Democratie 4.0 - De burger wil verder, maar hoe? - Bob de Wit

Met zijn succesvolle boek Society 4.0 schetste hoogleraar strategisch leiderschap Bob de Wit... zijn visie voor een nieuwe burgerssamenleving. Met de peilingen voor de komende Provinciale Statenverkiezingen is het in ieder geval helder. De burger wil verandering. Maar hoe zouden ze dit zelf kunnen aanpakken? Bob staat vanavond aan het desk en praat erover met behulp van zijn nieuwe boek Democratie 4.0. Ja, wij zijn er in elk geval over uit dat mensen verandering willen. Dat merken wij aan onze achterban. Dat merken we ook aan de gasten die hier aan tafel staan. Maar dat merken we ook door stukken die we tegenkomen in de media. We hebben er een paar op een rijtje gezet om het even in te leiden. Hier zien we een artikel van NH Nieuws. Dat is een poll. Ik heb vertrouwen in de politiek. En daarin zegt 90 procent van de respondenten dus nee, geen vertrouwen. We zien omroep Gelderland. Dit is niet goed. Berend schrikt van laag vertrouwen in politiek. Rechtsonderin zien we de zetelverdeling van een aantal politieke partijen. Dat valt ook heel laag uit. Dus dat geeft ons wel de indruk dat er verandering nodig is. En dat weet jij ook wel zeker, dat er verandering nodig is en dat die ook gaat komen.

Ja, nou, het nieuwe boek Democratie 4.0 is het vervolg van Society 4.0, wat je al zei. Toen heb ik al aangekondigd dat we in een periode zitten die maar eens in een paar honderd jaar voorkomt. We gaan naar een andere maatschappijvorm. Daarom noem ik het Society 4.0. Het gaat over hoe je besluiten neemt. Society 1.0 was een feodaal tijdperk met agri-activiteiten. Een kleine groep landeigenaren konden alles besluiten. Daarna werd handel het belangrijkste, Society 2.0. Toen werden we een republiek, een heel andere maatschappijvorm. Toen werd de industriele massaproductie het belangrijkste. En toen zijn we naar het huidige democratisch systeem toegegaan. Dus voor de derde keer gaan we naar een andere samenleving toe. Dat noem ik society 4.0. In dat boek heb ik al aangegeven dat we naar een heel andere samenleving gaan. Ik heb ook aangegeven dat we weten waar het naartoe gaat. Er is altijd een spanning tussen mensen die top-down willen sturen. Maar die geloven gewoon in een top-down samenleving.

Dat is wat er nu ook gebeurt.

En die mensen geloven meer in een burgerbeweging, de stem van het volk. En eigenlijk speelt die twee nu ook weer. Het zijn altijd dezelfde dingen. Een van de belangrijkste dingen die moet gaan veranderen is de manier waarop we besluiten nemen. En dus moet de democratie vernieuwd worden. We hebben duizenden jaren geen democratie gehad. We hebben nu een bepaalde democratie. En die democratie werkt niet meer. Omdat wat we nu gedaan hebben in het industriële tijdperk... was een democratie met een indirecte partijendemocratie. Met links en rechts armen en kapitaal. Nou, arbeid is geen factor meer, kapitaal wordt steeds belangrijker... en data en digitale technologieën. Dus we moeten een heel nieuw democratie gaan bedenken. En dat zie je dus inderdaad, dat heel veel mensen, ze weten niet waar het door komt. Vaak geven ze ook politie de schuld. Het komt door jullie. Maar ik zeg, het is een ander tijdperk, we moeten naar een ander systeem. En dan wordt het heel erg onrustig, want de manier waarop we nu stemmen... is niet gerelateerd aan de digitale samenleving waar we naartoe gaan.

Ja, hoe die nieuwe democratie er dan uitziet, dat heb je beschreven in het boek. Die is afgelopen zaterdag gelanceerd.

Ja, zaterdag hadden we de introductie van het nieuwe boek en dat was een geweldige bijeenkomst.

Mooi. Ja, en er was mijn collega Erwin Taams ook bij aanwezig. Die heeft er een verslag van gemaakt. Laten we even gaan kijken. Erwin Taams.

Dit is echt een heel belangrijk moment in de geschiedenis van de mensheid. Moet je goed realiseren, dit komt maar eens in een paar honderd jaar voor. En wat er nu gebeurt is belangrijker dan nooit.

Zaterdagavond 25 februari ontving auteur Bob de Wit uit handen van presentator Tim Douwsma het eerste exemplaar van zijn boek Democratie 4.0. Als opvolger van zijn eerdere boek Society 4.0. Want om dat te laten slagen is volgens hem een nieuw politiek stelsel nodig.

VN is geen democratie, die grote bedrijven zijn geen democratie. De NGO's, er zijn nu veertigduizend NGO's, Non-Government Organizations, wereldwijd. Veertigduizend. Dat is zeg maar een soort ministeries. Dus we hebben veertigduizend on-democratie ministeries. Een Vrede Nazi's hebben, die grote bedrijven, gehydratieve organisaties. Er is op wereldschaal geen democratie. En ook in Europa is er ook geen democratie. Hooguit heel er in indirect. En ze moeten eigenlijk helemaal opnieuw gaan beginnen.

In de prachtige cultuurkerk op Hodenpeil, te Schipluiden, stonden uiteenlopende sprekers op het minuut, die hun licht over de visie van Bob lieten schijnen. Waaronder ex-burgemeester Bert Blaassen.

En die mismatch tussen dat systeem en wat onze samenleving vraagt, die wordt eigenlijk met de dag groter. En wat onherroepelijk op een crash eindigt.

U had net al een nieuwe lezing over de crash. Hoe ziet die eruit?

Nou ja, ik zeg, als onze democratie niet van kleur verschiet, dan heb je een soort van tanker die op een kade afstoomt en dat er onherroepelijk een botsing gaat worden. En we zien daar ook wel elementen van de terug, de boerenopstand heb ik genoemd, maar ook de gele heisjes in Frankrijk, uitingen van onvrede. En ik denk dat die nog heftiger kunnen gaan worden als de democratie niet gewoon van kleur verschiet. Dus vandaar dat ik daarvoor pleit en daar aandacht aan vraag.

En om daar goed doorheen te komen is perspectief nodig. Al dus Brian de Mello, hoofdredacteur van de tijdschrift The Optimist.

Dat blad is bedoeld om mensen perspectief te bieden. Ik kan niet zeggen hoop, dat wordt ook heel vaak geroepen. Geef ons hoop. Ik zei ga naar de wc.

Even een kussensje optimisme in 30 seconden.

Probeer hoop te blijven houden, maar wel op een hele realistische manier. Dus ga niet lopen blije eikel spelen, met al respect. Maar kijk waar je dankbaar voor kunt zijn. Kijk naar mensen die het voortouw nemen in initiatieven die hoop bieden. Ik denk dat Bob er ook eentje is. Maar ook gewoon kijken naar de mogelijkheden van nu. Niet blijven hangen in het verleden. Dat is ook wel een belangrijk punt, denk ik. Wie van u vindt zichzelf een realist?

Handen omhoog graag.

Wie van u denkt dat er verandering in de maatschappij mogelijk is? Ofteten? Ja, oké, oké.

Maar op een gegeven moment moet de stem van het volk groot genoeg zijn en stevig genoeg zijn met een serieus alternatief. En dan komen we vanzelf een aantal partijen naar ons toe van zullen we eens samen gaan praten om te kijken hoe we een nieuw systeem kunnen gemaken.

Jij kent Bob al een tijdje?

Hoe hebben jullie elkaar leren kennen?

Dat is in de tijd nog geweest dat wij verbindingsavonden organiseerden. In een kippenschuur. In een keer was het omgeturnd tot huiskamer en daar zijn we avonden gaan organiseren. In het begin dacht ik misschien komen er maar twintig, dertig man, maar er zaten binnen twee dagen tweehonderd man. Ja, dat vind ik zo belangrijk om elkaar op te gaan zoeken. Weet je wel, we kunnen allemaal alleen zitten of we frustrerend zijn dat je omgeving anders denkt, of wat dan ook. Ja, dan is het zo fijn om dit soort avonden te hebben.

En wie durft een beetje hoop te hebben dat die verandering er gaat komen?

Ik heb goed nieuws voor u, u bent een optimist.

Dames en heren, het is volgens mij tijd juist om samen met elkaar te gaan bouwen. Wat verbindt ons met elkaar? En daarin heeft iedereen zijn eigen rol te spelen. Als we dat kunnen vinden, die sleutel, dan kunnen we echt stappen maken.

De volledige reportage van Erwin Taams is vanaf morgen te zien op onze website blackbox.tv. Deze nieuwe democratie Bob, hoe zou die eruit moeten zien? En kun je ons misschien concrete handvatten geven van wat wij dan als burgers zelf zouden kunnen doen om democratie 4.0.

En wat belangrijk is om te melden is dat, ook wat Bert Blaas zegt, je gaat gewoon ergens naartoe wat je niet wil hebben. Dus je moet nu een alternatief hebben, een hoopvol alternatief, een goed alternatief, een beter democratisch systeem. En dat betere democratische systeem begint bij de burger. Want je ziet ook dat de onrust en de mensen die opstaan, dat is weer vanuit de burger. Democratie gaat over de stem van het volk, dus je moet weer terug gaan naar het volk. We hebben veel presentaties gegeven in verschillende regio's. En je merkt ook wel, regio's zijn de basis van de toekomst, van de toekomstige samenleving. En de regio is ook de basis van de democratie. Dus we moeten weer teruggaan naar de mensenmaatschappij. Eigenlijk zie je twee grote ontwikkelingen. Eén is meer groter. Daar hebben we net een voorbeeld van gehad. Met wereldwijd gaan we naar één munt toe. Dus iets van centraliseren op wereldschaal. En tegelijkertijd ziet het meer naar de regio toe. En het hele idee is dat... Ik heb hier een totaal nieuw ontwerp van democratie gemaakt. Wat je heel vaak ziet. Mensen zien wel dat het niet meer werkt. En als je vraagt wat wil je dan doen? Ja, dan komen ze met kleine verbeteringetjes. Dan ga je binnen hetzelfde systeem iets maken. En ik ben eigenlijk helemaal opnieuw begonnen. Want je moet gewoon een hele nieuwe samenleving maken. En ik ben ook democratie helemaal opnieuw gaan ontwikkelen. begonnen bij de burger, bij de basis. En de regio is goed, omdat het net klein genoeg is om menselijk te zijn... en groot genoeg om een zekere schaal te hebben. En wat ook heel belangrijk is, is dat duizenden jaren... onze samenleving altijd heeft bestaan uit regio's. Dat is altijd zo geweest. Als ik nu presentaties geef en ik vraag wat een regio is... nou, ik hoef in Friesland echt niet uit te leggen wat een regio is. Of in Vlaanderen, of in de Betuwe, of in Rivierenland. Dat weten ze heel goed. Dus dat is de basis daarvan. Vervolgens kun je ook met deze nieuwe technologieën een directe democratie maken. Er zijn een aantal dingen die belangrijk zijn. Een brug bouwen of zo. Daar kun je onrust op mensen zelf vragen. Hoe willen we dat graag hebben? We gaan terug naar de burger voor directe democratie. Er zijn natuurlijk een aantal vraagstukken die gaan over de regio heen. En daar moet iets anders voor bedacht worden. En daar moet je dus volksvertegenwoordigers en burgervertegenwoordigers hebben... die eigenlijk aan twee criteria voldoen. Eén, integriteit. Dat is wel een belangrijke. Hoe meer geld in macht, hoe groter de kans dat het verkeerd gaat. Democratie is eigenlijk een feedbacksysteem om ervoor te zorgen... Dat de integere mensen komen. En de andere is deskundigheid. Als het gaat om bijvoorbeeld een sluisbouw of zo, dan heb je een zekere deskundigheid nodig. Nou, dat komt van Karl Popper, deze indeling. Dus een goed politiek systeem moet om kunnen gaan met integriteit en deskundigheid. Dus dat is de basis. Ik heb dat een public merit score genoemd.

Een public?

Een public merit score. Dat gaat over deugden. Dus dat de vertegenwoordigers van het volk, dat zij deugen en deskundig zijn. En dat heb ik eigenlijk een beetje afgekeken van de Chinezen, maar ik heb het net omgedraaid. In China heb je een social credit score. Dat wil zeggen dat alle burgers... Alles wat ze doen, wordt bekeken door die technologieën. Met kunstmatige intelligentie, big data en zo. Alles wat ze doen, dus hoe ze betalen, hoe ze serven, hoe ze in het verkeer zijn, wat ze over andere mensen zeggen. En in China moet je dan je burgerschap verdienen. En technologisch kan dat. En ik heb het net omgedraaid. Ik denk dat wij in Europa veel meer een cultuur hebben van vrijheid. Ik denk dat vrijheid belangrijker is, maar nog veel belangrijker wordt. En dan is eigenlijk iedereen vrij. Maar als je de burgers wilt vertegenwoordigen, dan moet je met je billen bloot. En dan krijg je die public merit score. Dat is tegenovergestelde van de social credit score. En dan heb je alleen maar vertegenwoordigers van burgers die deugen, die integer zijn en die deskundig zijn. Dat wordt dan een vertegenwoordiger van de regio. En daarvan kun je ook op Nederlands niveau, Europees niveau, op wereldschaal... maar dan doe je het altijd vanuit wat de wil is van het volk. Wat kunnen mensen doen? We zijn al met heel veel regio's bezig. We zijn het aan het invoeren. We zijn behoorlijk aan het groeien, zoals je net al zei. En het beste is om weer aan te sluiten en te zeggen... ik geloof ook inderdaad dat wij in onze eigen regio weer de regie moeten oppakken. Dat we samen moeten besluiten wat goed voor ons is. En dan kun je gewoon aansluiten en vanuit je eigen regio... betrokken worden bij je eigen omgeving, bij de besluiten die genomen moeten worden. En dan zit je zelf weer aan de stuur. Als we dat niet doen, dan gaat de macht naar die grote partijen... die denken, al die technologie kunnen wij gebruiken... om net als in China controle te krijgen over de mensen. En dat is toch weer dezelfde spanning al altijd en al die eeuwen geweest. Het is altijd de burgers aan de ene kant... en aan de andere kant een aantal mensen in de topdown. Maar Bob, zit er niet een bepaald wantrouwen ook gewoon in de mens? Want je ziet het natuurlijk heel vaak bij politieke partijen, gemeenteraden. En dan vertrouwt de een de ander niet. Er is altijd een corruptieschandaal. Dat soort zaken. Dus hoe ga je dat dan ook op dat niveau controleren? En hoe krijg je dat? Eigenlijk is het zo dat de basis is dat je het aan de burger vraagt. Daar ga je vanuit. En als jij zo nodig de burgers wil vertegenwoordigen... dan ga je door het systeem heen. En op elk moment mag de burger zeggen... wat je nou gedaan hebt, daar ben ik niet mee eens. En dan kun je hem indienen. En dan gaat er opnieuw de score bepaald worden. Ben je wel de schundige en de integer? En als dat zo is, dan kun je de mensen vertrouwen... dat ze de goede vertegenwoordiger zijn op andere gremia. Dus daar begin je eigenlijk.

Ik was benieuwd naar hoe de deugen van de volksvertegenwoordigers worden gedefinieerd.

Dat is een hele goeie. Dat is een van de mooie aspecten van het systeem dat ik gemaakt heb. Omdat in verschillende regio's hebben ze ook andere normen en waarden. Dus je kunt ook zeggen van in mijn regio hebben we gewoon een bepaalde geschiedenis. En wij vinden deze dingen belangrijk. Als je bijvoorbeeld in een katholieke provincie zit of zo. En dan vinden ze andere dingen belangrijk dan bijvoorbeeld in Zeeland. Waar smokkelaars zitten, ik noem maar even wat. Dus zij kunnen dan zelf bepalen, democratisch. Wat staat nou voor bijvoorbeeld Friesland? Of wat staat nou voor Vlaanderen? Wat staat nou voor Rivierenland? Zij mogen dat zelf bepalen. En dan wordt democratie bepaald en aanhand daarvan wordt die public marginscore bepaald.

Nou, dit zijn slechts een aantal ideeën van jouw nieuwe boek Democratie 4.0. Je hebt jouw boek meegenomen. Misschien kan ik hem even laten zien aan onze kijkers. Je hebt er namelijk ook twee meegenomen die wij mogen weggeven. We hebben een prijsvraag voor gezonnen. We gaan er twee weggeven en de prijsvraag is... hoeveel NGO's zijn er wereldwijd volgens Bob de Wit? Het is wel benoemd in het verslag van Erwin Taams.

Je kan je antwoord insturen via blackbox.tv slash Bob de Wit. Dus als je het antwoord op de vraag weet, stuur hem dan in. We verloten twee boeken. En je kan het boek natuurlijk ook gewoon kopen als je denkt, nou, support your locals. Dan kan je het boek ook kopen via de link die we onder in deze videoomschrijving hebben gezet. Even kijken, mis ik dan nog iets? Twee boeken die we gaan weggeven. Volgens mij was dat het.

Ja, dat is het.

Oké, dan wil ik jou heel erg bedenken Bob de Wit en ik wens je heel veel succes met het bouwen van een democratie 4.0.

Dank je wel.