlijk gezinnen. En die zeggen van ja, we maken ons wel zorgen over voedsel. En dan ga je met streekboeren, dan gaan we gewoon op de fiets daar naartoe en zeggen we van joh, wij zijn een groep van enkele honderden gezinnen. kunnen wij met jullie niet afspraken maken. En dan gaan we eens luisteren van wat is nou het belang van die streekboer. Even heel plat gezegd, die levert producten aan en de aanleverende industrie komt en eindigt het in de supermarkt. En die denkt als ik nou meer vanuit mijn winkeltje op mijn boerderij kan wegzetten. Ja, dan hoef ik die marginale supermarkt even aan. Dan kan hij bijvoorbeeld ons, die gezin, omdat we groot inkopen. Dan haal je elke week daar een voedselpakket op. Ja, dan krijg je weer 10 of 15 procent korting. We zijn nog aan het onderhandelen, dus als ze kijken dan... Dus dan heeft iedereen er wat aan. Zowel de burger, die heeft de zekerheid en die zit ook een beetje aan de kostkant wat lager. En die boer, die heeft ook een nieuw kanaal en wat meer marge en wat meer zekerheid ook over zijn afzet.

Maar dan toch heel even waar we dan nu in zitten. Ik bedoel vanuit de overheid wordt nu bedacht de boeren moeten van het land af. Dus dan heb je dit met elkaar denk je ik heb het veiliggesteld maar daar zit natuurlijk nog beleid boven. En dat is natuurlijk ook wat je ingedekt wil hebben dat je je daaraan kan onttrekken. Maar je zit natuurlijk nog wel met de wetgeving en de regelgeving van Nederland. Dus hoe zien jullie dat juridisch?

Nou, er zijn fantastische mensen in Nederland. Eén van hen is Marcel Silfhout van het project Graangeluk. Graangeluk? Graangeluk, ja. En wat hij eigenlijk doet, hij heeft oud-Hollandse graanproducten die gewoon vruchtbaar zijn. En graan, tarwe, haver, gort. Letterlijk van haver tot gort. En hij pacht land met boeren of in samenwerking met boeren met name in gebieden tegen de echte natuurgebieden aan.

Ja, tegen Natura 2000-gebieden.

Exact. En op een traditioneel moderne manier bedrijven ze daar landbouw. Maar dan hebben ze bijvoorbeeld heel weinig, geen kunstmes, maar natuurlijke mesten, geitenpoep, koeienpoep, etcetera. Dus wat heel interessant is, ten eerste, Wat hij doet is op beleidsniveau is hij bezig en zegt hij van, gesteund uiteraard door Society 4.0, van we hebben landbouwgrond en natuur, dat is hartstikke leuk, maar kunnen we geen landschapsgrond hebben? Dat is een tussenvorm van natuur met landbouw waar je mag oogsten. Dat ligt nu ook in de Tweede Kamer, dus ik hoop dat die mensen daar ook positief besluit over nemen. Want dat geeft de mogelijkheid om namelijk natuurinclusief te gaan boeren. Dat zou fantastisch zijn, want op de Veluwe en die randgebieden, waar natuurlijk goede gronden zijn, kunnen we aan de gang. Maar je loopt ook tegen praktische problemen aan. Want heel veel van die akkers die we in Nederland hebben, die zijn eigenlijk nagenoeg uitgeput, onvruchtbaar. Dus als hij daar binnenkomt, dan is hij eerst soms jaren bezig om die grond weer vruchtbaar te maken. Dat doet hij ook weer op traditionele manier met een hele gepassioneerde groep mensen. Je ziet het wel eens op het nieuws, de milieu tegen dit. Nee, dat zijn ook mensen gewoon van milieuorganisaties, die werken allemaal samen. Want als het op menselijk niveau aankomt, vinden mensen het allemaal gewoon interessant met elkaar. Dus even los van het systeem.

Ja, kijk, dit klinkt natuurlijk geweldig en romantisch en ik denk dat iedereen, dit resoneert bij iedereen, maar de mensen die tegen iets zijn, die zeggen dat is niet haalbaar om dan voor iedereen op die manier voedsel te maken.

Kijk, er zijn natuurlijk altijd, maar waarom moet alles via één methode? Daar begint het al mee. Op deze manier, we hebben nu 32 hectare met graangeluk verbouwd. We kunnen naar volgend jaar hopelijk 150 hectare gaan. Ja, daar komen mooie producten uit, ook streekproducten.

Gewoon begin maar ergens, dat is het ook. Ik ben even de zeurneus zeg maar weer, die telt daar weer een mooi idee.

Nou ja, exact. Kijk graag, ze hebben mooie prijzen gewonnen met beste bier van de Brussel medaille enzovoorts. Prachtig, ik lust het graag ook zelf. Bob drinkt whisky, ik drink bier.

Ja, ik kan geen mention bier drinken.

Maar wat inspirerend is aan dit verhaal, is dat ze zowel wet en regelgeving weten te beïnvloeden... ...en tegelijkertijd mooie producten weten neer te zetten. En wat heel belangrijk is... Kijk, er komt niet alleen graan af en dan gaat het ineens naar een grote fabriek. Nee, er ontstaat bedrijvigheid in de regio en er komt een mouderij. in die regio die er al heel lang niet meer was. Dan komen er weer bakkers die echt brood gaan bakken, dus ook zonder allerlei eenmiddelen en andere dingen die de gezondheid weer beïnvloeden positief van mensen met bepaalde producten. Want de voedingswaarde van die oude granen Ja goed dat heb ik dan even laten vertellen.

Ja oerzaad, het oerzaad.

Ja maar die zijn 40% hebben die meer voedingswaarde. Dus dan hoeven we ook maar 40% minder te eten.

Ik heb ook heel mijn tuin met oerzaad. Dat is heel inspirerend. Hoe is de verdeling tussen jullie?

Nou ja ik ben de Ik moet zeggen, de schrijver, de denker, de visionair. Ik sta veel op de zeepkist. In Toen en Melk doen we dat ook samen. Want ik ben de denker en de spreker en schrijver en Roel is zeg maar het zakelijke centrum van wat we aan het doen zijn.

Ja, zakelijk organisatorisch. We hebben 120 vrijwilligers in de coöperatie. Dus ook zorgen dat iedereen de juiste dingen doet, dat ze het leuk met elkaar hebben. Komende resultaten, waar we naar op zoek zijn.

Want ja, er moet heel veel kennis verzameld worden op die negen domeinen. Dan willen we ook samenwerken met bedrijven, dus noemen we dan maar even voor het gemak Business Partners. Want die zijn prachtige bedrijven in Nederland. Die hele mooie oplossingen hebben op het gebied van voedsel of blockchain technologie of over democratie of het gebied van onderwijs. Die zeggen van hey, wij hebben ook al wel een beetje die regionale gedachte en dat past bij ons.

En rolt het dan zo stap voor stap uit? Dus ik doe met zo'n, wat jij het voorbeeld geeft van voeding, samen een stuk grond met zo'n boer en dat ontwikkelen, maar bijvoorbeeld samen internet of scholen, dat lijkt me toch ook best wel complex.

Het begint iets anders, Marlies. Wat er gebeurt is, de eerste wat al die regio's gaan doen, inventariseren wat er is, want dan hoeven we al niet meer te doen.

Ja, maar dat is toch een beetje van, ja, er is een waterleiding en er is gasaansluiting en er is eten. Dan hoef je dus in principe niks te doen.

Nee, we inventariseren wat dan society 4.0 waardig is en wat past bij die regionale visie. En dan zie je bijvoorbeeld, want Invest Brabant is een coöperatie en oprichting. En daar zit een prachtige boer Bas. En die heeft gewoon de afgelopen 15 jaar het boerenbedrijf van zijn vader overgenomen. En omgeturnd naar een boerderij die produceert voor een straal van 15 kilometer om die boerderij heen. Dus een gemengde boerenbedrijf met allerlei mooie producten, seizoensgebonden, et cetera. Nou, prachtig. Maar dan hoef je daar dus niet primair te gaan kijken naar een regionaal...

Dat er wel lekker met Bas samenwerken.

Exact. En dat is superbelangrijk. En misschien kunnen we nog wel ergens mee helpen of elkaar ergens mee helpen. Dat is dan verder eens prima, maar dat staat dan. En dan zie je dat in zo'n regio is veel meer attentie voor hoe gaan we nu energie- en gasprijzen om. Wat we dan proberen te doen vanuit Society 4.0 is eigenlijk in drie fases denken. De eerste fase die we altijd aanbieden is, wat kun je nu doen? Om maar even een voorbeeld te geven, als je nu in je huis zit en je moet nog zonnepanelen gaan leggen eerdat ze binnen zijn besteld zijn, dan is het voorjaar. Dan heb je deze winter al moeten betalen. Dus dan kom je ook aan praktische oplossingen van mensen die een variabel contract hebben. Dan hebben we een bedrijf waar we samenwerking mee hebben en die heeft toevallig nog de enige in Nederland, de vaste lastenbond heten ze, die een vast contract aanbiedt op dit moment. Ik wil niet zeggen dat het goedkoper is, maar dan heb je in ieder geval vastigheid. Dan zeggen we van, als dat voor jou een reden is, omdat je die onzekerheid in ieder geval weg wilt nemen, dan ga je daar mee aan de gang. Dat is voor nu. Dan zeggen bijvoorbeeld mensen, ik maak me zorgen over drinkwaterkwaliteit. Oké. Zet dit op je kraan of dat of doe dit, ga zo met je water om. Nou, dan kunnen mensen op die manier. Maar uiteindelijk zijn mensen zeggen, ja, maar ik wil nu wel naar een nieuwe energievorm toe, die goedkoop is, die echt laag is. En als Society 4.0 hebben we dan eigenlijk van de ene kant de kennisdeling en dan hebben we ook een fieldlab, wat we in ontwikkeling hebben. En daar ontwikkelen we de dingen voor al die regio's die er nog niet zijn vandaag. En dan moet je bijvoorbeeld denken aan magnetic energy. Dus er wordt nu gewerkt op... Ja, serieus. Gaat het gebeuren? Of het gaat gebeuren, weet je niet. Maar ik heb afgelopen maanden op verschillende plekken werkende demo's gezien die het zouden kunnen doen. En daar zijn ook investeerders bij betrokken die zeggen van hey, dat is interessant. Want ook de nieuwe wereld Die ziet ook wel dat er, laat ik het zo zeggen, er zijn ook bedrijven die baat hebben bij goedkope energieërs. Kijk naar de grote fabrieken op dit moment.

Nou die hebben zeker baat bij, want je kan eigenlijk niet meer produceren nu in Europa. Dat is gewoon te duur.

Ja dat wordt te duur en die zoeken goedkope reformen.

Ja je bedoelt en daardoor is er ook urgentie vanuit de industrie in die gebieden wat weer meer schaal geeft. Exact.

En dus door alles wat er fout gaat, of niet zoals je dat misschien zou willen, zie je ook dat mensen denken, we gaan anders denken. En dat trekt ook heel veel mensen en bedrijven, die zijn ineens in Society 4.0 geïnteresseerd. Dus we zijn op een gegeven moment gaan kijken naar bedrijven. Nou, de eerste paar bedrijven aan laten sluiten was echt wel hard werken. En nu bellen ze gewoon en zeggen ze, kunnen wij ook niet meedoen? Ja, dat is natuurlijk heerlijk. Dat wil niet zeggen dat ze allemaal mee kunnen doen. Dat is een ander verhaal. Maar wij zijn er wel bij gebaat. We zijn een inclusieve club. Iedereen mag in principe meedoen. Maar ja, je hebt ook iets met concurrentie en zo. Er zitten wat praktische dingen in. Maar ja, het gaat nu echt... De stroom in maatschappelijk gezien, die is omgeslagen.

Ik denk dat jullie het straks niet meer aankunnen. Ik denk, serieus.

Dit is zo... Wat er in de lucht hangt. Wij gaan het gewoon aankunnen. Maar er zijn twee uitdagingen. En de ene uitdaging is bij ieder individu op zichzelf, op zijn eigen niveau. Want als we naar een nieuwe wereld bewegen, ben je daar zelf als individu klaar voor. Wat wij dan noemen mens 4.0. Nou ja, Bob en ik, wij kijken elkaar wel eens aan. Zijn wij nou mens 4.0? Nee, echt niet. Dus wij moeten ook nog wel...

Jullie moeten ook nog een beetje tweaken.

Natuurlijk. Het zou wel erg arrogant zijn om te zeggen, nee, wij zijn het.

Bob, dit is jouw visie. Ik weet nog dat de belt was je nog aan het papier aan het toedichten.

Ja, het is allemaal mooi om te.

Zien dat... Ja, dat dit nu zo helemaal in leven gaat krijgen.

Ja, want toen was het echt nog een bedenksel en opgeschreven en een visie en mensen zaten me aan te kijken van nou ik weet niet hoe hij het over hebt. En je ziet het nu gewoon echt ontstaan, dat is echt prachtig om te zien.

Dat is echt heel bijzonder. En ik denk toch ook wel, ja... Ik weet nog, toen hadden we het ook over futurist, weet je wel. Want dit is natuurlijk toch futuristisch geweest op de stemming. Je liep toch ook weer echt voor de troepen uit. Maar dat mensbeeld 4.0, he, Maroul? Want jij hebt het geschreven. Dus als iemand daar al helemaal dit kind heeft laten geboren worden. Dus jij zat daar al helemaal in. Dus wat houdt dat in? En wat zou het moeten zijn? En waar ben je zelf dan nog niet helemaal?

Ja.

We gaan naar een ander tijdperk toe waarin mensen ook een andere verdeling hebben van hun leven. Dus wat we eigenlijk zeggen is betaald werk, dat gaat minder worden. Dus op een andere manier moeten we naar onze inkomsten toe gaan en de eten en drinken, alles wat we nodig hebben. Scholen moeten allemaal anders, gezondheid, alles moet anders. Spiritualiteit wordt belangrijker. In 2030 krijgen we dus kunstmatige intelligentie die de mens voorbij gaat. Op intelligentie gaat het niet meer winnen. Dus we zullen echt ook wel wat dichter bij onze ziel moeten komen in spiritualiteit, in zingevingsvraagstukken. Daar heb ik zelf al een slag in gemaakt, denk ik.

Ik vind dat ik nog veel te hard werk bijvoorbeeld. Dat was geen mens 4.0.

Ik vind jou een type die daar inderdaad niet van nature gelijk naar aangetrokken wordt. En veel kijkers misschien ook niet.

Dus moest je daar best wel een.

Beetje best voor doen?

Nou, dat is een beetje vanzelf gegaan eigenlijk. Want ik ben oorspronkelijk behoorlijk aards, als ik het zo mag omschrijven. Dat ben ik behoorlijk. Maar langzamerhand merk ik ook wel dat ik meebeweeg richting een zielsverwandheid. Dus ik merk wel dat ik echt verander.

Daarnaast is het zo dat ik werk wel hard, maar eigenlijk is het geen werk. Want wat ik doe, heb die zeepje staan en dingen schrijven en bedenken ofzo.

Dat is je passie.

Dat is wat ik ben eigenlijk. En ik geloof nou niet dat ik een paar dagen gewoon helemaal niks zou kunnen doen ofzo. Dat is helemaal niks voor mij.

Nee, maar het is denk ik toch ook zinggeving. Wat geeft zin?

Ja, ik geef zin. Dat is wat ik doe eigenlijk. Dus je maakt een visie. We hebben heel veel mensen gehad die zijn ons toegekomen en zeiden van joh, in deze tijd was zoveel pessimisme en depressiviteit en we zagen het niet meer zitten en het werd steeds moeilijker. En dan blijkt dus dat je een goede toekomstvisie geeft. We gaan gewoon met z'n allen wat nieuws bouwen. Dat geeft dan mensen heel veel energie en die gaan helemaal meebouwen en die voelen zich helemaal gelukkig.

Ik denk ook weer een soort concreet, omdat in dat technocratische denken waar we een soort papierversnipperaar als mens ingeknikkerd worden zeg maar, heb je zo het gevoel van een machteloosheid. En dit geeft natuurlijk gewoon weer concreet in de regio, in de buurt, oké in brokken.

Ik zei twee hele grote dingen die veranderen. Eén is we brengen weer de verantwoordelijkheid terug bij de mensen die in de regio zitten. Dus we hebben in het initiële tijdperk hebben we alles overgelaten, een vaatje staat en mensen werden consument en passief zitten te wachten tot de overheid wat besloten heeft. Dus we maken ze weer actief, we maken ze weer participatief, we betrekken ze weer bij verschillende aspecten. En dat is één ding van wat wij bieden, ook echt een concrete visie die erop is. En het tweede, kijk ook in het initiale tijdperk zijn mensen een beetje gerobotiseerd, we zijn een beetje een menselijke robot geworden. Ik weet niet of je dat gezien hebt, Charlie Chaplin, Modern Times. Waarin hij zei, wat is dat vreemd zeg. Vroeger waren er mensen die zaten in een dorp en die konden leven en die hadden een bepaalde rust en een bepaalde ritme. En langzamerhand werden ze steeds meer toegedreven naar een fabriek waar ze aan de lopende bank moesten staan. En die werden een beetje menselijke robot. En al die tijd hebben we ook nagedacht over zingevingsvraagstukken. Het antwoord werd gegeven in het initiële tijdperk, wat de zin van het leven is. Niet waar, je moet een diploma halen, je gaat aan het werk, krijg je inkomen, dan kun je een auto kopen en een caravan, dan kun je drie keer op vakantie. Dat is wel een zekere verplatting van de mens, dan haal je wel een beetje de diepte van de zingeving eruit. Veel mensen konden daardoor beter leven, ze hebben het beter gekregen, dat is een groot voordeel geweest van het initiale tijdperk. Maar we zijn ook een beetje gerobotiseerd, afgevlakt en zo. Die stap moeten we weg gaan maken, dus betrokkenheid.

Een beetje ziels ontwikkelen, wat meer purpose, een beetje hoop geven.

En juist weer terug lokaal in plaats van die afhankelijkheid. Omdat mensen dat nu denk ik angstig ervaren.

Inderdaad, want als de gaskraan dichtgedraaid wordt, nou die is dichtgedraaid, dan gaat het weer over watertekort, dan gaat het weer over... Dus iedere keer komen er nieuwe angsten worden er, of wordt afgeroepen, waardoor mensen zoiets hebben, ja oké, ik zit hier maar te wachten tot het tsunami over me heen komt. In plaats van machteloos, dat je zelf concreet iets kan doen.

Zo is dat, ja. Zo is het precies, ja.

En hoe ervaar jij dan mens 4.0?

Nou, wat ik heel bijzonder vind en wat we ook altijd vertellen als we in de regio staan en als mensen zeggen van ja, ben ik dat nu, ben ik daar klaar voor? Ja, dan heb je bepaalde zaken die, tenminste in mijn optiek dan, ik bedoel ik ben geen wetenschapper zoals Bob, maar het is gewoon op basis van gevoel en wat ik zie is dat empathie de afgelopen 15, 20 jaar toch wel behoorlijk verdwenen is in Nederland en met empathie bedoel ik gewoon Echt bezig zijn met andere mensen, niet altijd op je telefoon en dan dit en dat gedrag. Bijvoorbeeld. Nou, en dan zeg ik altijd, jongens, jullie moeten drie dingen leren. Verkennen, dus kijk eens om je heen. Wie heb je om je heen? Wie zijn hier nu echt? Waar voel je een klik mee? Met welke mensen? Dan gaat het over herkennen. Wie is die persoon nou? En dan bedoel ik niet in een hokje stoppen, maar echt kijken naar wat zijn iemands kwaliteiten, hoe zit die persoon in elkaar. En dan het derde, herkennen. En dus ook dan vanuit jezelf dat echt laten zijn in die persoon en niet denken van ja, jij moet veranderen.

Ja, dat is erg van deze tijd.

Dat is erg van deze tijd, want je moet namelijk een soort... Mijn vrouw werd ik vroeger bij HR, bij een grote multinational. En daar werd het HR, was Human Remains, een grapje op de gang. Maar wat je natuurlijk ziet is, in de discussies die ik dan ook heb met Bob, vroeger was het onderwijs een soort, je mag gaan leren, je mag gaan ontwikkelen. En langzamerhand lijkt het van, je moet een diploma halen om bij een bedrijf te gaan werken. Ja, en daar zijn allemaal nuanceverschillen. Ik noem het altijd maar de vijf graden nuanceverschil.

Ja, plus dan die kinderen moeten narratief in de schoolboekjes en van die lessen gaan volgen. Dan mogen ze niet meer zelf nadenken. En als je ook een keer ziet wat ze dan moeten leren, is het nog even een andere vraag. Maar juist weer ontwikkelen, zeg maar jezelf ontplooien, zeg maar een hoger mens worden. Het ontwikkelen van je, daarom noem ik het ook leren en ontwikkelen, dus geen onderwijs. Het ontwikkelen, je wikkelt het afwaarswaardig voor een beter mens.

Ik vind het zo romantisch klinken. Vinden jullie dat ook of niet?

Ik vind het interessant dat je dat zegt. Een van de dingen die ik de afgelopen jaren probeer te doen is steeds het oordeel uit te zetten. En met romantisch wordt het heel mooi gemaakt. Voor veel mensen zullen daar een warme associatie mee hebben. Maar ik kan je vertellen dat het voor heel veel mensen een pijnlijk proces is.

Heel hard werken, dikke werken.

Ja, want wat de mens niet kan en wat de natuur continu eist, is verandering. Ja, want de natuur staat nooit stil. Zomer, winter, herfst, enzovoorts. Continu. Nieuwe planten, nieuwe bomen.

Dat is natuurlijk wat boeren ook altijd zeggen. Weet je hoe hard te werken is?

Ja, exact.

En ik hoorde laatst iemand zeggen, ja maar dit is geen inheemse eik uit Nederland, dus die mag hier niet groeien. Inheems? Misschien groeit die hier vijftig jaar, maar... Daarvoor, wat voor eiken hadden we toen? Want dat gaat allemaal heel anders. Dus ja, het is romantisch, maar net zoals met alle dingen in het leven die de moeite waard zijn, die echt iets gaan opleveren.

Het vraagt veel effort.

Het kost de tijd. En we zitten in een soort gemak samenleving. Nou en dat zie je ook gebeuren, de overheid regelt even dit voor je. Ja het is net niet goed toch, maar kan wel lekker werken, de kinderen ophalen.

Ja het is gemak, maar we zijn ook heel snel geïrriteerd op elkaar. Dus dat is ook, toen jullie zo dat woord mens 4.0, kwam dat gelijk bij mij op. Dus ik heb zelf altijd een bedrijf gehad en Ik heb het nog steeds. En dat de groep verbinden, bepalen die dus geen oordeel hebben, het talent zien, enthousiasmeren. Dat is misschien altijd het leukste wat ik heb gevonden aan ondernemen.

Maar de mens is ook geneigd om snel geïrriteerd te zijn op elkaar. Als je dan de ondernemer zelf bent, dan krijg je veel mensen in je kamer. Je moet ook de vader en de moeder een beetje zijn van iedereen. Piet zei toen dit en dat vond ik niet fijn. Wij zijn als mensen. Dus als je dit allemaal zelf gaat oppakken, dat is ook veel dynamiek op het vlak van Menselijk contact.

Wat dat betreft, tussen Bob en mij is dat echt heel leuk. Even een voorbeeldje geven. Er was iemand, ik weet niet meer precies hoe de naam is, dat is ook niet heel belangrijk trouwens. Maar die had een probleem met iemand binnen Society 4.0, want die had iets niet gedaan.

Ja, het is weer het schoolplein hè.

Dus dan Bob en ik kijken elkaar aan en we hoeven maar één ding te zeggen. Mailtje terugsturen. Met, heb je dat met die persoon besproken? Een op een, weet hij daarvan? Ja, en het grappige is, je stuurt even zo'n mailtje, en je gaat dan, je wilt wel even een beetje nazorg geven, dan bel je, dan zeg je, snap je wat ik bedoel? En je zegt, hoe groot is je probleem? Heb je dat dan met die andere persoon besproken? Ja, zo doen wij dat binnen Society 4.0. En als jullie er niet uitkomen, dan willen we best andere mensen erbij halen om te kijken hoe we eruit kunnen komen, maar... Ja, maar nu noem je.

Daar ook weer iets in. Dus bij een bedrijf, bij mijn bedrijf ook, dan degene die de founder of degene met de visie of hoe je het ook allemaal moet noemen, maar die zetten ook de cultuur neer. Dus dat is ook altijd cultuur van een bedrijf. En dat is dus inderdaad van ja praten we met elkaar of roddelen we achter elkaars rug. Dus jullie zijn ook de bewakers daarvan.

Wij worden ook bewaakt door 120 vrijwilligers en heel veel mensen in de regio. Het interessante is De regiocoöperatie is eigenlijk ook de eigenaar van Society 4.0, de ondersteunende coöperatie. Dus we zijn, zeg maar in commerciële termen, klant en eigenaar.

Dus jullie zeggen tegen, zoek het samen uit.

Nou, het is een ander perspectief.

Kijk, die mensen die komen naar ons, want die zitten nog aan traditionele hiërarchieën te denken. Dan komen ze hier en het probleem wordt er bij ons neergelegd. Maar Societe 4.0 is geen hiërarchie, het is meer een zwerm. Het is meer bottom-up organiseren. En een zwerm, daar zitten nu natuurwetten achter. En als je weet hoe zwermen opereren en hoe je dan organiseert met rollen in plaats van afdelingen. En dat je direct met elkaar communiceert en samen uitkomt. Dan ga je met z'n allen dat oplossen. Dat gaat heel grappig. Want inderdaad, als er weer zo'n vraag komt, dan zitten we aan elkaar te kijken. Dan gaan we weer.

Ja, maar dat is in ieder geval, dat is gewoon, zo zijn mensen.

Maar het interessante is Marlies, je ziet dus, want er komen allerlei mensen die bij Society 4.0, die komen uit alle lage hoekomgevingen van de samenleving. En er is maar één ding gebleken, je kunt er geen beeld op trekken, maar ze komen overal vandaan. En het enige wat je wel kunt zien is, er zijn eigenlijk twee typen mensen, en dat zijn de bouwers en de mouwers.

Ja, dat is heel herkenbaar.

En daar wil ik even zonder oordeel over inzitten. Maar de karakteristieken van die bouwers, er zijn mensen, die gaan er bij zitten, die zijn vaak wat stiller.

Ja, die gewoon aanpakken.

Ja, en die denken, ik ga het doen. En vaak doen ze het dan ook nog op zichzelf of zo. Vaak ook een beetje ondernemende types, zeg maar ondernemers. En dan heb je de mouwers. En nogmaals zonder judgement, die spreuk komt trouwens van een regiocoöperatie in Zeeuws-Laan. Niet mouwen maar bouwen hebben we daar ooit gekregen en dat vonden we een hele mooie spreuk. Maar wat je ziet met de mouwen dat is eigenlijk van ja toch ook nog vaak angstdenken.

In problemen denken.

Maar ook niet vanuit de eigen kracht. bezig zijn. Want kijk, elk mens heeft kwaliteiten en die kan bijdragen in deze maatschappij. Als je 95 jaar bent, je zit in een rolstoel, bij wijze van spreken, verland en je denkt, kan ik nog iets doen voor society 4.0? Ja, want soms moet je er gewoon zijn. Dan zit je daar en dan is er iemand anders die wil gewoon even met iemand anders zijn en dan ben je daar en dan ben je maximale waarde.

Ja, absoluut.

En dat wordt gewoon in de huidige maatschappij eigenlijk niet meer Ja, echt gewaardeerd. En dat zijn wel de nuances waar het over gaat.

Ja, eigenlijk in het moment dat je ook neerlegt van waar staat mens 4.0 nou voor? Ja, dan zij deze dingen, intermenselijkheid, elkaar helpen, verantwoordelijkheid nemen.

Voorbij je eigen ego gaan.

Feedback geven.

Hartfysiek werken denk ik ook. We zijn natuurlijk vooral heel erg gewend in ons hoofd te werken, maar dit is ook gewoon Gewoon aanpakken.

Het gaat ook over de gedachte dat als ik iets doe, dan moeten anderen niet evenveel doen. Dat is zo'n foute gedachte van als ik iets doe, moeten anderen ook iets doen. Nee, soms doe je gewoon iets en dan kan iemand anders daarvan profiteren. Als we een voedselzekerheidspakket organiseren met tien mensen en daar profiteren 490 gezinnen van.

Ja, maar je ziet het natuurlijk al bij de luizenmoeder. Als we dan die doen en die doet niks, dan is daar al een conflict. Maar misschien hoort dat dus ook bij de mens 4.0. Dan moeten we dus ook van ja oké, dan komen we er dus weer niet uit. Dus we moeten daar gewoon anders in gaan staan.

Iedere keer bij zo'n veranderend tijdperk zie je ook dat de mens ook in verandert. Bijvoorbeeld, een van de factoren die een rol speelt, is de balans tussen het ik en het wij. Denken in jezelf en denken in groepen. Heel lang is dat heel, in kleine dorpjes mocht je eigenlijk niet jezelf zijn, dan was het alleen maar wij en het ik bestond niet, tenzij je... Als je een klein beetje anders was, of er bovenuit stak, of wat dan ook, en dan werd je niet geaccepteerd, dan werd je verstoten, dat is te ver naar het wij. In het initiële tijdperk zijn we natuurlijk steeds meer egoïstisch geworden. Dus we zijn wel doorgeslagen naar het ik-denken. Dus dan zeg je eigenlijk, we moeten de balans een beetje terugbrengen. Je mag helemaal jezelf zijn, helemaal. Dat is echt de bedoeling, maar wel zeg maar in harmonie met je omgeving. En laten we kijken of we een goede balans kunnen vinden tussen het ik en het wij. In het initiële tijdperk zijn mensen ook echt mauwers geworden. Want alles kon je neerleggen bij de overheid. Er werd alles over u beslist. Je had geen verantwoordelijkheid meer.

Je gooit gewoon alles over de schutting. Dat is het gewoon.

Dat leidt tot mouwgedrag.

Maar dat is ook omdat we gewoon alles zijn gaan specialiseren. Mensen hebben ook niet bigger picture meer, weet je wel. En dat is de vraag of mensen daarna uiteindelijk gelukkiger worden.

Ik denk dat als je de context, en dat is natuurlijk wat wij doen, we veranderen de menselijke context eigenlijk, de maatschappij zelf. Als je de context verandert, dan haal je weer andere dingen van mensen naar boven. En je trekt vaak weer andere mensen aan die erbij horen. En dan ga je gewoon echt een cultuurverandering zijn.

Inspirerend, want ik denk dat best veel mensen dus inderdaad opzien tegen de mouwers gelijk. En denken natuurlijk dat die ander dat is en niet zelf. Dus ik denk dat dit al wel gewoon heel inspirerend is. We zijn er door de tijd heen Bob, maar ik wil toch nog even, want ik weet dat jij weer aan het schrijven bent. Kan je een tipje van de sluier, aangezien je altijd zo in de toekomst kan kijken. Dus in welke richting zit jij nu schrijven?

Nou ik heb deze zomer, ik ben naar mijn oude schrijfplek gegaan, mijn favoriete schrijfplek. En ik had naast society 4.0 een van de dingen, had ik geschreven, een van de dingen die echt moeten veranderen is democratie. Want het huidige democratie systeem is gebaseerd op armen en kapitaal, links en rechts. Nou en dat moet echt helemaal anders, want dat werkt niet meer in de toekomst. Dus er moet een andere vorm van democratie toe. En ik had ook al gezegd, nou moet een vorm van directe democratie terug naar de regio waar mensen weer besluiten over hun eigen omgeving. Dat had ik wel eens algemeen opgeschreven, maar ik dacht van ja we moeten het echt even gaan ontwerpen, want als we dadelijk heel veel regio's hebben en in die regio's moet besluiten worden genomen, ja dan moet je concreter worden dan zeg van je moet richting directe democratie.

Ik hoor het zoveel om me heen, maar daar is nog steeds een landbestuur met regelgeving. Dus hoe gaat dat dan ten opzichte van elkaar?

Dat zijn verschillende stappen. Waar ik altijd mee begin is even net doen over niks is. Anders kun je geen visie maken. Dan word je te veel beperkt. Het boek heet over democratie 4.0. Ik heb echt een nieuw ontwerp gemaakt voor democratie. En ik heb heel veel van de initiatieven bestudeerd, maar er komt eigenlijk op neer dat mensen uitgaan van het huidige bestaande model en dan gaan ze de dingen kritieken, gaan ze een beetje verbeteren, een referendum erbij of in plaats dat iedereen moet stemmen worden mensen geloot ofzo. Ze blijven altijd binnen het bestaande systeem. Allemaal hele goede gedachten, ik heb er echt wel geïnspireerd door geweest. Mensen vinden het heel moeilijk om helemaal opnieuw te beginnen. En ik heb dat wel gedaan. Ik heb gezegd van nou we beginnen om te beginnen bij de regio. Dan gaan we met name voor de vraagstukken die in de regio spelen, kunnen mensen zelf gaan stemmen. En je hoeft niet overal op te stemmen, maar je krijgt een hoeveelheid stemmen en die mag je uitbrengen op een aantal onderwerpen. Dat wordt een beetje technisch, maar daar zorg je ervoor dat mensen er ook echt belangstelling voor hebben voor die onderwerpen. En dan komen ze ook wel en dan worden ze ook betrokken erbij. En daarnaast is het zo dat we moeten voor het bovenregionaal niveau, en dat kan zowel Nederland zijn, dat kan Europa zijn, dat kan de wereld zijn, moeten dus een vertegenwoordigers hebben, weer volksvertegenwoordigers. Wat er nu in de Tweede Kamer zijn, zijn geen volksvertegenwoordigers, dat zijn bedrijfsvertegenwoordigers, dat zijn lobbyistenvertegenwoordigers, dat zijn geen volksvertegenwoordigers. Dus je moet er opnieuw naar aan het gaan. En daar heb ik een ontwerp voor gemaakt. Door te zeggen, degene die de regio gaat vertegenwoordigen, die moet dan door twee testen heen komen. Eén is een competentietest. Dus iemand moet ook de competenties hebben om op een bepaald terrein besluiten te kunnen nemen. En één is de corruptietest. Dat zijn overigens de twee factoren die Karl Popper, een van de grootste wetenschapsfilosofen van de wereld in de 20e eeuw, heeft gezegd. Er zijn twee problemen met democratie, daar vanaan moet je gaan werken, dat heb ik dus ook gedaan. Competentie en corruptie. Ik heb het zo gedaan dat mensen die een regio wil vertegenwoordigen, Die moet helemaal doorgelicht worden en daarvoor moet de bevolking zeggen van die is helemaal integer. Een soort integriteitstoets zou je zo kunnen zeggen. En dat kun je ook bijvoorbeeld met kunstmatige intelligentie doen en blockchain technologie, dat kun je ook helemaal modern maken. Dat heb ik dan de Public Leader Trust Score genoemd, dus de publieke leiders vertrouwensscore. En die kan die regio vertegenwoordigen, bijvoorbeeld in Nederland. Dan krijg je dus een Nederland van, laten we zeggen, 60 verenigde regio's zou je kunnen maken. Hetzelfde kan je doen op Europees niveau, op wereldniveau. Want er is één heel groot probleem in de democratie, nog even los van wat in Den Haag gebeurt, dat het oude democratie is. Maar we zijn afgelopen 50 jaar hebben we de economie, de samenleving ook op wereldschaal gebracht. Die bedrijven zijn op wereldschaal, de NGO's werken op wereldschaal. En op wereldschaal hebben we geen democratie. We hebben gewoon 50 jaar nagelaten om na te denken over democratie op wereldschaal. Dat zijn allemaal mensen die zijn er niet gekozen. Mensen van die bedrijven sowieso niet. NGO's, die mensen worden ook niet gekozen. In de Verenigde Naties ook niet. Europa ook niet. Dat hebben we de laatste tijd zien gebeuren. Wat ze daar doen, dat is in niemands belang. Ook een toenemenwaard in Nederland is niet in het burgersbelang. Dus we moeten helemaal opnieuw beginnen. Dat heb ik dus die Trust Corps genomen. En dan zeggen de burgers zelf van, wij vertrouwen jou. Je hebt de competenties. Je hebt laten zien dat je integer bent. Jij mag ons vertegenwoordigen. Dat gaat dan ook op Nederlands, Europees en hoger niveau. En dan maken we weer een nieuwe Verenigde Naties, maar dan ook een Verenigde Burgers Forum maken we ervan. Dat is van de basis tot het eind.

Heel inspirerend Bob.

Eind van het jaar komt het boek uit.

Dat gaan we zeker praten weer.

Komt wel weer terug denk ik, hoop ik.

Bij alles roept bij mij grote interesse en nieuwsgierigheid en spannend, maar ook Dat je niet graag het oude, het gevestigde wil loslaten. Dus die overgang van die mensen van 3.0 naar 4.0, die voel je wel.

Het grappige, ik weet dat het bij heel veel mensen zo werkt. En bij mij werkt het eigenlijk net andersom.

Jij wilt springen naar de volgende fase.

Nee, het werkt anders. Ik begin eens met het maken van een visie alsof er niks is.

Ja, maar jij bent de visiemaker, maar wij zijn de volgers.

En wat er dan gebeurt, dan zit ik in mijn verhaal, dan zit ik zo te denken in dat nieuwe systeem wat er is, dat ik leef al in die toekomst. Als je begrijpt wat ik bedoel.

Nee, dat ken ik. Ik heb dat ook met een collectie. Dan ben ik twee jaar ervan tevoren en dan leef ik echt al in dat jaar. Dus ik ken dat heel goed.

Dus dan zit je al in die toekomst en voor mij is het meer dat ik dan soms verwonderd zit te kijken hoe het hele eruit ziet. Dat is bij mij net andersom.

Ik weet ook heel vaak niet welk jaar ik leef. Heren, ontzettend bedankt, heel inspirerend. Ik denk dat heel veel kijkers hier heel geïnteresseerd in zullen zijn. Ik ga de website erbij zetten. Ik kan zomaar voorstellen dat mensen contact willen met jullie. Wat is een beetje de weg als ze zich willen aansluiten? Zeg ik wil me aansluiten bij Nieuw Rotterdam Initiatief of mensen willen in nieuwe regio's starten?

De website heeft de verschillende regio's en de doorlinks naar die regio's netjes vermeld. Dus dan kom je eruit.

Dus bij Society 4.0 dan vind je dat?

Society4.org Dat is de website. Mensen klikken daar even op en dan vinden ze een regio. Als die regio niet bestaat, gewoon even bij ons melden. Of naar de Telegram groep gaan of even die andere kanalen. Daar zitten mensen op die moderaten dat en die beantwoorden en zorgen dat je bij de juiste mensen terecht komt. Ja, heel simpel is natuurlijk, als je in je wijk rondloopt, praat er eens over met je buren. En dan zie je vaak dat er heel veel gelijkgestemdheid is. Veel meer dan menig mensen denken. Gewoon even verkennen, herkennen.

Samen een biertje drinken.

Of whisky. Of bier en whisky. Maakt niet uit joh.

Steeds meer komen we tegen dat we ergens zijn ofzo. En de mensen Society 4.0 kennen. En dan elkaar tegenkomen. Ik bedoel, gisteravond was ik ergens aan het eten op het terras in Rotterdam ofzo. En dan kwamen er weer mensen naar ons toe. Hé, jullie zijn met Societe 4.0, wat gaaf enzo. En dan kaartjes uitwisselen, informatie uitwisselen. Het ontstaat vanzelf. Maar een goed toegangspunt is onze website, Societe 4.0. Heel veel regio's, er wordt altijd doorgelinkt, we hebben altijd contact. Dus we zijn heel laagdrempelig.

Nou, ontzettend bedankt.

Jij bedankt Marlies.

Dankjewel.

Kijk jij ook graag naar onze uitzendingen? Vergeet je dan niet te abonneren op ons kanaal. Bedankt voor het kijken en tot ziens.